SKKN Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 56 tuổi

Đặc biệt chú ý những chỉ số đột phá và thường xuyên sưu tầm tìm đọc một số tài liệu về chuyên đề giáo dục kỹ năng sống, các tập san Mầm Non, Truy cập Internet phần bài giảng Mầm non, để

I Tên sáng kiến

“Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ

5-6 tuổi tại lớp mẫu giáo 5 tuổi A1 trường mầm non Hoa Lan xã Phú Nhuận”

II Nội dung sáng kiến

Kỹ năng sống là một trong những kĩ năng nền tảng giúp trẻ mẫu giáo hình thành và phát triển toàn diện nhân cách, sẵn sàng vào lớp Một Giáo dục kỹ năng sống là một trong những nội dung giáo dục quan trọng cho trẻ mẫu giáo

Chưa bao giờ giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo được giáo viên mầm non và các bậc cha mẹ quan tâm nhiều như hiện nay Tuy nhiên, vẫn còn giáo viên mầm non và các bậc cha mẹ lúng túng về kiến thức và phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ

Chính trường mầm non và gia đình là môi trường rèn luyện tốt nhất, giáo viên mầm non và cha mẹ là những người hướng dẫn tốt nhất các kỹ năng sống cho trẻ em

Chúng ta luôn xác định rõ giáo dục trẻ em trở thành con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Giúp trẻ em có kỹ năng biết làm chủ bản thân, kiềm chế cảm xúc, tự lập, tự bảo vệ mình; kỹ năng tự phục vụ bản thân; kỹ năng tự tin vào bản thân, biết trình bày và biết phản biện, biết thuyết phục Bên cạnh đó là kỹ năng làm việc hiệu quả, phối hợp làm việc theo nhóm, giải quyết các vấn đề cá nhân xung đột ứng xử thân thiện trong mọi tình huống

Việc xây dựng kỹ năng sống cho trẻ không gì hơn là tạo cho trẻ có cơ hội

để trẻ được trải nghiệm, khám phá thích nghi và hướng dẫn cho trẻ cách tự thể hiện mình Có như thế thì chúng ta mới có thể có những người lao động chủ động, tích cực, hòa đồng như chúng ta hằng mong đợi

Chính vì vậy năm học 2017-2018, khi được phân công chủ nhiêm lớp mẫu giáo 5 tuổi A1 với tổng số học sinh 27 cháu, đa số trẻ đã ra lớp từ tuổi nhà trẻ, trẻ cùng độ tuổi nên cùng trình độ nhận thức, trẻ hiếu động, ham học hỏi, khám phá, thích tham gia với các hoạt động, lĩnh hội nhanh các kiến thức cô giáo truyền đạt Cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi ở lớp tương đối đầy

đủ, có không gian hoạt động an toàn cho trẻ Phụ huynh luôn quan tâm đến trẻ, tích cực tham gia vào các hoạt động của lớp Giáo viên có trình độ chuyên môn, được tập huấn về nội dung dạy kỹ năng sống cho trẻ mầm non do phòng giáo dục tổ chức và qua các buổi bồi dưỡng chuyên môn tại trường, tích cực nghiên cứu tài liệu về giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non Song bên cạnh đó, còn

có một số hạn chế như một số trẻ nhút nhát nên không tự tin khi tham gia vào các hoạt động, một số trẻ lại quá hiếu động nên khi hoạt động lại chưa chú ý vào

sự hướng dẫn của cô, kỹ năng sống của trẻ còn nhiều hạn chế nhất là kỹ năng tự phục vụ bản thân như tự mặc/cởi áo/quần khi trời nóng/rét, tự đeo ba lô/cất khi đến lớp Giáo viên chưa có nhiều ý tưởng hay trong giảng dạy, đôi khi chưa khai thác triệt để kiến thức nhằm phát huy tính tích cực sáng tạo của trẻ cho phù hợp độ tuổi Sự quan tâm của gia đình dành cho trẻ không đồng đều, một số phụ

huynh đi làm ăn xa để các cháu ở nhà với ông bà hoặc với bác, thời gian phụ huynh quan tâm đến trẻ còn ít, không dành thời gian trò chuyện để tìm hiểu tâm

tư nguyện vọng của trẻ để giáo dục trẻ mà chỉ biết chiều theo đòi hỏi của trẻ, trẻ được đáp ứng quá đầy đủ về nhu cầu cần nên trẻ còn thiếu kỹ năng sống Từ những thực trạng trên, tôi đã khảo sát chất lượng về kỹ năng sống của trẻ:

Tổng số trẻ được khảo sát: 27 trẻ

Nội dung khảo sát kỹ năng sống qua 5 nhóm kỹ năng cơ bản:

- Nhóm kỹ năng tự ý thức bản thân 11/27 đạt 41% 16/27 chiếm 59%

- Nhóm kỹ năng quan hệ xã hội 13/27 đạt 48% 14/27 chiếm 52%

- Nhóm kỹ năng giao tiếp 15/27 đạt 55,5% 12/27 chiếm 44,5%

- Nhóm kỹ năng thực hiện công việc 18/27 đạt 66,6% 9/27 chiếm 33,3%

- Nhóm kỹ năng ứng phó với sự thay đổi 12/27 đạt 44,5% 15/27 chiếm 55,5%

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, bản thân tôi là giáo viên chủ nhiệm luôn có suy nghĩ rằng việc dạy kỹ năng sống cho trẻ ngay từ lứa tuổi mầm non

là một việc làm rất cần thiết và cực kỳ quan trọng, nên tôi lựa chọn đề tài “Một

số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi tại lớp mẫu giáo 5 tuổi A1 trường mầm non Hoa Lan xã Phú Nhuận” và áp dụng một

số biện pháp sau:

1 Biện pháp thứ nhất: Xây dựng kế hoạch kỹ năng sống và tự học tập, bồi dưỡng nâng cao nhận thức của bản thân về giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở trường mầm non

Ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng kế hoạch nâng cao chất giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non tại lớp mình Tôi bám sát kết hoạch chỉ đạo của nhà trường để đưa ra những mục đích và biện pháp cụ thể phù hợp với đặc điểm của lớp mình Dựa vào bộ sách giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo và bộ sách giúp trẻ phát triển tình cảm xã hội của Nhà xuất bản đại học quốc gia Hà Nội biên soạn; dựa vào bộ tiêu chí đánh giá kỹ năng sống của trẻ 5 tuổi Đặc biệt chú

ý những chỉ số đột phá và thường xuyên sưu tầm tìm đọc một số tài liệu về chuyên đề giáo dục kỹ năng sống, các tập san Mầm Non, Truy cập Internet phần bài giảng Mầm non, để lựa chọn tên bài dạy cho từng chủ đề một cách hợp lí nhất

Bản thân tôi luôn tự tìm hiểu các kiến thức, phương pháp, hình thức giáo dục kỹ năng sống cho trẻ một cách riêng lẻ Tôi luôn tích cực tự bồi dưỡng để hiểu sâu về sự cần thiết phải dạy kỹ năng sống cho trẻ, tìm hiểu phương pháp nào để kết quả dạy là tốt nhất Do đó đầu năm học tôi đã tham mưu với tổ chuyên môn, chuyên môn nhà trường mua bổ sung một số tài liệu có nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non để tham khảo Đồng thời trong các buổi sinh hoạt chuyên môn của tổ, của nhà trường tôi cùng thảo luận đóng góp những

ý kiến về thực trạng và giải pháp của lớp trong việc dạy trẻ các kỹ năng sống cần thiết, qua đó giúp bản thân cũng như giáo viên trong trường hiểu được chương trình học thường cho trẻ tiếp xúc từ từ với các kiến thức trong suốt năm học và thực tế Từ đó trẻ sẽ học tốt nhất khi có được cách tiếp cận một cách cân bằng, giáo viên biết cách phát triển các kỹ năng nhận thức, cảm xúc và xã hội của trẻ,

vì thế khi trẻ tiếp thu được những kỹ năng giao tiếp xã hội và các hành vi ứng xử

cơ bản trong nhóm bạn thì trẻ sẽ nhanh chóng sẵn sàng và có khả năng tập trung vào việc học một cách nhanh nhất

Để dạy giáo dục kỹ năng sống cho trẻ đạt kết quả cao Bản thân tích cực nghiên cứu tài liệu có liên quan đến giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non Qua việc nghiên cứu tài liệu tôi cũng đã xác định được những kỹ năng sống cơ bản cần dạy trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo lớn Việc xác định được các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi giúp tôi lựa chọn đúng những nội dung trọng tâm để dạy trẻ

