Đi tìm giá trị cộng hưởng toàn cảnh các thương vụ m a tiêu biểu

Thông tin bản quyềnBàn quyển © Vủ Anh Dũng, Đặng Xuân Minh và Vietnam M&A Revieu .Việc sao chep, tái bán ấn p h ẩm này dưới mọi hình thức bàn in hay ban điện tửđểu phái được sự châp thuậ

VIETNAM M&AREVIEW

2 0 1 1 3 0 1 2

v ũ ANH DŨNG ĐẶNG XUÂN MINH

Thông tin bản quyền

Bàn quyển © Vủ Anh Dũng, Đặng Xuân Minh và Vietnam M&A Revieu Việc sao chep, tái bán ấn p h ẩm này dưới mọi hình thức (bàn in hay ban điện tử)đểu phái được sự châp thuận bằng văn bàn của tác giá

Liên hệ Tác giả

Vũ Anh Dũng

Truìyng Đại học Kinh tê'- Đại học Quốc gia Hà Nội

144 Xuân Thủy, Cẩu Giấy, Hà Nội, Việt Nam

TRƯNG TÂM PHÁT HÀNH - NHÀ XUẨT BAN KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT

70 Trần Hưng Đạo - Quận Hoàn Kiếm - TR Hà Nội

Điện thoại: (04) 3 822 0686 * Fax: (04) 3 822 0686

Đăng ký m ua sách Online tại http ://w w w n xb k h k t.com vn

VIETNAM M&AREVIEW

2 0 1 1 - à ) 1 2

AVM

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HN/ÔNO eẠI HỌC KMH TÍ

HÀ NỘI BẠI HỌC Q tióc 9tA HÀ MỘ4

vũ ANH DŨNG - ĐẶNG XUÂN MINH

(Đóng chủ bién)

VIETNAMM&AR6VIEW 2011-2012

Đ ư ÌM GIÁ TRỊ CỘNG HƯỞNG TDẦN CẢNH & CẮC THƯONG w M&A TIÊU eiẾU

NHA XUẤT BÀN KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT

H à N ô i -2012

inriQ Q

ỉn s tiU ik - t í M c r ụ c r '., A a | i j i s i t i o i ! s

a iK Ì A ! í i a ’Cí“

To businessm en, in v e s to r s and profession als in Vietnam

In rcccỉĩt ỵears, the Vietỉiame M & A market has reached a new scale Overaỉì

M & A value and ĩĩolumes have entered a top record in 2011 from up to noiv reflect- iĩỉ^ a %i) 0Uỉĩd iu the txoĩĩomy Thỉs M & A tremi offers ideal condifioĩỉsfor domestic etĩteryrises to conduct corporate restructure, private pỊacement o f sharesr and the searck for strategic partners A risin g challen<ịes and opportunities require the com- pnnỵ'< executives to have in-deptlĩ ưmierstandin<;ỊS, as well as fiiỉỉ aĩvareness o f potenũal risks and beuefits in order to carrx/ ouf a sticcessfĩiỉ M & A deal.

Hciv to create synergies through M & A is the matter o f concern fo r m any intcr- mtior.ữl corporate leaders a nd that is also truefor Vịetuamese enterprises Homever,

it app:'ãrs to he uneasy since statistics shoĩv 65% o f M & A deals in the ĩvorlíì fail to deỉive^ cxpected value.

lĩ is a great hoìĩoiir f o r I M A A - a leadin<Ị academic and globalỉy recognỉsed iỉĩStihitiơn hỉ Mer<ịers, Acqưisitioỉỉs and Aìỉiaĩĩces - to eỉidorse for the piiblication

entitkd 'M Ờ A Vietnam R e v ie ĩv 2011 - 2012: In search o f synergies" ỉ hiịỊÌĩly

evaluiite the idea, the efforts and the ỉvork o fth e authors, A s fa r ữs ỉ am aumre of, tlĩis

is th e ũ r s t pnhlicatỉon ahout M & A in Vietnam; and it is not only a good reỷerence acadenic readers biit aỉso fo r mauữgers and leaders who are seekiĩĩg fo r practical experences The piíhlication presents the iwerview o f M & A trends and ữctivities in the uwrỉd and iỉì Vietnam Beyond thíỉt it explores the most impơrtant and interest- ing astĩtxt o f M 6 f A ~ synergỵ creation; and hrings up ^reat case studies arouĩĩd the syner^^y motwe I lỉope to ĩưork ĩvith the autỉĩors to hriĩỉ<ị tlĩis s tu d y to iĩĩternational readeis.

Ịovĩ liS to experience the pmbỊicatiou and to start a deal!

Prof Dr Christopher Kummer

President o f t h e ỈH S titu te of Mergers, Á c q i i i s i t k m s a n d Aỉỉiances,

và các điều kiện tôỉ đểcác doanh n^hiệịi có thểtiẽh hành tái cấu trúc, phát hành cố phđtĩ thu hút các nhà đẩu tư chiềh lược N h ữ n g thách thức và các cơ hội đòi hòi các doanh nhân và các nhà quản lý phải có dược kiến thức v ữ ĩĩg chắc, am hiểu n h im g rủi ro và nhữn<ị lợi ích của thương vụ M & A , và trên cơ sở đó tiến tới thực hiện được n h ữ n g thương vụ thàíĩh rổnẹ.

Vâh đềlànì thê'nào đ ể tạo <ịiá trị cộĩi<ị hưởn*^ thông qua các thương vụ M & A là một câu hỏi được quan tâĩH của các nhà ĩihà lãnh đạo quôc tẽ' Tôi cũng được biẽỉ các lãnh đạo và các nhà quản lý doanh nghiệp Việt Nãĩtì cũng đang trăn trở với nội durĩ<ị này Dạt được điều này không d ễ khi các con so thôug kê cho rằng dến 65% các thươĩĩg vụ trên thếgiới là không tạo ra giá trị cho c ố đông.

Việíỉ Ỉ M A Á (T h ụ y Sĩ) - Viện nghiên cứu hàng đẩu ĩ ề M & A và liên kẽĩ chiêh lược trẽn t h ê \ i ớ i - hãn hạnh bảo trợ cho ãh phẩm " M & A Vietnam R e v ie ĩv 2011-

2012: Đ i tim g iá trị cộng hưởng" Tôi đánh •ịĩá cao ý tường, s ự nỗ lực và công

việc của các tác giả Theo tôi biêỉ thì đây là ấn phẩm đai4 tiên v ề nội d u n g ỉĩày tại Việt N aw A n phâhì vừa có giá trị vểỉiọc thuật và có giá trị v ề thực tiễn Ấ fi phẩm

đã trình bày tôhg quát n h ĩm g x u hirớn<ị và hoạt động M&fA trên t h ế giới im tại Việt Níìrn; đi sâu vào nội d u n g quan trọn<ị lứ thú vị nhất của M & A là Giá trị cộng hườn^; và minh c/nmẹ hằng các t h i m i g im điển hình xoay i]Uữfĩh động cơ này Tôi

hy vọng trong tươn*ị lai có th ể s ẽ c ù n ^ cac tác ^ià đưa nội d u n g n^Ịhiẽn cứu nàỵ ra thếgiới.

H ã y cùng khám phá ân phẩm , xâ\f d m g chiến lược và thực hiện thươrĩg vụ M&A cúa doanh nghiệp bạn!

Prof Dr Christopher Kummer,

Chủ tịch Viện Nghiên cứu M u a lại Sáp nhập và

liên kê't ị ỉ M A A ) Th ụ y sỹ

Sự cảm ơn chân thành của các tác giả

Y tư ơ n g h in h th à n h và xây d ự n g m ộ t chưcyng trin h n g h iên cứu và đ á n h giá th ư ờ n g n iên và x u â t b á n â'n p h ẩ m V ietnam M &A Revievv bởi các tác giá bắt đ ầ u tù h a n 3 n ă m trư ó c xuâ't p h á t từ bối canh tro n g n ư ớ c chưa có m ột

c h ư ơ n g trình h a y công trình xuâ't ban n ào n h ư vậy

Đ e có th ể c h u y ê n từ ý tư ờ n g th à n h hiện thực, n h ó m tác gia xin đ ư ợ c bày

tỏ sự biêt ơn ch â n th à n h tới các cá n h â n và tập thê đ ã h ỗ trợ to lớn ch o việc

ra đ ò i cu a â h p h ẩ m V ietnam M &A Revievv 2011-2012

Trước tiên, việc h o à n th à n h ấn p h ẩ m này sẽ là k h ô n g th ể n ếu th iếu sự chia se c u n g c â p về th ô n g tin, s ố liệu, đ á n h giá, h a y s ự tu' vâVi bởi m ộ t số

