Thế giới nhân vật trong tác phẩm “nội tôi” và “chó hoang” của nhà văn bùi tự lực

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC MẦM NON PHẠM THỊ THẢO THẾ GIỚI NHÂN VẬT TRONG TÁC PHẨM NỘI TÔI VÀ CHÓ HOANG CỦA NHÀ VĂN BÙI TỰ LỰC KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Chuy

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

PHẠM THỊ THẢO

THẾ GIỚI NHÂN VẬT

TRONG TÁC PHẨM NỘI TÔI

VÀ CHÓ HOANG CỦA NHÀ VĂN

BÙI TỰ LỰC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học trẻ em

HÀ NỘI - 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

PHẠM THỊ THẢO

THẾ GIỚI NHÂN VẬT

TRONG TÁC PHẨM NỘI TÔI

VÀ CHÓ HOANG CỦA NHÀ VĂN

BÙI TỰ LỰC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học trẻ em Người hướng dẫn khoa học

TS DƯƠNG THỊ THÚY HẰNG

HÀ NỘI - 2019

LỜI CẢM ƠN

Đề tài “Thế giới nhân vật trong hai tập truyện “Nội Tôi” và “Chó Hoang” của Bùi Tự Lực” là nội dung tôi chọn để nghiên cứu và làm khóa luận tốt nghiệp

Qua đây, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội 2, đặc biệt là các thầy cô giáo trong khoa Giáo Dục Mầm Non đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ tôi trong bốn năm học vừa qua

Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Dương Thị Thúy Hằng - Giảng viên Khoa Giáo dục Mầm non Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội 2 đã tận tình hướng dẫn, hướng dẫn tôi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Sinh viên thực hiện

Phạm Thị Thảo

LỜI CAM ĐOAN

Khóa luận này là kết quả nghiên cứu của bản thân tôi trong quá trình học tập và tìm hiểu Bên cạnh đó, tôi được sự quan tâm của các thầy cô khoa Giáo Dục Mầm Non, đặc biệt là sự hướng dẫn tận tình của cô giáo - T.S Dương Thị Thúy Hằng

Trong khi nghiên cứu, hoàn thành khóa luân tôi đã tham khảo một số tài liệu được ghi trong phần tài liệu tham khảo

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Những kết quả trong khóa luận là hoàn toàn trung thực Đề tài chưa được công bố trong bất cứ một công trình khoa học nào khác

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Sinh viên

Phạm Thị Thảo

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Mục đích - Phạm vi nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 4

5 Bố cục 4

CHƯƠNG 1: NHỮNG PHƯƠNG DIỆN CƠ BẢN VỀ THẾ GIỚI NHÂN VẬT TRONG NỘI TÔI VÀ CHÓ HOANG CỦA BÙI TỰ LỰC 5 1.1 Vài nét về nhà văn Bùi Tự Lực và tác phẩm 5

1.1.1 Nhà văn Bùi Tự Lực 5

1.1.2 Hai tập truyện “Nội tôi” và “Chó hoang” 7

1.2 Một số đặc điểm thế giới nhân vật trong “Nội tôi” và “Chó hoang” 11

1.2.1 Thế giới loài người 11

1.2.2 Thế giới loài vật 23

CHƯƠNG 2: NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG NHÂN VẬT TRONG

“NỘI TÔI” VÀ “CHÓ HOANG” CỦA BÙI TỰ LỰC 33

2.1 Nghệ thuật miêu tả 33

2.2 Ngôn ngữ 35

2.2.1 Ngôn ngữ kể chuyện 35

2.2.2 Ngôn ngữ nhân vật 41

KẾT LUẬN 51 TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

1.1 Khi bàn về giá trị của văn học trong việc hình thành và phát triển

nhân cách ở trẻ em, nhà thơ Võ Quảng cho rằng văn chương viết cho trẻ em cần có tính giáo dục cao, sự hướng thiện và vẻ đẹp sáng trong “Một cuốn sách gọi là hay, gọi là tốt cho thiếu nhi phải đồng thời với thiếu nhi, người lớn cũng thấy tốt, thấy hay” Và “Văn học trẻ em phải là những đốm lửa thắp sáng những khía cạnh nhân đạo của con người Nó phải làm cho các em biết sung sướng, xót xa, yêu thương, căm giận, ghét mọi biểu hiện xấu xa, yêu mọi biểu hiện vị tha trung thực” Làm được như vậy tức là người viết đã “đánh thức trong các em những tình cảm cao quý” Trên thực tế, thông qua văn học, bằng những phương pháp truyền tải phù hợp, trẻ em có thể được tiếp nhận những giá trị tinh thần tốt đẹp, từ đó góp phần phát triển những tình cảm cao quý

1.2 Bùi Tự Lực được biết đến lần đầu tiên với tập truyện “Nội tôi”

-Giải B cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi năm 1999-2000 của nhà xuất bản Kim Đồng Từ nguyên mẫu người bà của mình, Bùi Tự Lực đã mang đến cho trẻ em những trang văn dung dị, hồn hậu như chính con người xứ Quảng quê ông Tác phẩm của Bùi Tự Lực cũng đưa trẻ em về với những kí ức trẻ thơ, những hoài niệm trẻ thơ và những trò chơi con trẻ Tất cả đều thể hiện sự gắn

bó và am hiểu về tâm lí độc giả nhỏ tuổi nơi ông Năm 2017, sau gần 30 năm, một lần nữa, Bùi Tự Lực trình làng truyện dài “Chó hoang” tác phẩm thứ 9 trong sự nghiệp văn chương của ông, và cũng là tác phẩm thứ hai sau “Nội tôi” - những tác phẩm nằm trong mạch truyện viết cho trẻ em Mặc dù mới ra đời, “Chó hoang” đã gây ấn tượng tốt với độc giả nói chung và hứa hẹn là một tác phẩm đem lại nhiều thú vị cho độc giả nhỏ tuổi

Tìm hiểu về thế giới nhân vật trong hai tập truyện này là một trong những con đường khám phá thế giới nghệ thuật trong sáng tác viết cho trẻ em của nhà

văn Bùi Tự Lực Trên cơ sở đó, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Thế giới nhân vật

trong tác phẩm “Nội tôi” và “Chó hoang” của nhà văn Bùi Tự Lực”

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Nhà văn Ma Văn Kháng từng nhận xét về tác phẩm Nội tôi: “Với Nội tôi, tác phẩm gồm nhiều truyện ngắn liên hoàn hữu cơ gộp lại thành một truyện dài hoàn thiện của Bùi Tự Lực Chiến tranh, cách mạng với bao hiểm nguy, gian khổ là môi trường sống hàng ngày gần như tự nhiên của hai bà cháu nọ Cũng gần như tự nhiên, bà nội sống trọn vẹn một cuộc đời vừa bình thường, giản dị vừa anh hùng cao cả đã trở thành người dẫn dắt từng bước đi cho con cháu, một nguồn sống tinh thần vĩnh cửu, một kỉ niệm bất diệt của tuổi thơ…”

Với bài viết Một con đường đến với văn học, tác giả Thanh Quế đã dựng

lên chân dung văn học của nhà văn Bùi Tự Lực Qua đó, người viết đã có sự nhìn nhận khá cụ thể về cuộc đời cũng như những sáng tác của nhà văn Bùi Tự Lực, đặc biệt là các tác phẩm của nhà văn viết cho thiếu nhi Thanh Quế viết:

“Bùi Tự Lực, một trong những cây bút xuất hiện khá muộn, so với những người cùng thời Tuy nhiên, sau một thời gian ngắn, với vài tập sách mỏng, anh đã nhanh chóng được nhiều người biết như một cây bút chuyên thiếu nhi, về đề tài

truyền thống cách mạng Đặc biệt, trong đó, tác phẩm Nội tôi (truyện vừa 2001)

được tặng giải nhì của Nhà xuất bản Kim Đồng năm 2001 đã được tái bản nhiều lần Nội dung tác phẩm này, có tính chất tự truyện của người cháu (tức

là Bùi Tự Lực) viết về bà nội mình, một Bà mẹ Việt Nam anh hùng Bằng giọng văn xúc động, giàu chi tiết sống, Bùi Tự Lực đã dựng lên hình ảnh một

Bà mẹ Việt Nam anh hùng vô cùng sống động và riêng biệt không lẫn với các

bà mẹ khác Ngoài Nội tôi, Bùi Tự Lực còn có các tác phẩm viết về thiếu nhi

khác như: Trên nẻo đường giao liên (Giải A, của Hội Liên hiệp Văn Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng, năm 2003) và tập truyện ngắn Cái ống phốc

họcvà trái banh chuối, năm 2005” [Những trang viết mơ ước hướng về trẻ thơ

Ở một bài viết khác, Nội tôi, một tác phẩm chân thực và xúc động, nhà

văn Thanh Quế một lần nữa đã có những đánh giá rất khách quan về giá trị của tác phẩm Đồng thời, qua đó, ông cũng đã ghi nhận những thành công đáng mừng của Bùi Tự Lực khi viết tác phẩm này Nguyễn Minh Khôi có viết

bài in trên báo Đà Nẵng cuối tuần tháng 5/2001) với nhan đề Những con chữ

của lòng hiếu thảo Với sự nhìn nhận tinh tế và khách quan khi tiếp cận với

tác phẩm Nội tôi, người viết đã nêu lên những nét đặc sắc làm nên thành công của tác phẩm này Trong một bài viết khác, “Những ký ức tuổi thơ làm bệ

phóng cho trang văn”, tác giả Phan Hoàng khẳng định: “Những ký ức tuổi thơ

chân thực và đầy ám ảnh trong những trang viết của anh đã khiến người đọc nghẹn ngào xúc động Điền này khiến người ta dễ hiểu vì sao tác phẩm này từng được trao giải cao về văn học trẻ em và được Nhà xuất bản Kim Đồng

từ bi kịch mà con người lớn lên, và với Bùi Tự Lực cũng chính từ bi kịch thời thơ ấu đã giúp anh viết nên câu chuyện day dứt lòng người Một lần nữa ký ức tuổi thơ đã trở thành bệ phóng cho trang văn, bởi nếu không trải qua thời thơ

