Đánh giá hiện trạng thu gom và vận chuyển rác thải sinh hoạt của công ty môi trường thanh liêm

4.6 Đánh giá công tác thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt của công ty môitrường Thanh Liêm...37 4.7 Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thu gom, vận chuyển rác thải

MỤC LỤC

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu và yêu cầu nghiên cứu của đề tài 2

1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2

1.2.2 Yêu cầu nghiên cứu của đề tài 2

PHẦN II: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 3

2.1 Các vấn đề môi trường liên quan tới rác thải sinh hoạt 3

2.1.1 Ảnh hưởng tới môi trường đất 3

2.1.2 Ảnh hưởng đến môi trường nước 3

2.1.3 Ảnh hưởng đến môi trường không khí 3

2.1.4 Ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng 4

2.1.5 Ảnh hưởng tới mỹ quan đô thị 4

2.2 Tình hình thu gom, vận chuyển rác thải trên thế giới và Việt Nam 5

2.2.1 Tình hình thu gom, vận chuyển rác thải trên thế giới 5

2.2.1.1 Hiện trạng phát sinh rác thải trên thế giới 5

2.2.2Tình hình thu gom, vận chuyển rác thải ở Việt Nam 9

2.2.2.1 Hiện trạng phát sinh rác thải ở Việt Nam 9

2.2.2.2 Tình hình thu gom và vận chuyển rác thải sinh hoạt ở Việt Nam 12

2.3 Quản lý chất thải rắn 14

2.3.1 Khái niệm về thu gom chất thải rắn 14

2.3.1 Các phương thức thu gom 14

2.3.3 Các thiết bịvận chuyển chất thải rắn 15

2.3.4 Một số mô hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt đã và đang được áp dụng tại Việt Nam 15

2.3.4.1 Mô hình 3R 15

PHẦN III: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

19

3.1 Đối tượng nghiên cứu 19

3.2 Phạm vị nghiên cứu 19

3.3 Nội dung nghiên cứu 19

3.4 Phương pháp nghiên cứu 20

3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp 20

3.4.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp 20

3.4.3 Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu 20

PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 21

4.1 Vài nét sơ lược về tổ chức nhân sự, tình hình hoạt động của công ty môi trường Thanh Liêm 21

4.2 Thực trạng rác thải phát sinh trên địa bàn huyện Thanh Liêm 23

4.2.1 Nguồn gốc phát sinh 23

4.2.2 Khối lượng rác thải sinh hoạt 24

4.2.3 Thành phần rác thải 26

4.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới lượng và thành phần rác thải sinh hoạt 27

4.3 Thực trạng thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt tại công ty môi trường Thanh Liêm 28

4.3.1 Hiện trạng thu gom vận chuyển rác thải 28

4.3 Sơ đồ thu gom, vận chuyển rác thải 29

4.3.2 Đội thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt 30

4.3.3 Các điểm trung chuyển và những vấn đề thường gặp phải 32

4.4 Các mối quan hệ của Công ty môi trường Thanh Liêm với môi trường xung quanh 34

4.5 Những vấn đề còn tồn tại trong công tác thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt trên địa bàn hoạt động của công ty môi trường Thanh Liêm 36

4.6 Đánh giá công tác thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt của công ty môi

trường Thanh Liêm 37

4.7 Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thu gom, vận chuyển rác thải của công ty môi trường Thanh Liêm 46

4.7.1 Giải pháp về chính sách 46

4.7.2 Giải pháp về quản lý 48

4.7.3 Về cơ cấu quản lý và tổ chức của công ty 50

4.7.4 Giải pháp về kỹ thuật/ quy trình thu gom, vận chuyển 50

4.7.5 Giải pháp đầu tư 51

4.7.6 Giải pháp về công nghệ 51

4.7.7 Về công tác nâng cao nhận thức cộng đồng về quản lý chất thải rắn sinh hoạt 52

PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 53

5.1 Kết luận 53

5.2 Kiến nghị 54

TÀI LIỆU THAM KHẢO 55

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Tình hình phát sinh chất thải rắn 10

Bảng 2.2: Lượng CTRSH đô thị phát sinh theo vùng địa lý Việt Nam 11

Bảng 4.1: Thành phần rác thải sinh hoạt tại huyện Thanh Liêm 26

Bảng 4.2: Trang thiết bị và phương tiện cho công tác thu gom CTSH 31

Bảng 4.3: Trang thiết bị cho công nhân xúc chuyển rác 31

Bảng 4.4: Các điểm trung chuyển rác, tập kết rác 32

Bảng 4.5: Sự phân bố các điểm tập kết rác thải sinh hoạt 33

Bảng 4.6: Lượng thải và lượng thu gom của công ty môi trường Thanh Liêm .37 Bảng 4.7: Đánh giá của người dân và người thu gom về bãi tập kết rác thải 39

DANH MỤC HÌNH

Hình 4.1: Công ty Môi trường Thanh Liêm 21

Hình 4.2: Sơ đồ tổ chức nhân sự của Công ty TNHH môi trường Thanh Liêm 22 Hình 4.3: Sơ đồ nguồn phát sinh rác thải 24

Hình 4.4: Sơ đồ mối quan hệ của công ty môi trường Thanh Liêm với môi trường xung quanh 34

Hình 4.5: Bể thu gom – điểm tập kết rác tại xã Thanh Phong 40

Hình 4.6: Đánh giá của tổ thu gom về số lượng điểm tập kết rác 41

Hình 4.7: Đánh giá về trang thiết bị thu gom và vận chuyển 42

Hình 4.8: Đánh giá của tổ thu gom và vận chuyển về mức lương 43

Hình 4.9: Đánh giá của người dân về mức phí thu gom 44

Hình 4.10: Ý kiến của người dân về dịch vụ thu gom, vận chuyển rác thải của công ty 45

UBND : Ủy ban nhân dân

URENCO : Công ty môi trường đô thị Hà Nội

VSMT : Vệ sinh môi trường

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

1.1.Tính cấp thiết của đề tài

Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo cómối quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đờisống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên Môi trường cóvai trò quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp tới con người Môi trường hiện nayđang là vấn đề quan tâm của các quốc gia trên thế giới Những biến đổi khí hậutoàn cầu gần đây tác động không nhỏ tới cuộc sống của con người như một sựcảnh báo về sự xuống cấp nghiêm trọng của môi trường như trái đất nóng lênlàm băng tan thu hẹp diện tích đất liền Việt Nam là một nước năm trong vòngảnh hưởng của biến đổi khí hậu toàn cầu Vì vậy bảo vệ môi trường là vấn đềcấp bách và cần có sự chung tay giúp đỡ của toàn cộng đồng

Môi trường bị ô nhiễm do nhiều nguyên nhân: Khí thải, nước thải , rácthải, tràn dầu Một trong những vấn đề nan giải nhất ở Việt Nam là công tácquản lý rác thải nói chung và rác thải sinh hoạt nói riêng Dân số tăng nhanhcùng với xu hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đât nước, mức sống của ngườidân được nâng cao thì không chỉ nhưng khu đô thị chịu áp lực của rác thải sinhhoạt mà rác thải sinh hoạt ở các vùng ven đô và các vùng nông thôn cũng gây áplực rất lớn tới môi trường

Huyện Thanh Liêm tỉnh Hà Nam là một huyện cũng đang chuyển mìnhtheo xu hướng phát triển kinh tế xã hội chung của cả nước Đời sống nhân dântrong huyện được nâng cao kèm theo đó là lượng rác thải sinh hoạt phát sinhcũng ngày một gia tăng trong khi đó chưa có biện pháp quản lý triệt để dẫn đếnmột số vấn đề môi trường nảy sinh Đặc biệt lượng rác thải phát sinh ngày mộtnhiều mà không có biện pháp thu gom và xử lý hợp lý thì sẽ gây ô nhiễm môitrường nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống, sức khỏe của người dân

nơi đây và làm mất cảnh quan văn hóa nông thôn Công ty môi trường huyệnThanh Liêm thành lập và được cấp giấy phép cho hoạt động thu gom và vậnchuyển rác thải sinh hoạt trong huyện Nhưng tại một số xã trên địa bàn hoạtđộng của công ty chưa hợp tác với công ty trong việc thu gom và xây dựng điểmtập kết rác nên cần phải có những giải pháp phù hợp và hưu hiệu trong công tácquản lý rác thải.