c a q u a n n h à nướ c, d o a n h n g h iệ p có h oạt đ ộ n g M&A, tổ chức đ ầ u t ư và tư vấn, co q u a n b áo chí tru y ền th ô n g h ay chính các n h à q u ả n lý th a m gia trực tiếp vào m ộ t s ố t h ư a n g vụ M & A d iễ n ra tro n g thời g ia n gần đây Do đ ề nghị

k h ô n g đ ề cậ p d a n h tính cụ thê^ c h ú n g tôi xin đ ư ợ c cảm ơn các a n h các chị

về khối lư ợ n g lớn thời g ian d à n h cho n h ó m và sụ chia sẻ kiến th ứ c và th ô n g tin vì m ụ c tiêu c h u n g g ó p p h ầ n cho sự p h á t triển của h o ạ t đ ộ n g M & A tại thị trư ờ n g Việt N a m C h ín h s ự đ ó n g g ó p hỗ trợ n h iệ t tình và trí tuệ của các an h cac chị đ ã g iú p c h ú n g tôi v ư ợ t q u a đ ư ợ c n h iề u thách th ứ c tro n g q u á trình

n ghiên cứu và triển khai th ự c hiện

Xin đ ư ợ c cam an sâu sắc tới TS C h ris to p h e r K u m m er, C h ù tịch IMAA

'ĩh ụ y Sĩ - Viện n g h iê n cứ u m u a lại, h ợ p n h ấ t và liên kết đ ã hỗ trợ và cu n g cấp p h ầ n p h â n tích v ề tổ n g q u a n M & A T h ế giới và k h u v ự c và tro n g ý tư ở n g lớn đ ư a nội d u n g ấn p h ẩ m n à y ra thê giới tro n g thời gian tói

Xin đ ư ợ c cảm ơ n ch ân th à n h tới các cá n h â n sau đ ã d à n h thời g ia n đ ó n g gop trự c tiêp ch o việc thu xếp và c ù n g th am gia th ự c hiện các cuộc p h ò n g vấn trực tiếp các tố c h ứ c h ỗ trợ n ê u trên; tro n g p h â n tích, tô n g h ợ p s ố liệu;

va tro n g q u á trìn h b iên soạn các tinh h u ố n g thưcm g vụ:

• P h ạ m F ỉà My, N g u y ễ n Thị Tuyết, Đ ào T h a n h Trưcmg, Võ N gọc Quí, Bùi

G ia Tuân, N g u y ễ n Thị N gọc Á nh, N g u y ễ n T hu H u y ề n , H o à n g H u y ề n Ngục, Võ Thị T hái - T rư ờ n g Đại hục Kinh t ế - Đại học Q u ố c gia H à Nội

• N g u v ễ n C h u Minh, N g u y ễn Hải Q u a n g - XrucTng Đại hợc Ngoại thưOTg

• N g u y ễn Tuâh Anh, N g u y ễn T h ú y Hằng, Lề ^rhị Hưcyng - Học viện N gân hàng

• N guyễn Linh Chi, Nguyễn Hà PhưcTTìg - Trường Đại học Kinh tê'Quốc dân

• N g u y ễ n Á n h N g ọ c - T rư ờ n g Đại học N g o ại n g ữ - Đại học Q u ô c gia

H à Nôi

C h ú n g tôi c ũ n g xin chân th à n h cám ơn chị T rư ơ n g Yến M inh - G iám đô'c

T ru n g tâm Phát h à n h sách, N hà xuâ't bán Khoa học và Kỹ th u ật và TS Vũ Tliị

M inh Luận - H ọc viện C h ín h sách và Phát triển - Bộ k ế hoạch và Đ ầu tư đã

d à n h n h iều thời gian tâm h u y ế t và trực tiếp th am gia vào các k h âu cu a quá trìn h biên tập, thiết kê^ xuâ't bản, in ấn và p h á t h à n h , tạo đ iề u kiện đ ế cTn

p h ẩ m V ietnam M &A Revievv 2011-2012 n h a n h ch ó n g đê'n tay b ạ n đọc

Cuô'i cùng, c h ú n g tôi xin đ ặc biệt cảm ơn gia đìn h , b ạ n bè, đ ổ n g n g h iệ p

đ ã đ ộ n g viên tinh th ần và tạo đ iề u kiện th u ậ n lợi đ ê ấ n p h ẩ m này đ ư ợ c ra

m ắ t độc giả

ĨHÌ SÔ ỉiệu tron*^ bào ca(y ỉiày đĩi'ợc tham khao tĩi‘ nhiểỉí ĩt^uổn khác <^âm

các tài Ịịệu c ìiu y ê n n<^ànỉi ciic bao cảo n^àtỉh, ìâ c n^^uổỉỉ tỉíô n ^ tin từ các p h ỉtơ ỉig tiện trtiy ẽỉĩ thôìĩ'^ dại cỉỉun<^ và trao lĩôì vớ i các íỉốn\» nghiệp ỉỉĩà cac tác s^/íỉ cho là d á n ^ tiỉỉ cậy.

M ặ c dừ tuãĩì t h ủ nghiêỉĩỉ ìi^ ậ t theo íỊuy trìĩỉh kiể m ckứn<^ thôn^Ị tin

vù d ừ Ỉiệiỉ t h u th ậ p troĩỉ<^ q u á tr ìiỉh Ỉyỉẽiĩ so ạ n , C ík tá c g iả khôn^^ d á iĩĩ bao

tâì ca các thôìí^ tỉT! ~ơà sỏliệu được cập nhật kÌỊ) thời tại thời íiichỉ plỉãỉi

tich v à các p h ã n tích, hìtĩh ỉuậìi h a ỵ n h ậ n lĩịnh sẽ hiệu ỉự c theo các m ôc tỉỉờ í <^iãĩi k h ú c n h a u C ác lỉậ i l i u n ^ t r ì n h bày, pứĩâỉỊ tíc h ỉĩh ậ ỉi x é t íỉirư

ra hoàìì toàn là q u a n liỉcưĩ rièn*^ cưu cac tâc ^iả lĩoặc ỉrích ỉirợc t ừ CÌÌC ỉìỊ^uõn th a m khảo ỉỉhất đ ịn h m ù klĩôn<^ th clĩiệ ìi qunyi đ iể m cùa hâỉ c ứ tỗ

c h ứ c h a y hiệp-ỉ h ộ i n à o ỉiỉà các tiĩc g ià trụx' th u ộ c

Tac yỉVi I'(í I]uỵêti th a y đốì hât c ứ nội dim*^ nào t r o n ^ ân phâiìỉ n à y ỉroĩĩ^ các íâiỉ tai bán t ù y theo Cac thôn^ị titi man*^ tí n h chát thaĩỉi khíìo

N h ó m n*x!;ỉiỉên C ìh il o í c tá c >^iá khỏỊĩ^^ c h ịu trá ch n h iệ m v ể b ã ì c ứ th iệ t h ạ ị nào ph á t Sĩĩĩh t ừ việc s ừ d ụ n ^ CÍÌC tỉỉôỉi^ tin tron<^ ãh phâhì rìày.

MỤC LỤC

P h ẩ n l: TOÀN CẢNH M&A TRONG KHU v ự c VÀ VIỆT NAM .3

Tổng quan vể M&A thế giới, khu vực và Việt Nam 5

Hoạt động mua bán và sáp nhập giai đoạn 2009 - 2011 15

Các xu hướng M&A nổi bật trong giai đoạn 2009 - 2011 26

Triển vọng mua bán và sáp nhập Việt Nam giai đoạn 2012 - 2015 31

Phẩn 2: SYNERGIES - GlA TRỊ CỘNG H Ư Ở N G 39

Giá trị cộng hưởng và các con số thực tế 42

Cộng hưởng tích cực và cộng hưởng tiêu cực 44

Phí khuyến khích (Premium) trong M&A 56

Đánh giá tài chính M&A và lượng hóa giá trị cộng hưởng 59

Vai trò của CFO đổi với giá trị cộng hưởng doanh thu trong M&A lĩnh vực ngân hàng 65

Đạt giá trị cộng hưởng qua hợp nhất các bộ phận chức năng trong M&A 69

Một số hàm ý quản lý vé giá trị cộng hưởng đối với doanh nghiệp Viêt Nam r 81

Phẩn 3; PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ CỘNG HƯỞNG TRONG CÁC THƯƠNG v ụ M&A TIÊU B IỂU ! 1 ! 83

