Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển và một số biện pháp kỹ thuật trồng hoa lay ơn (gladiolus communis l ) tại vĩnh phúc

Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến thời gian sinh trưởng phát triển của hoa lay ơn .... Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến thời gian sinh trưởng, phát triển của hoa lay ơn.... Mục

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA SINH - KTNN

BÙI THỊ THÙY DƯƠNG

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH TRƯỞNG PHÁT TRIỂN VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TRỒNG

HOA LAY ƠN (GLADIOLUS COMMUNIS L.)

TẠI VĨNH PHÚC

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Chuyên ngành: Sinh học ứng dụng

HÀ NỘI – 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA SINH - KTNN

BÙI THỊ THÙY DƯƠNG

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH TRƯỞNG PHÁT TRIỂN VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TRỒNG

HOA LAY ƠN (GLADIOLUS COMMUNIS L.)

LỜI CẢM ƠN

Em xin chân thành cảm ơn thầy giáo TS.Dương Tiến Viện đã nhiệt tình giúp đỡ, hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp của mình

Trân trọng cảm ơn các thầy, cô giáo trong khoa Sinh – KTNN, các bạn sinh viên, cùng gia đình đã luôn giúp đỡ, ủng hộ em trong suốt quá trình học tập và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp

Cuối cùng, em xin kính chúc quý thầy cô cùng các bạn sinh viên sức khỏe, thành công trong sự nghiệp trồng người

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 9 tháng 5 năm 2019

Sinh viên

Bùi Thị Thùy Dương

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cảm đoan:

Đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Những kết quả và số liệu trong khóa luận là trung thực và chưa được công bố dưới bất kì hình thức nào

Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về sự cam đoan này

Hà Nội, ngày 9 tháng 5 năm 2019 Sinh viên

Bùi Thị Thùy Dương

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

STT Chữ viết tắt Tiếng việt

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3 1 Ảnh hưởng của mật độ đến thời gian sinh trưởng phát triển của hoa lay ơn 22 Bảng 3 2 Động thái tăng trưởng chiều cao cây của hoa lay ơn trồng ở các mật độ khác nhau 23 Bảng 3 3 Động thái ra lá của hoa lay ơn trồng ở các mật độ khác nhau 25 Bảng 3 4 Chiều dài lá và tỷ lệ bệnh khô đầu lá của hoa lay ơn trồng ở các mật độ khác nhau 26 Bảng 3 5 Chất lượng hoa lay ơn ở các mật độ trồng khác nhau 27 Bảng 3 6 Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến thời gian sinh trưởng phát triển của hoa lay ơn 28 Bảng 3 7 Động thái tăng trưởng chiều cao cây của hoa lay ơn ở các liều lượng phân bón khác nhau 29 Bảng 3 8 Động thái ra lá của hoa lay ơn ở các liều lượng phân bón khác nhau 31 Bảng 3 9 Chiều dài lá và tỷ lệ bệnh khô đầu lá của hoa lay ơn ở các liều lượng phân bón khác nhau 32 Bảng 3 10 Chất lượng hoa lay ơn ở các liều lượng phân bón khác nhau 33

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích 2

3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 2

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

1.1 Nguồn gốc và phân loại hoa Lay ơn 3

1.1.1 Nguồn gốc 3

1.1.2 Phân loại 3

1.2 Đặc điểm hình thái 4

1.2.1 Thân 4

1.2.2 Lá 4

1.2.3 Hoa 5

1.2.4 Quả và hạt 5

1.2.5 Củ và rễ 5

1.3 Yêu cầu về ngoại cảnh và dinh dưỡng 5

1.3.1 Nhiệt độ 5

1.3.2 Ánh sáng 6

1.3.3 Nước và ẩm độ 6

1.3.4 Yêu cầu về dinh dưỡng 6

1.4 Các phương pháp nhân giống 10

1.5 Kỹ thuật trồng hoa Lay ơn 11

1.5.1 Đất trồng 11

1.5.2 Thời vụ 12

1.5.3 Mật độ, khoảng cách trồng 12

1.5.4 Chăm sóc sau khi trồng 12

1.5.5 Sâu bệnh hại 13

1.5.6 Thu hoạch và bảo quản hoa, củ 13

1.6 Tình hình sản xuất hoa Lay ơn trên thế giới 15

1.7 Tình hình sản xuất hoa Lay ơn ở Việt Nam 16

CHƯƠNG II ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 19

2.1 Đối tượng nghiên cứu 19

2.2 Nội dung nghiên cứu 19

2.3 Phương pháp nghiên cứu 19

2.3.1 Phương pháp bố trí thí nghiệm trên đồng ruộng 19

2.3.2 Phương pháp thu thập số liệu 20

2.3.3 Phương pháp xử lý số liệu 21

CHƯƠNG III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 22

3.1 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng phát triển của hoa Lay ơn 22 3.1.1 Ảnh hưởng của mật độ đến thời gian sinh trưởng, phát triển của hoa lay ơn 22

3.1.2 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến động thái tăng trưởng chiều cao cây và động thái ra lá của hoa lay ơn 23

3.1.3 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến chiều dài lá và bệnh khô đầu lá 26

3.1.4 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến chất lượng hoa hoa lay ơn 27

3.2 Ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng phát triển của hoa Lay ơn 28

3.2.1 Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến thời gian sinh trưởng, phát triển của hoa lay ơn 28

3.2.2 Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến động thái tăng trưởng chiều cao cây và động thái ra lá của hoa lay ơn 29

3.2.3 Ảnh hưởng của phân bón đến chiều dài lá và bệnh khô đầu lá 32

3.2.4 Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến chất lượng hoa lay ơn 33

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 35

1 Kết luận 35

2 Kiến nghị 35

TÀI LIỆU THAM KHẢO 36 PHỤ LỤC

Hoa là một sản phẩm vừa mang giá trị tinh thần, vừa mang lại lợi ích kinh tế lớn cho các nước trồng và xuất khẩu hoa Sản xuất hoa, cây cảnh đang trên đà phát triển và là một ngành thương mại tiềm năng Ở nhiều địa phương trên cả nước, nghề trồng hoa đã mang lại lợi ích kinh tế cao, góp phần đáng

kể trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng của nền nông nghiệp

Ở Việt Nam có rất nhiều loại hoa được trồng và sản xuất, hoa lay ơn là một trong số đó, nó đóng vai trò quan trọng và là loài hoa đẹp, bền, có nhiều màu sắc (vàng, đỏ, tím, cam ), hoa có thể tươi 10 - 15 ngày khi được cắm vào nước, cành hoa tương đối dài, trên một cành có từ 10 - 20 hoa tự Hoa lay

ơn có thể sử dụng làm hoa cắm, trồng chậu, Đặc biệt hoa lay ơn là loài hoa

có ý nghĩa mang đến niềm vui và hạnh phúc cho mọi người, vì vậy hoa lay ơn thường được dùng trong các hôn lễ truyền thống của nguời Việt Nam