ấu với bà nội trong hoàn cảnh khắc nghiệt thì cuộc đời người thầy giáo hiệu trưởng và phó giám đốc kho bạc huyện ở xứ Quảng là Bùi Tự Lực có thể đã chuyển sang một hướng khác [Phan Hoàng, Nguồn Văn nghệ số 34/2018]

Cho đến hiện nay, những đánh giá, bình luận của giới nghiên cứu, phê bình và bạn đọc về tác phẩm “Chó hoang” của Bùi Tự Lực mới chỉ dừng lại ở những nhận định, đánh giá nhỏ lẻ

Trên thực tế, “Nội tôi” và “Chó hoang” của Bùi Tự Lực đều nhận được

sự chào đón khá nồng nhiệt của bạn đọc nhỏ tuổi, thiện cảm từ giới phê bình Tuy nhiên, số lượng bài viết tìm hiểu cụ thể về hai tác phẩm này còn rất hạn chế Khoảng trống đó là tiền đề giúp chúng tôi quyết định lựa chọn đề tài:

“Thế giới nhân vật trong hai tập truyện “Nội Tôi” và “Chó Hoang” của Bùi

Tự Lực” Qua đề tài này, chúng tôi hi vọng bước đầu có được những hiểu biết

về thế giới nghệ thuật trong sáng tác của một nhà văn khá chuyên tâm viết cho trẻ em Việt Nam

3 Mục đích - Phạm vi nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

- Khóa luận bước đầu khám phá thế giới nhân vật trong hai tập “Nội tôi”

và “Chó hoang” của nhà văn Bùi Tự Lực, trên các phương diện: nhân vật con người, nhân vật loài vật…

- Trên cơ sở đó, khóa luận chỉ ra tác dụng của việc xây dựng các hình tượng nhân vật trong “Nội tôi” và “Chó hoang đối với sự phát triển của trẻ em

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Hai tập truyện “Nội tôi” và “Chó hoang”

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thống kê, phân loại

- Phương pháp phân tích, đánh giá

- Phương pháp so sánh, đối chiếu

5 Bố cục

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Khóa luận gồm

những phần như sau:

Chương 1: Những phương diện cơ bản về thế giới nhân vật trong “Nội

tôi” và “Chó hoang” của Bùi Tự Lực

Chương 2: Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong “Nội tôi” và “Chó

hoang” của Bùi Tự Lực

CHƯƠNG 1: NHỮNG PHƯƠNG DIỆN CƠ BẢN VỀ THẾ GIỚI NHÂN VẬT TRONG NỘI TÔI VÀ CHÓ HOANG CỦA BÙI TỰ LỰC

1.1 Vài nét về nhà văn Bùi Tự Lực và tác phẩm

1.1.1 Nhà văn Bùi Tự Lực

Nhà văn Bùi Tự Lực có bút danh là Tự Lực, Ngọc Vy Ông sinh ngày 9/10/1954, quê quán ở Huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam nhưng hiện tại ông sống và làm việc ở Thành phố Đà Nẵng

Từ năm 12 tuổi, Nhà văn Bùi Tự Lực đã tham gia Cách Mạng và làm giao liên Năm 1968, ông ra Bắc học ở các trường ở Thái Bình, Đông Triều Sau đó ông vào học Cao đẳng Sư Phạm rồi Khoa Triết học Trường Tuyên huấn Trung ương I, Hà Nội

Bùi Tự Lực từng nói: “Tôi yêu văn chương từ nhỏ, mới 5 - 6 tuổi đã thuộc lòng truyện thơ “Lục Vân Tiên” và “Thoại Khanh Châu Tuấn” nhờ qua giọng diễn ngâm và hát ru của bà nội Từ khi học lớp 4 tôi đã tập làm thơ (mới học lớp 4 nhưng tôi đã 15 tuổi, vì con nhà nghèo thất học) Làm thơ đọc cho bạn bè chơi có hàng trăm bài giữ làm kỉ niệm Mãi đến năm 45 tuổi, bạn

bè hối thúc và động viên, tôi mới dám liều mình in tập thơ đầu tay: Mùa hoa bưởi (NXB Đà Nẵng-1999), nhà thơ Thanh Quế viết lời giới thiệu” Sau một

thời gian ra mắt độc giả tập thơ Mùa hoa bưởi, Bùi Tự Lực có rất nhiều cơ hội

gặp gỡ và giao lưu rộng rãi với giới văn nghệ sĩ Đà Nẵng; đặc biệt là Nhà thơ Thanh Quế - một đàn anh đã gắn bó với tác giả trong suốt những chặng đường

đã qua Nhà thơ Thanh Quế đã khuyên tác giả nên chuyển sang viết văn, viết

về chính cuộc đời mình, viết về chính những gì mình đã đi qua, có như vậy mình sẽ có được những cảm xúc thật sự Cũng chính từ những lời khuyên chân thành này, Bùi Tự Lực đã có sự chuyển hướng trong lối viết Tác giả hướng sự nghiệp văn chương của mình vào mảng viết truyện ngắn Người đầu tiên mà xuất hiện trong kí ức của ông chính là bà nội, người mà đã gắn bó, gần gũi yêu thương ông trong suốt những năm tháng tuổi thơ Có thể thấy rõ được nền tảng văn chương của tác giả đã được hình thành ngay từ những năm tháng tuổi thơ Tác giả ở với bà nội, bà thuộc rất nhiều bài thơ và thường diễn

ngâm cho tác giả nghe Cũng chính bà đã nuôi dưỡng nguồn cảm hứng văn thơ trong tâm hồn tác giả

Bùi Tự Lực từng giữ nhiều chức vụ quan trọng: Chi Hội Phó Hội Nhà văn Việt Nam tại Đà Nẵng, Hội viên Hội nhà văn Đà Nẵng (Ủy viên BCH- Chủ tịch Hội đồng văn xuôi), PGĐ kho bạc nhà nước cấp quận…

- Những tác phẩm đã xuất bản của Bùi Tự Lực:

+ Trên nẻo đường giao liên (2003);

+ Ba tập truyện ngắn: Cái ống phóc và trái banh chuối (2005); Ngôi

nhà chỉ một lần mở cổng (2005); Chiêm bao (2008);

+ Tập thơ Nói chuyện một mình (2010)…

- Bùi Tự Lực cũng đạt được nhiều giải thưởng văn học danh giá:

+ Giải A của Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật TP Đà Nẵng cho truyện

vừa “Trên nẻo đường giao liên”- Tác phẩm được xuất bản năm 2003

+ Giải B của Nhà Xuất Bản Kim Đồng trong cuộc thi vận động sáng

tác truyện, tranh thiếu nhi 1999 - 2000 cho truyện vừa Nội Tôi

+ Giải B của Tổng cục Bưu điện Việ Nam cho Truyện ký “Tình đồng

đội”- Viết về kỉ niệm sâu sắc ngành Bưu điện 1930 - 2000 (Khu Miền Trung-

Tây Nguyên)

+Giải B của Liên đoàn lao động thành phố Đà Nẵng cho thơ “Tiếng

mưa” năm 2001;

+ Giải thưởng của Hội liên hiệp văn học nghệ thuật TP Đà Nẵng cho ký

văn học: “Đem theo cái tâm đi làm tín dụng”

+ Giải C của Tổng cục Bưu điện Việt Nam cho truyện ký “Tình đồng

đội”- Viết về kỉ niệm sâu sắc của ngành bưu điện 1930 - 2000;

+ Giải thưởng của tạp chí Non nước cho bút ký “Nơi trả lại phần đời

hao khuyết” năm 2006;

+ Giải thưởng Văn học- Nghệ thuật TP Đà Nẵng lần thứ nhất (1997-2005); + Giải thưởng của tạp chí Non Nước cho truyện ngắn “Bài học giảng đường” năm 2008;

+ Giải thưởng của Hội Nhà văn Đà Nẵng cho tác phẩm “Chiêm bao”

năm 2008

1.1.2 Hai tập truyện “Nội tôi” và “Chó hoang”

Tập truyện vừa “Nội Tôi” được in lầu đầu tiên vào tháng 2/2001 và ngay trong năm ấy đã tái bản liên tiếp 3 lần (Tủ sách vàng, Tủ sách Nhà Nước tài trợ để TW Đoàn TNCS Hồ Chí Minh in cho trường THCS vùng sâu, vùng

xa và Tủ sách giải thưởng) Đến nay đã rất nhiều năm, “Nội Tôi” đã được tái bản rất nhiều lần, mỗi lần in có thay đổi về hình thức mẫu bìa khác nhau với

số lượng lên tới hàng vạn cuốn

“Nội tôi” là tác phẩm bao gồm những câu chuyện nhỏ ghép lại, là tác

phẩm văn xuôi đầu tay của tác giả Bùi Tự Lực Nội Tôi được viết lại một cách

chân thực và rõ ràng, giống như một truyện tự thuật mà tác giả đã viết về chính bà nội của mình và về cuộc đời của chính mình

