GIÁO dục PHÒNG, CHỐNG MA túy CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG dựa vào CỘNG ĐỒNG tại HUYỆN vân hồ TỈNH sơn LA

ninh, trật tự trên địa bàn huyện và có tác động không nhỏ đến công tác giáodục nói chung và giáo dục phòng chống ma túy nói triêng trong các trườnghọc trên địa bàn huyện.Xuất phát từ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN VĂN HÙNG

GIÁO DỤC PHÒNG, CHỐNG MA TÚY CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG

TẠI HUYỆN VÂN HỒ TỈNH SƠN LA

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN VĂN HÙNG

GIÁO DỤC PHÒNG, CHỐNG MA TÚY CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG

TẠI HUYỆN VÂN HỒ TỈNH SƠN LA

Chuyên ngành: Giáo dục và Phát triển cộng đồng

Mã số: Thí điểm

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN HUY HOÀNG

HÀ NỘI, 2019

Các thầy cô trong khoa Tâm lý – Giáo dục, phòng Sau đại học, trường Đại học sư phạm Hà Nội, trường Đại học Tây Bắc đã tham gia giảng dạy, quản lý và giúp đỡ em hoàn thành khóa học này.

Ban Giám hiệu, các thầy cô giáo, các trường: Trung học phổ thông Vân Hồ, Trung học phổ thông Mộc Hạ, Trung học cơ sở Vân Hồ, huyện Vân Hồ - Tỉnh Sơn

La đã tạo điều kiện cho em trong quá trình tiến hành điều tra và nghiên cứu tại trường.

Trong quá trình nghiên cứu, do điều kiện và khả năng còn có những hạn chế nên luận văn không tránh khỏi thiếu sót Em kính mong được sự bổ sung, đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo để luận văn của em được hoàn thiện hơn.

Em xin chân thành cám ơn!

Hà Nội, ngày 5 tháng 6 năm 2019

Nguyễn Văn Hùng

MỤC LỤC

3.2.1 Biện pháp 1: Tuyên truyền, bồi dưỡng nâng cao nhận thức, kiến thức, kỹ năng về phối hợp giữa nhà trường với các tổ chức xã hội và cá nhân trong cộng đồng tham gia giáo dục phòng, chống ma túy cho học sinh 68 Tuyên truyền, bồi dưỡng nâng cao nhận thức, kiến thức, kỹ năng về phối hợp giữa nhà trường với các tổ chức xã hội và cá nhân trong cộng đồng tham gia giáo dục phòng, chống ma túy cho học sinh 78 Biện pháp 1: Tuyên truyền, bồi dưỡng nâng cao nhận thức, kiến thức, kỹ năng về phối hợp giữa nhà trường với các tổ chức xã hội và cá nhân trong cộng đồng tham gia giáo dục phòng, chống ma túy cho học sinh 80

DANH MỤC, BẢNG BIỂU

1

Bảng 2.1 Thống kê số liệu về tệ nạn ma túy huyện Vân Hồ

2 Bảng 2.2 Nhận thức của học sinh về tác hại của ma túy 58

3 Bảng 2.3 Nhận thức của cán giáo viên và CBQL về tác hại

4 Bảng 2.4 Nhận thức của học sinh về TNMT 595

Bảng 2.5 Đánh giá của học sinh về tầm quan trọng của hoạt

Bảng 2.7 Đánh giá của giáo viên và cán bộ quản lý về mức

độ tổ chức hoạt động giáo dục phòng, chống ma túy cho học

sinh

63

8

Bảng 2.8 Đánh giá của giáo viên và cán bộ quản lý về tầm

quan trọng trong giáo dục phòng, chống ma túy cho học sinh

THPT huyện Vân Hồ - tỉnh Sơn La

64

9 Bảng 2.9 Mức độ triển khai các nội dung giáo dục phòng

chống tệ nạn ma túy ở Huyện Vân Hồ - tỉnh Sơn La 6510

Bảng 2.10 Mức độ hiệu quả của giáo dục phòng chống, ma

túy ở trường THPT huyện Vân Hồ - tỉnh Sơn La 66

11

Bảng 2.11 Đánh giá của giáo viên và CBQL về sự tham gia

của các lực lượng xã hội trong hoạt động giáo dục phòng,

chống ma túy

68

12

Bảng 2.12 Đánh giá của giáo viên và CBQL hiệu quả của

hoạt động giáo dục phòng, chống ma túy 70

Bảng 2.13 Đánh giá của giáo viên và cán bộ quản lý khó

khăn trong hoạt động giáo dục phòng, chống ma túy 72

14 Bảng 2.14 Đánh giá của giáo viên và CBQL về sự tham gia

15

Bảng 2.15 Đánh giá của giáo viên và cán bộ quản lý về sự

16

Bảng 2.16 Đánh giá của giáo viên và cán bộ quản lý về sự

17

Bảng 2.17 Đánh giá của giáo viên và cán bộ quản lý về vai

trò chủ thể của nhà trường trong phối hợp với cộng đồng cho

học sinh

77

18

Bảng 2.18 Đánh giá của giáo viên và cán bộ quản lý về mục

đích phối hợp giữa nhà trường với cộng đồng trong giáo dục

phòng, chống ma túy cho học sinh

78

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

9 Đội thiếu niên tiền phong ĐTNTP

10 Liên đoàn lao động và Xã hội LĐLĐ&XH

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Giáo dục phổ thông là giai đoạn quyết định cuộc đời của mỗi học sinh,giúp các em trang bị đầy đủ những kiến thức, kĩ năng, năng lực, thể lực, trílực để tự tin bước vào cuộc sống Chính vì lẽ đó Luật Giáo dục (2005) đã

khẳng định “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn

diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên bậc học cao hơn hoặc đi vào cuộc sống lao động,trở thành lực lượng nòng cốt cho việc tham gia xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc” Đặc biệt, đối với các em đang là học sinh Trung học phổ thông:

“Giáo dục tại các trường THPT trong toàn huyện, nhằm giúp học sinh củng

cố và phát triển những kết quả của giáo dục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động”

Để đạt được các mục tiêu nói trên Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày04/11/2013 Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI)

về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công

nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đã đưa ra quan điểm chỉ đạo: “ chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học…” Nhiệm vụ được nêu trong Nghị

quyết đó là “tiếp tục đổi mới và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào

tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học”.

Giáo dục hướng vào phát huy năng lực, phẩm chất, kĩ năng của người học đã

được nhấn mạnh trong Nghị quyết và trở thành một nhiệm vụ của giáo dụcViệt Nam trong thế kỷ XXI Vì vậy đội ngũ học sinh, sinh viên luôn giữ vaitrò quyết định trong sự phát triển kinh tế và bảo vệ tổ quốc, như vậy các emphải hoàn thiện bản thân cả về trí lực, thể lực Những năm gần đây, tình trạngnghiện ma tuý và các tội phạm về ma tuý ở Việt Nam thực sự trở thành mộtmối hiểm họa cho mỗi gia đình, cho toàn xã hội, là nguy cơ đe doạ sự pháttriển bền vững của đất nước và dân tộc Ma tuý đang làm gia tăng tội phạm,suy thoái nòi giống, sức khoẻ, phẩm giá con người, phá hoại hạnh phúc giađình ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự, an toàn xã hội và an ninh quốc gia.Trong cuộc đấu tranh phòng chống ma túy của toàn xã hội, Nhà trườnggiữ một vị trí rất quan trọng Tệ nạn ma tuý đã xâm nhập vào học đường, lôikéo học sinh, sinh viên vào con đường nghiện ngập dẫn đến nhiều hoạt độngtội phạm khác nhau Đặc biệt, đối với môi trường đại học, ma túy là nguy cơ

đe doạ sự phát triển của thế hệ trẻ, tương lai của dân tộc nên trách nhiệm củaNhà trường đối với việc phòng chống ma tuý trong học sinh, sinh viên đangđược đặt ra và ngày càng trở nên bức thiết

Hiện nay ở Việt Nam đã xuất hiện các loại ma tuý tổng hợp như:Amphêtamin, mêthamphêtamin, ecstasy, ma tuý đá… Các ma tuý này được

sử dụng rất nhiều ở đối tượng thanh thiếu niên trong đó có cả học sinh, sinhviên Thời gian gần đây, một điều đáng lo ngại là tệ nạn ma túy đã lây lanvào cả đội ngũ giáo viên Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tínhđến đầu năm 2011 cả nước phát hiện 979 học sinh, sinh viên và giáo viênnghiện ma tuý, thì có đến 299 giáo viên (ở 14 địa phương) nghiện ma túy vàliên quan đến tội phạm ma túy Trong 299 giáo viên đó, buộc đưa đi tập trungcai nghiện 197 giáo viên (65,9%), buộc thôi việc: 88 giáo viên (29,4%), đềnghị truy tố: 14 giáo viên (4,7%); có hai phó hiệu trưởng đã bị khởi tố Đặcbiệt nghiêm trọng như Phó hiệu trưởng trường THCS Bó Mười (Thuận Châu