Với điều kiện thời tiết khí hậu nước ta, cây hoa lay ơn có thể trồng và sản xuất quanh năm Nhưng trong vụ đông xuân chúng sinh trưởng, phát triển thuận lợi và cho năng suất, chất lượng hoa tốt nhất Vào thời điểm vụ đông xuân ở các vùng trồng hoa của các nước ôn đới thường xuyên bị tuyết phủ dẫn đến việc sản xuất hoa ở đó gặp nhiều khó khăn, năng suất và chất luợng hoa giảm sút Vì vậy, việc đầu tư nghiên cứu, phát triển trồng, sản xuất và xuất khẩu hoa lay ơn ở nước ta vào giai đoạn này là một vấn đề cần được quan tâm

2

Nước ta những năm gần đây có nền kinh tế, văn hóa – xã hội ngày càng phát triển, các khu đô thị, khu công nghiệp ngày càng nhiều hơn Diện tích đất trồng vì vậy đã bị thu hẹp; nhưng nhu cầu sử dụng hoa của người dân lại không ngừng tăng cao, tạo điều kiện cho nghề trồng hoa tại tồn tại và phát triển Nghề trồng hoa tạo công ăn việc làm và nguồn thu nhập cho nhiều hộ gia đình Nhưng công tác nghiên cứu thử nghiệm và xây dựng mô hình sản xuất giống hoa có giá trị kinh tế cao phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương còn chưa được quan tâm chú trọng Các hộ dân tự phát trồng và phân phối sản phẩm nhưng chưa có kết quả thực sự cao vì chưa có giống tốt, thiếu kỹ thuật, định hướng phát triển từ các cơ quan quản lý và các nhà chuyên môn

Hiện nay, nhiều hộ gia đình tại Vĩnh Phúc bắt đầu trồng hoa Lay ơn bởi hoa to, đẹp và phù hợp với điều kiện sinh thái của địa phương, bên cạnh đó nó còn mang lại nguồn lợi kinh tế cao Tuy nhiên, trồng hoa Lay ơn cần có các biện pháp kỹ thuật canh tác, trồng và chăm sóc hợp lí để thu được kết quả cao, và những vấn đề này chưa được nghiên cứu đầy đủ, hệ thống

Chính vì vậy, chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm sinh

trưởng, phát triển và một số biện pháp kỹ thuật trồng hoa Lay ơn

(Gladiolus communis L.) tại Vĩnh Phúc” làm cơ sở khoa học và thực tiễn

cho việc phát triển, mở rộng mô hình sản xuất hoa Lay ơn tại địa phương

2 Mục đích

- Xác định được đặc điểm sinh trưởng phát triển của hoa Lay ơn và một

số biện pháp kỹ thuật trong sản xuất hoa Lay ơn tại tỉnh Vĩnh Phúc

3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

- Ý nghĩa khoa học: Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo về cây hoa lay ơn và kỹ thuật trồng hoa lay ơn ở địa phương

- Ý nghĩa thực tiễn: Xác định được biện pháp kỹ thuật phù hợp nhằm nâng cao năng suất, chất lượng hoa lay ơn vụ đông, giúp tăng hiệu quả kinh tế cho người dân trong việc sản xuất hoa lay ơn

3

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Nguồn gốc và phân loại hoa Lay ơn

1.1.1 Nguồn gốc

Lay ơn tên khoa học là Gladiolus communis L., thuộc họ Iridaceae (họ

lay ơn), bộ Iridales (bộ lay ơn) Cây hoa lay ơn ở Việt Nam có nơi gọi là cây hoa dơn Có nhiều tài liệu cho rằng cây hoa lay ơn có nguồn gốc từ Nam Phi nhiệt đới và vùng Trung cận Đông (phía tây của Châu á) Trên thế giới hiện nay có khoảng 250 loài với trên 10.000 giống khác nhau, Việt Nam hiện có trên 90 giống đang được trồng làm hoa cắt [4,7]

Lay ơn được thuần hóa và chọn lọc từ loài lay ơn hoang dại khoảng thế

kỷ XVII Hiện nay lay ơn được trồng trên thế giới không phải là giống thuần, giống nguyên chủng mà phần lớn là các giống được lai tạo, chọn lọc Vì vậy nguồn gốc của mỗi giống rất phức tạp, nguồn gen cũng rất phong phú Do nguồn tài nguyên gen rất phong phú nên tiềm năng chọn lọc giống mới rất lớn Hà Lan là nước bắt đầu công tác chọn lọc giống vào những năm 50 của thế kỷ trước và mỗi năm thường tạo ra trên 30 giống mới Ở Việt Nam, Viện nghiên cứu Rau quả trong những năm qua đã xây dựng được quy trình lai tạo giống bằng lai hữu tính

Lay ơn là loại hoa đẹp được trồng rất rộng rãi ở khắp mọi nơi trên thế giới (trừ cực bắc bán cầu, những nơi có khí hậu quá nóng hoặc quá lạnh) với nhiều dạng lai màu sắc khác nhau Lay ơn được nhập từ Châu Âu năm 1850

và vào Việt Nam đầu thế kỷ XX[16-tr.13]

1.1.2 Phân loại

Hoa lay ơn (Gladiolus communis L.) thuộc lớp một lá mầm (Monocotyledoneae), họ Lay ơn (Iridaceae) Chi lay ơn (Gladiolus) có

khoảng 260 loài với trên 10.000 giống khác nhau [11]

Trong sản xuất người ta dựa vào một số tập tính trồng trọt để phân loại

như: tập tính sinh thái, thời gian ra hoa, màu sắc hoa,…

+ Theo tập tính sinh thái

4

- Loại hoa mùa xuân: cây thấp bé, củ nhỏ, lá dài thuôn, lá nhỏ nên còn gọi là loại hình lùn, là loại chịu rét tốt ở vùng ấm, thích hợp trồng vào vụ đông xuân, ra hoa vào vụ xuân hè năm sau Nhược điểm của loại hình này là màu sắc hoa không đổi Đa số các giống thuộc loại này có nguồn gốc từ Châu Âu

- Loại hoa mùa hè: trồng vào vụ xuân hè, ra hoa vào vụ hè thu, cây tương đối cao to, hoa to, màu sắc đẹp Hình dáng, màu sắc, thời gian ra hoa biến động nhiều Đa số các giống này có nguồn gốc từ Nam Phi, những giống này được chọn lọc từ loài hoang dại Phần lớn lay ơn trồng trên thế giới hiện nay đều thuộc loại này

+ Theo hình dạng hoa:

- Loại hình hoa to: đường kính hoa từ 11 - 14cm, hoa nhiều xếp sít nhau, hoa ra muộn