Mười lăm mẩu truyện ngắn viết về bà nội được tác giả hoàn thành chỉ trong vòng một tháng Đó là những câu chuyện có thật về cuộc đời của mình được Bùi Tự Lực kể lại một cách rất tự nhiên với ngôn từ mộc mạc, văn phong giản dị đời thường… khiến cho người đọc cảm thấy vô cùng dễ hiểu Mười lăm mẩu truyện ngắn đó mang gộp lại thì tự nhiên lại thành một câu chuyện dài có sự lo-gic và mối liên hệ rõ ràng Chính vì vậy nên nó sắp xếp lại và tạo nên một tryện vừa hoàn chỉnh, mang ý nghĩa sâu sắc và chứa đựng tình cảm của người cháu dành cho bà, tập truyện có tên “Nội tôi”

Nhân vật bà nội trong truyện chính là Bà Mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Đỉnh Ngay từ khi ông chưa sinh ra Cha đã đi làm Cách Mạng, rồi khi ông vừa lớn mẹ đã phải sang ngang cũng vì hoàn gia đình éo le, một sự kiện quan trọng như vậy nhưng đối với ông lúc bấy giờ việc mẹ đi lấy chồng khác cứ giống như việc mẹ chỉ đi chợ nên vắng nhà Tuổi thơ ông hồn nhiên, ngây thơ trôi qua trong sự mơ hồ về hình ảnh mẹ Nghe tới đây, trong lòng người đọc như thấm hơn cái nỗi niềm chua xót, cậu bé lúc bấy giờ còn quá nhỏ, chẳng

hiểu được vì sao mẹ đi lấy chồng Từ ngày mẹ lấy chồng, mẹ vẫn hay gửi quà bánh về cho con, người mẹ tần tảo sớm hôm ấy trong lòng vẫn luôn thương nhớ con nhỏ, vẫn một lòng một dạ hướng về gia đình

Bùi Tự Lực được sống với bà từ khi còn nhỏ, tuổi thơ ông đầy ắp những yêu thương, sự chăm ẵm, cưng chiều của bà nội Bà bồng cháu, đưa cháu vào giấc ngủ trong lời ru à ơi thân thương tự thuở nào Đâu đó người đọc có thể hình dung ra cảnh hai bà cháu sống côi cút ngày ngày, thoáng trong suy nghĩ thôi cũng khiến con người ta xót xa tận đáy lòng Bà luôn dành cho cháu những điều tốt đẹp nhất, bà dạy cho Lực biết yêu thương người cha vì đất nước mà đi làm Cách Mạng, bà cũng dạy cho Lực biết yêu thương và kính trọng mẹ, cũng chỉ vì hoàn cảnh gia đình éo le mà mẹ phải bỏ con đi lấy chồng khác Đến mãi sau này khi lớn hơn Lực mới hiểu vì đâu mà mẹ phải đi lấy chồng khác Lời ru của mẹ năm ấy như vẫn còn vang lên trong cậu con trai bé bỏng: “Có cha có

mẹ thì hơn, không cha không mẹ như đờn đứt dây” [4 Tr 5], lời ru ấy như tiếng lòng khắc khoải của người mẹ, dù biết đau đớn, dù biết xót xa nhưng vẫn phải dứt áo ra đi

Trong những ngày kháng chiến, bà luôn là hậu phương vững chắc cho Cách mạng Theo lời kể từ các cụ ông bà cùng thời với bà nội thì ngày đó bà

là người con gái họ Lê đẹp nhất xứ Đông Tiễn với bao nhiêu tài năng mà những người con gái khác mơ ước: bà giỏi ca hát, đối đáp nổi tiếng khắp vùng, cũng chính vì những điều này mà biết bao nhiêu chàng trai đã phải ngã ngựa trước bà Thời lúc bây giờ một người con gái như bà đâu dễ thấy Rồi bà gặp ông, bấy giờ ông là một pháp sư trẻ có điếu đóm theo hầu Nhưng người con gái ấy vẫn giữ được những phẩm chất tốt đẹp của một người anh hùng Cách Mạng Rồi bà lấy ông, thật chớ trêu thay gia đình gặp tai biến bất ngờ, ông nội mất sớm khi bà còn chưa tới tuổi ba mươi Ở đời thật nhiều nỗi xót

xa, cái tuổi xuân xanh mơn mởn ấy, bà đã phải sống trong cảnh éo le lẻ bóng một mình “Một mình bà chống chèo cùng bác Cả nuôi bảy người con trưởng thành nên gia thất và tất cả đều quyết chí đi theo Cách Mạng” [4 Tr 15] rồi

bà dạy cho Lực phải biết “vót chông để chống bọn địch đêm rình mò quanh nhà”, bà cấm Lực không được “ăn một miếng của kẻ thù cho”, bà dạy Lực biết cách tích trữ lương thực, thực phẩm để nuôi các chiến sĩ Cách Mạng

đang chiến đấu, bà dẫn Lực đi vào trại cải huấn cùng “Không được, cứ mẹ đi

mô thì nó phải theo đó; nhà nầy còn mỗi mình nó chưa phải đi tù, dẫn nó theo cho nó biết” [4 Tr 44], bà còn nói cho Lực nghe cách tấn công kẻ thù Bà làm như vậy cũng vì giữ gìn truyền thống gia đình và hơn cả là muốn rèn luyện cho Lực lớn lên thành một chiến sĩ Cách Mạng Chính nhờ sự dạy dỗ của bà

từ những ngày thơ ấu, Lực đã lớn lên và trưởng thành trước tuổi và sớm trở thành chiến sĩ Cách Mạng nhỏ tuổi

Bằng những từ ngữ hết sức bình dị, những hình ảnh và ngôn từ chân thực tác giả Bùi Tự Lực đã xây dựng được trước mắt người đọc đặc biệt là những thính giả nhỏ tuổi những nhân vật rất gần gũi với đời sống, đó là hình ảnh người bà mang đậm dấu ấn ở làng quê mộc mạc, ngày ngày bà lo cho cháu từng bữa ăn, đưa cháu vào giấc ngủ bằng lời ru à ơi ngọt ngào, hai bà cháu sống nhờ vào mảnh vườn… Bên cạnh đó tác giả còn đưa vào tiềm thức những thính giả nhỏ tuổi hình ảnh một người bà với tấm lòng yêu nước, luôn chăm lo cho các chiến sĩ Cách Mạng, căm thù giặc sâu sắc… Hình ảnh bà lúc bấy giờ chính là hiện thân chân thực của một Bà mẹ Việt Nam anh hùng Và đúng là chỉ có những người trong cuộc mới có thể tái hiện những mảnh ghép chân thực và xúc động đến như thế Cũng chính vì vậy người ta mới nói vốn sống quan trọng với những nhà văn biết nhường nào Sự từng trải đã mang lại cho tác giả những cảm xúc chân thực mà đi vào lòng người, đã khiến cho các thính giả nhỏ tuổi hiểu được một cách sâu sắc hơn về nội dung câu chuyện

Viết cho thiếu nhi mà cụ thể là cho các bạn đọc nhỏ tuổi, Bùi Tự Lực đã dành khá nhiều tâm huyết cho lĩnh vực này Bên cạnh tác phẩm đặc sắc “Nội Tôi” thì tác giả còn dành cho các bạn nhỏ một tập truyện có tên “Chó Hoang” Tập truyện “Chó Hoang” là tác phẩm văn học thứ 9 của Nhà văn Bùi Tự Lực Nhân vật chính trong tác phẩm “Chó Hoang” được người đọc biết đến chính là con Vằn Con Vằn lúc đầu xuất hiện là “Một con chó cái gầy nhom, thân hình dài nhằng, chân cao, tai chĩa về phía trước trông giống như hai cái sừng” [3 Tr 5] Con chó

lạ xuất hiện ở ngã tư Nguyễn Thị Lập - Ngô Đức Kế đã để lại cho những người dân sinh sống quanh đây rất nhiều những điều nghi vấn, hoài nghi và có xen cả

sự lo lắng: Người ta không biết con chó lạ này từ đâu đến, không biết chủ nó là

ai và nhà nó ở đâu Nhìn dáng dấp gầy nhom đến tội nghiệp của nó mà người ta

không khỏi thấy thương cảm Mặc dù có những người chỉ lấy câu chuyện con chó lạ để có câu chuyện nói cho vui, nhưng lúc bấy giờ con chó lạ chính là mối quan tâm của rất nhiều người Chỉ bằng những chi tiết rất chân thực và đời thường: “một con chó lạ xuất hiện ở một khu dân cư” tác giả đã lấy được ở người đọc, đặc biệt là những thính giả nhỏ tuổi sự đồng cảm và tình yêu thương đối với những loài động vật