- Sơn La) hoặc Cao Diệp Thành, giáo viên tiểu học xã Chiềng Khơi (Mai

Sơn- Sơn La) thường xuyên tổ chức sử dụng và bán lẻ ma tuý ngay tại cổngtrường cho học sinh Điều này cho thấy việc đẩy mạnh công tác phòng chống

ma túy trong các trường học là một nhu cầu cấp thiết, một nhiệm vụ tất yếu

và hết sức quan trọng trong gia đoạn hiện nay

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng ma túy học đường gia tăng bắt nguồn

từ cả khách quan cũng như chủ quan Ở những địa bàn có nhiều học sinh,sinh viên nghiện ma tuý là do thiếu sự quan tâm của các cấp uỷ, chính quyềnđịa phương, gia đình lơ là trong việc quản lý, giáo dục con cái Một sốtrường học khi phát hiện học sinh, sinh viên nghiện ma tuý còn bao che, giấudiếm, sợ ảnh hưởng đến thi đua của trường hoặc chỉ sử dụng biện pháp đuổihọc để phó mặc cho gia đình và xã hội Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh,sinh viên là thích khám phá, tò mò muốn biết những cái mới lạ, càng bị cấmđoán, càng muốn biết, dễ bị cám dỗ, lội kéo vào các hoạt động vui chơi giảitrí quá đà, đôi khi mang tính quậy phá Hoặc do mất lòng tin vào bạn bè, thầy

cô và gia đình, những trắc trở, khó khăn trong học tập, trong cuộc sống,những thất bại trong tình yêu

Nhìn chung, có rất nhiều nguyên nhân đưa học sinh, sinh viên đến với

ma túy Ngoài thời gian học tập, sinh hoạt ở nhà trường, đa số thời gian cònlại học sinh sống, học tập và tham gia các hoạt động tại gia đình và cộng đồng

xã hội Do vậy, để thực hiện có hiệu quả công tác phòng chống ma túy trongcác nhà trường cần phát huy sức mạnh tổng hợp của nhà trường, gia đình và

xã hội, trong đó vai trò của xã hội, mà trực tiếp là cộng đồng dân cư là hết sứcquan trọng

Huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La mới được thành lập tháng 9 năm 2013, làhuyện miền núi biên giới, đa số là đồng bào dân tộc thiểu số (93,6%), đượchưởng chính sách 30a của Chính phủ Tệ nạn ma túy tại một số xã trọng điểm,khu vực biên giới và vùng phụ cận (các xã Lóng Luông, Chiềng Xuân, TânXuân ) trên địa bàn huyện còn diễn biến khá phức tạp, làm ảnh hưởng đến an

ninh, trật tự trên địa bàn huyện và có tác động không nhỏ đến công tác giáodục nói chung và giáo dục phòng chống ma túy nói triêng trong các trườnghọc trên địa bàn huyện.

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “ Giáo dục phòng, chống ma túy cho học sinh trung học phổ thông dựa vào cộng đồng tại huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La” nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giao dục

phòng chống ma túy trong các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyệnVân Hồ

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về công tác giáo dục phòngchống của ma túy cho học sinh, đề xuất các biện pháp phát huy vai trò củacộng đồng trong công tác giáo dục phòng chóng ma túy cho học sinh Trunghọc phổ thông huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh Trung học phổ thông huyệnVân Hồ, tỉnh Sơn La

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh Trung học phổthông huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La dựa vào vai trò của cộng đồng

4 Giả thuyết khoa học

Công tác giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh THPT ở huyện Vân

Hồ, tỉnh Sơn La đã được quan tâm tổ chức thực hiện và đạt được những thànhquả nhất định Tuy nhiên công tác này còn bộc lộ một số hạn chế trong nộidung, phương pháp giáo dục, đặc biệt là phát huy vai trò của cộng đồng trongcông tác giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh THPT Nếu đề xuất đượccác biện pháp thiết thực và khả thi nhằm phát huy vai trò của công đồng trong

giáo dục phòng chống ma túy thì sẽ nâng cao được hiệu quả công tác giáo dụcphòng chống ma túy cho học sinh THPT huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La.

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về giáo dục phòng chống ma túy và vai trò

của cộng đồng trong giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh THPT

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng giáo dục phòng chống ma túy của nhà

trường và cộng đồng dân cư cho học sinh THPT huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La

5.3 Đề xuất các biện pháp phát huy vai trò của cộng đồng trong giáo dục

phòng chống ma túy cho học sinh THPT huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu về giáo dục giáo dục phòng chống ma túy và vai trò củacộng đồng trong giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh các trường THPTtrên địa bàn huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La trong giai đoạn 2017 - 2019

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Tổng quan các tài liệu lý luận, hệ thống hoá các loại ma túy, các lýthuyết có liên quan đến ma tuy, phát triển kĩ năng nhận biết, vai trò của cộngđồng, phát triển giáo dục về tác hại của ma túy thông qua vai trò của cộng

đồng ,… để xây dựng cơ sở lý luận của vấn đề phát triển giáo dục về tác hại của ma túy thông qua vai trò cộng đồng cho học sinh THPT.

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra

Xây dựng hệ thống câu hỏi để điều tra CBQL, GV THPT, cha mẹ họcsinh, cán bộ chính quyền, đoàn thể, các tổ chức xã hội trên địa bàn huyện Vân

Hồ, tỉnh Sơn La nhằm tìm hiểu thực trạng phát triển giáo dục về tác hại của

ma túy cho học sinh THPT, thực trạng phát triển giáo dục về tác hại của ma

túy thông qua trải nghiệm cộng đồng cho học sinh THPT và thực trạng những

yếu tố ảnh hưởng đến phát triển giáo dục về tác hại của ma túy thông qua trải

nghiệm cộng đồng cho học sinh THPT huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La.

7.2.2 Phương pháp quan sát

Quan sát các hoạt động tổ chức cộng đồng nhằm phát triển giáo dục vềtác hại của ma túy cho học sinh THPT huyện Vân Hồ, Sơn La nhằm bổ sungtài liệu cho điều tra thực tiễn nhằm bổ sung tài liệu điều tra thực tiễn

7.2.3 Phương pháp phỏng vấn

Tiến hành phỏng vấn, trao đổi với một số giáo viên, cha mẹ học sinh, cáctổ chức đoàn thể,… nhằm làm rõ hơn những kết quả thu được qua phiếu hỏi,đồng thời bổ sung thêm những thông tin cần thiết phục vụ cho quá trìnhnghiên cứu đề tài

7.2.2.4 Phương pháp chuyên gia

Thu thập các thông tin từ các chuyên gia về những vấn đề có liên quanđến phát triển giáo dục về tác hại của ma túy thông qua vai trò của cộng đồngcho học sinh THPT

7.3 Phương pháp thống kê toán học

Chúng tôi sử dụng phương pháp thống kê toán học cơ bản, chương trìnhSPSS để xử lý các tài liệu nghiên cứu nhằm rút ra những nhận xét, kết luận cógiá trị khách quan

8 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần phần mở đầu; kết luận; khuyến nghị; tài liệu tham khảo vàphụ lục, luận văn gồm 3 chương sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về giáo dục phòng, chống ma túy và cho họcsinh trung học phổ thông dựa vào cộng đồng tại huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La Chương 2: Thực trạng giáo dục phòng, chống ma túy cho học sinh THPTdựa vào cộng đồng huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La

Chương 3: Biện pháp giáo dục phòng, chống ma túy cho học sinh THPTdựa vào cộng đồng tại huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN GIÁO DỤC PHÒNG, CHỐNG MA TÚY CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

NMT là một hiện tượng xuất hiện từ lâu đời trong xã hội loài người.Ngày nay, do tác hại của ma túy đối với xã hội, gia đình cũng như tác nhânngười sử dụng diễn ra ở mức độ ngày càng nghiêm trọng và có tính chất phổbiến nên hiện tượng này đã trở thành một tệ nạn xã hội trên khắp thế giới,mang tính toàn cầu Vì thế, phòng chống ma túy là một nhiệm vụ cấp bách đặt

ra cho toàn thế giới và mọi quốc gia

Năm 1991, Đại hội chống ma túy cấp Bộ trưởng trên thế giới được tổchức với sự nhất trí về hợp tác quốc tế chống ma túy, cũng trong năm này,chương trình kiểm soát ma túy quốc tế trực thuộc LHQ được thành lập Đểtạo sức mạnh toàn cầu chống ma túy, khóa họp đặc biệt lần thứ 20 của Đạihội đồng LHQ bàn về vấn đề ma túy trên thế giới gồm 138 nước tham dự đãđược tổ chức tại New York từ ngày 08 đến ngày 19 tháng 6 năm 1998 Đây làcuộc họp đa phương lớn nhất được tổ chức về đề tài đấu tranh chống buôn lậu

và lạm dụng ma túy Khẩu hiệu khóa họp là: "Đoàn kết chống lại thảm họahàng đầu của thế giới trong thế kỷ 21"

Nhiều quốc gia trên thế giới đã ban hành hệ thống những quy địnhmang tính luật pháp, thành lập những tổ chức chuyên trách, tăng cường hoạtđộng phòng chống ma túy và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này

Ở Việt Nam, tình trạng nghiện, sử dụng ma túy, tàng trữ, sản xuất vàbuôn bán ma túy đang thực sự là tệ nạn xã hội nhức nhối Công tác đấu tranhphòng chống và đẩy lùi TNMT đã và đang trở thành nhiệm vụ cấp bách củatoàn xã hội, của các cấp, các ngành, của mọi gia đình và mỗi người

Trong những năm gần đây, ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiêncứu về tệ nạn ma túy đáng chú ý như:

Tác giả Vũ Ngọc Bừng với cuốn: "Phòng chống ma túy trong nhàtrường", đã đề cập các nội dung: TNMT là gì? nguyên nhân phát sinh, pháttriển; những ảnh hưởng của TNMT đối với các mặt đời sống xã hội; nhữngcách phòng chống;

Tác giả Ngô Minh Hiến “Nghiên cứu về một số động cơ chủ yếu củangười phạm tội mua bán các chất ma túy ở trại giam Z30-Cục V60 Bộ Côngan” đã chỉ ra một số nguyên nhân dẫn đến phạm tội buôn bán các chất matúy;