- Loại hình hoa nhỏ: ít hoa, hoa đẹp, có nhiều màu, nhiều kiểu

- Loại hình hoa lan hồ điệp: hoa tự ngắn, ít hoa nhưng cánh hoa xếp sít nhau, củ tăng trưởng nhanh

- Ngoài ra căn cứ vào hình dáng cánh hoa có thể chia ra cánh bằng, cánh vảy, cánh sóng; căn cứ vào hình dáng hoa có thể chia ra hoa hình góc, hoa hình loa kèn, hoa hình sen, hoa hình chim én

+ Theo màu sắc hoa: Có thể chia ra 8 loại màu sắc hoa khác nhau: màu trắng, phấn hồng, vàng, cam, đỏ, tím nhạt, xanh tím và màu tro [4,7]

1.2 Đặc điểm hình thái

1.2.1 Thân

Cây hoa lay ơn có dạng thân thảo Gồm 2 phần: phần dưới mặt đất do

các vảy xếp với nhau tạo thành, được gọi là củ; thân giả trên mặt đất được tạo thành bởi các bẹ lá xếp chồng lên nhau, bẹ lá trước xếp phủ lên bẹ lá sau

1.2.2 Lá

Lá cứng hình lưỡi kiếm, cuống lá phần gốc rộng và to thành hình như cái bao xếp chồng lên nhau bao bọc phần củ lay ơn Lá lay ơn dài khoảng 30 -

5

80cm, bề rộng 4 - 5cm, có gân dọc lá Không phân biệt rõ ràng giữa phần phiến lá và bẹ lá Lá xếp thành 2 dãy, mọc thẳng đứng lên trên, trên bề mặt lá được phủ một lớp phấn sáp ít thấm nước

1.2.3 Hoa

Cánh hoa lớn, có dạng hình lá bao vào nhau khi chưa nở Khi hoa nở có dạng hình phễu, bao hoa dính nhau tạo thành một khối gồm 2 vòng hoa (2 lớp cánh), ở vòng trong hoa là nhị và nhụy hoa, bao phấn hướng ra ngoài, bầu noãn ở phía dưới có 3 ngăn hình cầu Cánh hoa có loại bằng, lượn sóng… Trên cành hoa mang nhiều hoa (12 - 20 hoa), xếp dọc theo chiều dài của cành theo kiểu zíc zắc

1.2.4 Quả và hạt

Quả lay ơn thuộc dạng quả nang, có 3 ngăn tạo thành hình tam giác, quả chín và khô sẽ tách ra theo chiều dọc quả Trong quả có chứa nhiều hạt, khoảng 100 – 500 hạt, khi hạt trần hình tròn dài, có bao lớp màng màu nâu

1.2.5 Củ và rễ

Củ chính là phần thân ngầm dưới mặt đất của cây hoa lay ơn Rễ lay ơn

dạng chùm ít ăn sâu vào đất mà phát triển theo bề ngang, chủ yếu phân bố ở lớp đất mặt khoảng 0 – 15cm Có 2 loại rễ: rễ mọc từ giống ban đầu (củ mẹ) gọi là rễ sơ cấp và rễ mọc từ củ con do củ mẹ đẻ ra gọi là rễ thứ cấp [4,11,16]

1.3 Yêu cầu về ngoại cảnh và dinh dưỡng

1.3.1 Nhiệt độ

Lay ơn thuộc nhóm hoa ôn đới, ưa khí hậu mát mẻ không chịu đuợc nhiệt độ cao Ở vùng nhiệt đới, vào mùa hè, nhiệt độ quá cao sẽ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình sinh trưởng của cây và chất luợng hoa, sâu bệnh cũng thường xuất hiện nhiều

Trước khi phân hóa mầm hoa, khi cây có 5 - 6 lá cần có nhiệt độ mát

mẻ (15 - 220C) Khi cây có 6 - 7 lá, nếu nhiệt độ thấp sẽ làm giảm tỷ lệ nở hoa

và làm giảm số hoa tự/bông hoa, hoa lay ơn thích hợp với nhiệt độ trong khoảng 20 - 250C Lay ơn thích khí hậu mát mẻ - ôn hoà, đặc biệt là sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm: nhiệt độ trung bình ban ngày thích hợp cho

6

cây sinh trưởng và ra hoa tốt từ 20 - 250C, còn 14 - 150C là nhiệt độ trung bình ban đêm thích hợp nhất [4,11]

1.3.2 Ánh sáng

Lay ơn là loại cây ưa sáng, thích hợp trồng ở những nơi thoáng mát và

có ánh sáng đầy đủ, lay ơn có thể ra hoa trong điều kiện ánh sáng ngày ngắn hoặc ngày dài, nhưng nếu độ dài chiếu sáng tăng giúp cho cành hoa dài và có nhiều hoa trên một cành, màu sắc hoa đẹp Ngoài ra thiếu ánh sáng lay ơn dễ

bị nhiễm bệnh; độ dài ngày chiếu sáng thích hợp trong khoảng từ 12 - 14 giờ [4,11]

1.3.3 Nước và ẩm độ

Độ ẩm đất và không khí đều ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây hoa lay ơn Trong điều kiện độ ẩm thích hợp cây sẽ sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh, ra hoa đẹp, năng suất và chất lượng hoa cao

Lay ơn là cây rễ củ, nước rất cần thiết cho quá trình nảy mầm và sinh trưởng Mỗi giai đoạn nhu cầu nước của cây khác nhau Sau khi trồng vài ngày, rễ mầm bắt đầu phát triển, nên đất xung quanh cần phải đủ ẩm, vì vậy nên tưới nước trước khi trồng Lay ơn yêu cầu độ ẩm đất cao vì vậy cần có đủ nước tưới trong các giai đoạn sinh trưởng của cây Độ ẩm thích hợp trong khoảng 70 - 80%, nếu độ ẩm quá cao, sâu bệnh nhiều, độ bền hoa kém - khó bảo quản [4,11]

1.3.4 Yêu cầu về dinh dưỡng

Cây hoa lay ơn cũng như các loại cây trồng khác, không thể thiếu các nguyên tố dinh dưỡng Theo Hiệp hội phân bón quốc tế trong cây trồng có chứa 92 nguyên tố tự nhiên, nhưng chỉ cần 16 nguyên tố để tăng trưởng tốt Những chất này phải được cung cấp hoặc từ đất, từ phân động vật, hoặc từ phân vô cơ, phân hữu cơ Một số nguyên tố dinh dưỡng khác như Na, Si, Co

có ảnh hưởng tốt đối với một số cây trồng nhưng không phải là những chất chủ yếu [14]

- Đạm: Đạm là yếu tố quan trọng hàng đầu đối với sinh vật nói chung

và với cây hoa lay ơn nói riêng vì nó là thành phần quan trọng cấu tạo nên tất

7

cả các axit amin và từ các axit amin đó cấu tạo nên tất cả các loại protein trong cơ thể thực vật - chất cơ bản biểu hiện sự sống Bởi protein cấu tạo nên chất nguyên sinh của tế bào Protein là thành phần bắt buộc của hệ thống enzim chất xúc tác sinh học cho mọi phản ứng trao đổi chất trong tế bào Protein còn là thành phần bắt buộc của phytocrom, một sắc tố thực vật điều chỉnh toàn bộ quá trình sinh trưởng của cây liên quan đến ánh sáng [12]