Cđc thương vụ trong lĩnh vực ngân hàng 85

Hợp nhất 3 ngân hàng SCB, Ficombank,Tín Nghĩa 87

HSBC-Bảo V iệt 105

IFC - Vietinbank 133

Lién Viêt Bank - Tiết kiêm Bưu điên 165

Các thương vụ trong lĩnh vực khác 191

Unicharm - Diana 193

Diageo - Halico 211

Viettel - Teleco (Haiti) 237

Thủy sản Hùng vương - Agiíish An Giang 257

Dược Viễn Đông - Dược Hà Tây 277

Hợp nhất Vincom - V inpearl 295

LỜI nớl đẳu

'ĨVên thê'giới, M&A là m ộ t h o ạt đ ộ n g p hô biến tro n g kinh d o a n h cua các

d o a n h n g h iệ p và n h à đ ầ u tư; h à n g n ă m giá trị giao d ịc h M&A th eo s ố liệu

th ố n g kê cua T h o m so n R euters đ ạ t m ứ c trên 3.000 ty USD

Tại Việt N am , khái niệm M&A d ầ n đ ư ợ c biết đ ế n n h iề u h ơ n với các

t h ư a n g vụ M &A hoặc m a n g tính châ't M&A đ ầ u tiên n h ư kem đ á n h ră n g Dạ

L an đ ư ợ c b án cho PG, Kinh đ ô m u a lại kem VValls của Unilever, Paciíic A ir­lines b á n cô p h ầ n cho Q antas, Bảo hiêrn Dai-ichi m u a lại Bào M inh C M G

T ro n g v ò n g 10 năm qua, giá trị M&A tại Việt N a m đ ã tă n g trư ở n g trên 150 lần, từ m ứ c k h o ản g 30 triệu USD n ă m 2002 đ ế n 4,7 tỳ USD n ă m 2011 Đặc biệt, từ n ă m 2009 trớ lại đây, tốc đ ộ tă n g tr ư ờ n g h à n g n ă m ở m ứ c cao, lần

lư ợ t là 65% và 135%, với s ự x u ấ t hiện của h à n g loạt th ư ơ n g vụ M &A tầm cỡ

N h ằ m g ó p p h ầ n cho sự p h á t triển cúa hoạt đ ộ n g M &A tại thị tr ư ờ n g Việt

N a m , với sự cộng tác cúa D iễn đ à n M&A V ietnam , T rư ờ n g Đại học Kinh tê’- Đại hục Q u ố c gia H à Nội d ự kiến triển khai c h ư ơ n g trìn h n g h iê n cứu, đ á n h giá và x u â’t b ản th ư ờ n g niên â'n p h ẩ m V ietnam M&A Revievv Theo đó, h à n g

n ă m , chưtTng trình sẽ tiến h à n h báo cáo tổng kê't h o ạ t đ ộ n g Sáp n h ậ p và M u a lại (M &A) tại Việt N am , đ iế m lại vếu tô' vĩ mô, các đ iề u kiện v ề môi tr ư ờ n g tác đ ộ n g lên giao dịch M&A, xem xét lại tình h ìn h h o ạt đ ộ n g M&A, và đ á n h giá xu thê' triển vợng cua h o ạ t đ ộ n g M&A tro n g n ă m tiếp theo Ân p h ẩ m

c ũ n g sẽ vư ợ t trên m ột Báo cáo th ư ờ n g niên q u a việc b ổ s u n g p h â n tích sâu các khía c ạ n h / chu đ ề cụ th ế liên q u a n đ ến M&A và đ ặ c biệt là việc n g h iê n

cứ u , p h â n tích và đ á n h giá các thư(TTig vụ tiêu biếu tro n g năm

Dô g iú p b ạ n đọc tìm hiếu v ề M&A, c h ú n g tôi trân trọ n g giới th iệu â'n

p h â in V ietnam M &A Review 2011-2012 với chù đ ề "Đi tìm giá trị cộng

h ư ơ n g " bao g ồ m 3 phần: P h ầ n 1 - Toàn cảnh M&A tro n g k h u vực và Việt

N a m ; P h ần 2 - Giá trị cộng h ư ờ n g ; và Phần 3 - P h ân tích giá trị cộng h ư ở n g tro n g các th ư ơ n g vụ M &A tiêu biêu ơ Việt N am

Ấn p h ấ m n à y n g h iên cứu, tậ p h ợ p và p h â n tích b ứ c tra n h tô n g q u an M&A tại Việt N a m và n h ữ n g đ ặ c điểm chính, c u n g câ'p n h ữ n g kiên thức, kinh nghiệm , p h â n tích, b ìn h lu ậ n và n h ậ n đ ịn h riêng q u a các th ư ơ n g vụ tiêu biếu cụ thế M ụ c tiêu của c h ú n g tôi là c u n g câ'p các kiên thức, th ô n g tin và bài học kin h n g h iệ m cho cho q u ý đ ộ c già, đ ặc biệt là các cơ q u a n q u a n lý nhà nước, n h à đ ầ u tư, d o a n h ng h iệp , tổ chức/cá n h â n n h ữ n g th ô n g tin, n h ữ n g

p h â n tích toàn d iệ n nhâ't v ề h o ạ t đ ộ n g M &A tro n g n ă m nay và d ự b áo diễn biêh trong thời g ian tới

Do M&A là m ộ t khái niệm còn tư ơ n g đôi m ới tại Việt N a m , và n g u ồ n

th ô n g tin v ề M & A tại Việt N a m còn h ạ n c h ế nên ân p h ẩ m sẽ k h ó có thê’ tránh

đ ư ợ c các thiếu sót và h ạ n chế C ác tác giá sẽ tiếp tục n ỗ lực đ ê h o à n thiện tro n g các n ăm tiếp theo Vì vậy, c h ú n g tôi m o n g m u ố n sẽ n h ậ n đ ư ọ c các ý kiến p h á n hổi c ũ n g n h ư đ ư ợ c cộ n g tác với q u ý vị

Trân trọ n g cảm ơn!

Các tác giả

VÀ VIỆT NAM

TỔNG QUAN VỂ M&A THÊ GÍỚI, KHU V ự c VÀ VIỆT NAM ĐẾN 2011

So sánh các khin/ìih hướng, ý ìi<ịhĩa ỈHĨ tôìi',^ qiííỉii cùn

cac 'ịiao dịch M & A tìĩc giới, khu vực Châu Á -Ĩlĩái

Binh Dinm<ị và Việt Nam.

[ G ìái thiệu ]

T rong vài n ă m tr o lại đây, các th ư ơ n g vụ M &A tại kh u vực châu Á - Thái Binh D ư o n g và Việt N a m đ ã tă n g lên đ á n g kô ca v ể s ố lư ợ n g lẫn giá trị Đặc biệt, các t h u o n g vụ M&A tại Việt N a m đ ã tăn g lên râ't nh iều và lập m ộ t ky lục mói tro n g n ă m 2011

Trong p h ẩ n này, c h ú n g tôi đ ề cập m ột cách chi tiết h ơ n về h o ạ t đ ộ n g M&A

và chia se n h ũ n g t h ư a n g v ụ M&A x u y ên q u ô c gia từ năĩĩì 1993 trơ lại đâv-

D ựa trên th ô n g tin v ể c á c giao dịch đ ư ợ c tiến h à n h tro n g n ă m 2011, c h ú n g tôi

d ư a ra m ộ t cái n h ìn tổ n g q u a n v ề thị trư ờ n g này Các p h â n tích sẽ đ ư ự c tiến

h à n h riêng rẽ th e o từ n g khu vực địa lý: trên to àn t h ế giới, k h u vực ch âu Á - Thái Binh D in m g và Việt N a m C ác kê't luận sẽ là n h ữ n g so sá n h v ề k h u y n h

h u ó n g và tẩm q u a n trọ n g củ a M&A ờ châu A - rh á i Bình D ư ơ n g và Việt

N a m tro n g tố n g q u a n M&A toàn cầu

T ừ n ă m 1995 đ ê h n ă m 2010 đ ã ghi n h ậ n c h ín h thứ c h c T T ì 590.0()0 ih ư o n g

vụ vói tổ n g giá trị g ia o dịch tư a n g đu(7ng 46.400 n g h ìn tv đ ô la trên toàn cầu Trong suô't thòi g ian này, các giao dịch M & A đ ã hai lần lập đ m h , cà về sô' lư ợng và giá trị; m ộ t lần vào n ă m !999 và 2000, lần lập đ in h th ứ hai vtVi tỳ

lệ tăn g tr ư ớ n g cao h o n rai vào n ă m 2007 C ũ n g tro n g thcTi gian này, m ứ c tăn g tru(7ng bình q u â n h à n g năm (CAGR) đ ạ t 3% /năm v ề sô' lư ợ n g các giao dịch

và 5,6%/ n ă m v ể giá trị N ăm 2011 cho thây giá trị các thuxĩng v ụ tăn g lên so với 2010 tro n g khi sô' lu ợ n g thí lại giam xuống N ăm 2011 cũ n g là n ă m cua

n h ũ n g thưcyng vụ M & A lớn hơn

Biêu 1,1: Thông tin M & A toàn cầu (1995 - 2011ỹ

C ũ n g tro n g thời gian này đ ằ có k h o an g 165.000 th ư ơ n g vụ x u y ê n q uốc gia với tổ n g giá trị 13.400 n g h ìn tý đ ô la đ ư ợ c ghi nhận C o n sô' n ày tư ơ n g