Con chó lạ đó vốn là một con chó quý Từ ngày nó sống lẩn quất tại bãi cỏ hoang khu dân cư mới thì mọi người gọi nó là Vằn, con Vằn “đi hoang” Mọi người gọi nó là con Vằn đi hoang cũng bởi lẽ nó là một con chó rất kì lạ từ trước đến nay mà chẳng mấy ai thấy Tất cả mọi người ai cũng tỏ ra thương cảm, nhìn dáng vẻ tiều tụy của nó ai cũng muốn cho nó thức ăn để khói đói nhưng không ai gần được với nó, chỉ cần phát hiện có người tới gần là ngay lập tức con Vằn chạy ngay Tác giả còn ví con Vằn như có đôi mắt đằng sau quả là không sai Mọi người ở đấy không ai có thể

ná bắt và hiểu được tâm lí con Vằn, chẳng ai hiểu nổi vì sao nó cứ xa lánh và luôn đề phòng con người như vậy Và cũng chính ở bãi cỏ hoang ấy nó đã sống cuộc đời của một con chó hoang, may thay rồi nó cũng bị tình thương của ông bà giáo thuần hóa, rồi cả hai lần mà nó sinh đẻ đều thuận lợi vì đều được ông bà giáo chăm sóc, lo lắng Song không phải vì vậy mà con Vằn thay đổi tâm lí, nó khác hẳn với bản năng của những con chó bình thường,

nó luôn tỏ rõ thái độ xa lánh con người Mặc dù trong lòng nó rất biết ơn ông bà giáo đã che chở, yêu thương mẹ con nó Con Vằn là một giống chó rất thông mình, nó luôn theo dõi và hướng về ông bà giáo, vì nó biết ông bà giáo là người mà nó mang ơn rất nhiều Sự theo dõi của con Vằn đã cứu mạng sống của ông giáo, lần đó mà không có con Vằn thì không biết ông giáo ra sao Con Vằn ra đòn sát thủ bằng một tuyệt chiêu: “con Vằn co cong người như cánh cung, rút bốn chân chụm lại, dồn công lực bằng một cú giẫy đạp phá bung ra cực mạnh” [3 Tr 153] cú đá của nó đã cắt đứt đầu con rắn độc và cứu được ông giáo già Sau chuyện đó, tưởng chừng như nó sẽ ở lại với ông bà giáo già và sống cùng với đàn con mà nó yêu thương, nhưng không “Con Vằn bật dậy xé vòng người lao vọt ra bãi cỏ Ông giáo chạy đuổi theo nhưng con vằn đã mất bóng” [3 Tr 153]…

Vì cớ đâu mà con Vằn lại có những cư xử không bình thường như vậy,

nó vốn rất quan tâm đến ông bà giáo mà, nó cũng rất yêu thương các con nó đứt ruột đẻ ra mà,… xuyên suốt cả 10 chương đầu tập truyện, người đọc vẫn không tài nào giải thích được vì đâu mà con Văn luôn luôn xa lánh và có thái

độ cảnh giác với con người đến vậy Mãi đến chương 11 khi tác giả tái hiện cuộc gặp vô tình của cô gái và con Vằn thì điều thắc mắc bấy lâu nay mới được giải đáp Hóa ra con Vằn chính là con My, từng là một con chó nhà rất khôn và thông mình, nó từng được sống yên ấm trong một gia đình ông tiến

sĩ và là người bạn thân thiết của con trai vợ chồng ông ấy là cu Phước Thế rồi thật không may, một tai họa đã ập đến bất ngờ với con My: một lần cậu con trai cu Phước muốn chạy qua đường, con My đã níu cậu con trai lại, chẳng may làm cậu bé ngã, mặt cậu bé bị trầy xước, mũi chảy máu Ông tiến sĩ vì thương xót con mà cầm ngay chiếc bơm xe đạp đánh My túi bụi, ông đánh con My tới nỗi nó bị ngất đi và tưởng là nó đã chết, ông mang vứt nó vào một bãi rác ven đường Cũng may nhờ hơi đất, hơi gió, con My vẫn còn được sống xót, nó tỉnh dậy và từ đó xa lánh con người…

Những bước chân vô hình của Con Vằn chạy vù ở bãi hoang, lướt nhanh trên các con phố nhỏ như len lỏi vào tâm trí độc giả sự vô cảm và tình thương của con người trước loài vật Chỉ bằng những câu từ hết sức đơn giản, những hình ảnh vô cùng mộc mạc… tác giả đã tái hiện trước mắt trẻ thơ hình ảnh một con chó lạ tiều tụy đến đáng thương nhưng cũng rất trung thành và tình nghĩa; bằng ngôn ngữ chân thực tác giả đã khắc họa được rõ nét nội tâm của con Vằn, vì đâu mà con Vằn lại cư xử lạ đến như vậy Thông qua đó tác giả muốn gửi tới người đọc đặc biệt là những tâm hồn trẻ thơ thông điệp về tình thương: Hãy yêu thương con người, yêu thương loài vật, bởi chỉ khi cuộc sống có tình thương chúng ta mới hạnh phúc

1.2 Một số đặc điểm thế giới nhân vật trong “Nội tôi” và “Chó hoang”

1.2.1 Thế giới loài người

Văn học là mảng tri thức rất cần thiết trong cuộc sống của con người, đặc biệt là đối với trẻ nhỏ Với tư cách là một lĩnh vưc văn hóa, văn học đã có mặt trong chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ em ngay từ những buổi đầu

tiên đến trường Thông qua những câu chuyện, những bài thơ, những bài đồng dao… văn học đã mang lại cho trẻ những hiểu biết cơ bản về chính bản thân mình, về cuộc sống xung quanh, nuôi dưỡng tâm hồn và phát triển nhân cách của trẻ Chính tầm quan trọng của văn học rất to lớn đối với sự phát triển của trẻ em như vậy nên việc lựa chọn các tác phẩm văn học để đưa vào chương trình giáo dục trẻ được thực hiện hết sức nghiêm ngặt để có thể đưa đến cho trẻ những tác phẩm phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi

Bùi Tự Lực đã có một tuổi thơ giản dị nhưng cũng không kém phần dữ dội Điều này đã khiến cho hai tác phẩm “Nội Tôi” và “Chó Hoang” mang nét văn phong giản dị, gần gũi, ngôn từ mộc mạc và lôi cuốn được những bạn đọc nhỏ tuổi Trong “Nội Tôi”, điều này lại càng được thể hiện một cách rõ ràng và sâu sắc Tuổi thơ ông gắn liền với hình ảnh bà nội, ngày đó chiến tranh đã qua đi nhưng nỗi đau vẫn còn thể hiện trong mỗi con người, sự khốc liệt vẫn còn trên từng tấc đất Giống như bao nhiêu đứa trẻ lúc bấy giờ, tuổi thơ ông bị nhấn chìm trong tiếng bom đạn, những tiếng pháo nổ vang bất thình lình, gia đình của ông rơi vào nghịch cảnh phân ly, cuộc sống sớm chiều chỉ có hai bà cháu sống côi cút Tự thuở nhỏ ông đã thiếu vắng vòng tay mẹ, không được mẹ ấp ôm mỗi đêm gió lạnh về Nhưng cũng may thay, cậu bé ấy cũng được bù đắp phần nào bởi có bà nội chăm ẵm, bế bồng, thương yêu Cậu

bé cứ lớn lên từng ngày bên lời ru của bà nội, bên tình làng nghĩa xóm Hai bà cháu sống dựa vào nhau, cậu bé lớn lên, bà dạy cậu bé biết yêu thương chiến

sĩ, bà nội nói cho cậu hiểu những việc mà bà làm rồi dạy cậu bé làm Cách Mạng và khi lớn lên bà cho cậu bé đi theo Cách Mạng Những kí ức về ngày xưa ấy vẫn tươi xanh khiến người ta thương nhớ đến quạnh lòng, ông lại cảm thấy lòng mình đầy khao khát cháy bỏng… điều này đã thôi thúc ông viết về những kí ức đẹp ấy Và đấy chính là lí do ông cho ra đời tập truyện ngắn “Nội tôi” “Nội Tôi” đã cho người đọc biết thêm một huyền thoại về những người

mẹ Việt Nam anh hùng, những con người kiên cường, bất khuất, vì đất nước

mà hi sinh cả chính bản thân, gia đình mình Đọc tác phẩm người đọc không khỏi nghẹn lòng vì sự hi sinh vô cùng to lớn của người bà, người mẹ,… Tập

truyện “Nội Tôi” được nhà văn Ma Văn Kháng nhận xét là “Một nguồn sống

tinh thần vĩnh cửu, một kỉ niệm bất diệt với tuổi thơ” Không khó để ta có thể

tìm thấy hình ảnh những chiến sĩ hy sinh bản thân mình về tổ quốc nhưng hình ảnh những người bà, người mẹ hy sinh rất nhiều vì Cách Mạng lại là không nhiều Đó là một hình ảnh đáng trân trọng, một tấm gương đáng để

người đời nhìn vào Trong bài hát Huyền thoại mẹ Trịnh Công Sơn viết:

“Đêm chong đèn ngồi nhớ lại Từng câu chuyện ngày xưa.”