Xuất phát từ nhu cầu thực tế trên em thực hiện đề tài: “ Đánh giá hiện trạng thu gom và vận chuyển rác thải sinh hoạt của công ty môi trường Thanh Liêm”.

1.2.Mục tiêu và yêu cầu nghiên cứu của đề tài

1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Đánh giá hiện trạng công tác thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt và đềxuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thu gom, vận chuyển rácthải sinh hoạt của công ty

1.2.2 Yêu cầu nghiên cứu của đề tài

- Tìm hiểu, phân tích hiện trạng thu gom và vận chuyển rác thải của công

ty môi trường Thanh Liêm

- Đánh giá hiện trạng thu gom và vận chuyển rác thải của công ty môitrường Thanh Liêm

- Đề xuất giải pháp nhằm khắc phục khó khăn, phát huy ưu điểm gópphần gìn giữ, bảo vệ môi trường huyện

PHẦN II TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

2.1 Các vấn đề môi trường liên quan tới rác thải sinh hoạt

2.1.1 Ảnh hưởng tới môi trường đất

Các chất hữu cơ sẽ được vi sinh vật phân hủy trong môi trường đất trong haiđiều kiện hiếu khí và kỵ khí Khi có độ ẩm thích hợp sẽ tạo ra hàng loạt các sản phẩmtrung gian,cuối cùng hình thành các chất khoáng đơn giản, nước, CO2, CH4…

Với một lượng rác thải và nước rò rỉ vừa phải thì khả năng tự làm sạchcủa môi trường đất sẽ phân hủy các chất này thành các chất ít ô nhiểm hoặckhông ô nhiễm Nhưng với lượng rác quá lớn vượt quá khả năng tự làm sạch củađất thì môt trường đất trở nên quá tải và bị ô nhiễm Các chất ô nhiễm này cùngvới kim loại nặng, các chất độc hại và các vi sinh vật gây bệnh theo nước trongđất chảy xuống tầng nước ngầm làm ô nhiễm tầng nước này Đối với rác khôngphân hủy như nhựa, cao su, túi ni lông… nếu không có biện pháp xử lý thíchhợp thì chúng sẽ là nguy cơ gây thoái hóa và giảm độ phì của đất.[2]

2.1.2 Ảnh hưởng đến môi trường nước

Nước tự các chất thải được chôn lấp, các hố phân, nước làm lạnh, tro xỉngấm xuống đất và di chuyển đến tầng nước ngầm làm ô nhiễm nước ngầm

Nước chảy tràn khi mưa to qua các bãi chôn lấp, các hố phân chảy vàocác mương, rãnh, ao, hồ, sông, suối làm ô nhiễm nước mặt Các loại nước nàychứa các vi trùng gây bệnh, các chất hữu cơ, các kim loại nặng, các muối vô cơhào tan vượt quá tiêu chuẩn môi trường.[2]

2.1.3 Ảnh hưởng đến môi trường không khí

Bụi phát thải vào không khí trong quá trình lưu trữ, vận chuyên rác gây ônhiễm không khí

Rác có thành phần dễ phân hủy sinh học, cùng với điều kiện khí hậu cónhiệt độ và độ ấm cao, sau một thời gian ngắn chúng bị phân hủy kỵ khí và hiếu

khí sinh ra các khí độc hại có mùi hôi khó chịu gồm CH4, H2S, H20, C02, NH3 ngay từ khâu thu gom, vận chuyến đến chôn lấp Khí metan có khả năng gâycháy nô nên rác thải cũng là nguồn sinh chất thải thứ cấp nguy hại.[2]

2.1.4 Ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng

CTRSH có thành phần chất hữu cơ cao, là môi trường sống tốt cho cácvector gây bệnh như: chuột, muỗi, ruồi, gián, Qua các trung gian truyềnnhiễm, bệnh có thê phát triên thành dịch Ví dụ điên hình nhât là bệnh dịch hạch

Người ta tổng kết rác đã gây ra 22 bệnh cho con người Trực khuẩn lỵ,trực khuẩn thương hàn, trực khuẩn lao tồn tại được từ 4 đến 42 ngày trong rác.Riêng trực khuân phó thương hàn tồn tại lâu hơn từ 24 đến 107 ngày Trong rácsinh hoạt với thành phần chất hữu cơ cao chiếm 30 - 70%, trong điều kiện ẩmướt của các vùng nhiệt đới như Việt Nam (độ ẩm 50 - 70%) là môi trường tốtcho các vi sinh vật gây bệnh phát triển như: Vi trùng thương hàn, lỵ, tiêu chảy,lao, bạch hầu, giun sán Những ký sinh trùng này tồn tại và phát triển nhanhchóng

Phân loại, thu gom và xử lý rác không đúng quy định là nguy cơ gây bệnhnguy hiêm cho công nhân vệ sinh, người dân làm nghề bới rác, nhất là khi gặpphải các chắt thải rắn nguy hại từ y tế, công nghiệp như: kim tiêm, ổng chích,mầm bệnh, họp chất halogen hóa…[1]

2.1.5 Ảnh hưởng tới mỹ quan đô thị

Chất thải rắn đặc biệt là chất thải sinh hoạt nếu không được thu gom, vậnchuyển, xử lý sẽ làm giảm mỹ quan đô thị Nguyên nhân của hiện tượng này là

do ý thức của người dân chưa cao Tình trạng người dân vưt rác bừa bãi ra lòng

lề đường và mương rãnh hở vẫn còn phổ biến gây ô nhiễm nguồn nước và ngậpúng khi mưa.[2]

2.2 Tình hình thu gom, vận chuyển rác thải trên thế giới và Việt Nam

2.2.1 Tình hình thu gom, vận chuyển rác thải trên thế giới

2.2.1.1 Hiện trạng phát sinh rác thải trên thế giới

Trong vài thập kỷ qua, do sự phát triển kinh tế và bùng nổ dân số diễn ramạnh mẽ, tình trạng rác thải phát sinh ngày càng ra tăng gây ô nhiễm môitrường sống đã trở thành vấn đề lớn của hầu hết các nước trên thế giới Nếu tínhbình quân, mỗi ngày một người thải ra 0,5kg rác thải thì trên thế giới sẽ thải ra 3triệu tấn rác thải mỗi ngày.[10]

Theo con số thống kê chưa đầy đủ, mỗi năm thế giới thải ra 10 tấn rác,trong đó 4 tỷ tấn rác được thải ra từ các nước trong tổ chức hợp tác và phát triểnkinh tế (OECD) trong nhưng năm 1990 Nhưng đứng đầu vẫn là nươc mỹ với 2

tỷ tấn.[11]

Tại Anh, hằng năm thải ra 27 triệu tấn rác hỗn tạp không qua tái chế, chiađều cho các gia đình, trung bình mỗi hộ thải nửa tấn rác hàng năm và con số này

đã đưa nước Anh trở thành thùng rác của châu lục

Ở Nga, lượng rác phát sinh theo bình quân đầu người là300kg/người/năm, như vậy mỗi năm ở Nga có khoảng 50 triệu tấn rác Ở Pháp,lượng rác thải bình quân là 1 tấn/người/năm và mỗi năm nước Pháp có khoảng