đ ư ơ n g 28% v ề sô' lưcTng và 30% v ề giá trị tro n g tổng sô' các t h ư a n g v ụ M&A toàn cầu Nê'u c h ú n g ta n h ìn vào biểu sẽ thây đ ư ợ c sụ k h ác biệt này Mức tăn g tr ư ờ n g tr u n g bìn h h à n g nă m của các th ư ư n g vụ này cao h ơ n con sô' toàn cầu với m ứ c tă n g 3,3% v ề s ố lưcỊTig và 8,8% v ề giá trị Sự tă n g tr ư ơ n g củ a các

th ư a n g vụ n ày tro n g n â m 2011 k h ô n g khác n h iề u so với các n ă m trước, th ậ m chí hơi g iảm m ộ t c h ú t v ề s ố lư ợ n g các giao dịch

1'hị p h ẩn CLU1 các th ư im g vụ xuyên quốc gia tro n g tổng s ố các t h ư a n g vụ M&A toàn cẩu v ề C(y ban k h ô n g thay đối tù năm 1995 đ ế n nay Trong khi sô'

lư ợ n g cua các th ư a n g vụ n ày giao đ ộ n g trong k h o ả n g 25% su ố t từ 1995 đến

nay thì giá trị cua c h ú n g lại giao đ ộ n g tro n g k h o ả n g 25% đ ế n 30% (xem biểu

3) Tù đ ẩ u 2011 đê'n nay, thị p h ầ n cua các thưcrng vụ xu y ên quô'c gia n à y là

k h o a n g 30%, tro n g khi giá trị cua các th ư ơ n g vụ thì lại tăng

Year

Biêu 13: Thị phần cua các thương vụ M & A xuyên ÍỊUỎ C g ia và toàn cầu (1995 - 2 0 í ĩ * y

P h ẩn lớn các th ư o n g v^ụ M&A voi q u y niô IcVn th u ộ c lĩnh v ự c n ă n g lư ợ n g

và viễn th ô n g (xem b iểu 4) Xét v^ề sô' lượng, các th ư a n g vụ M&A g iữ a các công ty trong san x u ấ t c ô n g n g h iệ p chiếm đ a số, tiếp đ ê h là tro n g lĩnh vực tài c h ín h và cô n g n g h ệ cao

■ Media and Entertainment : 8%

Biêu 1.5: Các thương vụ M & A phân theo ngành và sô iượng ịìiuxmg vụ

( 1 9 9 5 -2 0 ĩl* )^

[ Khu vực C h ^ Á - Thãi Binh Dvovig ]

Khu vực C h â u Á Thái Bình D ư ơ n g trong n h ữ n g n ă m 1995 - 2010 đ ã ghi

n h ậ n htyn 125.000 th ư ư n g vụ với tô n g giá trị k h o ả n g 5.200 ti đ ô la s ố lư ợ ng các g iao dịch tă n g n h ẹ tro n g n ă m 2000 Vài n ă m gần đ â y m ứ c tăng tr ư ó n g này rõ rệt hưn M ứ c tă n g b ìn h q u â n h à n g n ă m rơi vào k h o á n g 7,8% về số

lư ợng và 12,4% về giá trị Trong n ă m 2011, h o ạ t đ ộ n g M&A ở k h u vực này có

ve im ắ n g h a n , ghi n h ậ n việc giám cá vể số lư ợ n g và giá trị các th ư ơ n g vụ.'ĩù n ă m 1995 đ ê h 2010, k h o a n g 43.000 giao dịch xu y ên q u ố c gia với giá trị

đ ạ t 2,3 n g h in tỷ đ ỏ la đ ã đ ư ợ c ghi nhận Các giao dịch n ày chiêm 32% trong tống s ố lư ợ n g và 49% v ề giá trị các giao dịch tro n g khu vực N ế u ta n h ìn vào biểu 6, c h ú n g ta sẽ thây s ự su y giam đ á n g k ế các giao d ịch vào năm 2009

M ức tă n g bình q u â n h à n g năm của các th ư ơ n g v ụ xuyên q u ô c gia đ ạ t 6,4% vê' SỐ lư ợ n g và 12,9% về giá trị

- 700,0 o ự)

3 600,0 2

- 500,0 £

400,0

i

- 300,0 200,0 ằ

N um ber ‘V alue

Year

Biêu 1.7: Tỷ lệ của các thương vụ M & A châu Á Thái Bình Dương (1995 - 201 ĩ

Hai lĩnh vạrc có nh iểu th u o n g vụ M & A n h ấ t tro n g k hu vực ch âu Á l ’hái Binh D ư ơ n g thuộc v ề san x u ất n g u y ê n vật liệu và tài chính H ai lĩnh v ự c này

d ẫ n đ ầu ca về sô' lư ợ n g và giá trị các th ư ơ n g vụ

■ Energy and Power : 7%

Media and Entertaĩnment : 6 %

[ V ié t Nam ]

1.350 th m m g vụ với sự tham gia cua các công ty Việt N a m với giá trị

đ ạ t 7,8 tv đ ô đã đ ư ợ c ghi n h ận trong thời gian từ 1995 đ ế n 2010 Nhìn

c h u n g các giao dịch diễn ra râ't trầm lắng và lé té trong suốt 1995 - 2004, ngoại trìr việc tăng trưiimg nhẹ tro n g các năm 1999 và 2003 Các giao dịch

b ù n g p h á t trong thời gian tù 2005 đ ế n nay Tăng trư ờ n g bình q u â n hàng

n ăm đ ạ t 25,3% vê' s ố lư(,7ng và 61,9% vể giá trị Các tín hiệu tìr đ ầ u năm

2011 cho thây n ă m 2011 là m ộ t n ă m kỳ lục mới về các th ư ơ n g vụ M&A tại Việt N am

35ÍX3 3ÍX»

Biểu 1.10: Các thương vụ M & A tạ i Việt N am (1995-ĨOlĩe)

T ừ n ă m 1995 đ ế n 2Ơ10 đ ã ghi n h ậ n đ ư ợ c 571 th ư ơ n g v ụ xu y ên q u ố c gia với giá trị đ ạ t 5,4 tý đ ô la Mỹ C ác thư(7ng vụ xu y ên quốc gia đ ạ t 42% v ề s ố

lư ợ n g và 69% về giá trị tro n g tổ n g s ố các th ư ơ n g vụ M&A tại Việt N am T ừ biêii 12 cho c h ú n g ta th ây s ố lư ợ n g các th ư ơ n g vụ tă n g m ạ n h tro n g n ă m

2008 Biêu đ ổ tăn g trưcTng v ề giá trị cũ n g cho ta th â y m ộ t ký lục m ới v ề giá trị các th ư ơ n g vụ M & A tr o n g n ă m 2011 đ ư ợ c thiết lập Thưcm g v ụ nổi bật

n h ấ t tro n g n ă m 2011 là việc V im p elC o m Ltd tăn g cổ p h ẩ n của m ìn h tro n g Gtel M obile JSC từ 40% lên 65%, tư ơ n g đưcm g giá trị 502 triệu đ ô la Mỹ

K ohlberg Kravis R oberts & Co's đ ầ u tư 107o, tư o n g điKTng giá trị 159 triệu

đô la Mỹ vào Tập đ o à n tiêu d ù n g M asan Đ ây là thư(7ng vụ kVn th ứ hai tro n g

n ăm 2011 này

Biểu 1.11: Các thương vụ M & A xuyên quốc g ia t ạ i Việt N am (1995 “ 2 0 ỈI e ) "

Thị p h ầ n tr u n g b ìn h cúa các giao d ịc h M & A x u y ê n q uốc gia chiếm kh o ản g 42% về sô' lư ợ n g và 69% v ề giá trị tro n g tổ n g sô' các giao d ịch tại Việt Nam

T ăng trư ờ n g b ìn h q u â n của các giao dịch x u y ê n quô'c gia đ ạ t 15,8% v ề số

lư ợ n g và 55,9% v ề giá írị C ác th ư ơ n g vụ M & A x u y ê n quốc gia là m ộ t p h ẩn râ't q u a n trọ n g tro n g tổ n g th ế h o ạ t đ ộ n g M & A tại Việt N am Tuy nh iên , biếu

12 dư ớ i đ â y c ũ n g cho c h ú n g ta th â y thị p h ầ n giá trị của các th ư ơ n g v ụ xuyên

q u ố c gia lại giảm Đ iều n à y cho th ấ y d ư ờ n g n h ư các công ty Việt N a m đ a n g

N ằm trong biêu đ ồ tă n g t r ư a n g c h u n g toàn cẩu, giao dịch M&A ờ C h â u Á Thái IVinh [)ư o n g c ũ n g g iữ m ứ c tăn g trư ơ n g đ ể u đặn.