Từ những đêm thâu ấy, biết bao nhiêu hình ảnh của người mẹ đã được đắp xây Những người mẹ tần tảo sớm hôm lo cho con từng bữa ăn, những người mẹ thức thâu đêm mang đến bên con lời ru à ơi ngọt ngào đưa con vào giấc ngủ say nồng, rồi cả những người mẹ với đôi vai gầy gánh vác cả gia đình… đó là những người mẹ trong cuộc sống đời thường mà ta vẫn thường bắt gặp Họ cũng rất đáng trân trọng, đáng để những người con phải biết ơn Nhưng người bà, người mẹ trong “Nội Tôi” của Bùi Tự Lực còn đặc biệt hơn rất nhiều Họ cũng giống như những người phụ nữ trong cuộc sống thường ngày, nhưng ngoài ra họ còn hi sinh cả chính bản thân, chính ruột thịt và cả gia đình mình vì đất nước Đó chính là người bà, người mẹ trong truyện ngắn

“Nội Tôi”, những hình ảnh đó đã gắn sâu vào kí ức tuổi thơ của tác giả nên dù cũng đã mấy chục năm trôi qua nhưng khi tác giả đặt cây bút về tuổi thơ là kí

ức lại ùa về như dòng thác lũ, những hình ảnh về bà nội - một người anh hùng can đảm, mưa trí lại hiện ra trong tâm trí tác giả

Một câu chuyện giữa biết bao nhiêu câu chuyện về những người mẹ Việt Nam anh hùng Ở giữa thời chinh chiến loạn lạc đó, có biết bao nhiêu những bà mẹ như vậy, họ sống một đời tần tảo sớm hôm, cam chịu như hy sinh mãnh liệt, mất mát của bản thân nhưng đặc biệt hơn cả là bà nội của tác giả, nhân vật chính trong tập truyện “Nội Tôi” Tập truyện ngắn “Nội Tôi” của Bùi Tự Lực được xem là một tác phẩm tự truyện, gồm những mẩu truyện nhỏ bao gồm những tình tiết phát triển theo logic và có mối liên hệ chặt chẽ xung quanh nhân vật người bà tạo thành một tập truyện

Ngày ấy cha của Bùi Tự Lực tham gia hoạt động Cách Mạng rồi bị địch bắt đi, sau khi thoát khỏi sự vây hãm của kẻ thù thì cha của tác giả tiếp tục vào chiến đấu ở mảnh đất Quảng Nam Rồi mẹ, mẹ vì hoàn cảnh gia đình éo

le, để giữ lại truyền thống và dòng giống gia đình Cách Mạng nên mẹ phải đi lấy chồng khác “Để tránh chịu tiếng “li khai cộng sản” lấy Việt gian và giữ được con, không còn cách nào khác bà và các bác đành lòng chấp nhận phải

bỏ rơi một con người, để giữ lấy truyền thống và dòng giống gia đình Cách Mạng Và mẹ con chỉ còn cách chọn con đường nhận lời lấy một người làng bên để tránh sự nhòm ngó của bọn chúng” Gia đình tác giả lúc bấy giờ rơi vào cảnh éo le, căn nhà vắng bóng mẹ cha Tác giả năm ấy mới chỉ là cậu bé 4 tuổi, hai bà cháu sống côi cút giữa vùng địch tạm chiến trong cảnh ngặt nghèo Cuộc sống thiếu thốn hơi ấm mẹ cha nhưng bù lại cậu bé nhận được

sự yêu thương, lo lắng của người bà Được bà nuôi dạy và cũng là một cậu bé ngoan ngoãn, Bùi Tự Lực tự nhận thức được hoàn cảnh gia đình nên luôn tự giác giúp bà những công việc nhà vừa sức mình để có cái ăn cái mặc và đi học Dù phải đến trường rất muộn so với bạn cùng lứa, nhưng cậu bé luôn tự

ý thức được việc học hành và không để bà phải lo lắng Đến năm 12 tuổi thì cậu bé được bà đồng ý cho đi làm giao bưu “Từ ngày đó cơ quan giao bưu huyện Thăng Bình có một chiên sĩ nhí vừa bước vào tuổi mười hai” [4 Tr 58]

Cả cuộc đời tần tảo sớm hôm, chăm chỉ làm ăn, cần mẫn nuôi dưỡng con cái, ấy là hình ảnh người phụ nữ Việt Nam truyền thống, người bà trong

“Nội tôi” của Bùi Tự Lực ngoài những đức tính tốt đẹp của người phụ nữ truyền thống, bà còn có sự can đảm, mưu trí và thực sự là một bà mẹ Việt Nam anh hùng

Đọc phần “Cần đi tù”, người đọc có lẽ không chỉ cảm phục người phụ

nữ can đảm, dũng cảm, giỏi giang, nặng nghĩa tình tương thân tương ái, mà còn cảm thấy vô cùng thích thú bởi cái sự thông minh, rắn rỏi, gan lì của bà nội

Những việc làm rất bình thường, nhỏ bé nhưng lại vô cùng cao thượng

và mang ý nghĩa nhân đạo sâu sắc của bà nội đều để lại những kí ức khó quên trong tâm hồn trẻ thơ của tác giả, và đó cũng là một điều không thể thiếu trong quá trình hình thành tâm tư nhân cách của một đứa trẻ đang bắt đầu bước ra thế giới bên ngoài với đầy những sự tò mò, bối rối Bởi thế, khi đọc Nội Tôi người đọc như chìm đắm vào thế giới những ngày tuổi thơ, những năm tháng lớn lên trong chiến đấu ác liệt, các bạn nhỏ như được bước vào một thế giới rộng lớn bằng như bài học giản dị, những lời dạy mộc mạc mà sâu lắng

Nói về cuộc sống những ngày đó, bom đạn ác liệt đến rợn người, tiếng mìn nổ còn vàng xa khắp các làng quê, ấy vậy mà tập truyện ngắn có rất nhiều những khoảnh khắc vô cùng nên thơ Cảnh bà nội ngồi uống rượu ngoài hiên nhà khi trăng soi sáng vằng vặc, hay giọng hát ru khàn khàn êm đềm của bà nội… là sự đọng lại đầy tinh tế và đẹp đẽ trong kí ức của tác giả Người đọc cảm nhận được tinh thần lạc quan của hai bà cháu cả trong những ngày cuộc sống thiếu thốn nhiều về vật chất và tinh thần như vậy Và đó cũng chính là những chi tiết tạo được sự rung động mãnh mẽ trong lòng độc giả, về một thời đại rất xa xoi nhưng vẫn hiện hữu đầy những khoảnh khắc sống động qua ngôn ngữ giản dị, thật thà mà đầy xúc động của nhà văn

Chắc hẳn những hình ảnh về đời sống và thế giới xung quanh trong tác phẩm rất đỗi xa lạ với những bạn nhỏ được sinh ra và lớn lên trong thời bình,

nhưng người bà trong truyện dài Nội Tôi có lẽ là hình ảnh người bà của tất cả

những ai may mắn được có bà và được gặp gỡ bà trong cuộc đời Đó là người

bà giản dị với tình yêu thương con cháu vô cùng, hết lòng chăm lo cho cháu

và điều đó đã trở thành điểm sáng lấp lánh, lan tỏa đến khắp mọi người Cuộc đời của nội trải qua biết bao thăng trầm, biết bao khó khăn cùng cực, nhưng nội vẫn luôn sống một đời xứng đáng là biết bao tấm gương cho thế hệ trẻ, được tất cả mọi người yêu quý và tôn trọng Cuộc đời nội giản dị như vậy nhưng lại có biết bao câu chuyện kì lại đi vào huyền thoại bao quanh Đến cả

sự ra đi của nội cũng là một điều bí ẩn, trở thành sự thắc mắc của biết bao người, rồi phải rất lâu sau những năm tháng hòa bình, tác giả cùng gia đình mới tìm được lời giải đáp

Cả cuộc đời bà sống vì Cách Mạng Bà làm những công việc hằng ngày tưởng chừng như đơn giản nhưng cũng chính là những việc làm giúp cho Cách Mạng “Theo như cách bà nội làm thì tất cả những loại rơm rạ, cây lá, rác thải… đều có thể đốt thành tro hoặc hun khói với phân bò, phân trâu là trở thành phân bón” [4 Tr 38] Công việc hằng ngày của bà người ngoài nhìn vào chỉ hiểu là bà đang đốt rơm rạ để thành phân bón cho ruộng vườn, chẳng ai hiểu được ý nghĩa sâu xa đó cả Kể cả là cậu bé Lực, cậu cũng chỉ biết rằng bà gom nhặt lá để đốt thành tro bón cho vườn cây xanh tốt Mãi đến nă 1964, quê hương được giải phóng, cậu bé mới được bà nói cho biết về ý nghĩa sâu xa

của việc bà đốt rác làm phân “Trước đây bà đốt rác làm phân nhưng là khói lửa truyền tin của bà đấy con ạ” [4 Tr 41] Hóa ra, việc làm tưởng chỉ là bình thường của bà lại là công việc truyền tin giúp cho các chiến sĩ Cách Mạng lấy được lương thực, tiếp sức cho Cách Mạng Trong những ngày chiến đấu bà luôn là hậu phương vững chắc cho các chiến sĩ cả về mặt vật chất và tinh thần Bà quả đúng là một người phụ nữ can đảm và đầy mưu trí “Sau này lớn lên, nhớ lại những việc làm của bà nội ngày ấy, tôi đoán là ngày xưa chắc bà

có đọc sách kể nhiều chuyện bên Tống, bên Tàu, nên mới nghĩ được đa kế, nhiều mưu đến thế” [4 Tr 41]

