bài soạn 5 bước phát tiển năng lực bài TOÁN CHUYỂN ĐỘNG ném NGANG

- Học sinh nêu được chuyển động ném ngang là chuyển động có vận tốc ban đầu theo phương ngang, trong quá trình chuyển động vật chỉ chịu tác dụng của trọng lực.. - Thiết lập các phương tr

Ngàysoạn: 25/11/2019 Ngàygiảng: 29/11/2019

Lớp: 10G Tiết25: BÀI TOÁN CHUYỂN ĐỘNG NÉM NGANG

I.Mụctiêu

1 Kiếnthức.

- Học sinh nêu được chuyển động ném ngang là chuyển động có vận tốc ban đầu theo phương ngang, trong quá trình chuyển động vật chỉ chịu tác dụng của trọng lực

- Thiết lập các phương trình cho hai chuyển động thành phần của chuyển động ném ngang

- Tổng hợp hai chuyển động thành phần để tìm được chuyển động thực tế của vật: quỹ đạo chuyển động, thời gian chuyển động, tầm ném xa của vật chuyển động ném ngang

- Nêu được phương pháp khảo sát chuyển động ném ngang

2 Kĩnăng.

- Phân tích được chuyển động ném ngang thành các chuyển động thành phần đơn giản

- Giải được các bài tập đơn giản về chuyển động ném ngang

- Vận dụng kiến thức giải thích được các tình huống trong thực tiễn

3 Tháiđộ.

- Học sinh có hứng thú trong học tập, tích cực chủ động chiếm lĩnh kiến thức, có tinh thần hợp tác

4 Năng lực cần đạt.

- Năng lực tự chủ, tự học

- Năng lực giao tiếp, hợp tác

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực quan sát

- Năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống

II.Chuẩn bị:

1 Giáo viên:

- Chuẩn bị các đồ dùng để tổ chức trò chơi, video về chuyển động ném ngang, video mô phỏng các chuyển động thành phần trên các trục toạ độ

2 Học sinh:

- Ôn lại kiến thức về phương trình chuyển động thẳng đều, chuyển động rơi tự do, định luật

I và định luật II Niu-tơn

III.Tiến trình dạy học:

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

Hoạtđộng 1 (6phút):Trò chơi khởi động: Ném bóng vào rổ.

Mụctiêu: Cho học sinh bước đầu hiểu được thế nào là chuyển động ném ngang, chuẩn bị

tâm thế hứng khởi cho học sinh bước vào tiết học, làm xuất hiện đối tượng cần tìm hiểu

Nhiệmvụ: Học sinh tham gia trò chơi, trả lời các câu hỏi của giáo viên

Phươngthứcthựchiện : Hoạtđộngcá nhân, hoạt động nhóm.

Sảnphẩm : Không khí vui vẻ, sôi nổi của lớp học, các câu trả lời của học sinh.

Phương án kiểm tra đánh giá:Đánh giá qua câu trả lời của học sinh.

Tiến trình thực hiện

ST

T

1 Chuyểngiaonhiệmvụ Hướng dẫn học sinh tổ chức thành lập đội chơi, cách

chơi và tham gia trò chơi

1

- Qua trò chơi giúp cho học sinh hiểu thế nào là chuyển động ném ngang:

? Trước khi rời rãnh, bóng chuyển động theo phương nào? Từ đó cho biết ngay khi vừa rời rãnh vận tốc ban đầu của vật có phương nào?

? Khi bóng rời rãnh, bóng chuyển động trong môi trường không khí, nếu bỏ qua mọi lực cản của không khí thì quả bóng chỉ chịu tác dụng của lực nào?

- Chuyển động của quả bóng kể từ lúc rời khỏi rãnh đến khi chạm đất lần đầu tiên nếu bỏ qua sức cản của không khí được gọi là chuyển động ném ngang

? So sánh chuyển động ném ngang với chuyển động rơi

tự do đã học

? Trong trò chơi, thấy có những quả bóng rơi phía trước

rổ, có quả rơi phía sau rổ, muốn bóng rơi trúng rổ cần điều chỉnh yếu tố nào?