2011 đ ế n nay, các g ia o d ịc h tại Việt N a m đ ã tăn g 4,3% v ề s ố lư ợ n g và 0,6% v ề giá trị so với các g ia o dịch ở châu A Thái B'mh D ương

Year

Biếu 1.14: Tìtị phần các thương vụ M & A Việt Nam

so v ớ i thị phần Châu Á Thái Bình Dương (1995 - 2011*y*

Tỷ lệ tă n g tr ư ơ n g tro n g các giao dịch M & A tù n ă m 1995 đ ế n n av cỏ sự

k hác biệt rõ rệt ờ tù n g k h u vực T rong khi ty lộ tă n g tr ư ơ n g b ìn h q u â n hàng

n ă m toàn cầu ờ m ứ c râ't khiêm tốn thì tý lệ n à y ớ ch âu Á Thái Bình D iitm g cao h ơ n n h iều , còn ở Việt N a m ghi n h ậ n tỷ lệ tă n g tr ư ơ n g n g o ạ n m ục Mặt khác, tro n g khi tỷ lệ các giao d ịch M&A x u y ê n q u ố c gia chiếm m ộ t p h ần

q u a n trọ n g tro n g các giao dịch to àn cầu và k h u v ự c thì ở Việt N a m , g iao dịch M&A giữ a các công ty Việt N am lại chiếm tỷ lệ q u a n trọng

Bảng 1.1: Ti lệ tăng trưởng trung bình năm (CAGR) (1995-2011*)''^

ĩ Õ n g ccic ^ ì a o d ị c h M & A M & A x u y ê n q u ố c g i.1

K h u v\rc S ố lư ợ n g G ỉá trị K h u v ự c S ố lư ọ m g G iá trị

Bảng d ư ớ i đ â y cho th ây s ự k h ác biệt v ề tỷ lệ các g iao dịch x u y ê n quôc gia tro n g từ n g k h u vực Tỷ lệ n ày ở C h â u Á T h á i Bình D ư ơ n g c ũ n g k h á cao, tro n g khi ở Việt N a m ghi n h ậ n m ứ c cao kỷ lục

Bảng 1.2: Thị phần các thương vụ M & A xuyên quốc g ia so v ớ i

tốn g thương vụ theo Khu vực (1995-2011*y"

M&A xuyên quốc gia

HOẠT ĐỘNG MƯA BÁN VÀ SÁP NHẬP

ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2009 - 2011

./ Số giao dịch tiếp tục tăng trưởng ổn định trong năm 2009; và bắt đầu tăng mạnh từ 2010, tuy nhiên vẫn xuất hiện nhiêu thương vụ M&A

trong năm 2011 với mức táng trưởng 135,2% Giá trị thương vụ đạt mức 4,7 tỷ U SD, lập kỷ lục mới tại Việt Nam.

./ Tái cấu trúc ngân hàng đã tạo ra một sô thương vụ sáp nhập và hợp nhất thực sự Các thương vụ này mở đầu cho việc tái cơ cấu và một số thương hiệu trong ngành ngân hàng sẽ mất đi.

^ Xu hướng các công ty Việt Nam chủ động đóng vai trò là người đi mua (acquirer).

M&A của các nhà đầu tư nước ngoái vẫn chiếm tỷ trọng lớn Đ áng

Sự xuất hiện của các cuộc sáp nhập trên sàn chứng khoán từ nám

2009 với hai thương vụ hoàn thành: H T l - HT2 và KMR - KMF Đ ến năm 2010 - 2011, tiếp tục xuất hiện các cuộc thôn tính trên sàn chúng khoán, những nguy bị cơ thâu tóm đối với các doanh n ghiệp.

✓' Sắp xếp và cơ cấu lại các doanh nghiệp, nhất là các công ty cô phần có vốn đầu tư của nhà nước.

[ Bữc tr«mh chung ]

H o ạ t độtĩg M & A tạ i Việt N am lập k ỳ lục m ớ i v ớ i mức tăn^ trưởĩig ãn tượng 135% trong năm 2011, g iá trị thương vụ đ ạ t 4 J tỳ USD

Các con S Ố th ô n g kê từ các tổ c h ứ c n g h iên c ứ u M&A n h ư T hom sonR euter,

IM AA, AVM V ietnam và T rư ờ n g Đại học Kinh t ế - Đại học Q u ố c gia Hà Nội

c h o thây, n ă m 2011, tổ n g giá trị các th ư ơ n g vụ M & A đ ạ t 4,7 ty USD, tăng

trưcVng ấn tư ợ n g so với con s ố 1,7 tỷ USD n ă m 2010 {xem biêu dưới).

So với các con s ố cua n ă m 2010: 345 vụ với giá trị 1,7 tý USD, h a y năm

2009 với 1,1 ty USD với 230 thưcm g vụ, thì sô' liệu v^ề giá trị giao dịch cua

n ă m 2011 đ ã lập m ộ t ky lục mới N h ìn vào sơ đ ổ tă n g trư ơ n g , có th ế thấy, ky

lụ c này đ ạ t m ộ t tầ m vóc mới tro n g n ă m 2011 c h o thị tr ư ờ n g M&A Việt Nam

350 300 250

Biêu 1.15: Tình hình ìio ạ t đ ộ n g M & A Việt N a w tù năm 2003 đến 2011

[ So sãnh váĩ hoạt động NMÌA trong khu vực ]

Giá trị các thưcTTig vụ M&A tro n g khu v ự c C h â u A - Thái Bình D u ơ n g

đ ạ t m ốc cao n h ấ t n ă m 2007, và đ a n g có dâu h iệ u g ia m trong n h ữ n g n ă m qua

Tuy nhiên, Viột N am đ a n g đi theo h u ớ n g n g ư ợ c lại, với n h ữ n g hước tă n g

trư u n g m ạ n h m ẽ qua các n ăm

Giá trị

2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011

■ ■ ■ \/»ột N am ■■ ■— A sta - P aof)C

Biêu 1.16: So sánh tăn g trưởng h o ạ t động M & A Việt N am và

Châu Á Thái Bình dương

Sô lư ợng và giá trị cua các th ư ư n g v ụ M&A Việt N a m vẫn còn khá k h iê m tôVi ca vê' khối lư ợ n g và giá trị giao dịch so với các n ư ớ c tro n g k h u v ự c lân cận

n h u Triing Q uốc, H ồ n g K ông, Phillipines, Indonesia, Thái Lan hay M alaysia

ịxcm <0 sánh quy mô giao dịch M & A của Vietnam so với một sô'quốc gia châu Á nãm 2Ĩ10, nguồn PĩvC).