Trong tập truyện “Nội Tôi”, nhân vật bà nội là điểm sáng nổi bật nhất,

bà là một người phụ nữ can đảm, mưu trí và cũng hết mực thương con cháu Bên cạnh đó không thể không nhắc tới người mẹ của Lực Tuy là không được nhắc tới nhiều trong cả tập truyện nhưng bạn đọc có thể bắt gặp hình ảnh người mẹ ngay ở những trang đầu tiên Đó là một người phụ nữ có nhan sắc, tần tảo sớm hôm để lo cho gia đình Lời các cụ truyền lại quả là không sai, hồng nhan thì bạc phận Vốn đã phải sống trong cảnh nghèo khó, thiếu thốn, vất cả đủ đường “Hằng ngày, mẹ dậy từ tờ mờ sáng, lo nhổ giá sắm sửa gánh xuống chợ Vinh Huy bán, chiều về quảy một gánh gồm mắm, muối, dưa cà… bán dạo quanh xóm” [4 Tr 1] Nhưng rồi vì giữ lại truyền thống và dòng giống gia đình Cách Mạng mà người mẹ phải từ bỏ đứa con đẻ, từ bỏ gia đình hiện tại để nhận lời lấy một người làng bên làm chồng Là người mẹ sinh con

ra đứt từng khúc ruột, vậy mà khi còn quá bé nhỏ bà mẹ ấy đã phải quyết định

xa rời con Xa rời con không phải không thương con mà là vì gia đình Cái đêm hôm cuối cùng trước khi mẹ đi lấy chồng “Tối hôm ấy, mẹ dẫn tôi sang ngồi nói chuyện với bà nội rất lâu Mẹ vừa nói vừa khóc Đêm về, mẹ ôm tôi khóc hoài Một câu hát ru vô thức đã nhập vào trong tâm tôi ngay từ dạo ấy

“Có cha có mẹ thì hơn, không cha không mẹ như đờn đứt dây” [4 Tr 5] Lời

ru thiết tha như chính nối lòng khắc khoải của người mẹ, dù mẹ rất yêu thương con, muốn ở bên cạnh chăm sóc nuôi dạy con nhưng đó là điều không thế được Rồi mẹ đi lấy chồng ở một làng bên Càng xót xa hơn khi lúc bấy giờ tâm hồn đứa trẻ còn non nớt quá, nghe tin mẹ đi lấy chồng mà nó cứ ngỡ như mẹ đi chợ rồi lại về Người mẹ ấy đã rất can đảm vì gia đình, vì con mà

chịu thiệt thòi về bản thân Người mẹ ấy xứng đáng nhận được sự yêu thương, tôn trọng từ mọi người

Lại nói đến sự can đảm, mưu trí bạn đọc chắc hẳn không thể nào quên được cậu bé giao bưu nhí khi mới ở tuổi mười hai Đó chính là tác giả Bùi Tự Lực, ngày bé tác giả rất thích đi bộ đội Theo lời bà kể, cứ thấy bộ đội giải phóng về là cậu bé đeo theo như đỉa đói, rồi còn trốn ra Gò Móc lượn rốc-két giấu làm mìn, rồi rủ thằng Bườn ra cưa phụt xe chế súng bắn đạn… Chính vì sống trong những ngày bom đạn ác liệt và cả gia đình ai cũng đi theo Cách Mạng, rồi lớn lên với bà lại được bà dạy phải biết yêu thương các Chiến sĩ, yêu đất nước… nên ngay từ những ngày niên thiếu cậu bé đã mong muốn được trở thành chiến sĩ Cách Mạng Năm Lực bước sang tuổi mười hai thì bà nội cho Lực đi theo chú Sung- một cán bộ của cơ quan giao bưu huyện Thăng Bình Từ hôm đó cơ quan giao bưu huyện Thăng Bình có thêm một chiến sĩ nhí Cậu bé tuy nhỏ tuổi nhưng đã rất dũng cảm, cậu bé cũng đã biết được những công việc phía trước sẽ vô cùng gian khó, hiểm nguy nhưng vẫn sẵn sàng và tiếp nhận nhiệm vụ một cách vui vẻ, hào hứng Và đây cũng là một giao bưu nhí rất can đảm, đang được sống ở nhà với bà, được bà lo cho từng bữa ăn giấc ngủ, thế mà cậu bé ấy lại dũng cảm rời xa bà để đi làm giao bưu nhí, có lẽ cũng vì lòng yêu Cách Mạng mà bà đã nuôi dậy và nhen nhóm trong tâm hồn cậu bé bấy lâu nay

Thông qua tập truyện ngắn “Nội Tôi”, tác giả mang đến cho các bạn nhỏ hình ảnh những con người can đảm, mưu trí, giàu nghị lực sống như nhân vật bà nội, bố mẹ Lực, những người con của bà đều đi theo Cách Mạng

và rồi chính cả Lực, cháu trai duy nhất cũng đi theo Cách Mạng làm giao bưu Qua những tấm gương tiêu biểu đó, nhà văn nhằm khơi gợi ở bạn đọc nhỏ tuổi những tình cảm biết ơn đối với những chiến sĩ Cách Mạng, ân nghĩa đối với sự hi sinh của những người bà, người mẹ…Tập truyện đã đáp ứng được nhu cầu nhận thức khám phá cuộc sống theo tinh thần nhân văn nhân đạo, chứa đựng tình yêu đối với con người, ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của con người, thể hiện niềm tin của nhà văn về những điều tốt đẹp, cao cả trong cuộc sống, đồng thời nuôi dưỡng tâm hồn và góp phần phát triển nhân cách của trẻ

Trong tác phẩm “Chó hoang”, bằng kinh nghiệm thực tế, sự quan sát kĩ lưỡng và bút pháp miêu tả tinh tế, tác giả đã khắc họa được chân dung từng con người một cách sinh động và hấp dẫn bạn đọc Bằng những hành động rất đỗi bình thường, ông bà giáo già đã để lại trong lòng độc giả những ấn tượng sâu sắc Ở một khu đô thị mới có tên là Tây Phú Lộc, có một gia đình chỉ có hai ông bà giáo già sống với nhau Cuộc sống vốn cứ bình lặng ngày qua ngày như thế Ông giáo là mẫu người cũ, vài người bạn của ông còn phong tặng cho ông giáo là “Người công dân kiểu mẫu” [3 Tr 11]; một người sống giản dị, phong thái nho nhã của tầng lớp trí thức cũ cổ điển Có lẽ chính cái nghề ông đã chọn

đã ảnh hưởng sâu sắc tới con người ông Cách ăn mặc, đi đứng hay nói năng ông đều giữ đúng chuẩn mực của nghề giáo “Gương mặt hiền lành, có nhiều nếp nhăn rất sâu ở trán và hai đuôi mắt Mái tóc hoa râm hơi dài chải ngược không rẽ ngôi Cùng với đôi kính trắng hai tròng gọng mạ vàng bóng loáng, tôn thêm vẻ sang trọng và nghiêm nghị của một vị giáo sư khả kính” [3 Tr 10] Tác giả đã xây dựng được hình tượng ông giáo trước mắt người đọc rất đáng kính trọng Đó là một con người hiền lành, có lối sống giản dị, đúng chuẩn mực

và được mọi người quý mến “Chắc hẳn nếu ai lần đầu tiên gặp ông giáo sẽ dễ liên tưởng đến một nhà hiền triết Đông phương” [3 Tr 10] Ông giáo sống cùng với vợ, vợ ông cũng là người trong nghề giáo lâu năm được phụ huynh trong vùng quý trọng và tin tưởng Cũng vì sự nghiêm khắc và tình yêu dành cho học trò mà bà giáo có uy tín trong vùng đến như vậy Giờ tuy đã hết tuổi công tác ở trường rồi mà các bậc cha mẹ vẫn dắt con em đến gửi gắm cho bà giáo dạy dỗ thêm tại nhà Chỉ bằng những chi tiết này, tác giả đã khắc họa trước mắt người đoc hình ảnh hai ông bà giáo già với cuộc sống rất đỗi bình dị, mộc mạc với những thú vui tao nhã tuổi già: ông giáo thì quét nhà, quét ngõ, quét vườn, quét vỉa hè, tưới cây, chăm sóc rau cỏ, hoa lá ngoài vườn, bà lão thì

có thêm công việc dạy bọn trẻ học hành,… Cuộc sống của hai con người đáng kình ấy cũng là mơ ước của biết bao người lúc về già Từ những hình ảnh đó tác giả đã khơi gợi ở bạn đọc sự tôn trọng, kính mến đối với những con người như ông bà giáo, luôn cống hiến sức mình cho những công việc chung, tình nghĩa tương thân tương ái giúp đỡ mọi người…