ở lớp mình phụ trách Các kỹ năng quan trọng nhất trẻ cần được giáo dục chính

là những kỹ năng như: Nhóm kỹ năng tự tin; nhóm kỹ năng hợp tác; nhóm kỹ năng nhận thức về bản thân; nhóm kỹ năng giao tiếp và quan hệ xã hội; nhóm kỹ năng học tập Bên cạnh đó, tôi thường xuyên nghiên cứu kỹ bài dạy, chọn các nội dung hoạt động phù hợp với bài dạy với chủ đề, xác định rõ mục đích yêu cầu của bài dạy, tham khảo ý kiến của đồng nghiệp Mặt khác bản thân tự bồi dưỡng chuyên môn cho mình bằng cách thường xuyên đi dự giờ thăm lớp học hỏi kinh nghiệm của các đồng nghiệp trong trường và các đồng nghiệp ở trường bạn, truy cập Internet từ đó rút ra những bài học quí báu, để tìm ra các phương pháp hay, hình thức tổ chức phong phú, hấp dẫn, phù hợp với nhận thức của trẻ

để thu hút, gây sự chú ý của trẻ vào các hoạt động

Dự giờ đồng nghiệp trong trường

Qua biện pháp trên, bản thân đã học hỏi, tích luỹ được một số kiến thức, kinh nghiệm dạy trẻ về kỹ năng sống, để từ đó áp dụng khi tổ chức các hoạt động có sự lồng ghép dạy trẻ phù hợp hơn và hiệu quả hơn

2 Biện pháp thứ hai: Tạo môi trường phong phú, hấp dẫn để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ

Môi trường giáo dục có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả giáo dục trẻ Có môi trường trong lớp học và ngoài lớp học Môi trường trong lớp học như các góc hoạt động, đồ dùng học tập như tranh ảnh…có tác dụng giúp trẻ lĩnh hội kiến thức và một số kỹ năng Môi trường ngoài lớp học như góc thiên nhiên, vườn cây…giúp trẻ phát triển tình cảm xã hội Để có môi trường dạy kỹ năng sống tốt cho trẻ tôi thực hiện như sau:

Tôi sử dụng các đồ dùng,vật liệu thông thường trong trường mầm non, trong gia đình để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Đó là đồ dùng hàng ngày, đồ phế thải, những nguyên vật liệu thiên nhiên, sẵn có như:

Những đồ dùng hàng ngày: Đồ dùng cá nhân (khăn mặt, bàn chải, quần

áo, dép, guốc, gương, lược, nơ, tui xách, ), đồ dùng ăn uống (ca, cốc, bát, đũa, thìa, ), đồ dùng sinh hoạt (chiếu, ghế, bàn, châu nhụa, ), đồ dùng lao động (nong, nia, rổ, rá, xô, bình tưới nhỏ, ), lương thực (gạo, ngô, khoai, sắn, ), rau, hoa, quả,

Những đồ phế thải: Báo, tạp chí, tranh ảnh, lịch cũ, vỏ chai nhựa, hộp

bằng bìa cát tông, vỏ bao diêm,

Những nguyên vật liệu thiên nhiên: Gạch, đất, cát, nước, sỏi, đá, các loại

hột, hạt (hạt nhãn, hạt hồng xiêm, hạt bưởi, hạt na, hạt gấc, ), hoa (hoa dâm bụt, hoa tóc tiên, hoa đại, hoa mẫu đơn ), lá (lá đa, lá chuối, lá cau, lá dừa, ),

vỏ (vỏ trứng, vỏ trai, vỏ sò, vỏ ổc, vỏ hến, )

Cô và trẻ sử dụng những nguyên, vật liệu phế thải, sẵn có để làm đồ chơi trang trí lớp

Tôi thường xuyên sắp xếp lại các góc trong lớp học phù hợp và thu hút được sự chú ý của trẻ Ở trong lớp trang trí lại các góc hợp lý, bổ sung đồ dùng

đồ chơi tự tạo phù hợp với chủ đề Trên tường được trang trí theo các mảng lớn như mô hình các con vật sống trong gia đình có ngôi nhà, cây xanh và một số con vật như: Gà, vịt, lợn… phía cuối lớp được trang trí theo nội dung câu truyện

“Cây rau của thỏ út” có hình ảnh ngôi nhà, thỏ mẹ, hai thỏ anh và thỏ út…với những hình ảnh này giáo viên có thể giáo dục cho trẻ như biết chăm chỉ làm việc, nghe lời người lớn, biết bảo quản và giữ gìn sản phẩm, đồ dùng đồ chơi của trường, của lớp