[ vẻ quy mò cúa thtrong VM ]

Các giao dịch tại Việt N a m chù yếu là các giao dịch ỏ q u y rnô n h o và vừa;

q u a n sát các th ư ơ n g vụ M &A d iễ n ra tại Việt N a m tù 2009 - 201 ỉ, có th è thấy

hai loại th ư ơ n g vụ chiếm ư u thế: đ ó là giao dịch q uv m ô n h o với giá trị dướ i

5 triệu USD và các giao dịch ờ m ứ c tr u n g có q u y m ô k h o á n g 20 triệu USD/

th ư ơ n g vụ

■ Dưới 5 tríệu USD

■ 5 triệu USD - 20 triệu USD

D Trên 20 triệu USD

Biểu 1,18: Q u y mô thương vụ M & A tạ i V iệt N am

Các th ư ơ n g vụ M & A lớn g ắn với đôì tác chiến lược củ a các c ô n g ty n h à

n ư ó c lớn cô p h ầ n h ó a vẫn ch ư a d iễ n ra do tốc đ ộ cô p h ầ n hó a c h ậ m và n h ữ n g

k hó k h ă n tro n g việc tìm kiêm và lự a chọn đối tác chiến lược Xu h ư ó n g này

có n h iề u th ay đ ố i tro n g n ă m 2011, khi xuâ't h iện n h iề u th ư ơ n g v ụ kVn hơn

[ vẻ đặc điểm cùa thirong vụ ]

Xét v ề s ố lư ợ n g th ư o n g vụ, các th ư ơ n g vụ liên q u a n đ ế n d o a n h n g h iệ p nội chiếm đ a sô' với 77% C on sô' n à y cho c h ú n g ta thây, h o ạ t đ ộ n g M&A và

c h u y ến n h ư ợ n g d iễ n ra sôi đ ộ n g tại Việt N a m , d ù giá trị các th ư ơ n g v ụ này

k h ô n g lớn Các d o a n h n g h iệ p đ ã và đ a n g tiêh hhnh tái câu tr ú c các k h oản

đ ẩ u tư của m ình, ví d ụ n h ư ch u y ê n n h ư ợ n g các d ự án h o ặ c cô n g ty m à hợ đã

th a m gia tro n g giai đ o ạ n tă n g tr ư ờ n g nó n g trư ớ c đây

Xét v ề giá trị thưcm g vụ, các th ư ơ n g vụ \ớn đ ề u có y ê u tô’n ư ớ c n g o ài N hà

đ ầ u tu n ư ó c ngoài chiếm tý lệ 66% giá trị các giao d ịch M&A N ă m 2011, là

n ă m có n h iề u th ư ơ n g vụ lớn đ ư ợ c ghi nhận, và có th ế kết lu ận v ề xu h ư ớ n g

n h à đ ẩ u tư n ư ớ c ngoài m u a lại các d o a n h n g h iệ p chất lư ợ n g cù a Việt N am

đ a n g k ể )

■ D N n ư ớ c ngoài

m u a D N Viẹt

N a m

Biêu 1.19: Tỷ trọng M & A ỉiẽn quan đến doanh nghiệp Việt N am và

doanh nghiệp nước ngoài, x é t v ề sô ỉượttg và g iá trị thương vụ

Biểu 1.20: Tỷ ỉệ M & A liên quan (têu doanh nghiệp nội địa

[ Phán loại M&A theo ngành: Tái chính ngãn h« ig, hãng tiêu dũng là nhũng ngãnh chú đao ]

N g à n h h à n g tiêu d ù n g đ ư ợ c đ á n h giá là th u h ú t nliât, với tông giá trị

th ư a n g vụ lên đ ê h 1 ty USD, chiêm 25% tổng giá trị M&A tại Việt N am

C ác th ư ơ n g vụ nổi b ậ t và m u a tỷ lệ cô’ p h ầ n chi phô'i cho th ây xu h ư ớ n g

các nhà đ ầu tu n ư ớ c ngoài đ a n g th ự c hiện m o rộ n g chuồi giá trị Vii tiõp cận thị trư ừ n g th ô n g qua M&A cỏ thê kê d en ctíc thutì^ng vụ n h u U nicharm - Diana, M arico - iCI’ C arlsb erg - Bia Huế

Lĩnh v ụ c tài chính - n g ân h à n g đ ư ợ c các nhà đầii tu n u á c ngoài tièp tục

q u a n tâm Các th ô n g tin v ề M iz u h o “ V ietcom bank, 1FC - V ietinbank, I^VI

- Talant cho th â y các n h à đ ẩ u tu n ư ó c ngoài vẩn m o n g m u ố n đ ư ợ c đ ẩu tư chiến lược vào các tổ chức tài chính lớn cô p h ầ n hỏa

Riêng với bâ't đ ộ n g sản, chính n h ũ n g khó k hăn tro n g n ă m 2011 khien cho

h o ạ t đ ộ n g M&A tro n g lĩnh v ự c nàv diễn ra tuxyng đối sôi đ ộng N hiều gicìo dịch liên q u a n đ ến bâ't đ ộ n g sản đ ã diễn ra n h ư n g k h ô n g đ ư ợ c công bố, chu yêli là đôì tác tro n g n ư ó c b án cho các nhà đ ầ u tu n ư ớ c ngoài

Biểu 1.21: M & A phân lo ạ i theo ngành, lĩnh vực năm 2011

[ M&A ttầeo quốc gia - Nhật Bản dần đáu ]

N h ậ t Bcin d ẫ n đ ẩ u các quôc gia cỏ d o a n h n g h iệ p th ự c hiộn M&A vao Việt

N am xét cà về s ố lư ợ n g và giá trị Và giới q u a n sát đ a n g nói v ề m ộ t "Làn sóng

đ ầ u tu từ N h ậ t Ban" C ác thiKíng vụ đ ư ợ c nói đ ê h nh iều nhéVt là Mi/Aiho tra

th à n h đôi tác chiến luợ c cua V ietcom bank h ciy t h ư a n g vụ U nicham m u a 95%

cổ p h ần cù a Diana

Trong sô'các t h u a n g vại đ ầ u tu ra nước ngoài cua d o a n h n g h iệ p N h ật Ban,

s ố lư ợ n g các th ư ơ n g vụ m à d o a n h n g h iệ p Việt tr a th à n h đối tác đ ă tă n g tái 80%, từ m ứ c 10 th ư ơ n g vụ năm 2010 tăng lên th à n h 18 th ư ơ n g vụ năm 2011

Đ iều nàv cỏ xu t h ế tiếp tục tro n g n ă m 2012 và ghi d ấ u ấn đ ặ c biệt khi đ à có tới 8 th ư o n g vụ chì tro n g v ò n g 4 th á n g đ ầ u năm C ũ n g tới th á n g 4/2012 đà

có 69 th ư ơ n g vụ đ ư ợ c ghi n h ận tính từ thòi điểm n ă m 1993, năm đ á n h d ấu lìuuyng vụ M & A đ ầ u tiên cua d o a n h n g h iệ p N h ật Ban vào Viột N am Tuy nhiêĩi, đ iểu th ú vị lại ờ c h ỗ tái 90% s ố th ư ơ n g vụ lại d iễ n ra vào thời đ icm sau

n ă m 2006 t r a lại đâv N g u y ê n n h â n đ u ợ c giai thích boi q u á trình tụ d o hóa sau khi Việt N a m gia n h ậ p tổ chức W TO vào thời đ iể m th á n g 1/2007 đ ã thu

h ủ l m ộ t lư ợ n g lớn d ò n g vốn đ ẩ u tu n u ó c ngoài, và ch ín h đ iều này đ ã p h ần

n ào th ú c đ ẩ y h o ạ t đ ộ n g đ ầ u tu th ô n g qua M&A cua d o a n h n g h iệ p N h ậ t Ban

N ển kinh tê Việt N ain vẫn tổn tại n h ữ n g yếu tố bất Ôn n h ư lạm p h á t cao,

th â m h ụ t th ư ơ n g mại Tuv nhiên, triển vọng v ề việc d u y trì đ ư ợ c tốc đ ộ tăng

tr u a iìg kinh tế, tro n g bôi canh m ứ c d â n sô' tăng và châ't lư ợ n g cuộc số n g d ần

đ u ự c n â n g cao vẫn là y ếu tố đ ư ợ c râ't nhiều d o a n h n g h iệ p N h ậ t Ban đ á n h giá là cơ hội tô't đ ể tă n g cư ờ n g cơ hội h ợ p tác kinh d o a n h N h ữ n g th ư ơ n g

vụ nối bật n ă m 2011 n h u các U nicharm , hav N g â n h à n g M iz u h o cho ta thây

xu lìUxVng d ẩ n gia tă n g v ề q u y mô, giá trị các th ư ơ n g vụ, có thô nói với các

d o o n h n g h iệ p N h ậ t Ban xu hinVng chọn đôi tác Việt tro n g các th ư o n g vụ

M&A mới chi bắt đ ẩ u {nguồn: Recof).

Baug 1.3: Q u ô c g ia có M & A nhiều nhất tạ i Việt N am (xét theo số th ư ơ ĩig

o c

<fZ JC

o

oòro

?ĩ fN

>

D o

oc

Õ

o

(N c

< 0*

£

ỊC ặ

«3 s o u o.