Tác giả PGS.TS Nguyễn Xuân Yêm với Công trình nghiên cứu

“Nguyên nhân dẫn đến hành vi phạm tội ma túy của trẻ vị thành niên” đãmang đến cho người đọc một cách nhìn khác về nguyên nhân trẻ vị thành niêncó hành vi lệch chuẩn, sa vào tệ nạn ma túy và cách phòng tránh;

Tác giả Đại tá Trần Anh Tuấn với công trình nghiên cứu “ Giải phápphòng, chống ma túy tuyến biên giới Sơn La Bắc Lào” năm 2016

Tác giả Hoàng Su Bình Viện kiểm sát Sơn La với đề tài “ Nghiên cứuthực trạng và các giải pháp trong công tác dấu tranh phòng, chống các viphạm, tội phạm ma túy học đường ở Sơn La” năm 2000- 2001

Tác giả Nguyễn Thị Phương Hạnh trường cao đẳng sư phạm Sơn Lavới đề tài “ Thực trạng và đề suất các giải pháp quản lí nhằm chống tệ nạn xãhội xâm nhập học đường trong các trường phổ thông tỉnh Sơn La” năm 2006-2007

Tác giả Đại tá Phùng Tiến Triển với đề tài “ Nghiên cứu giải pháp giảiquyết địa bàn phức tạp về an ninh trật tự tại xã Lóng Luông huyện Vân Hồtỉnh Sơn La”

Hay đề tài “Tìm hiểu công tác phòng chống ma túy” của tác giả Lê VănLuyện cũng đã nghiên cứu về những hoạt động phòng chống ma túy ở một sốđịa phương…

Hầu hết các công trình nghiên cứu trên đã phân tích đặc điểm tâm

sinh lý của các loại đối tượng sử dụng ma tuý Các nhà nghiên cứu đều nhấnmạnh đối với thanh thiếu niên là loại đối tượng có nguy cơ cao về vi phạm

tệ nạn ma túy vì những đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi này trong việc bịtác động của các tệ nạn xã hội nói chung và ma tuý nói riêng

Các nhà nghiên cứu quan tâm đặc biệt tới việc tìm hiểu nguyên nhânkhách quan và chủ quan trong việc sử dụng ma tuý và tệ nạn ma tuý trongđó có những nguyên nhân xã hội, nguyên nhân quản lý xã hội, quản lý giáodục

Những nghiên cứu trên đã đóng góp không nhỏ trong việc trang bịnhững hiểu biết, những kiến thức cơ bản về phòng chống tệ nạn ma túy, gópphần tuyên truyền, giáo dục nhân dân, đặc biệt là tầng lớp thanh thiếu niên,học sinh, sinh viên đấu tranh phòng, chống tệ nạn ma túy; mặt khác đây cũng lànhững lý luận giúp các cấp quản lý đưa ra những điều luật, những quy địnhnhằm phòng chống ma túy, góp phần đảm bảo an ninh chính trị, sức khoẻ,đạo đức và lối sống cho nhân dân

Các công trình nghiên cứu kể trên bước đầu đặt nền móng cơ sở lýluận giúp tác giả trong việc nghiên cứu đề tài này, tuy nhiên, hầu hết các tácgiả trên đều đi sâu vào nghiên cứu những vấn đề chung về tệ nạn ma túy Córất ít công trình nghiên cứu dành riêng cho công tác giáo dục phòng chống

tệ nạn ma túy xâm nhập vào trường học, nhất là đề cập đến thực trạng vàcác biện pháp giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh THPT

Vân Hồ là một trong 62 huyện nghèo của cả nước, nhiều thập kỷ trướcđây, cũng giống các huyện của tỉnh Sơn La nhân dân các dân tộc có thói quentrồng và sử dụng nhựa cây Anh Túc, mặc dù Đảng, Nhà nước đã có chủtrương cấm, nhưng do tập quán nên việc nén nút trồng vẫn còn xảy ra ở một

số địa bàn vùng sâu, vùng xa Bên cạnh đó, những năm gần đây việc cácdoanh nghiệp tăng cường đầu tư về thương mại, dịch vụ, hạ tầng cơ sở, đãgóp phần làm cho đời sống của người dân ngày càng khá giả hơn, chất lượng

cuộc sống ngày càng đảm bảo hơn, cũng đồng thời kéo theo các tệ nạn xã hộixuất hiện nhiều hơn, trong đó có tệ nạn ma túy, đây là vấn đề tiềm ẩn nguy cơlan rộng, với những diễn biến phức tạp trong cộng đồng dân cư trên địa bànhuyện Vân Hồ

Trong năm 2016, Công an huyện Vân Hồ đã phát hiện, xử lý 33 họcsinh, sinh viên liên quan đến ma túy (21 sinh viên, 12 học sinh); trong đó,khởi tố tội tàng trữ, mua bán trái phép chất ma túy 03 trường hợp, lập hồ sơ

đề nghị đưa đi tập trung cai nghiện bắt buộc 02 trường hợp, xử phạt hànhchính 28 trường hợp

Trước thực trạng sử dụng ma túy trong thanh thiếu niên, đặc biệt là tronghọc sinh, sinh viên, thực hiện Chương trình công tác và Kế hoạch tuyêntruyền phòng, chống ma túy năm 2016, Phòng CSĐT tội phạm về ma túyhuyện Vân Hồ đã tham mưu Giám đốc Công an tỉnh chỉ đạo Công an các đơn

vị, địa phương tăng cường các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặnmua bán, sử dụng Cỏ Mỹ tại các địa bàn có trường học và trong khu dân cư;tham mưu Giám đốc Công an tỉnh kiến nghị Bộ Công an, Chính phủ đưa Cỏ

Mỹ và một số chất ma túy mới được phát hiện trong công tác đấu tranh vào

danh mục quản lý (Ngày 09/12/2015, Chính phủ ban hành Nghị định số126/NĐ-CP bổ sung chất ma túy có tên XLR-11 trong Cỏ Mỹ vào Danh mục II) Tiếp tục phối hợp Sở Giáo dục - đào tạo thông qua hệ thống SMS -

EDU trong các trường trung học thực hiện thông báo, nhắn tin tuyên truyềnphòng, chống ma túy trong học sinh; phối hợp với Phòng Chính trị tư tưởng(Sở Giáo dục - đào tạo) tổ chức giáo dục, tuyên truyền phòng chống ma túytại 14 trường (THCS Vân Hồ, Loong luông, Chiềng Khoa, Tô Múa, THPT TôMúa, Tân Xuân, Xuân Nha, Chiềng Yên, Mường Men, Liên Hòa; QuangMinh, THPT Vân Hồ, Mường Tè) với khoảng 14.000 học sinh dự nghe, trongnội dung tuyên truyền, báo cáo viên nhấn mạnh các phương thức, thủ đoạn dụdỗ, lôi kéo sử dụng ma túy của đối tượng xấu, giúp các em nhận biết các loại

ma túy, mức độ độc hại của từng loại, đặc biệt là ma túy tổng hợp, Cỏ Mỹ vàcác chất gây nghiện khác, lưu ý các em những trường hợp có nguy cơ caonhư: Ham chơi, bỏ học, thích la cà hàng quán giới thiệu trực quan các đồ vậtliên quan ma túy, ngoài ra, báo cáo viên còn đặt ra những tình huống, câu hỏigợi mở, qua đó thu hút được sự tập trung của các em

Nhờ sự phối hợp tích cực với ngành Giáo dục, đào tạo tỉnh Sơn La, đẩymạnh công tác giáo dục, tuyên truyền phòng, chống ma túy bằng nhiều hìnhthức phong phú trong học đường thời gian qua, nên trong 6 tháng đầu năm

2017, tình hình học sinh, sinh viên liên quan đến tệ nạn ma túy giảm 61,5% sovới cùng kỳ năm 2016 (ít hơn 16 trường hợp)

Trong đó, yêu cầu giáo viên, các tổ bộ môn liên quan đến các môn Sinhhọc, Giáo dục công dân, Địa lý rà soát, tiếp tục xây dựng và hoàn thiện kế

hoạch, lựa chọn nội dung để lồng ghép, tích hợp kiến thức về phòng, chống

ma túy vào những bài học cụ thể trong kế hoạch dạy học bộ môn phù hợp với

từng lứa tuổi học sinh

Đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền về tác hại của ma túy, giáodục và tuyên truyền về phòng, chống ma túy cho học sinh, sinh viên trong cáchoạt động ngoại khóa

Tăng cường và nêu cao vai trò của giáo viên chủ nhiệm, giáo viên làm Bíthư, Phó Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, giáo viên làm Tổng Phụ trách ĐộiTNTP Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục học sinh tránh xa tệ nạn ma túy;đấu tranh phòng, chống ma túy và tội phạm ma túy thâm nhập học đường;phối hợp chặt chẽ, cung cấp thông tin cho công an địa phương để theo dõi,phát hiện, truy bắt các đối tượng lôi kéo, dẫn dẫn dắt, mua bán lẻ chất ma túycho học sinh, sinh viên

Phối hợp với cơ quan y tế, chính quyền địa phương và gia đình tiến hànhxét nghiệm đối với học sinh, sinh viên khi cần thiết (khi có biểu hiện nghi là

sử dụng trái phép chất ma túy)

Do vậy, việc nghiên cứu về công tác giáo dục phòng, chống ma túy ởtrường học, cụ thể như tại huyện Vân Hồ là rất cần thiết, với mong muốn gópphần nhỏ bé công sức của mình đề xuất được những biện pháp hữu hiệu nhấttrong công tác giáo dục phòng, chống tệ nạn ma túy cho học sinh THPT trênđịa bàn huyện Vân Hồ.

