Vận dụng kĩ thuật “khăn trải bàn” vào giảng dạy bài bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia cho học sinh lớp 11 tại trường THPT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH ********************* NGUYỄN NHƯ QUỲNH VẬN DỤNG KĨ THUẬT “KHĂN TRẢI BÀN” VÀO DẠY HỌC BÀI “BẢO VỆ CHỦ QUYỀN LÃNH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH

*********************

NGUYỄN NHƯ QUỲNH

VẬN DỤNG KĨ THUẬT “KHĂN TRẢI BÀN” VÀO DẠY HỌC BÀI “BẢO VỆ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ VÀ BIÊN GIỚI QUỐC GIA” CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC QUỐC

PHÒNG VÀ AN NINH LỚP 11

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH

*********************

NGUYỄN NHƯ QUỲNH

VẬN DỤNG KĨ THUẬT “KHĂN TRẢI BÀN” VÀO DẠY HỌC BÀI “BẢO VỆ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ VÀ BIÊN GIỚI QUỐC GIA” CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC QUỐC

PHÒNG VÀ AN NINH LỚP 11

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

Người hướng dẫn khoa học

Thượng tá, ThS Phạm Văn Dư

HÀ HỘI - 2018

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành được đề tài này em đã nhận được rất nhiều sự quan tâm,

giúp đỡ của thầy cô, gia đình và bạn bè trong suốt thời gian qua Em xin gửi lời

biết ơn sâu sắc tới thầy Thượng tá,Ths Phạm Văn Dư đã hướng dẫn, chỉ bảo tận

tình và cung cấp cho em những kiến thức, kinh nghiệm quý báu giúp em hoàn

thành đề tài nay

Em xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy giáo, cô giáo, các em học sinh lớp

11 Trường THPT Nguyễn Gia Thiều, nơi em về thực tập

Đồng thời, em xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong Trung tâm Giáo

dục quốc phòng Hà Nội 2 đã tạo điều kiện thuận lợi để em hoàn thành đề tài

khóa luận này

Trong quá trình nghiên cứu đề tài, do kiến thức còn hạn hẹp nên không

tránh khỏi những thiếu sót Em rất mong nhận được sự nhận xét, đóng góp ý

kiến củacác thầy, cô giáo để đề tài của em ngày càng hoàn chỉnh hơn

Cuối cùng em xin kính chúc các thầy, cô dồi dào sức khỏe và thành công

trong mọi lĩnh vực

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 15 tháng 05 năm 2018

Sinh viên

Nguyễn Như Quỳnh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bài khóa luận tốt nghiệp này được hoàn thành là kết quả nghiên cứu và do sự cố gắng nỗ lực của bản thân cùng với sự giúp đỡ, hướng dẫn tận tình của thầy Thượng tá, ThS Phạm Văn Dư

Bài khóa luận tốt nghiệp này không trùng với các kết quả nghiên cứu của các tác giả khác Nếu sai, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngày 15 tháng 05 năm 2018

Sinh Viên

Nguyễn Như Quỳnh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 4

7 Bố cục khóa luận 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC 6

1.1 Cơ sở lí luận 6

1.1.1 Một số khái niệm 6

1.1.2 Kĩ thuật dạy học “Khăn trải bàn" 7

1.2 Cơ sở thực tiễn 9

1.2.1 Thực tiễn vận dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong dạy học các môn học nói chung 9

1.2.2 Thực tiễn vận dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong dạy học môn GDQP&AN 12

Tiểu kết chương 1 15

Chương 2 CÁCH DẠY HỌC BÀI “BẢO VỆ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ VÀ BIÊN GIỚI QUỐC GIA” CHƯƠNG TRÌNH GDQP&AN LỚP 11 BẰNG KĨ THUẬT “KHĂN TRẢI BÀN” 16

2.1 Đặc điểm bài học “Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia” chương trình GDQP&AN lớp 11 16

2.2 Một số nội dung trong bài “Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc

gia” có thể vận dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” 17

2.2.1: Tiết 1: Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia 17

2.2.2 Tiết 3: Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia 20

2.2.3 Tiết 5: Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia 23

Tiểu kết chương 2 27

Chương 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 28

3.1 Mục đích thực nghiệm 28

3.2 Đối tượng thực nghiệm 28

3.3 Tổ chức thực nghiệm 28

3.3.1 Dạy học theo phương pháp truyền thống - Lớp đối chứng 28

3.3.2 Dạy học bằng kĩ thuật “Khăn trải bàn” - Lớp thực nghiệm 29

3.3.3 Dạy học theo phương pháp truyền thống - Lớp đối chứng 30

3.3.4 Dạy học bằng kĩ thuật “Khăn trải bàn” - Lớp thực nghiệm 31

3.3.5 Dạy học theo phương pháp truyền thống - Lớp đối chứng 33

3.3.6 Dạy học bằng kĩ thuật “Khăn trải bàn” - Lớp thực nghiệm 34

3.4 Tiêu chí đánh giá 36

3.5 Kết quả thực nghiệm 36

Tiểu kết chương 3 38

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 39

TÀI LIỆU THAM KHẢO 41 PHỤ LỤC

DN GDQP GDQP&AN NXB

QPAN SGK TCCN THCS THPT

Bộ Giáo dục và Đào tạo Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Dạy nghề