35 triệu tấn rác thải.[3]

Tại Singgapore, việc sử lý rác thải đã trở thành vấn đề sống còn ởSinggapore Để đảm bảo được tốc độ tăng trưởng kinh tế và công nghiệp hóanhanh, năm 1970, Singgapore đã thành lập đơn vị chống ô nhiễm (gọi tắt làAPU), có nhiệm vụ kiểm soát ô nhiễm không khí và thanh tra các ngành côngnghiệp mới

Mỗi ngày Singapore thải ra khoảng 16.000 tấn rác, rác ở Singapore đượcphân loại tại nguồn (nghĩa là nhà dân, nhà máy, xí nghiệp…) Nhờ vậy 56% sốrác thải ra mỗi ngày (khoảng 9000 tấn) quay lại các nhà máy để tái chế Khoảng41% (7.000 tấn) được đưa vào 4 nhà máy thiêu rác để đốt thành tro Toàn bộ rác

thải ở Singapore được xử lý tại 4 nhà máy đốt rác Sản phẩm thu được ngay saukhi đốt được đưa về bãi chứa trên hòn đảo nhỏ Pulau Semakau, cách trung tâmthành phố 8km về phía Nam Chính quyền Singapore khi đó đã đầu tư 447 triệuUSD để có được một mặt bằng rộng 350ha chứa chất thải Mỗi ngày, bãi rácSumakau tiếp nhận 2.000 tấn tro rác.

Ngoài ra, nhiệt năng sinh ra trong khi đốt rác được dùng để chạy máy phátđiện đủ cung cấp 3% tổng nhu cầu điện của Singapore

Theo tính toán, bãi rác Sumakau sẽ đầy vào năm 2040 Để bảo vệ môitrường, người dân Singapore phải thực hiện 3R: Reduce (giảm sử dụng), Reuse(tái sử dụng) và Recyle (tái chế), để kéo dài thời gian sử dụng bãi rác Semakaucàng lâu càng tốt và cũng giảm việc xây dựng nhà máy đốt rác mới TạiSingapore, khách du lịch dễ dàng thấy những hàng chữ bằng tiếng Anh trên cácthùng rác công cộng “đừng vứt đi tương lai của bạn” kèm với biểu tượng

“recycle”.[20]

Ở Nhật Bản, theo sỗ liệu của Cục Y tế và Môi sinh Nhật Bản, hàng nămnước này có khoảng 450 triệu tấn rác thải Trong tổng số rác thải trên, chỉ cókhoảng 5% rác thải phải đưa tới bãi chôn lấp trên 36% được đưa đến các nhàmáy để tái chế Số còn lại được xử lý bằng cách đốt hoặc chôn lấp tại các nhàmáy xử lý rác Chi phí cho việc xử lý rác hàng năm tính theo đầu người khoảng

300 nghìn Yên (khoảng 2500 USD) Như vậy, lượng rác thải ở Nhật Bản rất lớn,nếu không tái xử lý kịp thời thì môi trường sống bị ảnh hưởng nghiêm trọng

Nhận thức được vấn đề này, người dân Nhật rất coi trọng việc bảo vệ môitrường Hiện nay, tại các thành phố ở Nhật Bản, các hộ gia đình được yêu cầuphân chia rác thành 3 loại: Rác hữu cơ dễ phân hủy, được thu gom hàng ngày đểđưa đến nhà máy sản xuất phân compost, góp phần cải tạo đất, giảm bớt nhu cầusản xuất và nhập khẩu phân bón; loại rác không cháy được như các loại vỏ chai,hộp… được đưa đến nhà máy phân loại để tái chế; loại rác khó tái chế, hoặc hiệuquả không cao nhưng cháy được sẽ đưa đến nhà máy đốt rác thu hồi năng lượng

các loại rác này được yêu cầu đựng riêng trong những túi có màu sắc khác nhau

và các hộ gia đình phải tự mang ra điểm tập kết rác của cụm dân cư vào giờ quyđịnh, dưới sự giám sát của đại diện cụm dân cư Đối với những loại rác có kíchthước lớn như tủ lạnh, máy điều hòa, tivi, giường, bàn ghế… thì phải đăng kýtrước và đúng ngày quy định sẽ có xe của Công ty vệ sinh môi trường đếnchuyên trở.[12]2.2.1.2 Tình hình thu gom và vận chuyển rác thải trên thế giới

Vấn đề quản lý, xử lý rác thải ở các nước trên thế giới đang ngày càngđược quan tâm hơn Đặc biệt tại các nước phát triển, công việc này được tiếnhành một cách rất chặt chẽ, từ ý thức thải bỏ rác thải cảu người dân, quá trìnhphân loại tại nguồn, thu gom, tập kết rác thải cho tới các trang thiết bị thu gom,vận chuyển theo từng loại rác Các quy định đối với việc thu gom, vận chuyển,

xử lý từng loại rác thải được quy định rất chặt chẽ và rõ ràng với đầy đủ cáctrang thiết bị phù hợp và hiện đại

Tại Nhật, chuyển từ hệ thống quản lý chất thải truyền thống với dòngnguyên liệu xử lý theo một hướng sang xã hội có chu trình xử lý nguyên liệutheo mô hình 3R (reduce, reuse, recycle) Về thu gom chất thải rắn sinh hoạt, các

hộ gia đình được yêu cầu phân chia rác thành 3 loại: Rác hữu cơ được thu gomhàng ngày để đưa đến nhà máy sản xuất phân compost; loại rác khó tái chế, hoặc

có hiệu quả tái chế không cao, nhưng cháy được sẽ đưa đến nhà máy đốt rác đểthu hồi năng lượng; rác có thể tái chế thì được đưa đến các nhà máy tái chế Cácloại rác này được yêu cầu đựng riêng trong những túi có mầu sắc khác nhau vàcác hộ gia đình phải tự mang ra điểm tập kết rác tại các cumj dân cư vào giờ quyđịnh, dưới sự giám sát của đại diện cụm dân cư Công ty vệ sinh thành phố sẽcho ô tô đến đem các túi rác đó đi Nếu gia đình nào không phân loại rác, để lẫnlộn vào một túi thì ban giám sát sẽ báo với công ty và ngay hôm sau gia đình đósec bị công ty vệ sinh gửi giấy báo đến phạt tiền Với các loại rác cồng kềnh nhưtivi, tủ lạnh, máy giặt,… thì quy định vào ngày 15 hàng tháng đem đặt trướccổng đợi ô tô đến chở đi, không tùy tiện bỏ những thứ đó ở vỉa hè phố Sauk hi

thu gom rác vào nơi quy định, công ty vệ sinh đưa loại rác cháy được vào lò đốt để tậndụng nguồn năng lượng cho máy phát điện Rác không cháy được cho vào ép nhỏ rồiđem chôn sâu trong lòng đất Cách xử lý rác thải như vậy vừa tận dụng được rác vừachống được ô nhiễm môi trường Túi đựng rác lò do các gia đình bỏ tiền ra mua [19]

Việc thu gom rác ở Nhật Bản không giống ở Việt Nam Rác thải từ hộ giađình thuộc trách nhiệm quản lý của Nhà nước, còn từ các công ty, nhà máy,…cho tư nhân tự thầu hoặc các công ty do chính quyền địa phương chỉ định Cácdoanh nghiệp cơ sở sản xuất phải tự chịu trách nhiệm về lượng rác thải côngnghiệp của họ và điều này được quy định bằng các điều luật về bảo vệ môi trường.Tại Singapore, nhiều năm qua đã hình thành một cơ chế thu gom rất hiệu quả Việcthu gom rác được tổ chức đấu thầu công khai cho các nhà thầu Công ty trúng thầu sẽthực hiện công việc thu gom tác trên địa bàn cụ thể trong thời hạn 7 năm.Singapore có 9 khu vực thu gom rác Rác thải sinh hoạt được đưa về một khuvưc bãi chứa lớn Công ty thu gom rác sẽ cung cấp dịch vụ “từ cửa đến cửa”, rácthải tái chế được thu gom và xử lý theo chương trình tái chế quốc gia [19]