1.2.Một số khái niệm liên quan

1.2.1 Ma túy

Ma túy, nghiện ma túy là những khái niệm quen thuộc và được sử dụngkhá rộng rãi ở Việt Nam Đa phần người dân đều hiểu và gắn ma túy với một

số chất gây nghiện nguy hiểm như: thuốc phiện, cần sa và đặc biệt là heroine

Tuy nhiên, ma túy hiểu theo nghĩa rộng còn bao gồm cả những chất gâynghiện được sử dụng hợp pháp khác như: rượu bia, thuốc lá, cà phê, thuốc anthần… Vậy cần phải hiểu một cách đầy đủ và chính xác về khái niệm “Matúy” như thế nào?

Ma túy là tên gọi chung của các chất kích thích mà sử dụng nhiều lầncó thể gây nghiện, có nguồn gốc tự nhiên hoặc nhân tạo Không có một địnhnghĩa chung thống nhất nào về khái niệm này Ở mỗi góc độ tiếp cận, ma túylại được hiểu theo những cách khác nhau

Dưới góc nhìn khoa học: Ma túy là các chất có khả năng tác động lên

hệ thần kinh trung ương, có tác dụng giảm đau, gây cảm giác hưng phấn, dễchịu; dùng nhiều lần sẽ đưa đến tình trạng lệ thuộc vào ma túy

Theo định nghĩa của Tổ chức Liên Hiệp quốc, ma tuý được hiểu là

“Các chất có nguồn gốc tự nhiên hay tổng hợp, khi xâm nhập vào cơ thể sẽlàm thay đổi trạng thái tâm sinh lý của người sử dụng”

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng đưa ra khái niệm như sau: “Ma túy

là các chất độc, khi xâm nhập vào cơ thể sẽ phá hủy các cơ quan nội tạng”

Bộ luật Hình sự Việt Nam được Quốc Hội thông qua ngày 21/12/1999

và có hiệu lực thi hành từ 1/6/2000 quy định về ma tuý như sau: Ma tuý bao

gồm nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa, cao coca, lá, hoa, quả cây cần sa, quảthuốc phiện khô, quả thuốc phiện tươi, heroine, cocaine, các chất ma tuý khác

ở thể lỏng hay thể rắn

- Luật Phòng, Chống ma tuý năm 2000, có hiệu lực từ ngày 01/6/2001,tại Điều 2 khoản 1, 2, 3 cũng góp phần làm rõ khái niệm ma túy thông quađịnh nghĩa về chất ma túy:

- Chất ma tuý là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy địnhtrong các danh mục do Chính phủ ban hành

- Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tìnhtrạng nghiện đối với người sử dụng

- Chất hướng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác,nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng

Tóm lại, từ những định nghĩa được đưa ra trên đây, ta có thể hiểu mộtcách chung nhất rằng: Ma tuý là các chất gây nghiện có nguồn gốc tự nhiênhoặc nhân tạo, khi đưa vào cơ thể sống có thể làm thay đổi một hay nhiềuchức năng tâm - sinh lý của cơ thể Sử dụng ma túy nhiều lần sẽ bị lệ thuộc cả

về thể chất lẫn tâm lý, gây hậu quả nghiêm trọng cho cá nhân, gia đình và xãhội

Nguồn gốc của ma túy

Từ hàng ngàn năm trước Công nguyên, nhiều Bộ lạc trên thế giới đãbiết làm cho tinh thần sảng khoái và chống mệt mỏi bằng cách ăn hoặc hútmột số loại cây cỏ có chứa chất gây nghiện như cây thuốc phiện ở Châu Á,cây Cô ca ở Nam Mỹ và cây Cần sa, cây Khát ở Châu Phi Ban đầu, các loạicây này được sử dụng trong các nghi lễ với mục đích ma thuật, vui thú và sauđó là được sử dụng để chữa bệnh Dần dần những người sử dụng bị lệ thuộcvào các loại cây này, họ phải sử dụng nhiều lần trong ngày với số lượng tănglên, cho đến khi họ không thể rời bỏ được chúng Chất gây nghiện của các

loại cây cỏ đã tạo cho họ ảo giác đê mê, tạo cảm giác hưng phấn và baybổng…

Từ khoảng thế kỷ thứ III trước công nguyên đã có những tài liệu ghinhận việc sử dụng thuốc phiện Vào năm 1860 tác giả Syndenham đã viết

“trong số những bài thuốc mà thượng đế đã ban phát cho con người, không có

gì có thể chữa bệnh hiệu quả như thuốc phiện” Đó chính là quan điểm mà từđó dẫn đến lạm dụng thuốc phiện trong lịch sử loài người

Vào năm 1806, Surterner đã phân lập được một chất tinh khiết đặctrưng cho tác dụng chính của thuốc phiện và gọi là morphin bắt nguồn từ tênmorphurs, tên của một vị thần của giấc mơ thời Hy Lạp cổ đại Cũng để chỉtác dụng của chất này, người ta còn gọi bằng tên Narcotic, nghĩa là mê mẫn,túy lúy

Vào năm 1855 lần đầu tiên Gedecke đã chiết suất cocain từ lá câyCoca Đến năm 1880 Arnep chứng minh cocain có tác dụng gây tê tại chỗ.Cũng vào thời gian này bác sỹ tâm thần người Do Thái là Dicmun Frơt dùngcocain để chữa bệnh nghiện thuốc phiện và morphin, nhưng ít lâu sau người

ta phát hiện ra những tai họa của nó vì bản thân cocain cũng là chất gâynghiện mạnh

Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, ngoài những sản phẩm có sẵn

từ thiên nhiên như: thuốc phiện, coca, cần sa, người ta dựa vào cấu trúc hóahọc của những chất có sẵn trong tự nhiên để từ đó bán tổng hợp nhằm thuđược các chất có cấu trúc tương tự và cũng có được những tác dụng dược lýtương tự Mặt khác, khi nghiên cứu cấu trúc của những chất có sẵn trong tựnhiên người ta đã tổng hợp được các chất có khung cơ bản giống các chất cósẵn trong tự nhiên, có tác dụng tương tự nhưng khắc phục được các nhượcđiểm có thể phục vụ trong y học Kết quả đã thu được hàng loạt các hợp chấtkhác nhau, có tác dụng khác nhau được sử dụng vì mục đích y học Tuynhiên, do có những tính chất làm thay đổi trạng thái, ý thức, tâm trạng … của

người sử dụng nên nó ngày càng bị lạm dụng ngoài mục đích y học và trởthành các chất ma túy bị cấm hoặc khuyến cáo không nên sử dụng, bởi tác hạirất lớn của các chất này đối với mọi lứa tuổi trong cộng đồng xã hội trên toànthế giới Người ta gọi đó là các chất ma túy tổng hợp hay bán tổng hợp.

1.2.2 Nghiện ma túy, các giai đoạn nghiện và dấu hiệu nhận biết người nghiện

Hiện nay có nhiều định nghĩa khác nhau về nghiện ma tuý

Theo nghĩa rộng: nghiện ma túy là tình trạng một bộ phận trong xã hội

là những người có thói quen dùng các chất ma túy, thường tìm mọi thủ đoạn,hành vi để có được các chất ma túy và sử dụng chúng bất chấp sự nghiêmcấm của pháp luật và dư luận xã hội

Theo nghĩa hẹp: nghiện ma túy là sự lệ thuộc của con người cụ thể đốivới các chất ma túy.Sự lệ thuộc đó đã tác động lên hệ thần kinh trung ươngtạo nên những phản xạ có điều kiện không thể quên hoặc từ bỏ được

Người nghiện ma túy là người thường xuyên lệ thuộc vào thuốc gâynghiện (được gọi chung là ma túy như: heroin, cocain, moocfine, thuốc phiện,cần sa…) có sự thèm muốn mãnh liệt khó cưỡng lại được, khi không sử dụng

ma túy sẽ xuất hiện hội chứng cai (Theo Thông tư số 22/LB-TT ngày21/7/1994 Liên Bộ Lao động Thương binh và Xã hội – Bộ Tài chính hướngdẫn thực hiện, quyết định 167/TTg ngày 08/4/1994 của Thủ tướng Chínhphủ)

Sổ tay chẩn đoán của hiệp hội Tâm thần Mỹ (APA) định nghĩa nghiệnnhư sau: Các triệu chứng bao gồm hiện tượng dung nạp (cần phải tăng liềulượng sử dụng để đạt được khoái cảm), sử dụng ma tuý để giảm triệu chứngcai, không thể giảm liều sử dụng thuốc hay ngưng sử dụng và tiếp tục sử dụng

dù biết nó có hại cho bản thân hay những người khác

Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO) thì: nghiện ma tuý là tình trạng lệthuộc về mặt tâm thần hoặc thể chất hoặc cả hai khi một người sử dụng ma

tuý lặp đi lặp lại theo chu kỳ hoặc dùng kéo dài liên tục một thứ ma tuý vàtình trạng lệ thuộc này làm thay đổi cách cư xử, bắt buộc đương sự luôn cảmthấy sự bức bách phải dùng ma tuý để có được những hiệu ứng ma tuý về mặttâm thần của ma tuý và thoát khỏi sự khó chịu, vật vã do thiếu ma tuý

Theo các chuyên gia nghiên cứu về ma tuý của tổ chức Y tế thế giới thì 01 người dẫn đến nghiện thường trải qua 05 giai đoạn như sau:

+ Giai đoạn 1: Dùng ma tuý vài lần đầu, người sử dụng có cảm giáclâng lâng, đê mê, họ tưởng rằng không thể nghiện Giai đoạn này người sửdụng cảm thấy dễ chịu, thú vị, khoái cảm, không có thì thấy nhạt nhẽo, thèmmuốn

+ Giai đoạn 2: ma tuý đã trở thành nhu cầu, thiếu nó thì không chịu nổinên bằng mọi cách đi tìm ma tuý

+ Giai đoạn 3: Dùng ma tuý ngày một tăng để đã cơn thèm

+ Giai đoạn 4: Tự đấu tranh đi đến quyết định cai - cai không được - lạicai - lại cai không được…Chu kỳ này cứ thế diễn ra giằng co với sự khốn đốn

về tinh thần, đau đớn về thể xác, kiệt quệ về tài chính

+ Giai đoạn 5: Không thắng nổi giai đoạn 4 (cai nghiện không thànhcông), giai đoạn này hoàn toàn nguy hiểm bởi những hành vi, lý trí nguyhiểm, bất chấp tất cả để có ma tuý

Dấu hiệu nhận biết người nghiện:

Người nghiện ma tuý thường biểu hiện: hay ngáp vặt, chảy nước mắt,nước mũi; toát mồ hôi, ớn lạnh, nổi da gà, gầy yếu, sút cân; nôn, buồn nôn;tiêu chảy, mất ngủ (thường ngủ ngày), dễ bị kích động, trầm cảm, lo âu;

Dấu hiệu để phát hiện thanh, thiếu niên sử dụng ma tuý: lười học, họckém, học thất thường rồi bỏ học; thường xin tiền để chi tiêu không chínhđáng; hoặc tạo cớ để xin tiền như: đi sinh nhật, dã ngoại, đi học thêm; xuấthiện các dấu vết tiêm chích ở tay (ven) hoặc các dấu phỏng rợp ở tay, chân(do sử dụng ma tuý ảo giác); có thể trong túi quần, áo; cặp sách có ma tuý

Trong đó chú ý các dấu hiệu: bất minh trong chi tiêu; thay đổi trạngthái; xung quanh nơi ở có xilanh + kim tiêm; giấy bạc xé nhỏ, ống hút nướccắt ngắn (đựng Heroin), bịch nilông nhỏ (đựng cần sa), giấy hoặc tiền mệnhgiá nhỏ cuộn lại (để hút ma tuý)…; bị áp xe, loét tĩnh mạch do tiêm chích

ma tuý; vay mượn, xin tiền của nhiều người, nhất là người thân, quen; lấy cắp

đồ vật của nhà, hàng xóm; thế chấp tài sản của bản thân như: xe đạp, xe máy,điện thoại di động; đi chơi khuya, ngủ ngày, hay ngáp vặt; hút thuốc lá nhiều,uống rượu nhiều; sống lượm thượm, lười tắm rửa (sợ nước); thường kết bạnvới những phần tử xấu; xa lánh bạn tốt

1.2.3 Tệ nạn ma túy

Theo Luật phòng chống ma túy năm 2000: Tệ nạn ma túy là tình trạng

nghiện ma túy, tội phạm về ma túy và các hành vi trái phép khác về ma túy

Tệ nạn ma túy là hiểm hoạ lớn cho toàn xã hội, gây tác hại cho sứckhoẻ, làm suy thoái nòi giống, phẩm giá con người, phá hoại hạnh phúc giađình, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự, an toàn xã hội và an ninh quốcgia

1.2.4 Giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh THPT

Giáo dục phòng chống ma túy nhằm thúc đẩy cho học sinh phát triển

sự hiểu biết, những kỹ năng, cách cư xử và sự nhận biết về ma túy cũng nhưviệc đánh giá lợi ích sức khỏe, liên quan đến hành vi của chính mình và đốivới những người khác

Là một trong các hoạt động có vị trí quan trọng trong quá trình giáodục hình thành phát triển toàn diện nhân cách thế hệ trẻ, hình thành tâm thếđúng đắn trước những vấn đề liên quan đến phòng, chống ma túy

Mục đích của giáo dục phòng chống ma túy là bao hàm việc ngănngừa sử dụng ma túy Ngăn ngừa ma túy tập trung vào việc giảm tối thiểu sốlượng người tham gia vào việc sử dụng ma túy

1.3 Một số vấn đề cơ bản về ma túy

1.3.1 Phân loại ma túy

Các chất ma túy được phân chia thành nhiều loại dựa theo những căn

cứ khác nhau như: nguồn gốc, mục đích sử dụng, mức độ tác động lên hệ thầnkinh… Tuy nhiên, việc phân loại này cũng chỉ mang tính chất tương đối trongbối cảnh việc sử dụng các chất ma túy luôn luôn biến đổi khôn lường Có thểliệt kê ra đây những cách phân loại chính như sau:

Phân loại theo nguồn gốc: căn cứ theo tiêu chí này, ma túy được phânchia thành 3 loại: Ma túy có nguồn gốc tự nhiên, ma túy bán tổng hợp và matúy tổng hợp

- Ma túy tự nhiên: là sản phẩm của các cây trồng tự nhiên và các chếphẩm của chúng như thuốc phiện, cần sa, cocain

- Ma túy bán tổng hợp: là các chất ma túy được chế từ ma túy tự nhiên

và một số chất phụ gia khác, có tác dụng mạnh hơn chất ma túy ban đầu Vídụ: Heroin là một loại ma túy bán tổng hợp được chiết xuất từ cây thuốcphiện, bằng cách chế thuốc phiện với các hóa chất để tạo ra morphine và sauđó kết tủa thành heroin dạng thô

- Ma túy tổng hợp: là các loại ma túy được điều chế bằng phươngpháp tổng hợp hóa học toàn phần từ hóa chất như: thuốc lắc, ma túy đá

Phân loại căn cứ theo mức độ gây nghiện và khả năng bị lạm dụng: dựatrên tiêu chí này, ma túy được chia thành 2 loại: Ma túy có hiệu lực cao và matúy có hiệu lực thấp (ma túy mạnh và ma túy nhẹ)

- Ma túy có hiệu lực cao: là các chất ma túy chỉ cần sử dụng với mộtlượng nhỏ đã có thể thay đổi trạng thái tâm sinh lý của người sử dụng (mức

độ kích thích mạnh), và sử dụng vài lần có thể gây nghiện Ví dụ: thuốc phiện,heroine, cocaine, thuốc lắc…

- Ma túy có hiệu lực thấp: là các chất ma túy phải sử dụng nhiều lầnvới một lượng lớn thì mới làm thay đổi được trạng thái tâm sinh lý của ngườidùng và gây nghiện; ví dụ: thuốc lá, thuốc lào…

Phân loại theo tác dụng của chất ma túy đến hệ thần kinh trung ương.Dựa trên tác dụng chủ yếu của chất ma túy đến hệ thần kinh trung ương củacon người, ta có thể chia thành 3 loại:

- Nhóm thuốc an thần, ức chế hệ thần kinh trung ương: Thuốc phiện,những chất chế ra từ thuốc phiện (heroine, morphine, cocaine, methadone vàpethidine) và thuốc ngủ (lumiau, valium, seconau phenobacbital, serepax,mogadon, seduexen…) Tác động chủ yếu khi sử dụng là buồn ngủ, an thần,yên dịu, giảm nhịp tim, giảm hô hấp…

- Nhóm các chất gây kích thích: Bao gồm amphetamine và các dẫn xuấtcủa nó; có tác dụng làm tăng sinh lực, gây hưng phấn, tăng hoạt động của cơthể, tăng nhịp tim, hô hấp…

- Nhóm các chất gây ảo giác: điển hình gồm LSD (Lysergic AcidDiethylamide) hay còn gọi là ma túy gây ảo giác, ecstasy (thuốc lắc) Việc sửdụng các chất này với lượng lớn có thể làm thay đổi nhận thức về hiện tại, vềmôi trường xung quanh; khiến cho người dùng có thể nghe thấy, nhìn thấynhững sự việc không có thật (ảo thanh, ảo giác)

Phân loại theo luật pháp: Ma túy được phân thành 2 loại:

- Ma túy hợp pháp: là những loại ma túy thông dụng: rượu bia, thuốc

lá (ni-cô-tin), ca-phê-in, thuốc ngủ an thần, thuốc giảm đau thông thường…

- Ma túy bất hợp pháp: Theo luật pháp của Việt Nam, những chất matúy bất hợp pháp có thể kể đến là: thuốc phiện, cần sa, heroin, cocaine, thuốclắc, các chất gây nghiện kích thích dạng Amphetamins…

1.3.2 Những tác hại của ma túy tới cuộc sống của học sinh và cộng đồng dân cư

1.3.2.1 Với bản thân người nghiện

Gây tổn hại về sức khoẻ: Ma tuý được sử dụng dưới nhiều hình thứckhác nhau như: Hút thuốc phiện, hút cần sa, hít heroin, ma tuý tổng hợp (hàngđá), tiêm chích heroin, morphine, thuốc phiện và uống các loại ma tuý tổng

hợp Như vậy ma tuý đưa vào cơ thể theo con đường tiêu hoá, đường hô hấp,đường máu tuần hoàn hoặc thẩm thấu qua da, niêm mạc và gây tổn hại trựctiếp cho các cơ quan này.