Giáo dục quốc phòng Giáo dục quốc phòng và an ninh Nhà xuất bản

Quốc phòng an ninh Sách giáo khoa Trung cấp chuyên nghiệp Trung học cơ sở

Trung học phổ thông

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nghị định số 15/20011/NĐ-CP ngày 01/05/2001 của Chính phủ về Giáo dục quốc phòng đã nêu rõ: “Giáo dục quốc phòng thuộc nội dung của nền giáo dục quốc gia, là nội dung cơ bản trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa GDQP là môn học chính khóa trong các trường lớp đào tạo bậc Đại học, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp, Dạy nghề, Trung học phố thông (THPT) thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, các trường hành chính và đoàn thể” [2]

Nghị định số 116/2007/NĐ-CP ngày 10/07/2007 của Thủ tướng Chính phủ về Giáo dục quốc phòng - an ninh (GDQP-AN) đã nêu rõ: Mục tiêu giáo dục, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh nhằm góp phần đào tạo con người phát triển toàn diện, hiểu biết một số nội dung cơ bản về quốc phòng,

an ninh; truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc, trách nhiệm và nghĩa vụ của công dân về bảo vệ Tổ quốc; nâng cao lòng yêu nước, chủ nghĩa

xã hội; có ý thức cảnh giác trước âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch;

có kiến thức cơ bản về đường lối quốc phòng, an ninh và công tác quản lý nhà nước về quốc phòng, an ninh; có kỹ năng quân sự cần thiết để tham gia vào sự nghiệp xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa [3]

Như vậy, dạy học môn GDQP - AN cho học sinh, sinh viên được xác định là một bộ phận, một nội dung quan trọng của quá trình dạy học trong các trường ở các cấp học, bậc học của hệ thống giáo dục quốc dân.Tuy nhiên, chất lượng GDQP&AN còn rất hạn chế nhất là ở các trường THPT, TCCN, DN

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến chất lượng GDQP&AN còn thấp, nhưng nguyên nhân chủ yếu vẫn là phương pháp của giáo viên chưa thực sự hiệu

quả, chưa kích thích sự hứng thú của người học Nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo là yếu tố hàng đầu cho sự phát triển nguồn nhân lực đất nước

Yếu tố quan trọng hàng đầu có tính quyết định tới chất lượng môn học GDQP&AN là đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực Theo cách dạy và học mới này, giáo viên sẽ là người thiết kế và tổ chức các hoạt động học cho học sinh, còn học sinh là trung tâm của hoạt động học đó, học sinh sẽ

tự lĩnh hội kiến thức theo cách chủ động nhất; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển nhân lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng Như vậy, nhu cầu đổi mới về phương pháp dạy học là cấp thiết

Có rất nhiều kĩ thuật dạy học hay như: Kĩ thuật “Các mảnh ghép”, kĩ thuật “Sơ đồ tư duy”, kĩ thuật “Em trình bày 1 phút”,… đặc biệt kĩ thuật

“Khăn trải bàn” là một trong những kĩ thuật dạy học có phần ưu việt và vượt trội hơn cả Khi sử dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong dạy học sẽ phát huy ở học sinh tích hợp nhiều kĩ năng như: Kĩ năng hoạt động nhóm, kĩ năng trình bày, kĩ năng giao tiếp hợp tác, kĩ năng lắng nghe tích cực, kĩ năng giải quyết vẫn đề,…

Xuất phát từ thực tiễn và yêu cầu dạy học, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Vận dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” vào giảng dạy bài Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia cho học sinh lớp 11 tại trường THPT”

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu cách vận dụng kĩ thuật khăn trải bàn vào dạy học bài “Bảo

vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia” cho học sinh lớp 11 tại trường THPT

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Cơ sở lý luận, thực tiễn về kĩ thuật dạy học “Khăn trải bàn”

Cách vận dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong dạy học bài “Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia” cho học sinh lớp 11 ở một số trường THPT thuộc Hà Nội

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Các kĩ thuật dạy học đặc biệt là kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong dạy - học môn GDQP&AN cho học sinh lớp 11 THPT

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của kĩ thuật “Khăn trải bàn” Nghiên cứu việc vận dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” vào dạy học bài

“Bảo vệ chủ quyền và biên giới quốc gia” chương trình GDQP&AN cho học sinh lớp 11