Bên cạnh đó tôi còn sưu tầm một số hình ảnh về giáo dục kỹ năng sống trang trí trên mảng tường để trẻ được trực tiếp quan sát hàng ngày như tranh về

kỹ năng tự phục vụ: Bé chải tóc, bé gập chăn gối, bé cất đồ dùng đồ chơi, bé vứt rác đúng nơi quy định, tranh bé đánh răng, rửa mặt, tự xúc cơm, tự mặc quần áo

và đi giày, dép Một số tranh về quy tắc hành vi ứng xử văn minh như: Tranh bé xin và cảm ơn khi nhận quà, bé biết nói lời xin lỗi khi làm rơi vỡ đồ, tranh chào hỏi lễ phép với mọi người…Một số tranh về hành vi sai trái như vứt rác bừa bãi, không dọn đồ chơi, không chào hỏi… hằng ngày, giáo viên hướng trẻ đến các hình ảnh được trang trí trong và ngoài lớp qua đó trẻ có thể biết được đó là những hành vi sai trái và không được làm theo

Phía ngoài cửa lớp trang trí thêm góc tuyên truyền về giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, ở góc này treo bộ chỉ số đánh giá kỹ năng sống cho trẻ 5 tuổi, phiếu theo dõi đánh giá tiêu chí tạo đột phá theo giai đoạn nhằm tuyên truyền cho cha mẹ học sinh về giáo dục kỹ năng sống của trẻ trong nhà trường, qua đó phụ huynh có thể nắm bắt và hiểu sâu hơn về giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tại trường mầm non Ngoài ra, sưu tầm một số hình ảnh về kỹ năng sống treo

ở góc tuyên truyền và những hình ảnh đó được thay đổi phù hợp với các chủ đề trong năm học

Nhằm tạo môi trường giúp giáo viên và các bậc cha mẹ tăng cường đọc sách cho con trẻ Tại lớp tôi đã trang trí sắp xếp góc thư viện và văn học để trẻ được hoạt động, thiết kế phân chia nhiều ngăn để sách, truyện nhiều kích cỡ, vừa tầm với trẻ Vận động cha mẹ thường xuyên tặng sách cho góc thư viện của trẻ tại lớp Ở góc khám phá khoa học và thiên nhiên bổ sung thêm những chậu hoa cây cảnh để trẻ được khám phá, trải nghiệm, trẻ trực tiếp tham gia vào hoạt động chăm sóc bảo vệ cây, lau lá, tưới cây, ngắt bỏ những lá già úa…qua đó giáo dục trẻ thêm yêu thiên nhiên và bảo vệ cây cối xung quanh

Bổ sung thêm chậu hoa, cây cảnh

Chăm sóc cây: Nhổ cỏ, lau lá, nhặt lá úa

3 Biện pháp thứ ba: Giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động hàng ngày của trẻ

Giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động giáo dục kỹ năng sống

Trẻ mẫu giáo học hoạt động giáo dục kỹ năng sống luân phiên giữa các hoạt động học, vì vậy là giáo viên đứng lớp trực tiếp giảng dạy cho trẻ tôi luôn chủ động lựa chọn bài dạy phù hợp đặc điểm nhận thức của trẻ, phù hợp với chủ

đề trẻ đang học, sau đó thiết kế bài dạy nổi bật được nội dung trọng tâm, thu hút được sự chú ý của trẻ và quan trọng hơn sau mỗi tiết học trẻ lĩnh hội được những kỹ năng sống để vận dụng vào trong cuộc sống hàng ngày

Thể loại tiết cung cấp kỹ năng mới thực hiện như sau:

Ví dụ: Chủ đề “Trường mầm non”

Tên đề tài: Bé chào hỏi lễ phép

Cô lựa chọn trò chơi 1: Xắc xô vui nhộn Cô nêu tình huống: Trong giờ chơi ngoài trời ở phần chơi tự do bạn Hoa đẩy bạn Châu ngã để tranh chèo lên cầu trượt Nếu là con con sẽ làm gì? Trẻ lắc xắc xô trả lời Cô đưa ra 4 tình huống để trẻ giải quyết

Trò chơi 2: Tô màu hình ảnh chào đúng Cô chuẩn bị tranh ảnh các tư thế chào của các bạn

