KHÁI NIỆM, NGUỒN GỐC, QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng XHCN; là kết quả củ

CHƯƠNG I KHÁI NIỆM, NGUỒN GỐC,

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN CỦA TƯ TƯỞNG

HỒ CHÍ MINH

Hình 6

CHỦ TỊCH

HỒ CHÍ MINH

Hinh anh Bac Ho

Company LOGO

Dân tộc ta, nhân dân ta,

non sông đất nước ta

và non sông đất nước ta

Dân tộc ta, nhân dân ta,

non sông đất nước ta

và non sông đất nước ta

(Ðiếu văn của BCH TW Ðảng Cộng sản Việt Nam tại Lễ truy điệu Chủ tịch

Hồ Chí Minh ngày 9/9/1969)

III QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦATƯ TƯỞNG HCM

II ĐIỀU KIỆN LỊCH SỬ - XÃ HỘI, NGUỒN GỐC HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HCM

KẾT CẤU CHƯƠNG

I KHÁI NIỆM VÀ HỆ THỐNG TƯ TƯỞNG HCM

IV ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU MÔN HỌC

I KHÁI NIỆM VÀ HỆ THỐNG TƯ

TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

I KHÁI NIỆM VÀ HỆ THỐNG TƯ

TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1 KHÁI NIỆM TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng XHCN; là kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển

chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người.

Định nghĩa đã làm rõ:

• Một là, bản chất cách mạng, khoa học của tư

tưởng HCM

• Hai là, nguồn gốc lý luận của tư tưởng HCM :

Chủ nghĩa Mác – Lênin; giá trị văn hoá dân tộc và tinh hoa văn hoá của thời đại

• Ba là, nội dung của tư tưởng HCM là những vấn

đề cơ bản của cách mạng việt nam

• Bốn là, giá trị, ý nghĩa, sức sống lâu bền của tư

tưởng HCM: soi đường cho sự thắng lợi của cách mạng việt nam, tài sản tinh thần vô giá của dân

tộc

2 Hệ thống tư tưởng HCM

2 H ệ thống tư tưởng HCM

Dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc

CNXH và con đường quá độ lên CNXH

Đảng cộng sản

Đạo đức, văn hoá và con người Đại đoàn kết

DT và kết hợp sức mạnh DT với sức mạnh thời đại

D ân chủ

và Nhà nước

Độc lập dân tộc gắn liền với CNXH

II ĐIỀU KIỆN LỊCH SỬ - XÃ HỘI,

NGUỒN GỐC HÌNH THÀNH

TƯ TƯỞNG HCM

1 Điều kiện lịch sử - xã hội

Các phong trào yêu nước

Toàn thể dân tộc Việt Nam

Thực dân Pháp xâm lược

Nông dân Việt Nam

Địa chủ phong kiến

Khủng hoảng đường lối cứu nước

Hai bức ảnh minh họa về XH VN

hồi cuối thế kỉ XIX

Hình 16

Yếu tố thời đại

Tư tưởng Hồ Chí Minh

Vấn đề dân tộc

trở thành vấn

đề quốc tế lớn

CM tháng 10 Nga thắng lợi

Thời đại quá

độ llên CNXH

Cách mạng giải phóng dân tộc

Cách mạng

vô sản thế giới

Chủ nghĩa

đế quốc

c Bối cảnh thời đại

Chủ nghĩa đế quốc và chiến tranh thế giới lần I

Tù binh trong chiến tranh Cảnh chết chóc trong chiến tranh

Cách mạng tháng Mười Nga thành công

Quảng trường Pêtrograt trong CM tháng Mười

2.Nguồn gốc hình thành tư tưởng HCM2.Nguồn gốc hình thành tư tưởng HCM

Nguån gèc

t t ëng

Hå ChÝ Minh

Tinh hoa

v n hãa ăn hãa nh©n lo¹i

Chñ nghÜa M¸c- Lªnin

T t ëng

vµ văn hãa truyÒn thèng ViÖt Nam

Nh©n tè chñ quan

Hå ChÝ Minh

a.Những giá trị văn hóa truyền thống dân tộc

a.Những giá trị văn hóa truyền thống dân tộc + Chủ nghĩa yêu nước

Cọc gỗ trên sông Bạch Đằng

Nam quốc sơn hà Nam đế cư Tiệt nhiên định phận tại thiên thư Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư

Tượng Thánh Gióng

Đánh giặc lên ba hiềm còn muộn Cưỡi chín tầng mây giận chưa cao

Truyền thống lạc quan, yêu đời

• Tinh thần lạc quan có cơ sở từ niềm tin vào sức mạnh của chính bản thân mình, tin vào sự tất thắng của cái chính nghĩa, dù trước mắt còn nhiều gian khổ, khó khăn phải vượt qua