Tổ chức thực nghiệm sư phạm để đánh giá kết quả

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận, thực tế

Trên cơ sở lý luận, tiếp cận cách dạy học bằng kí thuật “Khăn trải bàn” trong môn GDQP&AN để thấy được kết quả dạy học có tính đổi mới, sáng tạo theo tư duy, nhận thức của giáo viên và học sinh

Trên cơ sở thực tiễn về dạy học bài “Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia” theo phương pháp truyền thống sẽ thấy được những hạn chế trong việc truyền thụ và tiếp nhận tri thức GDQP&AN trong hoạt động dạy và học của giáo viên và học sinh hiện nay ở một số trường THPT thuộc địa bàn Hà Nội

- Phương pháp điều tra, khảo sát

Tiến hành điều tra, khảo sát một số trường THPT và THCS thuộc địa bàn Hà Nội như THPT Nguyễn Gia Thiều, THPT Lý Thường Kiệt,… trong

việc vận dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong giảng dạy môn GDQP&AN nói riêng cũng như các môn nói chung

Tiến hành điều tra, khảo sát một số lớp 11 trường THPT Nguyễn Gia Thiều trong dạy học bài “Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia” chương trình GDQP&AN lớp 11

- Phương pháp tổng hợp, phân tích, đánh giá

Trên cơ sở nghiên cứu, điều tra, khảo sát tiến hành tổng hợp, phân tích, đánh giá, rút ra yếu tố cần thiết cho kí thuật dạy học “Khăn trải bàn”

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Từ thực tế và kết quả nghiên cứu, đề tài tiến hành thực nghiệm theo phương pháp đối chứng để thấy được cái mới, cái tốt hơn của dạy học bằng kĩ thuật “Khăn trải bàn” với dạy học bằng phương pháp truyền thống

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

Gửi phiếu điều tra (bảng hỏi) đến những người am hiểu hoặc có liên quan đến những nội dung có trong đề tài để thu nhập thông tin liên quan đến quá trình dạy học bằng kĩ thuật “Khăn trải bàn”

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

6.1 Ý nghĩa khoa học

Khẳng định rõ tính khả thi và hiệu quả cao của kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong dạy học trong môn học GDQP&AN nói chung và bài “Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia” chương trình GDQP&AN lớp 11 nói riêng

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Đề tài được bảo vệ thành công có thể sử dụng làm tài liệu tham cứu cho các đồng nghiệp trong giảng dạy bài “Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia” nói riêng và vận dụng vào giảng dạy các nội dung khác trong môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh nói chung

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC 1.1 Cơ sở lí luận

1.1.1 Một số khái niệm

1.1.1.1 Phương pháp dạy học

Có nhiều quan điểm về phương pháp dạy học như:

Phương pháp dạy học là những cách thức làm việc giữa thầy giáo và học sinh, nhờ đó mà học sinh nắm vững được kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo, hình thành được thế giới quan và năng lực [9]

Phương pháp dạy học là tổng hợp các cách thức hoạt động phối hợp của giáo viên và học sinh bằng nhiều cách làm trên những công cụ hỗ trợ dạy học khác nhau được thực hiện trong quá trình dạy học [10]

Nhưng, định nghĩa chung về phương pháp dạy học là: “Phương pháp

dạy học là cách thức hoạt động của thầy và trò nhằm đạt được mục tiêu của bài học” [8]

Điểm khác:

Trong một hoạt động dạy học có thể sử dụng nhiều phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy học khác nhau

Phương pháp dạy học là nội dung của hoạt động dạy học

Kĩ thuật dạy học là cụ thể hóa của phương pháp dạy học, nằm trong biện pháp dạy học và là đơn vị nhỏ nhất của phương pháp dạy học

Kĩ thuật dạy học được áp dụng trong những tình huống, hành động dạy học nhỏ nhằm thực hiện một nhiệm vụ cụ thể Ngược lại, phương pháp dạy học có thể được sử dụng trong nhiều tình huống nhằm thực hiện các nhiệm vụ dạy học Kĩ thuật dạy học là khái niệm nhỏ nhất, thực hiện các tình huống hành động

Sự phân biệt giữa phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy học chỉ mang tính chất tương đối

1.1.2 Kĩ thuật dạy học “Khăn trải bàn"

1.1.2.1 Khái niệm

Là hình thức tổ chức hoạt động mang tính hợp tác kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm nhằm:

- Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực

- Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân học sinh

- Phát triển mô hình có sự tương tác giữa học sinh và học sinh [8]

1.1.2.2 Quy trình sử dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong dạy học

Chia học sinh thành các nhóm, giao nhiệm vụ thảo luận và phát cho mỗi nhóm 1 tờ giấy A0

Chia giấy A0 thành các phần, gồm phần chính giữa và các phần xung quanh Phần xung quanh được chia theo số thành viên của các nhóm Mỗi thành viên ngồi vào vị trí tương ứng với từng phần xung quanh “Khăn trải bàn”

Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến của bạn (về chủ đề,,,) Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong vòng vài phút