Hệ tiêu hoá: Người nghiện luôn có cảm giác no Vì vậy họ không muốn

ăn, tiết dịch của hệ tiêu hoá giảm nên họ thường có cảm giác buồn nôn, đaubụng, đại tiện lúc lỏng, lúc táo bón

Hệ tuần hoàn: Người nghiện thường bị loạn nhịp tim, huyết áp tănggiảm đột ngột, mạch máu bị xơ cứng Đặc biệt là hệ mạch máu làm ảnhhưởng đến hoạt động của bộ não Do việc tiêm chích thường không vô trùngnên dẫn đến nhiễm trùng máu, viêm tắc tĩnh mạch

Hệ hô hấp: Những đối tượng hít ma tuý thường bị viêm mũi, viêmxoang, viêm đường hô hấp

Các bệnh về da: Người nghiện ma tuý bị rối loạn cảm giác da nênkhông cảm thấy bẩn, mặt khác họ thường sợ nước, vì vậy họ rất sợ và ngạitắm Đây là điều kiện thuận lợi cho các bệnh về da phát triển như ghẻ lở, hắclào, viêm da…

Làm suy giảm chức năng giải độc: Trong cơ thể gan, thận là cơ quanchủ yếu đào thải các chất độc Khi nghiện ma tuý nhất là heroin, hai cơ quannày suy yếu ảnh hưởng đến chức năng thải độc làm các chất độc tích tụ trong

cơ thể, càng làm cho gan, thận và toàn cơ thể suy yếu, thường người nghiệnhay bị các bệnh như: áp xe gan, viêm gan, suy thận dẫn đến tử vong

Đối với hệ thần kinh: Khi đưa ma tuý vào cơ thể, ma tuý sẽ tác độngtrực tiếp lên hệ thần kinh trung ương, gây nên tình trạng kích thích hoặc ứcchế từng phần ở bán cầu não Người nghiện có biểu hiện rối loạn phản xạ thầnkinh, đau đầu, chóng mặt, trí nhớ giảm sút, rối loạn cảm giác, run tay chân,viêm dây thần kinh dễ bị kích động dẫn đến tội ác, nếu dùng liều cao cơ thể bịngộ độc cấp, biểu hiện rối loạn tinh thần nặng, hôn mê

Người nghiện ma tuý dẫn đến tình trạng nhiễm độc ma tuý mãn tính, suynhược toàn thân, người gầy gò xanh xao, mặt trắng, môi thâm, nước da táixám, dáng đi xiêu vẹo, cơ thể gầy đét do suy kiệt hay phù nề do thiếu dinhdưỡng, rối loạn nhịp sinh học, thức đêm, ngủ ngày, sức khoẻ giảm sút rõ rệt Người nghiện ma tuý bị suy giảm sức lao động, giảm hoặc mất khảnăng lao động và khả năng tập trung trí óc Trường hợp sử dụng ma tuý quáliều có thể bị chết đột ngột.

Gây tổn hại về nhân cách: Sử dụng ma tuý làm cho người nghiện thayđổi trạng thái tâm lý, sa sút về tinh thần Họ thường xa lánh nếp sống sinhhoạt lành mạnh, xa lánh người thân, bạn bè tốt Khi đã lệ thuộc vào ma tuý thìnhu cầu cao nhất đối với người nghiện là ma tuý, họ dễ dàng bỏ qua nhữngnhu cầu khác trong cuộc sống đời thường

Vì vậy, để đáp ứng nhu cầu cấp bách về ma tuý cho bản thân, họ có thểlàm bất cứ việc gì kể cả trộm cắp, lừa đảo, cướp giật, thậm chí giết người…miễn là có tiền mua ma tuý để thoả mãn cơn nghiện

Hành vi lối sống của họ bị sai lệch so với chuẩn mực đạo đức của xãhội và pháp luật Họ là những người bị tha hoá về nhân cách

Tóm lại, sử dụng ma túy sẽ làm hủy hoại sức khỏe, làm mất khả nănglao động, học tập, làm cho thần kinh người nghiện bị tổn hại Dùng ma túyquá liều có thể dẫn đến cái chết Tiêm chích ma túy, dùng chung bơm kimtiêm không tiệt trùng dẫn đến lây nhiễm viêm gan vi rút B, C, đặc biệt là HIV

- AIDS Tiêm chích ma túy là một trong những con đường lây nhiễm HIV phổbiến nhất tại Việt Nam Người nghiện ma túy có thể mang vi rút HIV và lâytruyền cho vợ, con hoặc bạn tình.

1.3.2.2 Đối với gia đình

Người nghiện ma tuý làm tiêu tốn tài sản, đây cũng là một hậu quả dễnhận thấy nhất đối với những gia đình có người nghiện ma tuý Thiệt hại vềkinh tế do sử dụng ma tuý là một trong những nguyên nhân làm đổ vỡ mối

quan hệ tốt đẹp giữa những người trong gia đình với người nghiện Mặt khácngười nghiện có xu hướng sống thu mình, ngại tiếp xúc, lẩn tránh người thân.

Do quá trình sử dụng ma tuý làm cho người nghiện thay đổi tính cáchnhư hay gây gổ, cáu gắt, lừa dối, trộm cắp, cướp giật… đến lúc nào đó bảnthân họ không còn hoà hợp với những người trong gia đình Khi lên cơnnghiện thì người nghiện mất hết lý trí, không còn điều khiển được hành vi củamình, họ xoay xở và tìm mọi cách để có tiền mua chất ma tuý nhằm thoả mãncơn nghiện

Nhưng khi không có khả năng đáp ứng những đòi hỏi đó, người nghiệntrở lên liều lĩnh, tàn bạo có thể gây ra những hậu quả rất nghiêm trọng nhưhành hạ người thân, cha mẹ, vợ con, anh em, đập phá tài sản gia đình… từ đódẫn đến hạnh phúc gia đình bị tan vỡ và ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sốngcộngđồng

1.3.2.3 Đối với kinh tế

Sự lạm dụng các chất ma tuý đã làm mất đi các giá trị tổng hoà củacuộc sống cộng đồng Việc duy trì các dịch vụ có liên quan đến ma tuý vừatốn kém vừa tiêu phí tiền bạc, nhân lực quý giá cần thiết cho các nhu cầu vàcác mối quan tâm khác của xã hội

Hàng năm ở nước ta phải chi phí hàng trăm tỷ đồng cho việc xoá bỏcây thuốc phiện, cho công tác cai nghiện ma tuý, công tác phòng, chống vàkiểm soát ma tuý Theo báo cáo của Bộ Lao động, Thương binh Xã hội, mỗingười nghiện ma túy mỗi ngày sử dụng khoảng 230.000đ thì tổng số tiền thiệthại là rất lớn Cuối năm 2016 cả nước có 209.390 người nghiện Ước tínhhàng năm tiêu phí gần 7.000 tỉ đồng cho việc sử dụng heroin nói riêng và matúy nói chung Nếu số tiền này được đầu tư vào các chương trình phát triểnkinh tế thì hiệu quả mang lại sẽ rất lớn

Ngoài những thiệt hại trực tiếp về kinh tế, tệ nạn ma tuý còn gây ranhững tác động xấu đối với nền kinh tế như:

- Làm suy giảm lực lượng lao động của gia đình và xã hội cả về sốlượng lẫn chất lượng, làm cho thu nhập quốc dân cũng giảm, nhưng chi phícho dự phòng và chăm sóc y tế lại tăng.

- Người nghiện ma tuý hầu hết ở độ tuổi lao động Vì vậy vấn đề đào tạocán bộ, công nhân có tay nghề để thay thế họ là một vấn đề khó khăn

- Đầu tư nước ngoài cũng giảm vì họ ngại đầu tư vào những nước có tỷ

lệ người nghiện cao như ở nước ta

1.3.2.4 Đối với an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội

Ma tuý là nguyên nhân xô đẩy người lương thiện vào con đường phạmtội Do sử dụng các chất ma tuý mà người nghiện không làm chủ được hành

vi của mình dẫn đến họ có những hành vi vi phạm phẩm chất đạo đức và viphạm pháp luật Theo thống kê thì có tới 95,5% người nghiện ma tuý có tiền

án, tiền sự Khi trở thành nô lệ của ma tuý, nhu cầu về tiền bạc đối với ngườinghiện là rất lớn Trong khi đó khả năng về tài chính của bản thân họ và giađình không thể đáp ứng

Lúc đó, họ sẵn sàng làm bất cứ việc gì để có tiền mua ma tuý thoả mãncho cơn nghiện kể cả giết người, cướp của, trộm cắp, cố ý gây thương tích,bạo lực gia đình… điều này đã được chứng minh qua những tổng kết thựctiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ma tuý ở nước ta thời gian quacho thấy số đối tượng nghiện ma tuý phạm tội cướp giật, trộm cắp, lừa đảo…chiếm tỷ lệ khá cao Trong số những đối tượng nghiện các chất ma tuý, cómột số không nhỏ đã tham gia vào việc vận chuyển thuê, bán thuê ma tuý chocác đối tượng buôn bán ma tuý chuyên nghiệp hoặc họ tự tham gia buôn bán,tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý… nhằm thu lợi bất chính vừa có tiền đểduy trì việc hút, tiêm chích ma tuý cho bản thân

Hoạt động mua bán, tổ chức sử dụng ma tuý trái phép của các đối tượng

và sự tập trung của những người nghiện ở một địa bàn sẽ kéo theo những tệnạn xã hội và những vi phạm pháp luật khác làm bất ổn về ANTT tại cộng

đồng dân cư đó Thực trạng nói trên đã gây tâm lý hoang mang, lo sợ và bấtbình trong quần chúng nhân dân