4-^

'(T3

• F-« O- «!>•

£ 03 c

p-00

ọ

¥Ì N

'<13

JZ

o-u CQ

ỉ:

(N ỉ* o ƠN

s

O' (N o

o

O

«5 X

c

19 t3 :S ^

2 ^

c 2

S I

<c Q

j C c

Ũ O

c

IQ u X c

Ễ

c 03

<s

0^ ro

6 z p

ẩ

1-^

<

£ c

4-^ o

>

>

< c '^59 5b

z

o r: ã

2

J2'

ns 13

< 0^

u 'c

5

>

u u

II s

ẵX H

s:

c rz A

a

c c5

Ọ t

0

o

'< ^ 3

£

»>>

-C p a

o (N

i

ÍN

(N

c -2

Q 1

c -C -03

£

•~ ỉ t/^

u c c«

•4~<

<uc5c2

í/ì w

o r3 i _ Ĩ l 3 r\

Oí

c u

p (N

r>

X o

4-^

cn

V

èc

CÁC x u HƯỚNG M&A

NỔI BẬT TRONG GIAI ĐOẠN 2009 - 2011 TẠI VIỆT NAM• • • •

[ Tái cáu trúc Ngân hãng vã nhũng thvong vụ họp nhát thựe sự 1

Từ đ ầ u n ă m 2011, M&A tro n g lĩnh vực N g â n h à n g tài c h ín h đ ã đ ưự c d ụ

b áo là sôi đ ộ n g Và n h ậ n đ ịn h n ày đ ã th à n h h iện th ự c với n h ữ n g th ư ơ n g vụ M&A đ ìn h đ á m tro n g n ă m nay T rong thời g ian tới, c h ú n g tôi v ẫn lạc q u a n

hy vọng các N g â n h à n g n h ò sẽ có đ ư ợ c n h ữ n g n g u ồ n đ ầ u tư từ các đối tác chiên lược, so n g so n g với nó là n h ữ n g th ư ơ n g v ụ h ợ p nhâ't có q u v m ô lớn tro n g n g à n h này

N g ân h à n g n h à n ư ớ c đ ã vào cuộc với c h ư ơ n g trìn h tái câu trú c tổng thế;

và trong giai đ o ạ n 2011 - 2012, các th ư ơ n g v ụ h ợ p n h ấ t th ự c s ự đ ã đ ư ợ c diễn

ra trong n g à n h n g á n hàng:

/ H ợ p n h ấ t 03 n g â n h à n g SCB, Tín nghĩa, Đệ nhâ't th à n h N g â n h à n g SCB./ Sáp n h ậ p H a b u b a n k và SHB

/ N g â n h à n g T M C P Gia đ ịn h trờ th à n h N g â n h à n g Ban Việt

Theo tu y ê n bô' của n g â n h à n g N h à n ư ớ c đ ầ u n ă m 2012, d ự b áo còn 5 - 8

n g â n h à n g n ữ a n ằ m tro n g d iện s ắ p xếp, tái câu trúc

[ Doanh nghiệp V iệ t Nam lã I t g ư õ i đi mua chủ đòng ]

T ừ n ă m 2009, các đ ộ n g thái n h à đ ầ u tư Việt N a m trờ th à n h n g ư ờ i m u a đ ã bâ't đầu: đ ó là BIDV m u a lại m ộ t n g â n h à n g tại C a m p u c h ia Đ ây c ũ n g là m ột

ví d ụ tiêu biểu cho việc m ộ t s ô 'd o a n h n g h iệ p Việt N a m đ ã và đ a n g trô th à n h

n h ữ n g n g ư ờ i m u a ch ủ đ ộ n g tro n g h o ạ t đ ộ n g M&A

Đ iếm th ú vị ơ chỗ, trư ớ c đ ây khi nói đ ê h M & A h ay nói đ ế n đôi tác chiến

lược, ngườ i ta thưcmg n g h ĩ n g ay đ ê h yếu t ố n ư ớ c ngoài Tuy nhiên, q u a n

n iệm đ ó giờ đ â y đ ã có th ay đổi T heo th ố n g kê n ă m 2009, s ố lư ợ n g các giao dịch d o a n h n g h iệ p Việt N a m m u a iại d o a n h n g h iệ p Việt N a m là 40% tổ n g s ố giao dịch to àn thị trư ờ n g G iao dịch d o a n h n g h iệ p Việt N a m m u a lại d o a n h

n g h iệ p n ư ó c ngoài, hoặc m u a lại m ộ t bộ p h ậ n d o a n h n g h iệ p n ư ớ c ngoài

c h ie m 4,62% tố n g s ố giao dịch năm 2009

M ột điến h ìn h khác cho việc trờ th à n h m ột d o a n h n g h iệ p đi m u a (acquirer)

tr o n g năm 2009 là Viettel Tiêp sau việc tr a th à n h đối tác chiến lược cua

n g â n h à n g T M C P Q u â n đội MB, Viettel tiếp tục hiện d iệ n q u a th ư o n g vụ

V inaconex vào thời điểm đ á y cua thị tr ư ờ n g c h ứ n g khoán Vào 2/2009, Viettel

đã h o à n tât việc m u a 35 triệu cổ p h ầ n cua Vinaconex - m ộ t tro n g n h ữ n g tập

đ o à n h à n g đ ầ u tại Việt N a m tro n g n g à n h xây d ự n g , h o ạ t đ ộ n g tro n g các lĩnh

v ự c xây d ụ n g , tư vấn đ ầ u tư, thiết kế, hoạch đ ịn h , xuâ't n h ậ p kh ẩu tra n g thiết

bị, n g u y ê n vật liệu cho n g à n h xây d ự n g và các n g à n h liên q u an G iao dịch

n à y đ a g iú p cho Vinaconex th u đ ư ợ c 701,9 ty đ ổ n g (tư ơ n g đ ư ơ n g 40,1 triệu

đ ô la Mỹ) Sau g iao dịch m u a b án này, Viettel đ ã n ắ m g iữ 18,9% cổ p h ầ n của

V inaconex và có ý đ ịn h m u a th êm cô p h ẩ n n ử a cùa Vinaconex N ă m 2009, Viettel và Vinaconex c ù n g đà h o à n tât việc th à n h lập C ô n g ty CP Tài chính

V inaconex - Viettel

K h ô n g chi th ự c hiện chiến lược m u a lại tro n g nưóc, Viettel là d o a n h

n g h iệ p viễn th ô n g đ ầ u tiên của Việt N am đ ẩ u tư ra n ư ó c ngoài với việc đ ầ u tii' v ào thị tr ư ờ n g C a m p u c h ia Viettcl cũ n g đ a n g h ư ớ n g đ ế n việc th a m gia

m u a lại hoặc g ó p v ốn vào các m ạ n g di đ ộ n g ở thị tr ư ờ n g các n ư ó c th u ộ c

c h â u Á, châu Phi và Mỹ latinh T heo đ á n h giá cua Viettel, d o k h ủ n g h o à n g tài ch ín h toàn cầu, n h iề u n h à đ ầ u tư đ a n g b án lại các công ty viễn th ô n g với giá g iảm 2 - 4 lần so với giá cách đ â y 2 - 3 n ăm Đ ây là cơ hội đ ể Viettel

th ân ì n h ậ p thị tr ư ờ n g q u ố c tế

N h ũ iig " n g ư ờ i m u a " tro n g khôỉ tư n h â n đã và đ a n g trỗi d ậ y tro n g n h ữ n g năiTi q u a tại Việt N am VcVi việc tậ n d ụ n g đ ư ợ c các cơ hội trên thị trư ờ n g

c h ư n g k h o án và tậ p tr u n g đ ư ợ c các n g u ồ n lực M ột loạt các tậ p đ o à n tư n h â n

m ạ n h đ ã và đ a n g h iện d iện và có n h ữ n g đ ộ n g thái M &A nhâ't định T rong

d a n h sách n à y cần phai k ể đ ế n K inh Đô - tậ p đ o à n ch u y ê n về th ự c p h ẩm ,

H ò a Phát, H o à n g A n h Gia Lai, P rim e Group,

V inam ilk c ũ n g là m ộ t đ iển h ìn h với 3 th ư o n g v ụ ticu biếu là m u a lai công

tv sử a Lam Sơn, F&N VN và M iraka (N ew zealan d ) Tổng giá trị giao dịch

cu a 3 th u tm g vụ đ ạ t g ần 29 triệu USD; sự m ạ n h d ạ n của V inam ilk cho thây

sụ chu đ ộ n g củ a công ty tro n g việc n ắm bắt cư hội và m ờ rộ n g thị trư ờ n g troni; việc m u a lại các d o a n h n g h iệ p có tiềm n ă n g p h á t triển c ù n g n g à n h , đ ặc biệt tro n g th ư ơ n g vụ đ ầ u tư vào công ty M iraka Lim ited cúa N e w z e a la n d

là rnột bước đi chiêh lược cho th â y sự lớn m ạ n h và chủ đ ô n g hội n h ậ p q uốc

tê 'c ù a Vinamilk Với d ụ án cua M irak a V inam ilk kỳ v ọ n g sẽ chu đ ộ n g hơn tro n g n g u ổ n n g u y ê n liệu và tận d ụ n g chuỗi giá trị gia tă n g c ũ n g n h u công

n g h ệ sán xuâ't sữ a h à n g đ ầ u t h ế giới

Một d o a n h n g h iệ p c ũ n g có m ứ c đ ộ tă n g tr ư ò n g vô c ù n g ấn tucm g là công

ty M asan Trong 2 n ă m q u a M asan đ ã tă n g c ư ờ n g h o ạ t đ ộ n g M &A với các

m ụ c tiêu n h ư N u ip h a o \'in a c a fe , b ên c ạ n h đ ó với sự đ ầ u tu củ a q u ỹ đ ầ u tu và các công ty khác m à vôVi đ iề u lệ, d o a n h th u và giá cô p h iế u cú a M asan tăng

m ạ n h trong n ă m 2010 Đ ây là công ty k h á th à n h c ô n g vói ch iến lược đi tắt