2 Thựchiệnnhiệmvụ Học sinh tham gia trò chơi, trả lời các câu hỏi của giáo viên

3 Báocáo, thảoluận Học sinh trả lời các câu hỏi(dự kiến trả lời)

- Trước khi rời rãnh bóng chuyển động theo phương ngang Do đó ngay khi vừa rời rãnh vận tốc ban đầu của vật có phương ngang

- Khi rời rãnh bóng chỉ chịu tác dụng của trọng lực

- Chuyển động ném ngang là chuyển động mà vật có vận tốc ban đầu theo phương ngang, trong quá trình chuyển động vật chỉ chịu tác dụng của trọng lực

-Chuyển động rơi tự do không vận tốc ban đầu, trong quá trình chuyển động cũng chỉ chịu tác dụng của trọng lực

- Muốn bóng rơi trúng rổ cần thay đổi vận tốc ban đầu của quả bóng khi vừa rời khỏi mép bàn

4 Kết luận hoặc Nhận

định hoặc Hợp thức

hóa kiến thức

GV kết luận:

- Chuyển động ném ngang là chuyển động mà vật có vận tốc ban đầu theo phương ngang, trong quá trình chuyển động vật chỉ chịu tác dụng của trọng lực

- Cho học sinh quan sát một vài chuyển động có thể coi là chuyển động ném ngang trong thực tế quen thuộc với học sinh (chuyển động của mũi tên khi rời khỏi nỏ nếu bỏ qua mọi lực cản không khí có thể coi là chuyển động ném ngang)

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 2: Khảo sát chuyển động ném ngang(20 phút)

Mụctiêu :

- Học sinh biết cách chọn hệ quy chiếu để khảo sát chuyển động ném ngang: trục toạ độ Đề-các Oxy có Ox nằm ngang cùng phương cùng chiều với véctơ vận tốc ban đầu , trục Oy

có phương thẳng đứng cùng phương, cùng chiều với trọng lực Gốc thời gian là lúc bắt đầu ném vật

- Họcsinhphân tích và xác định được các chuyển động thành phần trên hai trục toạ độ Ox

và Oy

Nhiệmvụ : Hoànthànhcácnội dungtrongphiếuhọctập.

Phươngthứcthựchiện : Hoạtđộngnhómchuyên sâu.

Sảnphẩm : Trả lời các câu hỏi của giáo viên và hoàn thànhphiếu học tập.

Phươngánkiểm tra, đánhgiáhoạtđộngvàkếtquảhọctậpcủa HS:Phátvấncánhânhọcsinh,

chohọcsinhhoạtđộngnhóm, cho một vài nhóm báo cáo, các nhóm khác lắng nghe, nhận xét,

bổ sung ý kiến

Tiếntrìnhthựchiện:

1 Chuyểngiaonhiệmvụ - Đưa ra bài toàn: Một vật M bị ném theo phương

ngang với vận tốc ban đầu từ độ cao h so với mặt đất (bỏ qua mọi sức cản không khí) Khảo sát chuyển động của vật, xác định:

a) Quỹ đạo chuyển động của vật

b) Thời gian vật chuyển động

c) Quãng đường xa nhất vật chuyển động được theo phương ngang

- Từ trò chơi ném bóng, cho học sinh quan sát lại và nhận xét dạng quỹ đạo chuyển động của vật

- Cho học sinh vẽ phác dạng quỹ đạo chuyển động của vật

- Từ dạng quỹ đạo và lực tác dụng lên vật đưa ra phương án chọn hệ quy chiếu để khảo sát chuyển động của vật

- Tách chuyển động của vật thành hai thành phần trên

Ox và Oy

? Khi M chuyển động trên quỹ đạo thì hình chiếu của M trên các trục toạ độ là Mx và My có chuyển động không?