1.3.3 Chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phòng chống tệ nạn ma túy

Tệ nạn ma tuý đang là hiểm hoạ của các quốc gia, dân tộc trên toàn thếgiới; là một trong những nguyên nhân chủ yếu làm phát sinh tội phạm, tệ nạn

xã hội và lây nhiễm HIV/AIDS Hậu quả, tác hại do TNMT gây ra ảnh hưởngnghiêm trọng đến phát triển kinh tế - xã hội và an ninh trật tự của đất nước

Do vậy, đấu tranh phòng chống TNMT là một trong những nhiệm vụ cấp báchđược Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm nhằm ngăn chặn, đẩy lùi TNMT khỏiđời sống xã hội

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: Chế độ thực dân đã đầu độcnhân dân ta bằng rượu cồn và thuốc phiện Nó đã tìm mọi cách để hủy hoạidân tộc ta bằng những thói xấu, lười biếng, gian xảo, tham ô Chúng ta cónhiệm vụ cấp bách là phải giáo dục lại nhân dân chúng ta Cuối cùng tôi đềnghị phải tuyệt đối cấm thuốc phiện

Ngày 22/12/1952 Chính phủ ban hành Nghị định số 25/CP quy định:Những người có hành vi vi phạm thể lệ quản lý thuốc phiện bị xử lý như: tịchthu thuốc phiện tàng trữ, vận chuyển trái phép; Phạt tiền vận chuyển thuốcphiện lậu bằng một đến năm lần giá trị số thuốc phiện vận chuyển lậu; người

vi phạm có thể bị truy tố trước tòa án nhân dân

Sau khi đất nước thống nhất, để lãnh đạo công tác phòng, chống matúy, Đảng và nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách pháp luậtlàm cơ sở pháp lý điều chỉnh các mối quan hệ xã hội liên quan đến việc giáodục phòng chống ma túy như: Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 30 tháng 11 năm

1996 Về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát matuý; Chỉ thị 21-CT/TW ngày 26 tháng 3 năm 2008 của Bộ Chính trị khóa X vềtiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng chống và kiểm soát ma

túy trong tình hình mới; thành lập các tổ chức, ủy ban phòng chống ma túynhư: Ủy ban Quốc gia phòng chống HIV/AIDS và phòng chống tệ nạn matúy, mại dâm

Quốc hội Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa X đã banhành Luật phòng, chống ma túy số 23/2000/QH10 ngày 09 tháng 12 năm

2000 và Luật số 16/2008/QH12 ngày 03 tháng 6 năm 2008 sửa đổi, bổ sungmột số điều của Luật phòng, chống ma túy năm 2000

Đồng thời Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số156/2007/QĐ-TTg ngày 25 tháng 9 năm 2007 phê duyệt chương trình mụctiêu quốc gia phòng chống ma túy đến năm 2010; Quyết định số 1001/QĐ-TTg ngày 27 tháng 6 năm 2011 về việc Phê duyệt Chiến lược Quốc giaphòng, chống và kiểm soát ma túy ở Việt Nam đến năm 2020 và định hướngđến năm 2030

Xác định tác hại và nguy cơ của tệ nạn ma túy đối với quốc gia, dântộc, nòi giốngĐảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sáchtạo hành lang pháp lý đầy đủ trong cuộc chiến với tội phạm, tệ nạn ma túy

1.4 Một số vấn đề lý luận về giáo dục phòng chống ma túy cho học sinh THPT huyện Vân Hồ - Tỉnh Sơn La

1.4.1 Mục tiêu giáo dục phòng chống ma túy

Mục tiêu của giáo dục phòng chống TNMT là giúp cho học sinh cóhiểu biết về ma túy và chất gây nghiện; hiểu biết về tác hại của việc sử dụng

ma túy, các chất gây nghiện; nắm được nguyên nhân nghiện ma túy và cácchất gây nghiện Xác định được những hành vi phạm pháp liên quan đến matúy theo quy định của pháp luật; giúp các em học sinh rèn luyện kỹ năngphòng tránh ma túy; khuyến khích các em tham gia các hoạt động phòngchống ma túy tại cộng đồng

Muốn công tác giáo dục phòng chống TNMT cho học sinh có hiệuquả, trước hết người cán bộ quản lý, giáo viên,nhân viên trong trường cần

gương mẫu chấp hành tốt các chủ trương của Đảng, Nhà nước và chínhquyền địa phương; có ý thức tìm hiểu, nghiên cứu các kiến thức về nội dung,phương pháp, các hình thức tổ chức giáo dục phòng chống TNMT để vậndụng vào trong công tác giáo dục phòng chống tệ nạn ma túy trong trườnghọc Có ý thức thường xuyên giáo dục phòng chống tệ nạn ma túy cho họcsinh THPT thông qua các hoạt động tuyên truyền và các kế hoạch giáo dục

cụ thể Chính quyền địa phương phải chủ động thiết lập mối liên hệ tráchnhiệm giữa cá nhân, gia đình, nhà trường và cộng đồng trong việc giáo dụcphòng chống TNMT giúp học sinh và người dân tránh xa tệ nạn này

1.4.2 Nội dung giáo dục phòng chống ma túy

Nội dung giáo dục phòng chống TNMT tại trường THPT là một nộidung nằm trong nội dung giáo dục phòng chống tệ nạn xã hội Nội dung giáodục phòng chống tệ nạn ma túy bao gồm những kiến thức về ma túy, hậu quảcủa nó, những chính sách pháp luậtliên quan

Nội dung giáo dục phòng chống ma túy không chỉ dừng lại ở việc làmcho các em học sinh có được những kiến thức cần thiết và có liên quan, màcòn làm thay đổi những thái độ, hành vi không phù hợp, hình thành nhữngthái độ hành vi đúng đắn, lối sống lành mạnh Hạn chế người mắc vào tệ nạn

ma túy mới Vì thế giáo dục phòng chống TNMT cho học sinh cần đảm bảocác nội dung sau:

- Giáo dục chính sách, pháp luật về phòng chống ma túy

- Giáo dục kiến thức về ma túy và phòng chống ma túy

- Giáo dục hậu quả của TNMT

- Giáo dục công tác đấu tranh, phòng ngừa, xử lý vi phạm pháp luật vềTNMT

- Giáo dục kỹ năng sống để tránh mắc vào TNMT

- Giáo dục những mô hình, kinh nghiệm tốt trong việc cai nghiện vàphòng chống ma túy

sử dụng, phát huy tối đa hiệu quả thông tin, tuyên truyền Bên cạnh việc mởcác chuyên trang, chuyên mục, phóng sự, phỏng vấn phát thanh, truyền hình

và báo in các địa phương cần đặc biệt quan tâm củng cố hệ thống trạm, loatruyền thanh ở xã, thị trấn,tiểu khu, thôn, bản với các chuyên mục định kỳ đểtuyên truyền phòng, chống tệ nạn ma túy trong cộng đồng dân cư, nhất là ởcác vùng đồng bào dân tộc, vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện kinh tế và địahình còn nhiều khó khăn cách trở

- Thông qua các cuộc thi tìm hiểu, đấu tranh phòng chống ma túy

- Thông qua các buổi tuyên truyền của trường và chính quyền địaphương: Xây dựng và tổ chức hoạt động cụm thông tin cổ động ở nơi côngcộng tập trung đông người; niêm yết bản tin, dán tranh cổ động tuyên truyền,khẩu hiệu có nội dung liên quan về phòng, chống ma túy Yêu cầu nội dungtuyên truyền phải được cập nhật và thay đổi thường xuyên, phù hợp với đốitượng tuyên truyền, đảm bảo tính hấp dẫn và thu hút sự quan tâm, chú ý củacộng đồng; Xây dựng cụm cổ động gồm khẩu hiệu, tranh cổ động ở những vịtrí trung tâm cụm xã, khu dân cư, hoặc các nút giao thông; Tổ chức mít tinh,diễu hành, phát động phong trào toàn dân tham gia phòng, chống TNMTvào “Tháng hành động phòng, chống ma túy” và “Ngày toàn dân phòng,chống ma túy” hàng năm; Tổ chức tổ, nhóm thông tin lưu động, xây dựng nội

dung, chương trình để tuyên truyền tại các gia đình, xóm, thôn, xã, thị trấnvào các dịp sinh hoạt cộng đồng, sinh hoạt đoàn thể Tổ chức hội thi, câu lạc

bộ truyền thông, phòng chống ma túy

- Thông qua việc lồng ghép nội dung phòng chống ma túy vào các cuộchọp, sinh hoạt cộng đồng

- Thông qua sinh hoạt của các loại hình câu lạc bộ: Thông qua hoạtđộng của các Câu lạc bộ (Câu lạc bộ Hội Cựu chiến binh, Câu lạc bộ Phụ nữ,Câu lạc bộ Thanh niên, Câu lạc bộ Người cao tuổi ) lồng ghép nội dungtuyên truyền liên quan đến công tác phòng, chống TNMT trên địa bàn để tổchức các buổi nói chuyện, sinh hoạt chuyên đề cho các thành viên sinh hoạttrong Câu lạc bộ; xây dựng các tiết mục văn nghệ, tiểu phẩm để thu hút hộiviên tham gia Thông qua Ban chủ nhiệm cung cấp các thông tin, tài liệu, ấnphẩm tuyên truyền về pháp luật phòng chống ma túy, những kiến thức, nhậnbiết cơ bản về ma túy, tác hại của ma túy, tình hình ma túy và tội phạm ma túytrên địa bàn, nguyên nhân và các biện pháp phòng, chống TNMT tới Banchủ nhiệm, các thành viên sinh hoạt Câu lạc bộ để từ đó nâng cao nhận thứccho học sinh về ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác phòng, chống ma túytrong việc xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng

kỹ năng truyền thông để xây dựng lực lượng tuyên truyền viên nòng cốt trongcác câu lạc bộ phục vụ cho công tác tuyên truyền phòng chống ma túy chotrường THPT và cộng đồng dân cư tại địa bàn