Kết thúc thời gian làm việc cá nhân, các thành viên chia sẻ, thảo luận

và thống nhất các câu trả lời

Viết những ý kiến chung của cả nhóm vào ô chính giữa tấm khăn trải bàn (giấy A0)

1.1.2.3 Sơ đồ của kĩ thuật “Khăn trải bàn”

1.1.2.4 Yêu cầu khi sử dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn”

- Câu hỏi thảo luận là câu hỏi mở

- Trong trường hợp số học sinh trong nhóm quá đông không đủ chỗ trên “Khăn trải bàn” có thể phát cho học sinh những mảnh giấy nhỏ để học sinh ghi ý kiến cá nhân, sau đó đính vào phần xung quanh “khăn trải bàn”

- Trong quá trình thảo luận thống nhất ý kiến, đính những ý kiến thống nhất vào giữa “Khăn trải bàn”

- Những ý kiến trùng nhau có thể đính chồng lên nhau

- Những ý kiến không thống nhất, cá nhân có quyền bảo lưu và được giữ lại ở phần xung quanh “Khăn trải bàn”

1.1.2.5 Ưu điểm và nhược điểm khi sử dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn”

Ưu điểm

- Kĩ thuật này giúp cho hoạt động nhóm có hiệu quả hơn, mỗi học sinh đều phải đưa ra ý kiến của mình về chủ đề đang thảo luận, không ỷ lại vào các bạn học khá giỏi

- Giải quyết một nhiệm vụ phức hợp

- Kích thích sự tham gia tích cực của học sinh trong hoạt động nhóm Nâng cao vai trò của các nhân trong qua trình hợp tác, không chỉ nhận thức hoàn thành nhiệm vụ học tập cá nhân mà còn phải trình bày, truyền đạt lại kết quả và thực hiện tiếp nhiệm vụ ở mức độ cao hơn

- Học sinh hiểu rõ nội dung kiến thức, nắm chắc kiến thức ngay trên lớp

- Học sinh phát triển được kĩ năng sống: kĩ năng trình bày, kĩ năng giao tiếp hợp tác, kĩ năng lắng nghe tích cực, kĩ năng giải quyết vấn đề,…

Nhược điểm

- Quản lý hoạt động nhóm sát sao, kiểm soát thời gian cho từng hoạt động

- Phải hiểu sâu logic nội dung chương trình từ đó xác định được nội dung bài học trong đó các phần có mối quan hệ logic với nhau để giao nhiệm

vụ học tập hợp lí

- Dùng giấy A0 hoặc A1 để làm khăn trải bàn cũng là một nhược điểm: mất thời gian để chuẩn bị giấy cho mỗi lần sử dụng, thời gian phát giấy, thời gian treo giấy

học Ngọc Lâm, trường Trung học cơ sở Lý Thường Kiệt,… theo phiếu điều tra, kết quả điều tra được ở bảng 1.2

Câu hỏi

Rất cần thiết (thường xuyên)

Cần thiết (thỉnh thoảng)

Bình thường (hiếm khi)

Không cần thiết (chưa bao giờ) Câu 1 Theo thầy (cô) việc nâng cao

chất lượng dạy học ở Việt Nam có

cần thiết không?

Câu 2 Theo thầy (cô) việc đổi mới

phương pháp dạy học theo hướng

tích cực có cần thiết không?

Câu 3 Theo thầy (cô) việc áp dụng

kĩ thuật dạy học “Khăn trải bàn”

trong dạy học có cần thiết không?

Câu 4 Theo thầy (cô) việc hiểu rõ

về kĩ thuật “Khăn trải bàn” có cần

thiết không?

Câu 5 Thầy (cô) có thường xuyên

sử dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn”

trong dạy học không?

Bảng 1.2: Thực trạng vận dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong dạy học Nhìn vào bảng số liệu ta thấy: 100% giáo viên đều cho rằng việc nâng cao chất lượng dạy học ở Việt Nam là rất cần thiết Nền giáo dục của Việt Nam đang thay đổi từng ngày nhằm đáp ứng với nhu cầu của thị trường và những đòi hỏi của đất nước hiện nay Vì vậy, việc nâng cao chất lượng dạy

học ở Việt Nam là rất cần thiết, trong đó việc đối mới phương pháp dạy học đang là vấn đề được quan tâm và đây cũng là một trong những vấn đề cốt lõi nhất làm thay đổi và nâng cao về chất của hệ thống giáo dục Việt Nam Có 50% giáo viên cho rằng việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực là rất cần thiết, 30% giáo viên cho rằng cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực Như vậy, đa số các thầy cô đều đồng ý với việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực là cần thiết, là phù hợp với nền giáo dục của nước ta hiện nay

Kĩ thuật “Khăn trải bàn” là một trong những kĩ thuật dạy học tích cực được đánh giá là đem lại hiệu quả cao trong dạy học Việc sử dụng kĩ thuật