Mọi câu chuyện hàng ngày vẫn cứ tiếp diễn như vậy, ông giáo vẫn chăm sóc nhà cửa, vườn tược, bà giáo vẫn chăm lo việc học hành cho bọn trẻ… Rồi nghỉ tết xong, sau đó vài ngày ngay tại góc phố Nguyễn Thị Thập - Ngô Đức Kế có xuất hiện một con chó lạ Sự xuất hiện của nó làm mọi người xôn xao bàn tàn, tò mò rằng nó đến từ đâu, tại sao nó lại kì lạ như vậy Nó hoàn toàn khác với những con chó bình thường cả về ngoại hình và tính cách Cách mà tác giả Bùi Tự Lực miêu tả con chó lạ đã để lại những ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc “Một con chó gầy nhom, thân hình dài nhẳng, thân cao, tai chĩa về phía trước trông giống như hai cái sừng Toàn thân chó bao phủ một lớp lông màu lam rất dày, điểm thêm những vòng khoang màu đen tạo thành nhữn nét vằn vện trông hơi sờ sợ” [3 Tr 5] đó là một con chó vừa đáng thương nhưng lại cũng rất đáng sợ vì nội tâm của nó vốn chẳng một ai hiểu nối, nó luôn cảnh giác và giữ khoảng cách với con người Nó cũng hiểu được tình cảm của con người dành cho nó, nhưng chẳng ai hiểu vì đâu mà nó vẫn luôn trốn tránh con người như vậy Ngay cả với những đứa trẻ trong khu phố, khi bọn trẻ cho thấy có con chó lạ ốm yếu đã rất thương nó, mang bánh

mì tới cho nó ăn, nó cũng hiểu được hành động của bọn trẻ nên có hành động khẽ vẫy đuôi Nhưng rồi ngay sau đó nó lại bỏ chạy mất hút và không ai có thể nhìn thấy Hành động khó hiểu của con chó lạ càng khiến người dân xung quanh thêm khó hiểu Rõ ràng nó cũng hiểu tình cảm của con người dành cho

nó nhưng nó vẫn luôn giữ khoảng cách, đề phòng và lảng tránh Một thời gian sau mọi người gọi con chó kì lạ đó với cái tên mới đó là con Vằn

Ở tuổi xế chiều, hai ông bà giáo chỉ mong nhà có thêm cái gì quây quần cho vui cửa vui nhà, ấy vậy mà cậu con trai ngoài ba mươi vẫn cứ đi biền biệt,

có khi cả tuần lễ mới về nhà Ông bà giáo già cũng chỉ mong một cô con dâu, một đứa cháu để bế bồng cho tuổi già thêm vui Mỗi lần cứ nhắc tới chuyện này là bà giáo lại nén tiếng thở dài xuống “Nghĩ hơi buồn ông he” [3 Tr 13] Biết chừng nào mong muốn ấy mới thực hiện được, nghĩ tới cảnh cảnh già chẳng có việc gì làm rồi lại chỉ có hai ông bà sống với nhau thì cũng vắng bóng thật Ít ra ông giáo còn có vài ông bạn, buồn có thể gọi nhau sang nhâm nhi vài chén rồi chuyện trò đủ thứ chứ bà giáo mà không dạy bọn trẻ học nữa thì buồn ghê gớm lắm Cũng vì có vài ông bạn rồi hay ra quán cà phê trước

nhà mà ông giáo mới biết chuyện con Vằn Ông giáo đã kể với bà giáo về con Vằn và cả những khúc mắc trong lòng nó Bà giáo nghe câu chuyện về con Vằn thì thấy thương cảm với nó lắm Bước ngoặt đã xảy ra khi ông giáo phát hiện ra con Vằn nằm dưới xe ô tô trong một đêm mưa buốt lạnh Bằng tình thương, sự chân thành ông bà giáo là những người duy nhất tạo được niềm tin với con Vằn bằng sự kiên trì, cần mẫn lo cho nó từng bữa ăn, vỗ về nó Cứ bữa nào chưa thấy con Vằn về ăn cơm, thấy bát cơm còn nguyên là hai ông bà giáo lại lo lắng, không biết nó đi đâu, nó có bị đói không… Nó hiểu được tình cảm thật lòng mà ông bà giáo dành cho nó nhưng nó vẫn không ở hẳn trong ngôi nhà của ông bà giáo mà nó chỉ về nghỉ chân, về ăn cơm rồi lại lẩn trốn đi đâu đó không ai đoán được Thế nhưng với ông bà giáo già việc nó không bỏ chạy khi ông bà giáo lại gần, việc nó vậy đuôi đã là niềm vui nhỏ trong ngôi nhà của hai người rồi Ngày nào cũng vậy, đều đặn cứ tới bữa là ông bà giáo lại mang cơm ra để đấy rồi nó tự về ăn lúc nào không hay

Cả một quãng thời gian bẵng đi, con Vằn cũng ở đây với ông bà giáo khá lâu rồi, bây giờ trông nó có da có thịt hơn Đến một ngày ông bà giáo phát hiện ra nó có bầu rồi ông bà chăm sóc nó kĩ lắm, bà giáo lúc nào cũng lo lắng cho bữa ăn của nó Đên những ngày nằm ổ, nó tự sinh con và vẫn nhận sự giúp đỡ của hai ông bà giáo hiền lành, nhân hậu ấy Dù lúc sinh nở nhưng con Vằn vẫn giữ nguyên cái bản chất hoang dã Con Vằn không ở nhà ông bà giáo

mà chỉ về cho con bú, để lại bốn chú chó con cho ông bà giáo chăm sóc Ông

bà giáo lo cho con Vằn, từ khi sinh con xong nó lại trở nên nhát người hơn, đang cho con bú mà thấy ông giáo là nó cũng bỏ chạy đi liền, với cả bà giáo

nó cũng không còn thân thiện như trước nữa Kể từ ngày con Vằn sinh con, ông bà giáo thêm phần bận rộn, dù vậy ông giáo luôn hài lòng với công việc chăm sóc đàn con nhỏ của con Vằn, bà giáo thì trở thành chuyên gia tư vấn đắc lực Những việc làm của ông bà giáo đã khiến cho người đọc hiểu sâu sắc hơn tình thương dành cho những loài động vật và góp phần khơi gợi tình cảm của các bạn đọc với những con vật, đắc biệt là những con vật bị bỏ rơi như con Vằn Ở cả cái khu dân cư ấy ai cũng muốn gần gũi với con Vằn nhưng chẳng ai làm được, nhưng hai ông bà giáo đã dụ được con Vằn về nhà Không chỉ bằng tình cảm chân thành mà còn là cả sự can đảm, lúc đầu ai nhìn thấy

con Vằn mà không sợ, một con chó có tính cách kì lạ, nội tâm phức tạp khiến

ai cũng e ngại Nhưng bằng cả mưu tri và tình thương hai ông bà giáo đã khiến con Vằn về nhà mình sống Tuy nó không hoàn toàn ở trong ngôi nhà nhưng nó cũng đã về nhà để ăn cơm, rồi cũng biết vẫy đuôi với ông bà giáo

Nó hiểu được tình cảm của hai ông bà giáo nhưng sâu trong lòng nó có điều

gì đó khiến bản thân luôn phải đề phòng và lẩn tránh con người

Tác giả Bùi Tự Lực đã dành khá nhiều trang sách để viết về những con người có lòng dũng cảm, can đảm và cũng vô cùng mưu trí Trong truyện

“Nội Tôi” tiêu biểu là nhân vật bà nội, Lực, những người con của bà nội, rồi những chiến sĩ Cách Mạng… Trong tập truyện “Chó Hoang” tiêu biểu là hai nhân vật ông bà giáo, con Vằn và các cô chú làm việc ở Trạm thông tin và cứu hộ chó mèo Đà Nẵng… Là một trong những cây bút sáng tác cho thiếu nhi, viết nhiều về đề tài mang âm hưởng thời đại, Bùi Tự Lực luôn chú trọng đến nội dung tác phẩm để có thể mang đến cho các bạn nhỏ những cảm nhận sâu sắc và những nhận thức chuẩn mực về con người, những loài vật, thế giới xung quanh

Đào sâu hơn về các nhân vật mà tác giả Bùi Tự Lực đã xây dựng, ta có thể thấy được ở nhân vật bà nội trong tập truyện “Nội Tôi” không chỉ có sự can đảm, mưu trí mà đó còn là một người bà giàu tình nghĩa, hết mực yêu thương, săn sóc con cháu Cậu bé Lực đã ở với bà từ năm lên bốn tuổi, vì hoàn cảnh gia đình éo le mà cậu bé phải sống trong cảnh thiếu thốn tình thương của cả cha và mẹ Nghe mà xót xa quá Nhưng cũng may mắn thay, bù lại cậu bé được sống cùng bà nội, được bà bế bồng, nuôi nấng, cưng chiều từ thuở nhỏ Hiểu được cháu thiếu thốn tình cảm cha mẹ, bà luôn luôn dành cho cháu tình thương yêu ấm áp, hơn cả một người bà, hơn cả một người mẹ và cũng đủ mạnh mẽ như sự dạy dỗ của cha Thuở nhỏ, cảnh nhà chỉ có hai bà cháu nên bà nội cứ đi đâu cũng cho cháu đi theo, bà lo cho cháu từng bữa ăn, giấc ngủ Hình ảnh người bà của Bùi Tự Lực chắc hẳn rất quen thuộc với các bạn nhỏ, những ai mà may mắn sinh ra được có bà Bà nội không chỉ yêu thương cháu, bà còn yêu thương những người con… Tình yêu đó còn dành cả cho những chiến sĩ Cách Mạng đang chiến đấu vì đất nước Trong những ngày kháng chiến bom đạn ác liệt, bà luôn là hậu phương vững chắc, bà chăm

lo cho bộ đội từ lương thực đến thuốc thang, bà cho cháu đi cùng lên rừng tìm cây thuốc cho bộ đội, bà lo chuẩn bị lương thực vì sợ bộ đội phải đói,… Tác giả đã tái hiện hình ảnh người bà với những công việc hàng ngày rất đỗi bình thường nhưng khiến người đọc phải ngẫm nghĩ Phải chăng bà là người mẹ của tất cả các chiến sĩ, bà còn thương dân làng cho họ cấy ruộng rồi chả bao nhiêu phần cũng được,… Tình thương bao la của bà dành cho cháu, cho con, cho những chiến sĩ Cách Mạng và cả làng xóm đã khơi gợi ở trẻ sự biết ơn, niềm kính trọng đối với người bà giàu tình nghĩa và cũng là niềm tự hào dân tộc vì có một bà mẹ Việt Nam anh hùng