Bón thừa đạm: Làm giảm năng suất đáng kể vì cây lớn nhanh, đẻ nhánh nhiều, phân cành nhiều, lá phát triển quá mức, bộ rễ kém phát triển, thân non mềm, cây dễ bị đổ non, chậm ra hoa, hoa ít và khó đậu quả Làm giảm khả năng chống chịu thời tiết bất thuận Bón nhiều đạm cây dễ bị chết rét, chết nóng, làm tăng sâu bệnh hại cho cây Khi bón thừa đạm lá có màu xanh tối vì diệp lục được tổng hợp nhiều, thân lá mềm, tỷ lệ nước cao, dễ mắc sâu bệnh

Cây thiếu đạm lá có màu vàng, sinh trưởng phát triển kém, còi cọc, cây đẻ nhánh, sinh chồi kém, diện tích lá giảm, có khi bị thui chột, thậm chí rút ngắn thời gian tích lũy, hoàn thành chu kỳ sống nhanh, năng suất thấp (ruộng thiếu đạm có thể làm giảm năng suất đến 50%) Chính vì vậy đạm có ảnh hưởng nhanh và rõ rệt đến sự hình thành năng suất

Dạng phân đạm thường được sử dụng bón cho cây hoa lay ơn là phân đạm urê, với hàm lượng nitơ cao khoảng 46%

- Phân lân (P2O5): Lân có vai trò quan trọng đối với cây trồng nói chung và cây hoa lay ơn nói riêng Lân tồn tại trong tự nhiên ở 2 dạng: lân vô

cơ và lân hữu cơ Trong cây, lân chủ yếu là dạng vô cơ, chỉ một phần nhỏ nằm dưới dạng hữu cơ

Lân có tác dụng giúp bộ rễ phát triển mạnh, cây con khỏe, thân cứng cáp, hoa bền, màu sắc đẹp, chống chịu tốt với điều kiện bất thuận Thiếu lân

bộ rễ sẽ chậm phát triển, ra hoa muộn, cành hoa ngắn, ít hoa và màu sắc nhợt nhạt Lay ơn thường cần lân ở giai đoạn đầu trồng cây và thời kỳ hình thành phát hoa Đối với đất chua thì nên dùng phân lân nung chảy để cải tạo đất [11]

8

Với cây hoa lay ơn trong việc sản xuất củ giống cần bón tăng lượng phân lân nhằm tăng năng suất và chất lượng củ giống Dạng phân lân sử dụng chủ yếu để bón cho cây hoa lay ơn là dạng supe lân chứa 16 - 20% lân nguyên chất

- Phân kali: giúp cây chịu hạn, chịu rét và chống chịu sâu bệnh Cùng với lân, kali giúp hoa nhanh nở, màu hoa tươi tắn, lâu tàn nên lay ơn cần nhiều kali hơn ở giai đoạn phát hoa Đối với lay ơn, sau khi thu hoạch hoa sẽ còn một thời gian nuôi củ (1,0 - 1,5 tháng) để tạo củ giống cho vụ sau nên cần phải cân bằng hàm lượng kali cho hợp lý trong giai đoạn này để cây cho củ giống tốt nhất [11]

Trong việc sản xuất cây hoa lay ơn dùng làm hoa cắt hay sản xuất củ cũng cần phải chú ý trong việc bón đầy đủ luợng kali Kali vừa làm tăng khả năng chống đổ của cây hoa lay ơn, đồng thời kéo dài tuổi thọ của hoa cắt, tăng năng suất cũng như chất lượng của củ giống Dạng phân kali chủ yếu sử dụng để bón cho hoa lay ơn là kaliclorua

- Các nguyên tố trung lượng: Canxi (Ca), Magiê (Mg), Lưu huỳnh (S) + Vai trò của Canxi (Ca): giúp bộ rễ phát triển khỏe, cây khỏe, cứng cáp, hấp thụ đạm tốt Thiếu Ca rễ yếu, cây phát triển chậm tạo điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh phát triển, lá nhỏ và quăn ở mép, cành hoa yếu và hoa nhỏ [11]

+ Vai trò của Magie (Mg): giúp cây sinh trưởng và phát triển tốt, lá xanh tốt Thiếu Mg rễ phát triển kém, lá sẽ bị vàng úa nhưng gân lá vẫn xanh, hoa chậm nở

+ Vai trò của lưu huỳnh (S): thiếu lưu huỳnh cây trở nên cằn cỗi, lá chuyển màu vàng nhạt, viền lá hay bị bầm thối Triệu chứng này thường xuất hiện ở lá non và đỉnh ngọn [11]

- Các nguyên tố vi lượng: Các nguyến tố vi luợng chỉ chiếm 0,05% vật chất sống của cây Nhưng nó lại đóng vai trò sinh lý đặc biệt quan trọng trong cây [2] Về mặt số luợng cây cần không nhiều, nhưng mỗi nguyên tố đều có vai trò xác định và không thể thay thế trong đời sống của cây trồng

9

Theo Nguyễn Xuân Hiển (1997) [5], từ kết quả nghiên cứu cho thấy rằng thừa hay thiếu quá mức một nguyên tố này hay một nguyên tố khác, trong một vùng sinh thái khác nhau làm xuất hiện các triệu chứng có tính địa phương Các nguyên tố vi lượng đóng vai trò là chất xúc tác, là nhóm ngoại của enzim hoặc là chất hoạt hóa của hệ enzim cho các quá trình sống của cây Trong đó vai trò quyết định nhất của các nguyên tố vi lượng đối với cây là hoạt hóa hệ enzim Nguyên tố vi lượng còn làm thay đổi đặc tính lý hóa của chất nguyên sinh, ảnh hưởng đến tốc độ và chiều hướng của các phản ứng sinh hóa

Cây hoa lay ơn cũng như các loại cây trồng khác đều cần cung cấp đầy đủ các nguyên tố vi lượng để cây sinh trưởng và phát triển Trong công nghệ sản xuất phân bón cũng như các chế phẩm hóa học khác, ngày nay các nhà sản xuất đưa ra các sản phẩm phân vi lượng tổng hợp, mà không sản xuất một loại sản phẩm chỉ chứa một nguyên tố vi lượng Bởi vì khi bón cho cây các sản phẩm này có điều kiện bổ sung tác dụng cho nhau với mục tiêu nâng năng suất và chất lượng nông sản Thường các dạng phân vi lượng được sử dụng bằng cách phun lên lá để tăng cường hiệu lực và hiệu quả của phân