Hồ Chí Minh chính là hiện thân của truyền

thống lạc quan đó

Cần cù, thông minh sáng tạo, quý trọng người hiền tài, biết tiếp thu các giá trị văn hóa

nhân loại

Cần cù, thông minh sáng tạo, quý trọng người hiền tài, biết tiếp thu các giá trị văn hóa

nhân loại

b.Tinh hoa văn hóa nhân loại

Ảnh Khổng tử

• Tư tưởng, văn hoá phương Đông:

- Về Nho giáo:

+ Khái quát về Nho giáo

+ Hồ Chí Minh và Nho giáo

- Hồ Chí Minh đã tiếp thu những mặt tích cực của Nho giáo

về triết lý hành động, nhân nghĩa, ước vọng về một xã hội bình trị, thế giới đại đồng, về triết lý nhân sinh, tu thân tề gia; đề cao văn hoá trung hiếu,“dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh”

- Đồng thời Người cũng chỉ ra những mặt hạn chế của Nho giáo cần phải khắc phục như tư tưởng đẳng cấp, bất bình

đẳng, coi thường lao động chân tay, coi thường phụ nữ

- Phật giáo: Hồ Chí Minh tiếp thu tư tưởng vị tha từ bi, bác ái, cứu khổ cứu nạn; coi trọng tinh thần bình

đẳng, không phân biệt đẳng cấp, chăm lo điều thiện…Bên cạnh đó, Người cũng chỉ ra hạn chế cơ bản của Phật giáo là duy tâm, thủ tiêu hành động, đấu tranh

của con người…

-Chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn: Hồ Chí

Minh đã tìm thấy những điều phù hợp với điều kiện nước ta, đó là dân tộc độc lập, dân quyền tự do và dân sinh hạnh phúc

Văn minh phương Tây

• Khái quát về văn minh phương Tây

• Hồ Chí Minh với văn minh phương Tây + Sự lựa chọn con đường cứu nước

+ Tác động về tư tưởng, lý luận

+ Lối sống và phương pháp ứng xử

+ Người nghiên cứu, tìm hiểu và vận dụng vănhoá, tư tưởng

phương Tây trên cơ sở tâm thế của người cách mạng chứ không phải là học giả

+ HCM là mẫu mực trong việc kết hợp nhuần nhuyễn, thiên tài

những giá trị văn hoá Đông – Tây trên nền tảng, căn cốt truyền thống dân tộc và ánh sáng thế giới quan, phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - lênin

C.Chủ nghĩa Mác Lênin

Ta vào thăm Bác gặp Lênin Trán rộng yêu thương dõi mắt nhìn Người đến cùng ta ngồi với Bác Như hình với bóng một anh linh

Chủ nghĩa Mác - Lênin cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng

Phương pháp duy vật biện chứng

Tư tưởng

Hồ Chí Minh phát triển

về chất

Tư tưởng

Hồ Chí Minh thuộc

hệ tư tưởng Mác - Lênin

Tính khoa học sâu sắc

Tính cách mạng triệt để

- HCM khẳng định vai trò của chủ nghĩa Mác – Lênin:

+ Hệ tư tưởng của giai cấp công nhân, thực hiện mục tiêu giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng con người

+ Cung cấp thế giới quan, phương pháp luận khoa học

- Từ chủ nghĩa yêu nước, NAQ đã đến với chủ nghĩa Mác – Lênin và chính chủ nghĩa Mác – Lênin đã quyết định bước phát triển về chất trong tư tưởng của Người

- Trên cơ sở chủ nghĩa Mác – Lênin, HCM đã nhận diện đúng các gía trị tư tưởng văn hoá truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hoá của

nhân loại

- Trên cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, HCM đã phân tích sâu sắc cấu trúc xã hội, chỉ ra khuynh

hướng vận động của xã hội Việt Nam và thời đại, từ đó tìm ra con

đường cứu nước cho dân tộc

- HCM cho rằng cần phải vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tránh giáo điều, kinh nghiệm chủ nghĩa