Tại Singapore được xem là một quốc gia có môi trường xanh – sạch – đẹpcủa thế giới, Chính phủ rất coi trọng việc bảo vệ môi trường Cụ thể pháp luật vềmôi trường được thực hiện một cách toàn diện là công cụ hữu hiệu nhất để đảmbảo cho môi trường sạch đẹp của Singapore Thời gian đầu chính phủ tổ chứcgiáo dục ý thức để người dân quen dần sau đó phạt nhẹ, nhắc nhở và hiện naycác biện pháp được áp dụng mạnh mẽ là phạt tiền, phạt tù, bắt bồi thường và đốivới những vi phạm nhỏ thì phạt cải tạo lao động bắt buộc

Tại các nước đang phát triển thì công tác thu gom rac thải còn nhiều vấn

đề bất cập Việc bố trí mạng lưới thu gom, vận chuyển rác thải chưa hợp lý,trang thiết bị còn thiếu và thô sơ dẫn đến chi phí thu gom tăng mà hiệu quả lạithấp Sự tham gia của các đơn vị tư nhân còn ít và hạn chế So với các nước pháttriển thì tỷ lệ thu gom rác ở các nước đang phát triển như Việt Nam và khu vựcphía Nam Mĩ còn thấp hơn nhiều

2.2.2Tình hình thu gom, vận chuyển rác thải ở Việt Nam

2.2.2.1 Hiện trạng phát sinh rác thải ở Việt Nam

Kết quả đợt tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009 cho thấy: Dân số ViệtNam đạt 85,8 triệu người, đứng thứ 3 ở khu vực Đông Nam Á và thứ 14 trong sổnhững nước đông dân nhất thể giới Dân số Việt Nam phân bố không đồng đều

và có sự khác biệt lớn theo vùng Theo kết quả thống kê lần này, dân số thành thị

là 25.374.262 người (chiếm 29,6%), dân số nông thôn là 60.415.311 người(chiếm 70,4%)

Lượng CTRSH tại các đô thị ở nước ta đang có xu thế phát sinh ngàycàng tăng, tính trung bình mồi năm tăng khoảng 10% Tỷ lệ tăng cao tập trung ởcác đô thị đang có xu hướng mở rộng, phát triển mạnh cả về quy mô lẫn dân số

và các khu công nghiệp, như các đô thị tỉnh Phú Thọ (19,9%), thành phố Phủ Lý(17,3%), Hưng Yên (12,3%), Rạch Giá (12,7%), Cao Lãnh (12,5%) Các đô thịkhu vực Tây Nguyên có tỷ lệ phát sinh CTRSH tăng đồng đều hàng năm và với

tỷ lệ tăng ít hơn (5,0%)

Tổng lượng phát sinh CTRSH tại các đô thị loại III trở lên và một số đôthị loại IV là các trung tâm văn hóa, xã hội, kinh tế của các tỉnh thành trên cảnước lên đến 6,5 triệu tấn/năm, trong đó CTRSH phát sinh từ các hộ gia đình,nhà hàng, các chợ và kinh doanh là chủ yếu Lượng còn lại từ các công sở, đườ

ng phố, các cơ sở y tế Chất thải nguy hại công nghiệp và các nguồn chất thải y

tế nguy hại ở các đô thị tuy chiếm tỷ lệ ít nhưng chưa được xử lý triệt đê vẫn còntình trạng chôn lấp lần với CTRSH đô thị

Bảng 2.1: Tình hình phát sinh chất thải rắn

Các loại chất thải rắn Toàn quổc Đô thị Nông thôn

Tong lượng phát sinh chất thải sinh hoạt (tấn/năm) 12.800.000 6.400.000 6.400.00

Tỷ lệ phát sinh chất thải đô thị trung bình theo đầu

người (kg/người/ngày)

(Theo báo cáo Diễn biến môi trường Việt Nam 2004 - Chất thải rắn)

Tính theo vùng địa lý (hay vùng phát triên kinh tế - xã hội) thì các đô thịvùng Đông Nam bộ có lượng CTRSH phát sinh lớn nhất tới 2.450.245 tấn/năm(chiếm 37,94% tổng lượng phát sinh CTRSH các đô thị loại III trở lên của cảnước), tiếp đến là các đô thị vùng Đồng bằng sông Hồng có lượng phát sinhCTRSH đô thị là 1.622.060 tấn/năm (chiếm 25,12%) Các đô thị khu vực miềnnúi Tây Bắc bộ có lượng phát sinh CTRSH đô thị thấp nhất chỉ có 69.350tấn/năm (chiếm 1,07% ) tiếp đến là các đô thị thuộc các tỉnh vùng Tây Nguyên,tông lượng phát sinh CTRSH đô thị là 237.350 tấn/năm (chiếm 3,68%) (Hình2.2) Đô thị có lượng CTRSH phát sinh lớn nhất là TP Hồ Chí Minh (5.500tấn/ngày), Hà Nội (2.500 tấn/ngày); đô thị có lượng CTRSH phát sinh ít nhất làBắc Kạn - 12,3 tấn/ngày; Thị xã Gia Nghĩa 12,6 tấn/ngày, Cao Bằng 20tấn/ngày; TP Đồng Hới 32,0 tấn/ngày; TP Yên Bái 33,4 tấn/ngày và thị xã HàGiang 37,1 tấn/ngày

Tỷ lệ phát sinh CTRSH đô thị bình quân trên đầu người tại các đô thị đặcbiệt và đô thị loại I tương đối cao (0,84 - 0,96kg/người/ngày), đô thị loại II vàloại III có tỷ lệ phát sinh CTRSH đô thị bình quân trên đầu người là tương

đương nhau (0,72 - 0,73 kg/người/ngày), đô thị loại IV có tỷ lệ phát sinhCTRSH đô thị bình quân trên một đầu người đạt khoảng 0,65 kg/người/ngày.

Tỷ lệ phát sinh CTRSH tính bình quân lớn nhất tập tning ở các đô thị pháttriên du lịch như TP Hạ Long l,38kg/người/ngày; TP Hội An 1,08kg/người/ngày;

TP Đà Lạt 1,06kg/người/ngày; TP Ninh Bình l,30kg/người/ngày Các đô thị có tỷ lệphát sinh CTRSH tính bình quân đầu người thấp nhất là TP Đồng Hới (Tỉnh

Quảng Bình) chỉ 0,31 kg/người/ngày; Thị xã Gia Nghĩa0,35kg/người/ngày; Thị xã Kon Tum (),35kg/người/ngày; Thị xã Cao Bằng0,38kg/người/ngày Trong khi đó tỷ lệ phát sinh bình quân đầu người tính trungbình cho các đô thị trên phạm vi cả nước là 0,73kg/người/ngày

Bảng 2.2: Lượng CTRSH đô thị phát sinh theo vùng địa lý Việt Nam

bình quân trên đầu người (kg/ngưòi.năm)

Lượng CTRSH đô thị

phát sinh Tấn/ngàv Tấn/năm

(Nguồn: Kêt quả khảo sát năm 2006, 2007 và báo cảo của các địa phương)

Với kết quả điều tra thống kê chưa đầy đủ như trên cho thấy, tổng lượngphát sinh CTRSH tại các đô thị ở nước ta ngày càng gia tăng với tỷ lệ tương đốicao (10%/năm) so với các nước phát triên trên thê giới Tông lượng phát sinhCTRSH tại các đô thị loại III trở lên và một số đô thị loại IV lên khoảng 6,5triệu tấn/năm (năm 2004: tổng lượng chất thải sinh hoạt của tất cả các đô thị ViệtNam là 6,4 triệu tấn/năm) Dự báo tông lượng CTRSH đô thị đến năm 2010 vàokhoảng hơn 12 triệu tấn/năm và đến năm 2020 khoảng gần 22 triệu tấn/năm Đểquản lý tốt nguồn chất thải này, đòi hỏi các cơ quan hữu quan cần đặc biệt quantâm hơn nữa đến các khâu giảm thiêu tại nguồn, tăng cường tái chế, tái sử dụng,đầu tư công nghệ xử lý, tiêu hủy thích họp góp phần giảm thiểu ô nhiễm môitrường do CTRSH gây ra.