+ Vai trò của Bo: Bo đảm bảo cho hoạt động bình thường của mô phân sinh ngọn cây Bo xúc tiến quá trình tổng hợp các protit, lignin Bo xúc tiến chuyển hoá các hydrocacbon, thúc đẩy quá trình phân chia tế bào Bo đẩy mạnh việc hút Ca của cây, tăng cường hút Ca cho cây và đảm bảo tỷ lệ K: Ca trong cây [3]

Khi cây thiếu Bo, trước hết sinh trưởng của rễ cây và thân cây bị ngừng lại, sau đó xuất hiện úa vàng ở điểm sinh trưởng tận cùng, nếu bị thiếu

Bo nghiêm trọng đỉnh sinh trưởng sẽ bị chết Ngoài ra thiếu Bo còn ảnh hưởng đến sự phát triển của các cơ quan sinh sản, cây có thể hoàn toàn không

ra hoa hoặc ra hoa rất ít [5]

+ Vai trò của Fe: Sắt không tham gia vào thành phần của diệp lục nhưng rất cần thiết cho quá trình hình thành diệp lục Chính vì vậy khi thiếu sắt sẽ gây biểu hiện thiếu diệp lục, lá bị hủy hoại, năng suất giảm

10

Triệu chứng đầu tiên của tình trạng thiếu sắt là lá cây bị mất màu xanh, lá chuyển thành màu vàng trắng, lá non tỏ ra mẫn cảm hơn với sự thiếu sắt so với lá già bởi vì sắt kém di động trong lá cây, lá non không thể lấy sắt

từ lá già

+ Vai trò của Mangan (Mn): Mangan có tác dụng làm tăng hiệu lực của phân lân, kích thích cây hút nhiều lân Mangan thúc đẩy quá trình hô hấp trong cây, xúc tiến quá trình oxi hóa các hydrat cacbon tạo thành CO2 và H2O Mangan làm tăng hoạt tính của men trong quá trình tổng hợp chất diệp lục [3]

Sự thừa hoặc thiếu mangan đều làm cây phát triển kém, sự hình thành

nụ hoa sẽ giảm hoặc có khi không hình thành được nụ, hoa nhỏ và bị khô do thiếu mangan Sự dư thừa mangan thường xuất hiện ở đất được xử lý bằng xông hơi đặc biệt là khi pH thấp Thiếu mangan lá cây chuyển màu vàng nâu,

có những chấm nhỏ màu nâu dọc theo mép lá [12]

+ Vai trò của đồng: thiếu đồng làm cây sinh trưởng kém, lá mềm, dễ rụng; có thể nhận biết ở phần lá non bị bạc màu và có đốm trắng ở đầu lá

1.4 Các phương pháp nhân giống

Lay ơn có 2 hình thức nhân giống phổ biến:

- Phương pháp nhân giống hữu tính (nhân giống bằng hạt)

Quả lay ơn thuộc dạng quả nang, trong quả chứa nhiều hạt nhỏ, khi quả khô chuyển sang màu vàng, bóc thu lấy hạt, phơi 1 - 2 nắng nhẹ để hạt khô đồng đều, bảo quản trong vòng 3 - 4 tháng, sau đó đem gieo Hạt gieo sẽ cho

ta củ to, củ nhỏ, đem trồng sẽ cho ta củ nhỡ, tiếp tục đem trồng sẽ cho ta được

củ to và sau đó cho hoa Từ hạt ban đầu để thu được hoa cần phải trải qua 3 –

4 thế hệ kế tiếp Hơn thế lay ơn là cây giao phấn nên hạt được tạo thành thường không giữ được đặc tính di truyền của cây mẹ Chính vì vậy phương pháp này thường được sử dụng trong công tác lai tạo giống mới, hoặc phục tráng giống, còn sản xuất củ thương phẩm thường không sử dụng phương pháp này

11

- Phương pháp nhân giống vô tính

Đây là phương pháp chủ yếu để sản xuất củ thương phẩm Nhân giống

vô tính bằng sự sinh sản của củ: trồng cây thương phẩm cần sử dụng củ lớn

Để thu củ giống thì sau khi thu hoạch hoa cần phải để lại trên cây từ 2 - 3 lá, tiếp tục chăm sóc, tưới nước, làm cỏ, bón thúc Sau 56 - 70 ngày khi lá chuyển sang màu vàng thì tiến hành thu hoạch củ Truớc khi thu hoạch củ 10 -

15 ngày ngừng tưới nước Chọn ngày nắng ráo để thu Mỗi cây sẽ thu được 1

củ lớn, 4 - 5 củ nhỡ và 10 - 30 củ nhỏ Thu hoạch xong phân loại củ, để nơi khô ráo, thoáng mát và tiến hành bảo quản củ

+ Nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào

Theo phương pháp này, hệ số nhân giống cao Vật liệu nhân giống là các cơ quan mô tế bào, đây là các bộ phận có độ biến dị lớn, điều kiện nuôi cấy dễ khống chế, lợi dụng đặc điểm này có thể tạo ra giống mới Tạo được cây con sạch bệnh, các điều kiện nuôi cấy chủ động, do đó nguồn giống hoàn toàn chủ động Phương pháp này tiết kiệm được đất đai, lao động, thời gian

+ Phương pháp nhân giống vô tính bằng cách tách chồi (cắt củ)

Thường áp dụng đối với những giống quý hiếm, hay trong trường hợp cần tăng nhanh hệ số nhân giống [16-tr.20]

1.5 Kỹ thuật trồng hoa Lay ơn

1.5.1 Đất trồng

Đất ngoài chức năng làm giá đỡ cho cây, đất có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thức ăn, nước uống, không khí cho cây trồng Lay ơn yêu cầu đất cao, tơi xốp, thoáng khí tốt Đất nặng, úng cây sinh trưởng kém, khi bị úng, cây sinh trưởng khó khăn có thể dẫn đến úa vàng và chết Trồng hoa lay

ơn trên các loại đất khác nhau có các chế độ chăm bón khác nhau:

- Với đất pha cát có độ tơi xốp cao, độ hổng lớn, thông khí, thấm nước tốt nhưng độ phì kém Lay ơn trồng trên đất này cần phải bón nhiều phân hữu

cơ để bổ sung dinh dưỡng cho cây

- Đất sét, có tỷ lệ sét cao, đất dính, canh tác khó khăn, độ xốp kém, chặt dính không thích hợp cho lay ơn

12

- Đất thịt có tỷ lệ hạt cát và hạt sét cân đối nên có ưu điểm của cả 2 loại đất, là loại đất trồng lay ơn lý tưởng Lay ơn rất mẫn cảm với các loại muối kim loại nặng Đặc biệt ở đất có hàm lượng chì cao, rễ lay ơn sinh trưởng kém, ảnh hưởng đến ra hoa Trong quá trình trồng trọt thường bón nhiều phân chứa muối, nhất là trồng trong nhà có mái che, không bị nước rửa trôi, nhiệt