d Ph ẩm chất cá nhân Hồ Chí Minh

Phẩm chất

cá nhân của Hồ Chí Minh

Tinh thần kiên cường bất khuất

Ph ương pháp t ư duy độc lập, t ự chủ,

sáng tạo,

III QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ

PHÁT TRIỂN CỦA TƯ TƯỞNG

HỒ CHÍ MINH

trước 1911 1911 - 1920 1920 - 1930 1930 - 1945

Tg

Tư tưởng, lý luận

Giai đoạn tiếp tục phát triển mới về tư tưởngkháng

chiến kiến quốc

Giai đoạn vượt qua khó khăn thử thách,

kiên trì con đường đã xác định cho CM VN

Giai đoạn hình thành cơ

1.Giai đoạn trước 1911: Giai đoạn hình thành

tinh thần yêu nước và hoài bão cứu nước

1.Giai đoạn trước 1911: Giai đoạn hình thành

tinh thần yêu nước và hoài bão cứu nước

• Đây là giai đoạn Nguyễn Sinh cung tiếp nhận

truyền thống yêu nước và nhân nghĩa dân tộc; hấp thụ vốn văn hoá Quốc học, Hán học và bước đầu tiếp xúc với văn hoá phương Tây; chứng kiến cuộc sống lầm than, khổ cực của nhân dân và tinh thần bất khuất của cha anh, hình thành hoài bão cứu

nước Đây là cơ sở quan trọng giúp Bác tìm được hướng đi đúng và cách đi đúng

2 Giai đoạn1911 – 1920: Giai đoạn tìm tòi, khảo nghiệm

Con tàu Đô đốc Latusơ Tơrêvin

- Ngày 5/6/1911, Nguyễn Tất Thành rời bến cảng Nhà Rồng, trên con tàu vận tải hợp nhất Đô đốc Latusơ

Tơrêvin, với tên Văn Ba

- Năm 1912, Nguyễn Tất Thành tới các nước châu Phi, châu Mỹ, tìm hiểu cuộc sống của người dân thuộc địa,

và sự cai trị độc tài của chủ nghĩa thực dân

- Cuối năm 1912, đến Mỹ, sống, làm thuê ở Bruclin

(ngoại thành New York), Haclem, nơi ở của người

nghèo, chủ yếu là người da đen Tại đây, Người tìm hiểu cách mạng Mỹ và bản tuyên ngôn độc lập nổi

tiếng và bước đầu làm quen với các phong trào đấu tranh giai cấp.

- Từ năm 1913 – 1917, Nguyễn Tất Thành rời

Mỹ sang Anh Trong thời gian này,người có dịp tìm hiểu cách mạng tư sản, cách mạng

công nghiệp, xem xét đời sống của các tầng lớp nhân dân lao động và cách thức quản lý nhà nước tư sản,, tham gia đấu tranh thực tiễn nhằm nâng cao hiểu biết về chế độ chính trị tư sản, kinh nghiệm đấu tranh giai cấp…

- Năm 1917, Nguyễn Tất Thành từ Anh trở về Pháp, khi cuộc đại chiến thế giới lần thứ nhất diễn ra ác liệt và sắp đến giai đoạn kết thúc

- Đầu năm 1919, tham gia Đảng xã hội Pháp

- Ngày 18/6/1919, thay mặt “Hội những người Việt Nam yêu nước”, gửi tới Hội nghị Vecxay bản Yêu sách của nhân dân

An Nam, ký tên Nguyễn Ái Quốc

- Tháng 7/1920, tiếp xúc Luận cương về vấn đề dân tộc thuộc địa của Lênin

- Tháng 12/1920, tham gia đại hội 18 Đảng xã hội Pháp tại

thành phố Tua Tại đây, Nguyễn Ái Quốc đã bỏ phiếu tán

thành Đảng xã hội Pháp gia nhập Quốc tế Cộng sản, trở thành

một trong những người sáng lập Đảng cộng sản Pháp Đây là

sự kiện đánh dấu sự chuyển biến từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Lênin, từ giác ngộ dân tộc đến giác ngộ giai cấp, từ người yêu nước thành người cộng sản của Nguyễn Ái Quốc

Đường cách mệnh Bán ản chế độ T.D.Pháp

3 Giai đoạn 1920 – 1930: Giai đoạn hình thành cơ bản

tư tưởng về cách mạng Việt Nam

Đây là thời kỳ hoạt động lý luận và thực tiễn sôi nổi của

Hồ Chí Minh

- Về hoạt động thực tiễn:

+ Năm 1921- 1923: Hồ Chí Minh tham gia ban nghiên cứu thuộc địa của Đảng cộng sản Pháp, tham gia sáng lập “Hội liên hiệp thuộc địa” ngày 26.6.1921, xuất bản báo “Người cùng khổ” + Năm 1923 – 1924: Đến Liên Xô, hoạt động trong Quốc tế cộng sản, tham gia Đại hội nông dân Quốc tế, Đại hội Quốc tế công hội đỏ, Đại hội V Quốc tế cộng sản, tham gia khoá học ngắn hạn tại trường đại học Phương Đông của Quốc tế cộng sản,

làm việc tại ban Phương Đông của Quốc tế cộng sản

+ Năm 1924 – 1927: Đến Trung Quốc làm nhiệm vụ đặc phái

viên của Quốc tế cộng sản Thành lập Việt Nam cách mạng

thanh niên (tháng 6.1925), ra báo Thanh niên, mở các lớp huấn luyện chính trị, đào tạo cán bộ đưa họ về nước hoạt động