“Khăn trải bàn” trong dạy học không chỉ góp phần thúc đẩy việc các em học sinh trong hợp tác làm việc nhóm, tính đoàn kết, có tinh thần trách nhiệm cao trong học tập mà còn phát huy mạnh mẽ năng lực của từng học sinh, giúp các

em chủ động trong học tập hơn Thực tế, theo kết quả điều tra khảo sát cho thấy

có 20% giáo viên cho rằng việc áp dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” vào dạy học

là rất cần thiết, 41% giáo viên cho rằng việc này là cần thiết và có 21% giáo viên cho rằng việc này là không cần thiết Có 21% giáo viên cho rằng việc hiểu

rõ kĩ thuật “Khăn trải bàn”, 40% cho rằng cần thiết và 20% giáo viên cho rằng không cần thiết hiểu rõ về kĩ thuật “Khăn trải bàn” Có 19% giáo viên thường xuyên sử dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn”, 37% giáo viên thỉnh thoảng sử dụng và 21% giáo viên chưa bao giờ sử dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” Như vậy đa số giáo viên đều cho rằng việc áp dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” vào dạy học là cần thiết Bên cạnh đó vẫn còn một số giáo viên cho rằng không cần thiết phải

sử dụng kĩ thuật này Có những giáo viên chưa bao giờ sử dụng hoặc hiếm khi

sử dụng kĩ thuật trong dạy học, vì những nguyên nhân sau:

- Chưa hiểu rõ kĩ thuật “Khăn trải bàn” nên chưa thấy được những ưu điểm vượt trội của kĩ thuật này, đồng thời chưa hiểu rõ về cách tiền hành, quy trình thực hiện của kĩ thuật “Khăn trải bàn”

- Mỗi môn học mang một tính chất, đặc thù riêng nên kĩ thuật này có thể chưa phù hợp lắm với một số môn học

- Số lượng học sinh quá đông trong một lớp học (40 - 45 học sinh), nhóm học (8 - 10 người) gây khó khăn cho khâu tổ chức, thời gian triển khai học động và hiệu quả của giờ dạy

- Học sinh phần lớn chưa làm quen với kĩ thuật mới Ý thức học tập của các em còn chưa thực sự tự giác, còn ỷ lại, dựa dẫm Trách nhiệm với bản thân và nhóm chưa cao

Tuy nhiên, kĩ thuật “Khăn trải bàn” có nhiều ưu điểm vượt trội, nó phù hợp với khá nhiều môn học, các nguyên nhân trên có thể khắc phục được Vì vậy việc vân dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong dạy học là cần thiết

1.2.2 Thực tiễn vận dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong dạy học môn GDQP&AN

Để tìm hiểu được thực trạng vận dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong dạy học môn GDQP&AN ở trường THPT, tiến hành điều tra khảo sát 10 giáo viên dạy môn GDQP&AN tại 4 trường THPT gồm: trường THPT Nguyễn Gia Thiều, trường THPT Lý Thường Kiệt, trường THPT Nguyễn Văn Cừ và trường THPT Vân Nội theo phiếu điều tra Kết quả ở bảng 1.3:

Câu hỏi

Rất cần thiết (thường xuyên)

Cần thiết (thỉnh thoảng)

Bình thường (hiếm khi)

Không cần thiết (chưa bao giờ) Câu 1 Theo thầy (cô) việc nâng cao

chất lượng dạy học môn

GDQP&AN có cần thiết không?

Câu 2 Việc áp dụng các biện pháp 50% 20% 20% 10%

dạy học tích cực vào dạy học môn

GDQO&AN có cần thiết không?

Câu 3 Theo thầy (cô) việc hiểu biết

rõ về kĩ thuật “Khăn trải bàn” có

cần thiết không?

Câu 4 Theo thầy (cô) việc áp dụng

kĩ thuật dạy học “Khăn trải bàn”

vào dạy học có cần thiết không?

Câu 5 Thầy (cô) có thường xuyên

sử dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn”

trong dạy học môn GDQP&AN

không?

Bảng 1.3: Thực trạng vận dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong dạy học môn

GDQP&AN ở trường THPT Nhìn vào bảng số liệu ta thấy: 100% giáo viên đều thấy việc nâng cao chất lượng giảng dạy môn GDQP&AN hiện nay là rất cần thiết Có 50% giáo viên cho rằng việc áp dụng các biện pháp dạy học tích cực và dạy học môn GDQP&AN là rất cần thiết, 20% giáo viên cho rằng cần thiết và chỉ có 10% giáo viên cho rằng không cần áp dụng các biện pháp dạy học tích cực vào dạy học môn GDQP&AN Có 30% giáo viên đồng ý với viêc áp dụng kĩ thuật dạy học “ Khăn trải bàn” vào dạy học môn GDQP&AN là rất cần thiết, 30% giáo viên cho rằng nó cần thiết, nhưng có tới 20% giáo viên cho rằng không cần thiết phải áp dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” vào dạy học môn GDQP&AN Có 10% giáo viên cho rằng việc hiểu rõ kĩ thuật “Khăn trải bàn” là rất cần thiết, có 30% cho rằng cần thiết và 30% cho rằng không cần thiết phải hiểu rõ kĩ thuật này Có 10% giáo viên thỉnh thoảng sử dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” vào dạy học môn GDQP&AN, có 20% chiếm sử dụng