Những trang sách viết về ông bà giáo cũng đã khiến người đọc không khỏi xúc động trước nỗi niềm của những con người giàu tình nghĩa Vì đâu

mà ông bà giáo lại cưu mang con Vằn, có phải vì con Vằn mang lại lợi ích gì chăng Không phải như vậy, mà chỉ vì sự thương cảm đối với một con chó hoang, nhìn dáng vẻ đáng thương của nó khiến ông bà giáo cứ ngày đêm trông ngóng nó về nhà để chăm sóc, nuôi nấng cho nó Mọi người và cả ông

bà giáo đều cứ thắc mắc mãi vì sao mà nó kì lạ như vậy, vì sao nó cứ lẩn tránh

và từ chối sự giúp đỡ của con người như vậy Mãi đến sau này khi gặp một cô gái lạ, ông bà giáo mới hiểu rõ được sự tình Cô gái đã kể cho ông giáo về con Vằn trước kia Ông giáo kể cho cô gái nghe những câu chuyện trước về cuộc sống hiện tại của con Vằn Cả hai đều thấy xót xa, hóa ra con Vằn đã từng có một cuộc sống vui vẻ cùng gia đình ông tiến sĩ Bây giờ con Vằn đã khác rất nhiều, nội tâm nó thay đổi và không còn gần gũi con người như trước kia nữa Hiểu hết những chuyện đã từng đến với con Vằn, ẩn trong đôi mắt sâu thẳm của cô gái như còn bang khuâng muốn nói điều gì, cô gái thương con Vằn đã phải chịu oan Còn ông giáo, chính ông cũng đang cảm thấy bối rối trong lòng Qua tập truyện “Chó Hoang” mà cụ thể là nhân vật ông bà giáo, cô gái

lạ, cô chú ở Trạm thông tin và cứu hộ chó mèo Đà Nẵng,… đã để lại cho các bạn nhỏ những ấn tượng tốt đẹp về những con người giàu tình nghĩa Ông bà giáo cưu mang con Vằn vì thấy nó đáng thương, Cô gái lạ cũng xót xa vì con Vằn phải chịu oan ức, Cô chú trong Trạm Thông tin và cứu hộ chó mèo Đà Nẵng không ngại khó khăn, nguy hiểm để giải cứu ổ chó con… Tất cả đều là những tấm gương sáng xứng đáng để các bạn nhỏ quý trọng và yêu mến Từ

đó tác giả cũng khơi gợi ở người đọc lòng dũng cảm, biết yêu thương và giúp

đỡ lẫn nhau trong cuộc sống

1.2.2 Thế giới loài vật

Từ rất xa xưa, chó đã trở thành một người bạn thân thiết, gắn bó với cuộc sống của con người Ai cũng thấy được rằng hiếm có loài vật nuôi nào vừa khôn ngoan, sống tình cảm và vừa trung thành với chủ như loài chó Trong văn học, cả ở văn học nước ngoài và văn học trong nước,ta có thể thấy loài động vật này cũng được nhiều tác giả đưa vào dòng cảm xúc của mình như cậu Vàng, cô Vện,thằng Cún, Con Bim trắng tai đen, Cún bụi đời, Chó xanh long dài, Con chó xấu xí,… Chắc có lẽ vì thế mà trong số những tác phẩm văn chương viết về các loài động vật nói chung thì những tác phẩm có con chó là nhân vật tiêu biểu thường để lại những cảm xúc sâu sắc khó phai trong lòng độc giả

Tác giả Bùi Tự Lực đã xây dựng được hình tượng con Vằn vô cùng tự nhiên và sinh động Có thể thấy được rằng hình tượng con chó trong văn học

đã đạt được rất nhiều những thành công và để lại những dấu ấn tốt đẹp trong lòng người đọc Ngỡ tưởng rằng đó sẽ là sự áp lực to lớn đối với dòng cảm xúc trong tác phẩm, nhưng không, dường như tác giả đã không nghĩ tới điều đó, dường như ông đã quên mất rằng mình đang viết văn Chính điều này đã khiến cho người đọc không hề cảm thấy có mảy máy một chút áp lực nào chi phối dòng cảm xúc trong tác phẩm văn học Tác giả viết văn giống như đang kể chuyện, lời văn thì giống như của một vị khách ngồi trong quán Cà phê Ban Mai ở góc ngã tư phố Nguyễn Thị Thập - Ngô Đức Kế, đang ngôi nhâm nhi thưởng thức hương vị cà phê thì chợt nhớ ra và kể cho mấy ông bạn cùng bàn nghe câu chuyện xảy ra trong cái khu phố nhỏ của mình- câu chuyện về con chó lạ mới xuất hiện ở bãi đất trống bên kia đường: “Một con chó gầy nhom… Dáng đi của nó chậm rãi, cụp đuôi, cúi đầu,… Hình như nó đang tìm một cái gì

đó bị đánh rơi Đôi mắt buồn, lại có cái nhìn xéo lấm la lấm lét sợ sệt và luôn giữ một khoảng cách xa chừng mươi thước vớ con người” [3 Tr 6]

Nhân vất chính trong truyện dài Chó Hoang của tác giả Bùi Tự Lực

hiện ra trước mắt người đọc với “hoàn cảnh ” đáng thương đến như vậy

Thoạt đầu ai cũng thắc mắc vì sao lại có một con chó tội nghiệp như thế ở đây Mà đúng là nó đáng thương như người ta nghĩ thật Nó vốn xuất thân từ một loài chó quý, nó đã từng có một cuộc sống êm ấm khi ở gia đình nhà ông tiến sĩ Trước tên nó là My, con My tuyệt đối trung thành với chủ và nó trở thành người bạn thân thiết của con trai ông tiến sĩ, cậu bé mới lẫm chẫm biết

đi Chẳng ai nghĩ rằng tai họa có thể ập tới với con My trong một nghịch cảnh trớ trêu đến vậy Một ngày kia, vì cứu chính con trai của chủ thoát khỏi tai nạn giao thông mà con My bị ông tiến sĩ hiểu lầm lại nó hại cậu bé Rồi nó bị ông tiến sĩ đánh cho một trận đòn thừa sống thiếu chết, khi tưởng con My chết rồi ông tiến sĩ tàn nhẫn vứt bỏ xác con My ra bãi rác Nhờ hơi gió trời mà con

My vẫn còn sống xót qua khỏi và khi tỉnh lại thì cuộc đời nó bước sang một trang mới, nó không còn là con My trong nhà ông tiến sĩ nữa mà giờ đây nó trở thành một con chó lạ, một con chó đi hoang và người ta gọi nó là con Vằn

Như ở trên có nói, viết về loài vật, đặc biệt là loài chó, một loài động vật rất thông minh và tuyệt đối trung thành với chủ - nhiều nhà văn đã hướng ngòi bút của mình vào đề tài này Đã có rất nhiều những câu chuyện cảm động về loài chó ở cả mảng văn học Việt Nam và văn học nước ngoài Điển hình như câu chuyện “Hachiko - Chú chó đợi chờ” do nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành Nội dung câu chuyện nói về chú chó trung thành, ân nghĩa có tên là Hachiko Một ngày kia, giáo sư Ueno lên cơn đột quỵ và qua đời Chú chó Hachiko vẫn đứng ở sân ga mỗi ngày để chờ giáo sư về Ít lâu sau, chú chó được gia đình con gái của giáo sư nhận nuôi Nhưng Hachiko thường xuyên có hành đông cắn đứt dây buộc và tìm mọi cách để trở về nhà cũ, ngỗi nhà nó đã từng sống với giáo sư Ueno Kể từ đó, Hachiko thành một con chó hoang, sống qua ngày nhờ đồ ăn mọi người xung quanh cho nó Thời gian cứ thế trôi đi, chẳng mấy mà cũng chin năm kể từ ngày ông giáo sư qua đời, Hachiko già yếu với bộ lông xơ xác, thân hình gầy nhom yếu ớt, đôi bàn chân đau nhức vì thấp khớp Tháng 3/1935, một vị hành khách đến ga Shibuya phát hiện ra Hachiko nằm chết cóng Hình ảnh chú chó nằm chết cóng tại ga đã để lại trong lòng người đọc nỗi niềm xót xa trước tình cảm của một con vật sống tình cảm và hết lòng trung thành với chủ Qua đây tác giả cũng muốn gửi gắm đến con người và đặc biệt là các bạn đọc nhỏ tuổi về tình yêu thương đối với những loài động vật hoang dã