2.2.2.2 Tình hình thu gom và vận chuyển rác thải sinh hoạt ở Việt Nam

Quản lý rác thải sinh hoạt tại Việt Nam, nhất là tại các thành phố như HàNội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng… đang là thách thức lớn đốivới các nhà quản lý Tốc độ tăng rác thải không chỉ vì dân số tăng, sản xuất, dịch

vụ tăng mà còn vì mức sống của người dân đang ngày một tăng lên Tỷ lệ thugom chất thải sinh hoạt ở các quận nội thành đạt khoảng 95%, con các huyệnngoại thành tỷ lệ này chỉ đạt 60% Lượng chất thải rắn công nghiệp được thugom đạt 85 – 90% và chất thải nguy hại mới chỉ đạt khoảng 60 – 70% Cơ chếquản lý tài chính trong hoạt động thu gom rác thải chủ yếu dựa vào kinh phí baocấp từ ngân hàng nhà nước, chưa huy động được các thành phần kinh tế thamgia, tính chất xã hội hóa hoạt động thu gom còn thấp, người dân chưa thực sựchủ động tham gia vào hoạt động thu gom cũng như chưa thấy rõ được nghĩa vụđóng góp kinh phí cho dịch vụ thu gom rác thải [15]

Có thể nói, hiện nay trên địa bàn của các đô thị nhỏ vẫn chưa có hệ thôngthu gom, vận chuyển chất thải rắn một cách xuyên suốt toàn tỉnh mà tùy theoyêu cầu bức xúc của các huyện, thị xã và mỗi địa phương, hình thành một xínghiệp công trình công cộng hoặc đội vệ sinh để tiến hành thu gom rác thải sinh

hoạt và một phần rác thải công nghiệp tại các khu trung tâm nhằm giải quyết yêucầu thu gom rác hằng ngày.

Theo nghiên cứu của URENCO thì ở nhiều nước đang phát triển trên thếgiới, chi phí cho công tác quản lý CTR đô thị chiếm xấp xỉ 20% tổng ngân sách

đô thị Ở nước ta, các nhà chuyên môn đánh giá, tổng chi cho quản lý CTR đôthị cũng chiếm khoảng 6,7% tổng chi phí ngân sách đô thị Tuy nhiên vẫn có từ

5 – 7% lượng chất thải sinh hoạt hằng ngày chưa được thu gom, xử lý Hơn nữa,các biện pháp xử lý rác thải hiện nay chủ yếu là chôn lấp Nhưng bãi rác NamSơn cũng chỉ xử lý được khoảng 1.603 tấn/ngày (xử lý bằng biện pháp chônlấp) Các nhà khoa học đã đưa ra rất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quảquản lý CTR ở Hà Nội, trong đó có việc đầu tư sản xuất phân compost từ chấtthải sinh hoạt được đặt lên hàng đầu

Tại các thành phố, việc thu gom và xử lý chất thải đô thị thường đượccông ty môi trường đô thị (URENCO) đảm nhận Tuy nhiên đã xuất hiện các tổchức tư nhân tham gia công việc này Việc thu gom chất thải rắn sinh hoạt vàquét dọn đường phố thường làm vào ban đêm để tránh nắng nóng ban ngày vàtắc nghẽn giao thông

URENCO cho biết, trung bình mỗi ngày công ty thu gom hơn 2000 tấnrác thải, trong đó Thành phần rác hữu cơ nếu được phân loại tốt sẽ tận dụngđược tới 40% Hiện nay, công nhân của Công ty này tự phân loại được 100 tấnrác hữu cơ/ngày để làm phân bón ở nhà máy xử lý rác Cầu Diễn Theo tính toáncủa cơ quan chuyên môn, nếu thực hiện tốt mô hình 3R mỗi tháng thành phố HàNội sẽ tiết kiệm được gần 4 tỷ đồng chi phí xử lý rác

URENCO đưa ra mục tiêu từ năm 2010 đến năm 2020, rác thải sinh hoạttrên địa bàn thành phố Hà Nội sẽ được phân loại tại nguồn và phấn đấu 2020 sẽtận dụng được 30% rác Như vậy, mỗi người dân đều có thói quen phân loại rácngay tại nhà thì sẽ tận dụng được rác để tái chế, tiết kiệm được tài nguyên, tiếtkiệm được sức người.[16]

Việc thu gom, vận chuyển chất thải sinh hoạt còn nhiều hạn chế: Mất vệsinh cục bộ bởi phương thức thu gom hiện nay hầu hết là gián tiếp, thồn qua các

xe đẩy tay từ các khu vực dân cư, tập kết về một điểm tự phát rồi chuyển lên ô

tô chuyên dụng tại các ngã tư, góc đường… Việc rác thải chưa được phân loạitại nguồn cũng gây khó khan cho việc vận chuyển, xử lý

Năng lực của các xí nghiệp môi trường đô thị về thiết bị, phương tiện thugom vẫn còn thiếu, tải trọng nhỏ, cũ hỏng… chưa theo kịp các yêu cầu thực tế.Đối với khu vực ngoại thành thì lại có đặc điểm diện tích rộng, dân cư không tậptrung, thành phần rác thải phong phú hơn do các hoạt động nông nghiệp: cácloại bao bì phân bón, vỏ hộp thuốc trừ sâu… khó thu gom do ý thức người dânchưa cao và hệ thống vận chuyển bị hạn chế cả về nhân lực lẫn phương tiện

2.3 Quản lý chất thải rắn

Thu gom chất thải rắn là quá trình thu nhặt rác thải từ các hộ dân, công sở

từ những điểm thu gom, chất chúng lên xe và vận chuyển đến điểm trungchuyển, trạm xử lý hay những nơi chôn lấp CTR

2.3.1 Khái niệm về thu gom chất thải rắn

Thu gom chất thải bao gồm việc thu nhặt các chất thải rắn từ nguồn gốc khácnhau về việc chuyên chở các chất thải đó tới điểm tiêu hủy Việc đổ bỏ các xerác cũng được coi là một phần của hoạt động thu gom

2.3.1 Các phương thức thu gom

Thu gom theo khối: Trong hệ thống này các xe thu gom chạy theo một quytrinhg đều đặn theo tần suất đã được thỏa thuận trước, người dân sẽ mang rácđến đổ vào xe tại vị trí quy định theo tín hiệu do xe rác phát ra

Thu gom bên lề đường: Hệ thống này đòi hỏi một dịch vụ đều đặn và một lộtrình tương đối chính xác Rác thải được để trong sọt rác đặt bên lề đường Xerác sẽ tới thu gom tại chỗ