nhưng lại có tới 60% giáo viên chưa bao giờ sử dụng kĩ thuật này trong dạy học Như vậy qua điều tra khảo sát cho thấy, đa số các giáo viên đồng ý với việc cần phải nâng cao chất lượng dạy học môn GDQP&AN bằng việc áp dụng các biện pháp dạy học tích cực nhưng lại không chú ý tới kĩ thuật dạy học “Khăn trải bàn”, vì các nguyên nhân sau:

- Môn GDQP&AN là một môn học đặc thù, việc tiếp xúc với môn học còn gặp nhiều khó khăn

- Chưa nhận thức rõ được vai trò và tầm quan trọng của môn GDQP&AN

- Phương pháp dạy học của các thầy cô vẫn chủ yếu theo lối truyền thống, dạy học một chiều,… dẫn đến chất lượng chưa cao

- Kĩ thuật “Khăn trải bàn” là kĩ thuật dạy học mới chưa phổ biến rộng rãi, các thầy cô chưa hiểu rõ về kĩ thuật “Khăn trải bàn”, chưa thấy được tính

ưu việt của nó, nên việc tiếp cận với kĩ thuật mới này còn gặp nhiều khó khăn

- Số lượng học sinh quá đông trong một lớp học (40 - 45 học sinh), nhóm học (8 - 10 người) gây khó khăn cho khâu tổ chức, thời gian triển khai học động và hiệu quả của giờ dạy

- Học sinh phần lớn chưa làm quen với kĩ thuật mới Ý thức học tập của các em còn chưa thực sự tự giác, còn ỷ lại, dựa dẫm Trách nhiệm với bản thân và nhóm chưa cao

- Khó khăn trong việc xác định nội dung có thể vận dụng kĩ thuật này

- Ngoài ra, ở một số trường THPT hiện nay do không đủ giáo viên giảng dạy môn GDQP&AN nên môn học này chưa được đưa vào chương trình học chính khóa, mà dạy dồn vào một thời gian ngắn như trường THPT Xuân Hòa Nội dung chương trình của cả một năm học nhưng chỉ dạy tập trung vào một tuần học, vì vậy các thầy cô không có thời gian để thể hiện bản thân cũng như vận dụng các kĩ thuật dạy học mới vào môn học

Theo Quyết định số 79/2007/QĐ/BGDĐT về việc “Ban hành chương trình GDQP&AN cấp THPT” thì môn học GDQP&AN có vị trí, vai trò quan trọng trong nền giáo dục quốc dân, góp phần thúc đẩy giáo dục toàn diện cho học sinh Vì vậy, nâng cao chất lượng dạy học môn GDQP&AN là cần thiết Vận dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong dạy học giúp học sinh hiểu bài ngay trên lớp, không gây áp lực cho học sinh, tạo hứng thú cho người học, góp phần lớn trong việc nâng cao chất lượng dạy học môn GDQP&AN, mà các nguyên nhân trên đều có thể khắc phục được Nên việc nghiên cứu, vận dụng kĩ thuật

“Khăn trải bàn” vào dạy học bài “Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia” chương trình GDQP&AN lớp 11 là nhu cầu thiết yếu và cần thiết

Về cơ sở thực tiễn, qua điều tra khảo sát đề tài đã chỉ ra được mức độ cần thiết của kĩ thuật “Khăn trải bàn” và chỉ ra được thực trạng vận dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong dạy học môn GDQP&AN và dạy học các môn học khác, những nguyên nhân dẫn đến việc các thầy cô hiếm khi hoặc chưa bao giờ vận dụng kĩ thuật này vào giảng dạy môn GDQP&AN

Từ đó làm cơ sở để tiến hành nghiên cứu cách vận dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn” trong dạy học bài “Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia” chương trình GDQP&AN lớp 11

Chương 2 CÁCH DẠY HỌC BÀI “BẢO VỆ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ

VÀ BIÊN GIỚI QUỐC GIA” CHƯƠNG TRÌNH GDQP&AN LỚP 11

BẰNG KĨ THUẬT “KHĂN TRẢI BÀN”

2.1 Đặc điểm bài học “Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia” chương trình GDQP&AN lớp 11

Theo Quyết định số 79/2007/QĐ/BGDĐT về việc ban hành chương trình GDQP&AN cấp THPT, bài “Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia” thuộc khối kiến thức về “Một số hiểu biết chung về quốc phòng và

an ninh” Theo phân phối chương trình, bài “Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia” nằm từ tiết 7 đến tiết 11