+ Năm 1928 – 1929: Hồ Chí Minh hoạt động ở Thái Lan, chỉ đạo

phong trào yêu nước của Việt Kiều Thái Lan

+ Năm 1929 – 1930: Trở về Trung Quốc, chủ trì Hội nghị thành lập Đảng (3.2.1930) tại bán đảo Cửu Long (Hương Cảng, Trung Quốc)

- Về lý luận: Những công trình như Bản án chế độ thực dân Pháp

(1925), Đường Cách mệnh (1927), Chính cương vắn tắt, sách lược vắn tắt (3.2.1930), và những bài viết của Hồ Chí Minh trong thời

kỳ này đã thể hiện những quan điểm lớn về cách mạng Việt Nam

Có thể tóm tắt nội dung chính như sau:

+ Xác định mục tiêu và nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam

+ Chỉ ra mối quan hệ cách mạng giải phóng dân tộc và cách mạng vô sản:

Cách mạng giải phóng dân tộc là một bộ phận của cách mạng vô sản, đi theo quỹ đạo của cách mạng vô sản, giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng giai cấp, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa

xã hội

• Cách mạng là sự nghiệp của toàn dân, trên cơ

sở khối liên minh công – nông làm nền tảng

• Cách mạng muốn thắng lợi phải đặt dưới sự

lãnh đạo của Đảng cộng sản Cơ sở lý luận của Đảng cộng sản và của cách mạng là chủ nghĩa Mác – Lênin

• Phương pháp cách mạng là bạo lực của quần chúng nhân dân

• Cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng quốc tế, do vậy phải thực hiện đoàn kết quốc tế

Ảnh Bác tại Hồng Kông sau khi ra tù năm 1933

4 Giai đoạn 1930 – 1945: Giai đoạn vượt qua thử thách, kiên trì con đường đã xác

định của cách mạng Việt Nam

- Đấu tranh với các lực lượng thù địch

- Đấu tranh trong nội bộ của Quốc tế cộng

sản

Bác Hồ đọc tuyên ngôn độc lập 1945

5 Giai đoạn 1945- 1969: Giai đoạn tiếp tục

bổ sung, phát triển và hoàn thiện tư tưởng

Hồ Chí Minh

5 Giai đoạn 1945- 1969: Giai đoạn tiếp tục

bổ sung, phát triển và hoàn thiện tư tưởng

Hồ Chí Minh

• Đây là thời kỳ Hồ Chí Minh cùng toàn

Đảng, toàn dân tiếp tục sự nghiệp kháng

chiến chống thực dân Pháp đi tới thắng lợi, xây dựng chế độ dân chủ nhân dân (1945- 1954), tiến hành công cuộc kháng chiến

chống đế quốc Mỹ và xây dựng CNXH ở miền Bắc

IV ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU MÔN HỌC

1 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng: Hệ thống quan điểm, quan niệm, lý luận

về cách mạng Việt Nam trong dòng chảy của thời đại mới, cốt lõi là tư tưởng độc lập, dân chủ và CNXH

Đối tượng của môn học tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là bản thân hệ thống các quan điểm lý luận được thể hiện trong toàn bộ di sản HCM mà còn là quá

trình vận động, hiện thực hoá các quan điểm lý luận

đó trong thực tiễn cách mạng Việt Nam

2 Mối quan hệ của môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh với môn học những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin và môn Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam

a Quan hệ với môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin

- Quan hệ biện chứng thống nhất

- Chủ nghĩa Mác – Lênin là cơ sở thế giới quan,

phương pháp luận, nguồn gốc tư tưởng trực tiếp quyết định bản chất cách mạng, khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh

- Hồ Chí Minh là người vận dụng sáng tạo và phát

triển chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam

- Với môn Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản

+ Tư tưởng HCM là một bộ phận quan trọng nhất,

tạo nền tảng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng

và là cơ sở khoa học cùng với chủ nghĩa Mác – Lênin

để hoạch định và thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam

3 Phương pháp nghiên cứu

- Vận dụng những nguyên tắc cơ bản của chủ

nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

- Phương pháp kết giữa tính khoa học, tính cách

Ý nghĩa học tập của môn học

Nâng cao năng lực

tư duy lý luận

và phương pháp

Công tác

Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng và rèn luyện bản lĩnh

chính trị

Company LOGO