2.3.3 Các thiết bịvận chuyển chất thải rắn

Hệ thống xe thùng di động: Đây là hệ thống thu gom, trong đó các thùngchứa rác được chuyên chở đến bãi chôn thải rồi đưa thùng không về vị trí tập kếtban đầu

Hệ thống xe thùng cố định: Đây là hệ thống thu gom, xe chứa rác vẫn cốđịnh đặt tại nơi tập kết rác, trừ một khoảng thời gian rất ngắn nhấc lên đổ rácvào xe thu gom Theo thiết bị, dụng cụ sử dụng như các xe cỡ lớn, cỡ nhỏ Theoloại chất thải cần thu gom

Xe nâng: Xe có thể tự nâng và thu gom

Xe thùng có tờ kéo: Giống loại xe thùng sàn đỡ nghiêng, dùng rộng rãi đểthu gom, chuyên chở chất thải rắn như cát, gỗ xẻ nhà cửa, mảnh vụn kim loại

Hệ thống xe thùng cố định và trang bị:

Hệ thống này dùng để thu gom tất cả các loại chất thải rắn Những hệthống nay được sử dụng tùy thuộc vào số lượng chất thải rắn thu dọn và số điểmnguồn tạo chất thải rắn Hệ thống này gồm 2 loại chính:

Hệ thống với bộ nén và tự bốc dỡ: Thường sử dụng để vận chuyển chấtthải rắn đến khu trại, bãi thải vệ sinh, trạm trung chuyển hoặc trạm xử lý chấtthải rắn Hệ thống này không thu gom được chất thải nặng, cồng kềnh

Hệ thống xe bốc dỡ thủ công: Dùng để chuyên chở chất thải rắn ở khu nhà

ở Loại bốc dỡ thủ công hiệu quả hơn ở những nơi có số lượng ít, thời gian tiếpxúc, bốc xếp ngắn

2.3.4 Một số mô hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt đã và đang được áp dụng tại Việt Nam.

2.3.4.1 Mô hình 3R

Mô hình 3R – mô hình phân loại rác tại nguồn theo phương pháp Reduce(giảm thiểu) – Reuse (tái chế) – Recycle (tái sử dụng) Thời gian qua, hoạt độngphân loại chất thải tại nguồn được nhiều thành phố như Hồ Chí Minh, Hà Nội,

Đà Nẵng áp dụng thử nghiệm và đã có những kết quả nhất định

Tại Hà Nội: Từ năm 2007 – 2009 JICA (cơ quan họp tác quốc tế NhậtBản) đã hỗ trợ 3 triệu USD để Hà Nội thực hiện dự án 3R tại 4 quận nội thành là

Ba Đình, Hoàn kiếm, Hai Bà Trưng, Đống Đa: Trong các năm thực hiện dựa án3R, Hà Nội đã thu được khoảng 25.000 tấn rác thải hữu cơ, từ đó chế biến đượckhoảng 10.000 tấn phân hữu cơ theo quy trình mới của dự án Như vậy, theo Cơquan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), nếu đổi mới phương pháp thu gom, xử

lý rác thải theo phương pháp 3R thì TP Hà Nội có thể tiết kiệm trung bình mỗitháng 4 tỷ đồng từ xử lý rác thải [16]

Ban quản lý dự án 3R Hà Nội cho biết, sau 3 năm thực hiện thí điểm phânloại rác thải tại nguồn, tỷ lệ người dân biết tới hoạt động 3R đạt tới 85% -97,6%.[16]

Tại Tp.HCM: Năm 2006 đã triển khai chương trình phân loại CTR tạinguồn trên 9 phường của địa bàm quận 6 Kết quả cho thấy có hơn 80% ngườidân quận 6 tham gia thực hiện dự án, trong đó có hơn 50% hộ dân thực hiệnphân loại đúng Nhưng cho đến nay, dự án phân loại CTR tại nguồn trên địa bànquận 6 đã tạm ngừng thực hiện vì dự án chưa được cấp vốn.[5]

Như vậy, cho đến nay đa số các chương trình phân loại chất thải tại nguồnvẫn chưa được triển khai rộng rãi và duy trì lâu dài do thiếu nguồn lực tài chính

để mua sắm trang thiết bị, đầu tư cơ sở hạ tầng đồng bộ cũng như nguồn lựctriển khai thực hiện Tại một số nơi triển khai thí điểm mô hình, do hạn chế thiếuđầu tư cho công tác thu gom vận chuyển và xử lý CTR theo từng loại nên saukhi người dân tiến hành phân loại tại nguồn, rác thải được thu gom và dổ lẫn vào

xe vận chuyển để mang đến bãi chôn lấp chung dẫn đến việc mục tiêu củachương trình phân loại rac tại nguồn không được thực hiện triệt để Thêm vào

đó, do chưa thực sự quen với việc phân loại CTR tại nguồn nên tỷ lệ người dân

tự nguyện tham gia phân loại rác chỉ khoảng 70% Kinh phí dành cho công táctuyên truyền vận động ban đầu thì có nhưng đến khi kết thúc dự án thì không códuy trì tuyên truyền Các công ty môi trường đô thị (URE-NCO) ở các nơi có dự

án thí điểm cũng không lập kế hoạch để tiếp tục duy trì và phát triển dự án, nêncác dự án vẫn chỉ dừng ở thử nghiệm.[18]2.3.4.2 Xã hội hóa công tác thu gom,vận chuyển rác thải.

Xã hội hóa hoạt ðộng bảo vệ môi trýờng là chủ trýõng lớn của Ðảng vàNhà nýớc, là giải pháp cõ bản trong bảo vệ môi trýờng và phát triển bền vữngðất nýớc Xã hội hóa trong thu gom và quản lý chất thải thýờng ðýợc hiểu là thuhút, huy ðộng sự tham gia của cộng ðồng trong xã hội vào các hoạt ðộng thugom và quản lý chất thải Sự thu hút, huy ðộng này thể hiện dýới nhiều hìnhthức hoạt ðộng với nhiều mô hình tổ chức khác nhau [17]

Một số mô hình cụ thể:

 Mô hình tập thể: Hợp tác xã vệ sinh môi trường Thị trấn Phố Mới,huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, tiền than là tổ vệ sinh môi trường thành lập vàhoạt động từ năm 1996 với tổ chức quản lý gọn nhẹ, hiệu quả (bộ máy quản lýchỉ có 3 người), hoạt động đa dịch vụ (thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt;trồng, chăm sóc cây xanh; khơi thông cống rãnh,…) Nguồn thu chủ yếu cảuHTX là từ các hợp đồng cung cấp dịch vụ thu gom chất thải rắn sinh hoạt vớicác cơ quan, doanh nghiệp; dịch vụ trồng, chăm sóc cây xanh, nạo vét, khơithông cống rãnh trên đại bàn thị trấn với UBND Thị trấn và từ nguồn thu phí vệsinh môi trường

 Mô hình Doanh nhân tư nhân: Công ty TNHH Huy Hoàng, Thành phốLạng Sơn Đây doanh nghiệp tư nhân đầu tiên ở Việt Nam hoạt động trên lĩnhvực cung cấp dịch vụ vệ sinh môi trường Công ty được thành lập năm 1993,cho đến nay vẫn được coi là một mô hình doanh nghiệp tư nhân hoạt động thànhcông trên lĩnh vực cung cấp dịch vụ vệ sinh môi trường Công ty nhận định mứckhoán khối lượng và đơn giá thanh toán của UBND tỉnh Lạng Sơn cho công tácthu gom, vận chuyển và xử lý rác thải Công ty có trách nhiệm thu phí vệ sinhtheo quy định của UBND tỉnh, trong đó tổng tiền phí thu được trích 15% để bùđắp cho công việc thu phí; được sử dụng 75% để thanh toán bù trừ khối lượng

thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải theo định mức, nộp ngân sách nhà nước10% Bên cạnh việc thu gom, Công ty chú ý công tác tuyên truyền, giáo dục ýthức, nhận thức và trách nhiệm công dân cho người dân về giữ gìn vệ sinh môitrường bằng đầu tư cụ thể là treo băng rôn, biểu ngũ, phát tờ rơi, hỗ trợ hàngtháng cho cán bộ xã, phường một khoản tiền nhất định giúp để họ giúp Công tytuyên truyền, vận động dân cư Khẩu hiệu hoạt động của Công ty trong hợpđồng thu gom rác của Công ty với các hộ gia đình là “ Phế thải sẽ là vàng củamọi người khi chúng ta biết gom lại!”.