- Khảo sát hai chuyển động thành phần bằng cách hoàn thành nội dung trong các phiếu học tập nhóm chuyên sâu

2 Thựchiệnnhiệmvụ Giáo viên tổ chức cho học sinh hoạt động cá nhân, hoạt

động nhóm, chia lớp thành 12 nhóm thực hiện 2 loại phiếu học tập chuyên sâu: khảo sát chuyển động thành phần trên các trục toạ độ Ox và Oy

HS trong nhóm trao đổi thảo luận để hoàn thành phiếu học tập

3 Báo cáo, thảo luận Đai diện hainhóm báo cáo:

+ Theo trục Ox:

3

Mx chuyển động thẳng đều trên Ox + Theo trục Oy:

My chuyển động rơi tự do trên Oy

4 Kết luận hoặc nhận

định hoặc hợp thức

hóa kiến thức

I Khảo sát chuuyển động ném ngang

Bài toán: Một vật M bị ném theo phương ngang với vận tốc ban đầu từ độ cao h so với mặt đất (bỏ qua mọi sức cản không khí) Khảo sát chuyển động của vật, xác định:

a) Quỹ đạo chuyển động của vật

b) Thời gian vật chuyển động

c) Quãng đường xa nhất vật chuyển động được theo phương ngang

1 Chọn hệ quy chiếu:

Chọn hệ trục toạ độ Đề-các Oxy vuông góc + Gốc toạ độ tại O là vị trí bắt đầu ném + Trục Ox nằm ngang cùng phương, cùng chiều với + Trục Oy thẳng đứng cùng phương, cùng chiều với

2.Phân tích chuyển động ném ngang

- Khi M chuyển động thì Mx và My cũng chuyển động theo

- Chuyển động của Mx và My trên các trục toạ độ gọi là các chuyển động thành phần của M

3 Xác định các chuyển động thành phần

+ Theo trục Ox:

Mx chuyển động thẳng đều trên Ox + Theo trục Oy:

My chuyển động rơi tự do trên Oy

Hoạt động 3: Xác định chuyển động của vật (12 phút)

Mụctiêu :

-Từ phươnng trình của các chuyển động thành phần tìm phương trình chuyển động của vật, công thức tính thời gian chuyển động và tầm bay xa (tầm ném xa) của vật

Nhiệmvụ : Hoàn thành phiếu học tập nhóm mảnh ghép

Phươngthứcthựchiện : Hoạt động nhómmảnhghép

Sảnphẩm : Phiếuhọctậpcủacácnhóm

Phươngánkiểm tra, đánhgiáhoạtđộngvàkếtquảhọctậpcủa HS:Chomộtnhómbáocáo, các

nhóm khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung ý kiến

Tiếntrìnhthựchiện:

ST

T

1 Chuyểngiaonhiệmvụ - Hoàn thành phiếu học tập của nhóm mảnh

ghép

2 Thựchiệnnhiệmvụ - Chia lạilớpthành6 nhóm:

+ Nhóm 1 + nhóm 2 thành nhóm A + Nhóm 3 + nhóm 4 thành nhóm B + Nhóm 5 + nhóm 6 thành nhóm C + Nhóm 7 + nhóm 8 thành nhóm D + Nhóm 9 + nhóm 10 thành nhóm E + Nhóm 11 + nhóm 12 thành nhóm F

3 Báocáo, thảoluận Thảo luận nhóm hoàn thành phiếu học tập,

một nhóm lên báo cáo, các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, góp ý

4 KếtluậnhoặcNhậnđịnhhoặcHợpthứchóa

kiếnthức

II Xácđịnhchuyểnđộngcủavật

* Phươngtrìnhquỹđạochuyểnđộngcủavật:

Quỹđạochuyểnđộngcủavậtlàmộtnhánhpara bol

* Thờigianchuyểnđộngcủavật :

Thờigianvậtchuyểnđộngnémngangbằngthời gianrơitự do ở cùngđộ h

* Tầm bay xa (tầm ném xa) Phụ thuộc vào và độ cao ban đầu h

C LUYỆN TẬP, CỦNG CỐ.