Mục tiêu của bài học:

- Hiểu được khái niệm, sự hình thành, các bộ phận cấu thành lãnh thổ

và chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia Việt Nam

- Biết được cách xác định đường biên giới quốc gia trên đất liền, trên biển, trong lòng đất và trên không

- Quán triệt các quan điểm của Đảng, Nhà nước; các nội dung, biện pháp cơ bản về xây dựng, quản lí và bảo vệ biên giới quốc gia

- Xác định thái độ, trách nhiệm của công dân và bản thân trong xây dựng, quản lí và bảo vệ biên giới quốc gia

Cấu trúc nội dung của bài gồm 3 phần:

- Lãnh thổ quốc gia và chủ quyền lãnh thổ quốc gia

- Biên giới quốc gia

- Bảo vệ biên giới quốc gia nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Nội dung trọng tâm của bài:

- Chủ quyền lãnh thổ quốc gia

- Khái niệm biên giới quốc gia, xác định biên giới quốc gia Việt Nam

- Nội dung cơ bản về bảo vệ biên giới quốc gia nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; trách nhiệm của mỗi công dân trong quản lí, bảo vệ biên giới quốc gia

Bài gồm 5 tiết lý thuyết:

- Tiết 1: Lãnh thổ quốc gia

- Tiết 2: Chủ quyền lãnh thổ quốc gia, nội dung chủ quyền lãnh thổ quốc gia

- Tiết 3: Khái niệm biên giới quốc gia, xác định biên giới quốc gia Việt Nam

- Tiết 4: Một số quan điểm của Đảng và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về bảo vệ biên giới quốc gia Vị trí, ý nghĩa của việc xây dựng và quản lí, bảo vệ biên giới quốc gia

- Tiết 5: Nội dung, biện pháp xây dựng và quản lí, bảo vệ biên giới quốc gia Trách nhiệm của công dân

2.2 Một số nội dung trong bài “Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia” có thể vận dụng kĩ thuật “Khăn trải bàn”

2.2.1: Tiết 1: Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia

Nhiệm vụ nghiên cứu thảo luận:

1 Trong phạm vi, không gian được giới hạn bởi đường biên giới quốc gia, lãnh thổ quốc gia bao gồm những bộ phận nào?

2 Theo em, các bộ phận hợp thành vùng biển có phát triển và mở rộng hơn nữa hay không hay chỉ giới hạn trong 5 bộ phận như hiện tại hay thôi?

3 Tại sao không quy định cụ thể bề rộng cho vùng nước nội thủy?

4 Giới hạn của vùng lòng đất là tới đâu?

5 Độ cao của vùng trời là bao nhiêu?

6 Các bộ phận cấu thành lãnh thổ quốc gia ở Việt Nam có điểm gì giống và khác nhau so với nước Lào?

Đáp án

1 Trong phạm vi, không gian được giới hạn bởi đường biên giới quốc gia, lãnh thổ quốc gia gồm các bộ phận cấu thành là vùng đất, vùng nước, vùng lòng đất và vùng trời

- Vùng đất: Vùng đất của quốc gia là phân lãnh thổ chủ yếu và thường chiếm phần lớn diện tích so với các các phần lãnh thổ khác Vùng đất lãnh thổ gồm toàn bộ phần đất lục địa và các đảo, quần đảo thuộc chủ quyền quốc gia (kể cả các đảo ven bờ và các đảo xa bờ)

- Vùng nước: là toàn bộ các phần nước nằm trong đường biên giới quốc gia Tuy nhiên, do vị trí địa lí và các yếu tố tự nhiên của từng quốc gia có biển hay không có biển mà các phần nước quốc gia không giống nhau Dựa theo vị trí, tính chất riêng từng vùng, người ta thường chia vùng nước thành các bộ phận:

+ Vùng nước nội địa: bao gồm nước ở các biển nội địa, hồ, ao, sông, ngòi, đầm,… (kể cả tự nhiên và nhân tạo) nằm trên vùng đất liền hay nội địa

+ Vùng nước biên giới: bao gồm các sông, ngòi, ao, hồ, kênh, rạch, biển nội địa có đường biên giới đi qua Về bản chất thì vùng này cũng là vùng nước nội địa nhưng do vị trí đặc biệt của chúng mà việc khai thác, sử dụng và bảo vệ nó phải được các nhà nước có chung đường biên giới thỏa thuận và kí kết, đảm bảo tôn trọng lợi ích của hai bên

VD: sông Hồng đoạn chảy qua tỉnh Lào Cai Việt Nam và tỉnh Vân Nam Trung Quốc

+ Nội thủy: là vùng nước biển có chiều rộng giới hạn bởi một bên là đường cơ sở và một bên là bờ biển Vùng nước nay có nhiều bộ phận như: cảng biển, cửa sông chảy ra biển, nước ở vịnh tự nhiên