Tp Hồ Chí Minh được coi là một trong hai thành phố đi đầu trong cảnước về xã hội hóa công tác thu gom vận chuyển chất thải Ngoài hệ thốngchính quy (Công ty TNHH một thành viên Môi trường đô thị của thành phố, cáccông ty dịch vụ công ích) thực hiện công tác quản lý CTR đô thị, hệ thống phichính quy do lực lượng thu gom CTR dân lập thực hiện, bao gồm các cá nhânthu gom rác, khoảng 30 nghiệp đoàn thu gom; 5 hợp tác xã thu gom (quận 2,quận 4, quận 6, quận Gò Vấp, Thủ Đức) Hệ thống này đã thực hiện việc thugom 60% tỏng lượng CTR đô thị Kết quả cho thấy, tuy tổng lượng chất thảiCTR của thành phố là rất lớn (5.128 tấn/ngày) nhưng Tp Hồ Chí Minh vẫn đạt

tỷ lệ thu gom rất cao (95%) [5]

Như vậy, công tác xã hội hóa việc thu gom và vận chuyển CTR tạinhiều địa phương đang được thực hiện rộng rãi Ở các đô thị lớn cấp thành phố,URENCO đảm nhận việc thu gom, vận chuyển và xử lý CTR đô thị; Các đô thịnhỏ cấp thị trấn, các hợp tác xã, các tổ chức tư nhân đảm nhiệm công việc nàyvới mức chi phí thỏa thuận với người dân thông qua sự chỉ đạo của chính quyềnđịa phương.[18]

PHẦN III: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Nghiên cứu về thực trạng thu gom, vận chuyển rác thải tại công ty môitrường Thanh Liêm

3.2 Phạm vị nghiên cứu

- Thời gian: Từ tháng 1/2014 – 5/2014

- Không gian: Công ty môi trường Thanh Liêm và địa bàn quản lý củacông ty

3.3 Nội dung nghiên cứu

- Đặc điểm tổ chức nhân sự, lãnh đạo, hình thức hoạt động của công tymôi trường Thanh Liêm

+ Tình hình tổ chức nhân sự, ban lanh đạo, các phòng ban làm việc củacông ty môi trường Thanh Liêm

+ Tình hình hoạt động của công ty môi trường Thanh Liêm

- Thực trạng thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt tại công ty môitrường Thanh Liêm

+ Thực trạng phát sinh rác thải sinh hoạt của huyện: Thành phần rác thảisinh hoạt, lượng bình quân phát sinh rác của các xã

+ Điều tra hiện trạng thu gom, vận chuyển rác tại công ty môi trườngThanh Liêm: hoạt động thu gom, vận chuyển, thái độ của nhà quản lý, côngnhân thu gom, các hộ gia đình…

- Những vấn đề còn tồn tại trong công tác quản lý, thu gom, vận chuyểnrác thải sinh hoạt tại công ty môi trường Thanh Liêm

- Đánh giá công tác thu gom và vận chuyển rác thải sinh hoạt của ông tymôi trường Thanh Liêm

- Đề xuất các giải pháp thu gom, vận chuyển rác phù hợp với tình hìnhthực tế của huyện.

3.4 Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

- Thu thập, tổng hợp tài liệu có liên quan như: Hiện trạng rác thải sinhhoạt, cơ cấu hoạt động của công ty , tổ chức nhân sự, quy trình và các quy địnhthu gom, phương tiện kỹ thuật thu gom vận chuyển thông qua công ty môitrường Thanh Liêm và các cơ quan khác của huyện Thanh Liêm

- Các số liệu thu thập thông qua các cơ quan của UBND huyện ThanhLiêm

- Tìm hiểu qua sách báo, mạng internet…

3.4.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp

- Phương pháp khảo sát thực địa để thất được tình hình thu gom, vậnchuyển rác của công ty môi trường Thanh Liêm

- Phỏng vấn ý kiến của các hộ gia đình và công nhân thu gom vận chuyển

về thực trạng thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt của công ty cổ phần môitrường Thanh Liêm

- Sử dụng phiếu điều tra để phỏng vấn các hộ gia đình và đội thu gom vậnchuyển : 50 phiếu điều tra hộ gia đình và 12 phiếu điều tra đội thu gom và vậnchuyển về thực trạng thu gom, vận chuyển, ý thức làm việc của công nhân vàthái độ của nhà quản lý môi trường Công ty thu gom rác ở 13 xã, trong đó có 2

xã có mức thu nhập giàu, 3 xã có thu nhập ở mức nghèo và 8 xã có thu nhập ởmức trung bình Vì vậy điều tra tại 5 xã, 1 xã giàu, 1 xã nghèo và 3 xã trungbình Trong mỗi xã điều tra tại 2 thôn: Một thôn xã quy hoạch bể thu gom vàmột thôn không quy hoạch bề thu gom

3.4.3 Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu

- Tổng hợp tất cả các số liệu thu thập được từ các phương pháp trên

- Xử lý số liệu bằng Excel

PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

4.1 Vài nét sơ lược về tổ chức nhân sự, tình hình hoạt động của công ty môi trường Thanh Liêm

Công ty TNHH môi trường Thanh Liêm được thành lập căn cứ theo quyếtđịnh số 246/ QĐ – UB ngày 03/05/1997 của UBNN Tỉnh Hà Nam Công tythành lập ngày 25/01/2010 Công ty hoạt động trong vấn đề môi trường, có vaitrò giúp huyện Thanh Liêm quản lý các vấn đề môi trường nông thôn, các hoạtđộng dịch vụ môi trường Công ty bao gồm 55 nhân sự, Ban lãnh đạo (Giámđốc), các phòng ban và các tổ đội

Hình 4.1: Công ty Môi trường Thanh Liêm

Công ty hoạt động dịch vụ theo đơn dặt hàng của UBND xã Công ty hoạtđộng trong các lĩnh vực: Thu gom, bốc xúc, vận chuyển rác thải sinh hoạt từ các

xã đến điểm xử lý rác thải Xây dựng các bể thu gom tại địa bàn quản lý củacông ty Công ty hoạt động tại các xã Liêm Sơn, Liêm Thuận, Liêm Túc, ThanhBình, Thanh Hải, Thanh Hương, Thanh Lưu, Thanh Nghị, Thanh Nguyên,Thanh Phong, Thanh Tâm, Thanh Tân, Thanh Thủy

Hình 4.2: Sơ đồ tổ chức nhân sự của Công ty TNHH môi trường Thanh Liêm

Phòng tổ chức Hành chính: Tham mưu cho Giám đốc công ty về công tác:

tổ chức và cán bộ; hành chính – tổng hợp Thực hiện chế độ, chính sách đối vớicán bộ; bảo vệ chính trị nội bộ; công tác tổng hợp; hành chính; văn thư, lưu trữ,

lễ tân; công tác bảo vệ an ninh trật tự, tài sản của công ty thuộc trách nhiệm vàthẩm quyền