Hoạtđộng4 (5phút): Củngcố,luyệntập

Mụctiêu : Họcsinhnắmđượcnhữngkiếnthứccơbản

Nhiệmvụ : hoànthànhcácyêucầucủagiáoviên

Phươngthứcthựchiện : Hoạtđộngcánhân

Sảnphẩm : các câu trả lời của học sinh

Tiếntrìnhthựchiện:

S

T

T

1 Chuyểngiaonhiệmvụ Yêu cầu học sinh thực hiện nhiệm vụ:

Học sinh trả lời câu hỏi và làm bài toán sau:

- Trongtròchơinémbóng, nếubàncao 68 cm; rổcáchchânbàntheophươngngang 60 cm; tínhvậntốc ban đầu của quả bóng khi vừa bắt đầu

5

rời khỏi rãnh để có thể chuyển động vào trúng rổ Cho g = 9,8 m/s2

- Giảithíchtạisaokhibắncungtên, bắnnỏ, ta ngắmbắnthẳngđiểmđíchthìmũitênlạitrúngvàođiểm phíadướicáchđíchmộtđoạn?

2 Thựchiệnnhiệmvụ Cá nhân thực hiện yêu cầu của giáo viên

3 Báocáo, thảoluận

áp dụng công thức: =1,61m/s

- Do quỹ đạo là một nhánh parabol nên khi chuyển động mũi tên bị trúc xuống dưới,…

4 KếtluậnhoặcNhậnđịnhhoặcHợp

thứchóakiếnthức

áp dụng công thức: =1,61m/s

- Do quỹ đạo là một nhánh parabol nên khi chuyển động mũi tên bị trúc xuống dưới,…

D VẬN DỤNG, TÌM TÒI MỞ RỘNG

Hoạt động 5: Hướng dẫn tự học, tìm tòi mở rộng (2 phút)

1 Chuyểngiaonhiệmvụ Từ các vật liệu dễ kiếm như bìa cứng, xốp, băng keo, giá

đỡ (có thể làm từ tre, gỗ,…) thiết kế dụng cụ kiểm chứng thời gian chuyển động ném ngang bằng thời gian rơi tự

do ở cùng một độ cao theo sơ đồ được mô phỏng sau:

2 Thựchiệnnhiệmvụ HS làm việc nhóm tại nhà lên phương án thiết kế, chế tạo

dụng cụ kiểm chứng thời gian chuyển động ném ngang bằng thời gian rơi tự do

3 Báocáo, thảoluận Đại diện các nhóm báo cáo kết quả thiết kế dụng cụ và

chế tạo sảm phẩm

5 Kiểm tra, đánh giá trong quá trình dạy học

5.1 Hìnhthứckiểmtra, đánhgiá

9

CHUYỂN ĐỘNG CỦA VẬT

PHƯƠNG TRÌNH QUỸ ĐẠO

………

Quỹ đạo chuyển động của vật có dạng………

THỜI GIAN CHUYỂN ĐỘNG

………

TẦM NÉM XA

………

-Đánhgiáthườngxuyêncáchoạtđộnghọctậpcủahọcsinhvànhómtrongviệcthựchiệncácnhiệmvụhọc

tập

-Kiểmtrabằngcácbàitoántínhtoánđơngiản, qua việc gắn kiến thức đã học vào giải thích

một số vấn đề trong thực tiễn cuộc sống

5.2 Côngcụkiểmtra, đánhgiá.

PHIẾU HỌC TẬP NHÓM CHUYÊN SÂU PHIẾU HỌC TẬP

*Chuyển động trên trụcOy:

……Áp dụng định luật II Niu tơn, suy ra

…………

………

+ Phương trình chuyển động của trên trục

Oy là:

………

chuyển động…………

………

PHIẾU HỌC TẬP

*Chuyển động trên trụcOx:

+ Theo trục Ox:

…………

………

+Phương trình chuyển động của trên trục

Ox là:

………

chuyển động… …

PHIẾU HỌC TẬP NHÓM MẢNH GHÉP

11