độ lại cao, lượng nước bốc hơi lớn nên rất dễ dẫn đến nồng độ muối trong đất cao, ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây Vì vậy trước khi trồng thường phải

đo lượng muối trong đất, nếu muối cao quá thì phải bơm nước rửa đất [4]

1.5.2 Thời vụ

- Ở miền Bắc, Lay ơn được trồng 2 vụ chính là:

+ Vụ thu – đông: trồng tháng 9 cho thu hoa vào tháng 11

+ Vụ Đông xuân trồng tháng 10, 11 để thu hoa vào các dịp tết nguyên đán, 8/3

- Ở các vùng như: Đà Lạt, Tam Đảo, Sapa, Mộc Châu có thể trồng quanh năm [7,16]

1.5.3 Mật độ, khoảng cách trồng

Hàng cách hàng: 25cm, cây cách cây 15cm Với khoảng cách trên lượng củ giống từ 5.000 - 5.700 củ/sào bắc bộ

1.5.4 Chăm sóc sau khi trồng

- Tưới nước 2 ngày/lần Những ngày nắng nóng tưới 2 lần/ngày

- Sau khi trồng 7 – 10 ngày, mầm cây hoa mọc ra khỏi mặt đất, thường

1 củ có 1 mầm nhưng cũng có củ có nhiều mầm Sau khi trồng 20 – 25 ngày,

ta loại bỏ các mầm phụ, để lại 1 mầm tốt nhất

- Vun gốc:

+ Lần 1 khi cây được 3 lá

+ Lần 2 khi cây cao khoảng 50cm, đồng thời cắm cọc để cây không bị

đổ ngã [7,16]

+ Sâu khoang ăn lá: sâu hại suốt thời kì sinh trưởng của hoa, sâu to ăn

lá làm giảm chất lượng hoa, có thể khiến hoa không trổ được

+ Rầy xanh: xuất hiện trên đồng ruộng chích hút nhựa cây, làm cây vàng úa, là đối tượng trung gian truyền bệnh virut cho hoa lay ơn

- Bệnh hại: bệnh trắng lá, bệnh héo vàng, bệnh đốm nâu, bệnh khô đầu

lá, bệnh thối xám, bệnh rỉ sắt…

+ Bệnh trắng lá: Do nấm Septoria gladioli gây ra Vết bệnh ban đầu

nhỏ như mũi kim, về sau to dần có hình tròn hoặc bầu dục, giữa màu trắng xám, viền màu nâu sẫm Bệnh nặng làm lá vàng nâu, chóng tàn

+ Bệnh thối xám: Do nấm Scletorinia draytoni gây ra, vết bệnh ban đầu

màu nâu vàng, khi gặp trời mưa, ẩm ướt vết bệnh thối nhũn, không có mùi; khi gặp trời khô hanh vết bệnh màu nâu xám Bệnh làm thối lá, vàng lá và thân

+ Bệnh héo vàng: Do nấm Fusarium oxysporum gây ra, xuất hiện ở

phần gốc thân, cổ rễ, màu nâu làm khô tóp gốc thân, thối củ, héo lá

- Một số biện pháp phòng trừ: Chọn củ giống khỏe mạnh; làm đất tơi, sạch; thường xuyên theo dõi và loại bỏ củ, cây sâu bệnh; sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật tương tự,… [4,11]

1.5.6 Thu hoạch và bảo quản hoa, củ

- Thời gian thu hoạch: nắm được thời gian thu hoa rất quan trọng, cắt quá sớm, cuống hoa tích lũy đường ít, ảnh hưởng đến chất lượng hoa, hoa tự không nở hết Cắt quá muộn, hoa đã nở ảnh hưởng đến việc bảo quản, vận

14

chuyển, làm giảm tuổi thọ và vẻ đẹp của hoa Thời gian thích hợp nhất khi có

1 - 2 hoa nhú màu, nên cắt vào trước 10h sáng

- Vị trí cắt: Chừa lại 1 lá hoàn chỉnh để cây tiếp tục quang hợp nuôi củ (trong trường hợp tiếp tục thu củ) hay nhổ cả củ hoặc cắt sát đất Dùng dao, kéo sắc cắt vát 150 sát gốc để hoa có thể hút nước dễ dàng

- Sau khi cắt hoa xong không nên để trên đất bẩn, nên cắm vào nước khử ion hoặc nhúng vào dung dịch bảo quản, phải bó kín phần đầu hoa và dựng thẳng để cho cành hoa không bị cong và gãy, phân loại theo độ tuổi, cấp hoa để thuận tiện cho vận chuyển, tiêu thụ và bảo quản

- Có 2 hình thức bảo quản hoa: bảo quản bằng ướp đá và bảo quản trong kho lạnh ẩm:

+ Bảo quản bằng ướp đá: Dùng tấm xốp ghép thành thùng sau đó đập

đá cây cho vào, cứ 1 lớp đá rồi để 1 lớp hoa nằm lại phủ 1 lớp đá …sau cùng đậy nắp hoặc phủ kín bằng chăn bông giữ lạnh (hoa được bọc kín đầu và buộc chặt gốc) mô hình này chỉ áp dụng qui mô nhỏ Thời gian có thể bảo quản được tối đa 10 ngày, cứ 5 ngày đảo hoa 1 lần

+ Bảo quản trong kho lạnh ẩm: Hoa được bọc kín đầu và dựng trong kho lạnh độ ẩm, nhiệt độ 6 - 80C, ẩm độ 80 – 90%

- Thu hoạch củ

+ Sau khi thu hoạch hoa khoảng 6 - 8 tuần thì tiến hành thu hoạch củ Trước khi thu hoạch, ngừng tưới nước 2 tuần để củ được khô ráo, thu vào những ngày nắng ráo Thu cẩn thận tránh làm xây xát củ, thu kỹ cả củ lớn và nhỏ Loại bỏ các củ bị bệnh ngay trên đồng ruộng để tránh lây lan mầm bệnh sang các củ khỏe mạnh

+ Dùng Iprodione, Mancozeb 0,2%, ngâm củ trong 15 - 20 phút Sau đó

đem hong khô củ Có thể hong khô củ ở ngoài trời: thường xuyên đảo trộn củ cho đều; hong khô trong nhà cần rải củ trên lưới, mở cửa cho thoáng, củ sẽ mất bớt nước dư thừa giúp cho lưu trữ củ giống được tốt Sau khi hong khô, cần cắt bỏ những rễ con bám quanh củ, kể cả những củ già để loại sạch mầm

bệnh có thể có ở rễ Sau đó tiếp tục phơi đến khi vỏ ngoài củ khô hẳn

15

+ Tách củ nhỏ ra khỏi củ lớn, phân loại để tiện theo dõi và thuận lợi cho việc trồng vụ sau Kho bảo quản củ giống phải thoáng, đủ sáng và có biện pháp tránh sâu, chuột thâm nhập Kiểm tra kho thường xuyên để kịp xử lý khắc phục tình trạng sâu bệnh, chuột bọ Có thể bảo quản ở nhiệt độ thường