Phòng kế hoạch: Tham mưu và đề xuất công tác định hướng chiến lược,

kế hoạch phát triển, xây dựng các cơ chế, chính sách quản lý, các chương trìnhcông tác môi trường, các chương trình công tác trọng điểm Phối hợp thực hiệnchức năng quản lý kế hoạch, theo dõi và đánh giá việc thực hiện kế hoạch cùngvới các đơn vị phòng, ban Hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc và nhắc nhở tình hìnhthuwch hiện quy hoạch, kế hoạch của công ty Căn cứ vào yêu cầu thực tế đềxuất với Giám Đốc để điều chỉnh kịp thời quy hoạch, kế hoạch trong từng thời

kỳ và hàng năm Đồng thời thực hiện việc xây dựng kế hoạch hàng năm, kếhoạch 5 năm, kế hoạch dài hạn báo cáo với Giám Đốc công ty Chủ động đề xuấtcác giảu pháp nhằm nâng cao hiệu lực quản lý

Phòng kế toán tài chính: Là đơn vị chuyên môn tham mưu, giúp việc choGiám Đốc công ty trong các lĩnh vực: Về quản lý tài chính: Tham mưu choGiám Đốc trong lĩnh vực quản lý tài chính theo chính sách chế độ; phân bổ,quản lý sử dụng các tài sản và các nguồn vốn, quản lý các khoản doanh thu, chiphí; huy động vốn để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh Về quản lý kếtoán: tổ chức thống nhất công tác kế toán trong công ty, thu nhập, xử lý thôngtin, số liệu kế toán Kiểm tra, giám sát các khoản thu, chi tài chính, các nghĩa vụthu, nộp, thanh toán nợ; kiểm tra việc quản lý, sử dụng tài sản và nguồn hìnhthành tài sản Tham mưu cho lãnh đạo công ty về chế độ kế toán và những thayđổi của chế độ kế toán qua từng thời kỳ hoạt động Thực hiên các công việc doGiám Đốc giao phó.

Đội thu gom rác: Chịu trách nhiệm thu gom rác từ các hộ gia đình, các cơquan trường học, các chợ, bến xe, cơ sở y tế đến điểm tập kết rác (hố thu gom)

Đội bốc xúc, vận chuyển rác: Rác được bốc xúc từ hố thu gom lên xe éprác rồi được vận chuyển đến nhà máy xử lý rác Ba An

4.2 Thực trạng rác thải phát sinh trên địa bàn huyện Thanh Liêm

4.2.1 Nguồn gốc phát sinh

Trên địa bàn huyện phần lớn lượng rác thải sinh hoạt được thải ra môitrường qua các hoạt động sản xuất và sinh sống của con người, một số nguồnthải chính như sau:

Khu dân cư: Công ty hoạt động trên địa bản 13 xã trong huyện ThanhLiêm, tổng dân số là Chất thải từ các hộ gia đình chủ yếu gồm các thực phẩmthừa (thức ăn thừa, vỏ hoa quả, cuống rau,…), hộp nhựa, giấy báo, túi nilon, vỏdầu gội, bánh kẹo, kim loại, đất đá, gạch…

Trường học, trụ sở UBND:Trên địa bàn hoạt động có 13 trụ sở UBND xã,

có 30 trường mầm non, 13 trường tiểu học, 13 trường trung học cơ sở, 1 trườngtrung học phổ thông Chất thải từ nguồn này chủ yếu là giấy báo, túi nilon, lá,cành cây, vỏ hoa quả, vỏ bánh kẹo, đồ hộp, kim loại

Rác đường: Lượng chất thải ở đây chủ yếu là do những người tham giagiao thông và những hộ gia đình ở mặt đường tạo ra Tuy nhiên khối lượng nàykhông đáng kể so với tổng khối lượng rác thải của cả xã và cũng không được thugom ra bãi rác Chủ yếu là người dân tự thu gom và xử lý bằng hình thức đốt.

Rác chợ: Tại các xã thì chợ chưa được quy hoạch nhưng vẫn tồn tại cácchợ tự phát từ lâu đời Tại đây thì rác vẫn được thu gom hàng ngày và chuyểntới điểm tập kết rác Phí thu gom rác chợ thì do ban quản lý chợ thu rồi nộp lênxã

Hình 4.3: Sơ đồ nguồn phát sinh rác thải

Theo thực tế của huyện thì các khu vực chợ luôn thải ra một lượng lớnhàng ngày, rác thải này là sản phẩm hỗn hợp cả nhiều mặt hàng thải bỏ từ nhiềuloại rau thừa, hoa quả, túi nilon bỏ đi… tạo ra mùi khó chịu ảnh hưởng tới sứckhỏe người dân và mỹ quan

4.2.2 Khối lượng rác thải sinh hoạt

Huyện Thanh Liêm đang ngày càng phát triển theo xu hướng chung của

cả nước Đời sống của người dân trong huyện được nâng cao kèm theo đó làlượng rác thải ngày càng tăng lên Theo điều tra thì lượng rác thải phát sinh của

các năm trước là khoảng 15 tấn/ngày đến tháng 1/2014 tăng lên khoảng 25tấn/ngày Trong đó bao gồm các loại rác thải sinh hoạt từ hộ gia đinh, rác thảicủa các hộ kinh doanh, rác thải từ các khu chợ, cơ quan trường học, từ trạm y tế

và rác thải từ một số hoạt động sản xuất nông nghiệp

Theo thống kê của phòng tài nguyên và môi trường huyện Thanh Liêmcho biết: Hiện có 3 đơn vị tổ chức thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt trên đia bànhuyện, gồm có Công ty cổ phần môi trường Ba An và Công ty TNHH môitrường Thanh Liêm Hoạt động của các công ty này đã góp phần cải thiện môitrường nông thôn

Công ty môi trường Thanh Liêm thu gom và vận chuyển rác thải sinh hoạttrên địa bàn 13 xã là Liêm Sơn, Liên Túc, Liêm Thuận, Thanh Bình, Thanh Hải,Thanh Hương, Thanh Lưu, Thanh Nghị, Thanh Nguyên, Thanh Phong, ThanhTâm, Thanh Tân, Thanh Thủy Với 22 vị trí tập kết rác thải như miền Võ Giang,miền Trung Lương, Đồng Ao, thôn Động Xá, thôn Lác Triều, thôn Lời Núi,Tâng Bốn, thôn Đạt Hưng, thôn Thanh Khê, thôn Kho, thôn Thong, Trả Châu,thôn Đại Vượng, thôn Mai Cầu, thôn Đồng Lạng, thôn Gừa, thôn Thị, thôn BạcLàng, thôn Nam Công, thôn Tân Hưng, thôn Động Sâu, Phía sau cụm TTCN xãThanh Lưu

Theo số liệu dự báo của Công ty môi trường Thanh Liêm thì mỗi nămtrung bình lượng rác tăng lên từ 2 – 4 tấn/ngày Có thể do sự tăng dân số, sự pháttriển kinh tế xã hội,… Lượng rác tăng lên như vậy việc thu gom, vận chuyển và xử

lý rác thải sẽ gặp nhiều khó khan đòi hỏi các nhà quản lý môi trường phải có kếhoạch, định hướng cụ thể cho vấn đề rác thải trong tương lai Đây chính là áp lựcvới công ty môi trường Thanh Liêm và UBND huyện Thanh Liêm

Công ty môi trường Thanh Liêm thu gom , vận chuyển theo đơn đặt hàngcủa UBND xã Hiện nay kinh phí thu gom rác thải do các thôn, xóm tự thu gomtrực tiếp của người dân, sau đó nộp vào ngân sách của xã Kinh phí mà các xãthu cụ thể là 3000đồng/hộ/tháng, còn đối với các cơ quan nhà nước là