+ Lãnh hải: là vùng biển có chiều rộng nhất định nằm phía ngoài đường

cơ sở của quốc gia ven biển, tiếp liền với vùng nước nội thủy (hoặc vùng nước quần đảo đối với các quốc gia quần đảo) chiều rộng của lãnh hải do từng

quốc gia quy định Theo Công ước Luật Biển quốc tế 1982, bề rộng của lãnh hải không được quá 12 hải lý tính từ đường cơ sở

- Vùng lòng đất: là toàn bộ phần nằm dưới vùng đất và vùng nước của quốc gia Theo nguyên tắc chung được mặc nhiên thừa nhận thì vùng lòng đất được kéo dài đến tận tâm Trái Đất

- Vùng trời: là khoảng không gian bao chùm lên vùng đất và vùng nước của quốc gia Trong các tài liệu, văn bản pháp lí quốc tế từ trước tới nay chưa quy định cụ thể và thống nhất về độ cao vùng trời quốc gia Trong thực tiễn mỗi nước quy định khác nhau Một số nước lấy độ cao của tầng khí quyển làm giới hạn của mình, một số nước lấy độ cao quỹ đạo vệ tinh địa tĩnh

- Vùng lãnh thổ đặc biệt: Ngoài các vùng lãnh thổ quốc gia đã nêu trên, các tàu thuyền, các phương tiện bay mang cờ hoặc dấu hiếu riêng biệt và hợp pháp của quốc gia, các công trình nhân tạo, các thiết bị, hệ thống cáp ngầm, ống dẫn ngầm,… hoạt động hoặc nằm ngoài phạm vi lãnh thổ của các quốc gia như ở vùng biển quốc tế, vùng Nam Cực, khoảng không vũ trụ,… cũng được thừa nhận như một phần lãnh thổ quốc gia Các phần lãnh thổ này còn được gọi với tên khác nhau như: lãnh thổ bơi, lãnh thổ bay,…

2 Theo em, các bộ phận hợp thành vùng biển không phát triển và mở rộng hơn nữa mà chỉ giới hạn trong 5 bộ phận như hiện tại bởi vì đây là quy định của công ước về Luật biển quốc tế nên các quốc gia phải tôn trọng

3 Không quy định cụ thể bề rộng cho vùng nước nội thủy vì:

- Nội thủy là vùng nước được xác định bởi một bên là bờ biển và một bên khác là đường cơ sở của quốc gia ven biển Mà đường cơ sở là đường thẳng gãy khúc nối các điểm mà mỗi quốc gia quy định Còn bờ biển thì không bằng phẳng gồm các vũng đậu tàu, cảng biển, cửa sông hoặc đảo ven bờ,… vì vậy khó xác định được bề rộng cụ thể là bao nhiêu

4 Giới hạn của vùng lòng đất:

- Vùng lòng đất của một quốc gia là toàn bộ phần nằm dưới vùng đất và vùng nước của quốc gia, thuộc chủ quyền hoàn toàn và tuyệt đối của quốc gia

- Theo nguyên tắc chung được mặc nhiên thừa nhận trong thực tiễn pháp lý Quốc tế thì vùng lòng đất của một quốc gia được kéo dài đến tận tâm của Trái Đất Trong thực tiễn pháp lí từ trước đến nay chưa có một quy phạm nào quy định độ sâu mà các quốc gia ngầm hiểu giới hạn của vùng lòng đất là

độ sâu mà quốc gia đó khai thác được

5 Độ cao của vùng trời

- Trong các tài liệu, văn bản pháp lí quốc tế từ trước tới nay chưa quy định cụ thể và thống nhất về độ cao vùng trời quốc gia Trong thực tiễn mỗi nước quy định khác nhau Một số nước lấy độ cao của tầng khí quyển làm giới hạn của mình, một số nước lại lấy độ cao quỹ đạo vệ tinh địa tĩnh

6 Các bộ phận cấu thành lãnh thổ quốc gia ở Việt Nam có điểm giống

và khác nhau so với nước Lào là:

+ Giống nhau: Đều có vùng đất, vùng trời, vùng lòng đất, vùng nước (vùng nước nội địa và vùng nước biên giới)

+ Khác nhau: Việt Nam có biển nên có vùng nước lãnh hải và vùng nước nội thủy Còn Lào không có biển nên không có 2 vùng nước này

2.2.2 Tiết 3: Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia

Nhiệm vụ nghiên cứu thảo luận:

1 Đường biên giới quốc gia là gì? Tại sao lại cần có đường biên giới quốc gia?

2 Việt Nam có đường quốc gia trên đất liền dài bao nhiêu? Tiếp giáp với những nước nào? Trên biển tiếp giáp với những nước nào?

3 Biên giới quốc gia nước Việt Nam được hình thành và hoàn thiện như thế nào?

4 Nước ta xác định biên giới quốc gia dựa trên những nguyên tắc nào?