18 - 25oC hoặc bảo quản ở trong kho lạnh 7 - 10oC [4,11]

1.6 Tình hình sản xuất hoa Lay ơn trên thế giới

Các giống lay ơn hiện nay trên thế giới hầu hết không phải là giống thuần mà là kết quả của các phép lai, đây là nguyên nhân chính làm cho các giống lay ơn có những đặc điểm rất phong phú, màu sắc đa dạng Tuy nhiên không phải tất cả các giống thuần đều có thể tham gia tạp giao thành công mà chỉ có 10 loại chính thức tham gia làm cặp bố mẹ

Giống lay ơn được lai tạo thành công đầu tiên do một thầy tu người

Anh tạo ra giữa giống Đỏ tươi (G cardinlis L.) và giống G carneus vào năm

1880 Sau đó một thời gian vào năm 1887, Bedinglans.H đã lai tạo thành công

giữa giống lay ơn Anh Vũ (G psitta cinus) và giống lay ơn Đa hoa (G floribundusJacq), kết quả tạo ra giống lay ơn G gandavensis Van Houtle có

đặc điểm thân cao, bông dài hoa màu đỏ hoặc vàng, nở vào mùa hè Kết quả này đã tạo ra động lực lớn đẩy mạnh công tác chọn tạo giống hoa lay ơn mùa

hè, thu được nhiều giống có chất lượng vượt trội [21]

Năm 1915, tại Mỹ, các nhà chọn giống đã lai tạo thành công, cải tạo

giống hoa lay ơn Báo xuân hoa nhỏ thành giống Báo xuân hoa to (G primulinus War grandiflora) với các đặc tính chịu nóng và chịu rét tốt, hình

dáng hoa cao, màu sắc mỹ lệ, giá trị thẩm mỹ rất cao và những giống này đã trở thành cơ bản cho các giống lay ơn mùa hè ngày nay [24,25]

Sau chiến tranh thế giới thứ 2 đến nay, một số nước Mỹ, Canada, Hà Lan, Pháp, Đức đã tiến hành lai tạo, chọn lọc được nhiều giống lay ơn có năng suất, chất lượng cao, đặc biệt đã có một số giống có màu sắc rất lộng lẫy

và độ bền lên tới 15 ngày

Thời gian sau bên cạnh việc chọn tạo giống bằng phương pháp lai hữu tính truyền thống, người ta đã sử dụng phương pháp đột biến thực nghiệm trong công tác chọn tạo giống tạo ra những biến dị về màu sắc, hình dáng,

16

kích cỡ và đặc biệt còn có hương thơm mà các giống tự nhiên không thể có Một số kết quả có thể kể đến là tại Mondavie (thuộc Lan Xô cũ, từ 1980 - 1990) các nhà chọn tại giống đã tạo ra và chọn lọc được vài nghìn dòng có triển vọng, đã triển lãm tại Mockva, Kiev, Lenirngad có 30 giống đạt huy chương vàng, 30 giống đạt huy chương bạc, 52 giống được cấp bằng sáng chế, trong đó có 17 giống có mùi hương thơm, ví dụ như giống Naufa 534 có màu vàng tuần lộc, hương mùi táo chín, chiều cao bông 155cm, đọan đài mang hoa 75cm, có 23 hoa tự, cùng một lúc nở 6 - 8 hoa; giống Gladantempra

465 có hương thơm, chiều cao bông 165cm, có 25 hoa tự, có thể 10 hoa nở cùng một lúc, chịu thâm canh, chịu vận chuyển [23]

Năm 1997, tác giả Achal Shah đã có kết luận: các đặc tính về sinh trưởng, phát triển, năng suất, chất lượng của 10 giống lay ơn nhập nội đã được khẳng định tốt hơn, nếu khi trồng trong điều kiện khí hậu ôn đới (mát mẻ) Kết quả thí nghiệm đã được khẳng định trong 2 năm liên tục trên các giống Happy End, Mother Fischer, Gospell Show Kinglrar, Apple Blosson, Maire Gorretle, Garmine View, Her Majecsty, Spite và Glossy tại Chaubattia [19]

Theo tác giả Long Ya Yi, Ping Quo (2001) [22], Zhang J.P, Gao Yuong (2000) [26], đã tiến hành nuôi cấy chồi ngọn, chồi nách, tái tạo lại một số giống lay ơn lai trong điều kiện nhân invitro Chồi ngọn và chồi nách được tách từ củ giống Nouvaux - Bellriê đã được nuôi cấy thành công trên môi trường Muraghige và Skoog (MS) có bổ sung 0,4 - 0,6 ppm NAA và 0,5 - 1,5 ppm BA Hệ số nhân đạt cao nhất ở môi trường MS có bổ sung 0,5 ppm NAA + 1,5 ppm BA Khi chồi non cao khoảng 4 - 5cm được cấy chuyển cho tạo rễ trên môi trường hỗ trợ 1/2 MS có chứa 0,4 - 0,6 ppm NAA và đã tạo cây hoàn chỉnh đủ tiêu chuẩn giống

1.7 Tình hình sản xuất hoa Lay ơn ở Việt Nam

Việt Nam có diện tích đất tự nhiên trên 33 triệu ha, trong đó chủ yếu là

đất nông nghiệp, phần lớn đất đai được sử dụng để trồng lúa nuớc, còn lại hoa màu chiếm diện tích nhỏ

17

Nghề trồng hoa ở nước ta đã có từ rất lâu đời, song cho đến nay diện tích dành cho trồng hoa cây cảnh ở Việt Nam còn nhỏ, chiếm khoảng 0.02% diện tích đất trồng trọt, chỉ tập trung ở những vùng trồng hoa truyền thống, cạnh các thành phố lớn, khu công nghiệp, khu du lịch, nghỉ mát như: Ngọc

Hà, Quảng An, Nhật Tân, Tây Tựu (Hà Nội), Đằng Lâm, Đằng Hải (Hải Phòng), Mê Linh (Vĩnh Phúc), Hoành Bồ, Hạ Long (Quảng Ninh), Triệu Sơn, thị xã Thanh Hóa (Thanh Hóa), Gò Vấp, Hóc Môn (TP Hồ Chí Minh)

Tổng diện tích trồng hoa cây cảnh khoảng 3500 ha với các loại hoa chủ yếu: hoa hồng có tỷ lệ 35%, hoa cúc 30%, hoa lay ơn 15%, các loại hoa khác 20% Để cây hoa lay ơn đứng vững trên thị trường cần có nghiên cứu đánh giá và chọn lọc giống một cách có hiệu quả hơn vừa làm nguyên liệu cho công tác chọn tạo giống, phổ biến nhanh những giống có triển vọng vào sản xuất Đồng thời cần tiếp tục nghiên cứu các phương pháp sản xuất giống lay