1.4.4 Phương pháp giáo dục phòng chống ma túy

Giáo dục phòng chống TNMT cho học sinh THPT thường sử dụng cácphương pháp chủ yếu là:

- Tổ chức các cuộc thi, tìm hiểu về công tác phòng chống ma túy

- Dán áp phich panô, khẩu hiệu, tranh tuyên truyền về ma túy

- Tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao lành mạnh,tạo sân chơi bổ ích nhằm phòng tránh tệ nạn ma túy

- Tổ chức hòm thư ngỏ để thu thập thông tin qua đơn, thư phát hiện, tốgiác đối tượng sử dụng, tàng trữ…ma túy

- Phối hợp với chính quyền, công an, các cơ quan đoàn thể địa phương

để giải tỏa các quán xá, tụ điểm vui chơi giải trí tiềm ẩn những TNMT

- Phổ biến chính sách pháp luật về công tác đấu tranh phòng chống matúy

- Tổ chức chiếu phim ảnh về những trường hợp mắc tệ nạn ma túy đểcộng đồng dân cư hiểu rõ những tác hại to lớn mà ma túy để lại

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác giáo dục phòng chống ma túy trong cộng đồng

Có nhiều yếu tố làm ảnh hưởng đến hiệu quả công tác giáo dục phòngchống tệ nạn ma túy cho học sinh THPT

Trước hết, đó là do sự phát triển không đồng đều giữa các vùng, các địabàn và trong các tầng lớp dân cư trên các lĩnh vực kinh tế, xã hội, hiện tượngthất nghiệp, thiếu việc làm tác động ngày càng sâu sắc Sự xuống cấp về đạođức, văn hoá, động cơ vị lợi, sống xa hoa truỵ lạc, chây lười lao động, tiêmnhiễm lối sống không lành mạnh của một bộ phận thanh thiếu niên dẫn đếnhành vi sử dụng ma tuý, phạm tội

Thứ hai, đó là trình độ dân trí và nhận thức của một bộ phận nhân dâncòn hạn chế, nhất là bộ phận nhân dân ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, cùngvới điều kiện kinh tế khó khăn nên ít có điều kiện tiếp xúc với thông tin đạichúng Nhận thức thấp cũng là yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả công tác tuyêntruyền, giáo dục phòng chống ma túy

Thứ ba, do thói quen và tập quán trồng cây thuốc phiện vẫn còn tiềm ẩntrong một bộ phận nhân dân nên tình trạng tái trồng cây thuốc phiện vẫn cònxảy ra trên địa bàn huyện Đây cũng là một yếu tố có ảnh hưởng lớn đến côngtác giáo dục phòng chống tệ nạn ma túy cho học sinh

Thứ tư, một số cấp ủy, đoàn thể, cơ quan, doanh nghiệp chưa nhận thứcđẩy đủ vai trò của mình trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm

ma tuý, thậm chí có nơi còn coi đó chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năngnên thiếu sự phân công, phối hợp chặt chẽ giữa các ngành

Thứ năm, một yếu tố quan trọng nữa là do nhận thức, hoàn cảnh giađình, trình độ văn hoá của một bộ phận dân cư, nhất là số thanh, thiếu niêncòn hạn chế, dễ sa vào tình trạng nghiện ngập, vi phạm pháp luật Trong khiđó, sự quản lý, giám sát của các cơ quan chức năng tại địa phương và sự phốihợp giáo dục giữa gia đình, nhà trường có lúc, có nơi còn lỏng lẻo, chưathường xuyên, kịp thời…

Thứ sáu, các loại ma túy mới, nhất là ma túy tổng hợp (MTTH) dễ cóđiều kiện thâm nhập vào nước ta nói chung và địa bàn huyện nói riêng, tiềm

ẩm nguy cơ sử dụng MTTH trong cộng đồng, nhất là trong thanh thiếu niên,học sinh

Thứ bảy, lợi nhuận do buôn bán ma túy mang lại vô cùng lớn nên tộiphạm ma túy diễn biến ngày phức tạp với nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi, sẽtạo áp lực lớn và tác động trực tiếp đến tình hình TPMT và công tác đấu tranhphòng, chống ma túy trên địa bàn huyện

Ở chương đầu, chúng tôi đã tìm hiểu về những vấn đề cơ bản của

TNMT và công tác GDPC TNMT Dựa trên những tài liệu và những côngtrình nghiên cứu liên quan của các tác giả đi trước, chúng tôi đã đưa ra một sốkhái niệm công cụ cơ bản như: Khái niệm ma túy, TNMT, giáo dục phòngchống ma túy Chúng tôi cũng đã đưa ra một số vấn đề lý luận về công tácgiáo dục phòng chống ma túy như Mục tiêu, nội dung, phương pháp, hìnhthức giáo dục phòng chống ma túy

Chương 2- THỰC TRẠNG GIÁO DỤC PHÒNG, CHỐNG MA TÚY CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG DỰA VÀO CỘNG

ĐỒNG TẠI HUYỆN VÂN HỒ TỈNH SƠN LA

2.1 Khái quát địa bàn nghiên cứu

Hiện nay trên địa bàn huyện Vân Hồ có 02 trường trung học phổ thông,đó là các trường: trung học phổ thông Vân Hồ, trung học phổ thông Mộc Hạ,

12 trung học cơ sở; trong những năm gần đây cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộquản lý, giáo viên được tăng cường, chất lượng giáo dục của các trường ngàycàng được nâng lên, quy mô được giữ vững và ngày càng phát triển, ngày càngđáp ứng được tốt hơn nhu cầu học tập của học sinh trên địa bàn góp phần đàotạo nguồn nhân lực cho huyện, tỉnh

Trong báo cáo tổng kết tình hình giáo dục 2015 - 2017 của Sở Giáo Dục

- Đào Tạo Sơn La chỉ rõ: Về chất lượng giáo dục ngày càng được nâng lên.

Các trường chú trọng việc giáo dục văn hoá; đạo đức, lối sống; kỹ năng sốngcho học sinh

Đội ngũ giáo viên, nhân viên được kiện toàn; ngày càng đảm bảo đủ về sốlượng, mạnh về chất lượng Hiện nay tất cả các trường trung học phổ thông trênđịa bàn của huyện có đủ số biên chế giáo viên, nhân viên theo quy định 100%giáo viên đều đạt chuẩn về trình độ đào tạo, có giáo viên đạt trình độ trên chuẩn.Giáo viên được phân công hợp lý, đúng trình độ chuyên môn được đào tạo, đảmbảo yên tâm công tác, yêu ngành, yêu nghề, khắc phục khó khăn để hoàn thànhnhiệm vụ được giao Hàng năm cán bộ giáo viên được bồi dưỡng nâng cao lý luậnchính trị thông qua các lớp bồi dưỡng hè của huyện tổ chức; được bồi dưỡng

chuyên môn qua các lớp cốt cán do Bộ Giáo dục, Sở Giáo dục Sơn La tổ chức.

Đội ngũ cán bộ quản lý được kiện toàn, đủ kiều kiện về trình độ chuyênmôn, nghiệp vụ và kinh nghiệm quản lý có khả năng hoàn thành tốt các nhiệm vụđược giao

Hầu hết cán bộ quản lý nói chung và Hiệu trưởng nói riêng của các trườngtrung học phổ thông huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La là những người có thâm niêntrong nghề, có kinh nghiệm trong công tác dạy học và công tác quản lý Tuynhiên, trình độ được đào tạo trên chuẩn chiếm tỉ lệ thấp: Hầu hết Hiệu trưởng vàcác Phó Hiệu trưởng đạt chuẩn về trình độ được đào tạo Điều này cho thấy sựquan tâm đào tạo nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ quản lý.

Giáo dục trung học phổ thông huyện Vân Hồ ngày càng được củng cố vàphát triển toàn diện, bước đầu triển khai thực hiện có hiệu quả chủ trương “

Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” Quy mô trường lớp được mở rộng; cơ sở vật

chất trường, lớp học được đầu tư nâng cấp, khắc phục được hiện tượng họchai ca trong ngày; trang thiết bị dạy học hiện đại được tăng cường; đội ngũcán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên được kiện toàn, bổ sung đảm bảo vềphẩm chất đạo đức nghề nghiệp, về trình độ chuyên môn; Các trường đã thựchiện tốt các quy định về tự chủ theo phân cấp của Uỷ ban nhân dân tỉnh như

tự chủ về tài chính, công tác tổ chức cán bộ, kế hoạch dạy học, phân phốichương trình; Chất lượng giáo dục được nâng lên, tỉ lệ học sinh khá giỏi, họcsinh giỏi các cấp, học sinh thi đỗ các trường cao đẳng, đại học ngày càngtăng Việc giáo dục ngoài giờ lên lớp, kỹ năng sống được quan tâm, học sinhtốt nghiệp ra trường có thể hoà nhập tốt vào các môi trường học tập hoặctham gia lao động sản xuất phục vụ cho gia đình và xã hội

Những mặt còn hạn chế

Chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên chưa đồng đều; có cán bộquản lý, giáo viên năng lực quản lý, trình độ chuyên môn, tin học, ngoại ngữcòn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu của công việc Tỉ lệ cán bộ quản lý,giáo viên có trình độ trên chuẩn còn ít; việc tự học, tự bồi dưỡng chưa tự giác,chưa thường xuyên