Trò chơi 3: Thực hành chào hỏi lễ phép theo các tình huống cô đưa ra

Ví dụ: Chủ đề “Giao thông”

Đề tài: Dạy trẻ kỹ năng đội mũ bảo hiểm

Cho trẻ xem Video hướng dẫn đội mũ bảo hiểm

Cô làm mẫu

Cho trẻ thực hiện

Cho trẻ thi đua giữa các tổ

Cho trẻ trình diễn thời trang mũ bảo hiểm

Thông qua hoạt động giáo dục kỹ năng sống trẻ được cung cấp những kỹ năng một cách trực tiếp và được thực hành có hiệu quả ngay trong giờ học

Tổ chức giờ học giáo dục kỹ năng sống

- Hình thức 2: Tích hợp vào các môn học khác và các hoạt động trong ngày của trẻ

Thông qua các môn học khác: Giáo viên lồng ghép nội dung giáo dục kỹ

năng sống từ đó hình thành cho trẻ một số thói quen, hành vi văn minh như ở hoạt động Làm quen với văn học: Đề tài “Kể chuyện: Cây rau của thỏ út ” khi cho trẻ chơi trò chơi “Ghép tranh” giáo viên yêu cầu trẻ xếp hàng và đi trong đường hẹp lên ghép tranh theo nội dung câu chuyện sau đó về cuối hàng đứng Đội nào ghép xong trước đội đó dành chiến thắng Chính yêu cầu đó buộc trẻ phải chụm đầu lại với nhau để bàn bạc, thảo luận (Kỹ năng hợp tác) Hay qua hoạt động Môi trường xung quanh với đề tài “Tìm hiểu một số bộ phận trên cơ

thể” ở chủ đề bản thân Trẻ được trò chuyện, thảo luận, giao tiếp và lắng nghe biết chờ đến lượt mình nói

Qua những hình ảnh trực quan, vật thật, những tình huống gắn liền với bài học trẻ được nhìn thấy; dưới sự hướng dẫn, khơi gợi của giáo viên đã giúp trẻ sáng tạo và tự xử lí một số tình huống trong cuộc sống một cách hiệu quả nhất

Thông qua hoạt động góc, hoạt động ngoài trời; giờ đón trẻ, trả trẻ; giờ

ăn, giờ ngủ để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.

Hoạt động góc

Trẻ được thực hành trải nghiệm với nhiều vai chơi khác nhau phản ánh cuộc sống của người lớn, lồng kỹ năng sống vào hoạt động góc Qua đó trẻ được giao tiếp với nhau bằng những lời nói nhỏ nhẹ, ân cần, lễ phép, những lời cảm

ơn, xin lỗi, trao nhận bằng hai tay luôn được thể hiện, giáo viên theo dõi lắng nghe để kịp thời uốn nắn trẻ khi có biểu hiện chưa chuẩn mực Qua đó giúp trẻ hình thành thói quen hành vi văn minh trong giao tiếp

Giờ hoạt động góc của trẻ

Qua hoạt động góc trẻ dần dần được rèn kỹ năng giao tiếp, ứng xử, chào hỏi mạnh dạn hơn đối với mọi người Trong một thời gian rèn luyện trẻ lớp tôi

kỹ năng chào hỏi lễ phép, giao tiếp lịch sự có phần chuyển biến rất tốt

Hoạt động chơi ngoài trời

Hoạt động chơi ngoài trời, dạo chơi tham quan tôi đều quan tâm nhắc nhở trẻ luôn có những ý thức và hành động tốt như biết đoàn kết vui chơi cùng bạn, khi làm việc gì sai với bạn với cô thì phải biết xin lỗi, ai cho gì thì nhận bằng hai tay và cảm ơn, biết giữ vệ sinh môi trường, thân thể sạch sẽ

Ví dụ: Hoạt động quan sát vườn hoa, cây cảnh tôi cho trẻ quan sát, đàm thoại và trong bồn cây có giấy, vỏ kẹo, lá cây tôi lấy bỏ vào thùng rác rồi khuyến khích trẻ làm

Trẻ chăm sóc vườn hoa

Giờ đón và trả trẻ

Giờ đón trẻ và trả trẻ giáo viên ân cần và chuẩn mực trong cách xưng hô với bố mẹ trẻ, tập cho trẻ chào thưa lễ phép với cô và bố mẹ trẻ

Ví dụ: Khi đến lớp con chào ai? Và chào như thế nào?