ơn chất lượng cao đáp ứng nhu cầu về giống và xây dựng quy trình sản xuất hoa lay ơn thương phẩm có chất lượng tốt, hiệu quả cao nhằm tăng thu nhập trên đơn vị diện tích, thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng trong nước, tiến tới xuất khẩu hoa lay ơn [6]

Mặc dù cây hoa lay ơn được trồng ở nước ta từ khá lâu, tuy nhiên những nghiên cứu về giống mới được tiến hành chi tiết từ những năm 1994 -

1997 tại Viện Di truyền Nông nghiệp, Trường ĐHNN I Hà Nội, Viện nghiên cứu Rau quả Các tác giả đã tiến hành thu thập được một số giống lay ơn và trồng khảo nghiệm tại Hải Phòng cùng với sự cộng tác của Trung tâm khuyến nông Hải Phòng Qua kết quả của các thí nghiệm khảo nghiệm đã chọn lọc được một số giống có triển vọng, trong đó có giống Đỏ đô tươi đang được các

hộ trồng hoa đánh giá cao và thị trường ưa chuộng

Từ năm 1999 - 2000, Viện nghiên cứu Rau quả đã tiến hành nhập nội một số giống hoa lay ơn từ Đài Loan, Trung Quốc, Hà Lan trong đó giống

Chilnon đã được đánh giá, lựa chọn và được sản xuất chấp nhận Bên cạnh đó

năm 2002 bằng phương pháp lai hữu tính, Viện nghiên cứu Rau quả đã chọn tạo được 2 giống ĐL1, ĐL2 đang được tiến hành khảo nghiệm khu vực hóa Kết quả lai tạo giống liên tục từ năm 1996 – 2001 của Viện nghiên cứu Rau quả do Thạc sỹ Đặng Văn Đông, Kỹ sư Đỗ Thị Lưu cùng các cộng tác viên đã

Theo Nguyễn Quang Thạch và cs (1997) [13], việc sử dụng chế phẩm kích thích sinh trưởng như Spray N-Grow (SNG) 1%; Atonik 0,5% có tác dụng kích thích sinh trưởng, phát triển và nâng cao năng suất, chất lượng hoa cắt cho cây lay ơn Hai loại SNG 1% và GA3 100 ppm ngoài tác dụng nâng cao chất lượng hoa cắt, còn có tác dụng rút ngắn thời gian sinh trưởng cho cây hoa lay ơn

19

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU 2.1 Đối tượng nghiên cứu

- Giống hoa Lay ơn được lấy tại Trung tâm nghiên cứu, phát triển hoa, cây cảnh – Viện Nghiên cứu Rau quả, Thị trấn Châu Quỳ - Gia Lâm - Hà Nội

- Trồng từ ngày 27 tháng 10 năm 2018 tại xã Cao Minh, thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc

2.2 Nội dung nghiên cứu

- Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng tới sinh trưởng phát triển và năng suất, chất lượng của giống hoa Lay ơn tại Vĩnh Phúc

- Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng phát triển của giống hoa Lay ơn tại tỉnh Vĩnh Phúc

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Phương pháp bố trí thí nghiệm trên đồng ruộng

- Thí nghiệm ảnh hưởng của mật độ: gồm 3 công thức được bố trí theo khối ngẫu nhiên với đầy đủ 3 lần nhắc lại, các ô thí nghiệm có diện tích 3m2 (3m x 1m)

Ở các công thức có lượng phân bón như nhau: Phân hữu cơ (phân

chuồng): 3 kg/m2 + NPK (12.18.10): 40 g/m2

MĐ1: 56 củ/m2 (hàng x hàng: 25 cm, củ x củ: 7cm)

MĐ2: 33 củ/m2 (hàng x hàng: 25cm, củ x củ: 12cm)

MĐ3: 23 củ/m2 (hàng x hàng: 25cm, củ x củ: 17cm)

20

- Sơ đồ bố trí thí nghiệm:

Dải bảo vệ NL1

Ở các công thức có mật độ 33 củ/m2 (hàng x hàng: 25 cm, củ x củ: 12 cm), và lượng phân hữu cơ như nhau: 3 kg/m2 (30 tấn/ha)

2.3.2 Phương pháp thu thập số liệu

- Các chỉ tiêu và phương pháp đánh giá theo “Quy phạm khảo nghiệm tính khác biệt, tính đồng nhất và tính ổn định Hoa layon (Gladiolus L)” [1]

Các chỉ tiêu theo dõi

- Chỉ tiêu về sinh trưởng của cây hoa lay ơn

21

+ Động thái tăng trưởng chiều cao cây

Chiều cao cây (cm): Tính từ gốc đến đỉnh lá cao nhất hoặc đỉnh cành hoa

Chiều cao cây TB (cm) = ∑ Chiều cao cây (cm)

∑ Số cây theo dõi (cm)

+ Động thái ra lá (số lá/cây)

Số lá TB (lá/cây) = ∑ Số lá/cây (lá)

∑ Số cây theo dõi (cây)

- Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng

+ Số ngày từ trồng đến mọc (ngày)

+ Thời gian từ trồng đến thu hoa 5% (ngày)

+ Thời gian từ trồng đến thu hoa 90% (ngày)

- Chỉ tiêu về chất lượng

+ Chiều dài cành hoa (cm): Tính từ gốc đến đỉnh cành hoa

+ Số hoa tự/cành (hoa): Đếm trực tiếp trên cành hoa

+ Chiều dài đoạn mang hoa (cm): Tính từ gốc hoa tự đầu tiên đến đỉnh cành hoa

+ Chiều dài lá (cm): Tính từ gốc lá đến đỉnh lá, đo trước khi thu hoa, bằng thước centimet

+ Bệnh khô đầu lá (% hại): Điều tra ít nhất 10 cây đại diện theo phương pháp 5 điểm chéo góc

2.3.3 Phương pháp xử lý số liệu

- Số liệu thu được từ thí nghiệm được xử lý trên Excel và phần mềm thống kê Sirichai Statistics 7

22

CHƯƠNG III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

3.1 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng phát triển của hoa Lay

Bảng 3 1 Ảnh hưởng của mật độ đến thời gian sinh trưởng phát triển của

hoa lay ơn

Đơn vị tính: ngày

Chỉ tiêu

CT

Từ trồng đến mọc

Từ trồng đến thu hoa 5%

Từ trồng đến thu hoa 90%

Thời gian sinh trưởng

Từ trồng đến thu hoa 90%: tương tự ở thí nghiệm mật độ 33 củ/m2 thu hoa muộn mất (97,4 ngày), tiếp đến là ở mật độ 23 củ/m2 thu sau 95,7 ngày và thu sớm nhất là ở công thức mật độ 56 củ/m2 (93,7 ngày)