đ ó n đ ầu , tăn g tr ư ờ n g cơ học đ ê tậ n d ụ n g cơ hội

[ Thàu tóm & chóng thâu t6m ]

So với các th ư ơ n g vụ củ a n ă m 2009 - 2010, n ă m 2011 xuâ't h iệ n các th ư ơ n g

v ụ với tính chất p h ứ c tạ p h ơ n n h iều C ác th ư o n g v ụ th â u tó m th ù địch (hostile) c ũ n g xuâ't h iện n h iề u hơn

N ăm 2010 b ắ t đ ầ u nổi lên n h ữ n g t h ư o n g vụ ch ào m u a công khai và thôn tính trên sàn c h ứ n g khoán Tiêu b iểu tr o n g s ố đ ó là th ư ơ n g vụ C T C P th u y sán H ù n g Vưcmg (HVG) chào m u a C T C P th u y san An G ian g (AGP), CTCP

D ư ợ c Viễn Đ ô n g (DVD) có các đ ộ n g thái m u a cô p h iế u với ý đ ịn h th â u tóm

C TC P Dược H à Tây (DHT), và PNJ c h à o m u a S F Q h a y BTA In v e s tm e n t m u a

cô p h iế u của Descon Tuy nhiên, b ư ớ c s a n g n ă m 2011, các th ư ơ n g vụ có tính chất p h ứ c tạ p h ơ n hắn Đ iển h in h là h à n g loạt đ ộ n g thái đ ư ợ c cho là n h ó m

cổ đ ô n g m u ố n tă n g tỷ lệ cố p h ầ n chi p h ố i tại S acom bank, thưcyng v ụ M asan

và Vinacaíe Biên hòa

Các th ư ơ n g vụ chào m u a công khai h o ặ c th â u tóm trên sàn c h ứ n g k h o án

là m ộ t dâli hiệu p h á t triến ch u y ê n n g h iệ p h ơ n cùa thị tr ư ờ n g c h ứ n g k h o án Việt N am c ũ n g n h u p h ư o n g th ứ c M &A ơ Việt N am Việc khới đ ộ n g xu

h ư ớ n g chào m u a công khai trên thị trưcTTig đ a n g đ ấ y các công ty đại c h ú n gđôi m ặ t với khii n ă n g bị th â u tóm, bị m u a lại, bị s á p n h ậ p bâ't cứ lúc nào

[ Cãc thurong vụ liên quan đén nhã đầu tu rarõc ngoãi chiém tỷ lé Idn Xu hưdng đ ầ u tir của Nhặt Bản ]

Xét vể chu th ế th am gia M&A, tr o n g tô n g s ố 4,7 tv USD giá trị các thiKTng

v ụ tro n g n ă m 2011 tại Việt N a m thì tổ n g giá trị các th ư ơ n g vụ có vếu tô 'n ư ớ c ngoài vẫn chiếm tỷ trọ n g khá cao; 66% v ề giá trị

N h ù n g thưcm g v ụ tiêu biểu n h ấ t đ ư ợ c công b ố n h ư IFC m u a 10% cua Vietìnbank, M iz u h o m u a cổ p h ầ n chiến lưực cua Vietcom bank, C arlsberg

m u a lại p h ẩn vô'n g ó p tại H u d a Huế

N h ữ n g yêli tô 'ch ín h lý giai cho việc tv trọng các th ư o n g v ụ có yêu t ố n ư ó c ngoai gia tăng tại Việt N am là d o n h à đ ầ u tu n ư ớ c ngoài đ ã n h ậ n th â y n h ữ n g

cơ hội d ầ u tu th u ậ n lợi h ơ n khi m u a lại công tv th ay vì th ự c hiện đ ầ u tư trực tiếp M ặt khác n ă m 2011, các th ư ơ n g vụ liên q u a n đ ế n lựa chọn n h à đ ẩ u tư chiến lược đà đ ư ợ c th ự c hiện

lrí)ng năm 2011, các tập đ o à n tù N h ậ t Bcin có đ ó n g g ó p n h iề u n h â t vào

d ò n g tiền M&A cho thị trư ờ n g Việt N a m với tổ n g giá trị th ư ơ n g v ụ lên đ ế n

596 triệu USD N h à đ ầ u tư N h ậ t Bản đ a n g có xu h ư ớ n g đ ầ u tư m ạ n h vào 2

n g àn h h àn g tiêu d ù n g và tài chính Đ ây là 2 lĩnh vực có tốc đ ộ tă n g tr ư ờ n g

n h a n h trong n h ữ n g n ă m g ầ n đ â y và là m ụ c tiêu đ ầ u tir cúa nh iều đ ịn h c h ế tài chính n ư ó c ngoài

Tiỏu biếu n h ấ t tro n g lĩnh vực tài chính là th ư ơ n g vụ p h á t h à n h cổ p h ầ n

cỏ giá trị lớn n h â t tù trướ c đ ê h n a y cua V ietcom bank (VCB) N g â n h à n g này p h á t h à n h riêng le 15% cô p h ầ n cho M izuho Đây là lần th ứ 2 m ộ t n g ân

h à n g N h ậ t th a m gia làm cổ đ ô n g chiến lược củ a m ộ t n g â n h à n g ờ Việt N am

T h ư ơ n g vụ trư ớ c là S u m ito m o M itsui Banking C o rp o ra tio n m u a 15% cổ

p h ầ n cua Exim bank

Trong lĩnh v ự c h à n g tiêu d ù n g có sụ kiện U n ich arm m u a lại 95% cổ p h ầ n cua n ia n a v á i giá trị ưóc k h o a n g 129 triệu USD; Kirin H o ld in g m u a lại cổ

p h ẩ n chi phôi tại C ô n g ty cổ p h ầ n Thực p h ẩ m q u ố c t ế - lnterf(ìod (1FS); Daio Paper m u a cổ p h ầ n của G iây Sài Gòn, Glico m u a 10,5% vôh đ iều lệ của

K inhĐ cL

[ Cãc doatìh nghiệp V iệ t Nwn tái cáu trũc ]

Xíi hưmi^ tá i cấu trúc các (i(m v ị thành viẽn cùa các tậ p doàtt nhà nước

vù tĩ4 tìỉiãn.

Sau m ột vài n ă m p h á t triến th e o h u á n g th à n h lập, m u a lại n h iề u công ty con, n ân g câ'p n h iề u đ ơ n vị p h ụ th u ộ c th àn h công tv đ ộ c lập và h in h th à n h hưcVng đi theo m ô h in h công tv n ìẹ - con hoặc m ô h ìn h Tập đ o à n , m ộ t s ố doanh n g h iệ p tù khôi d o a n h n g h iệ p nhà nướ c và Tập đ o à n tư n h â n đà bat đẩu n hận th ây y êu cầu tâ't yếu c u a tái câu trú c đ ê h ư ớ n g tới n g à n h kinh

do an h aVt lõi, c ũ n g n h u đ ả m bao h iệ u q u a đ ầ u tư N h iề u d o a n h n g h iệ p Việt

N a m cô' g ắ n g b á n đi các công ty m à hụ đ á n h giá là đ ã đ ầ u tư ngoài n g àn h

q u á rộ n g và đ ầ u tư k h ô n g hiệu q u à

N ă m 2010, th ư ơ n g vụ đ iể n h ìn h n h ấ t tr o n g tái câu trú c là Kinh Dô sáp

n h ậ p Kinh Đô M iền Bắc và C ô n g ty CP k e m K ido th ô n g q u a việc h o án đối

cô p h iế u cúa các công ty này T rong năm 2011, các th ư ơ n g vụ liên q u a n đên sắp xếp, tái câu trú c d iễ n ra nhiều Ví d ụ , V in g ro u p h ợ p nhâ't V iacom và Vinpearl, FPT h ợ p nhâ't m ộ t sô công ty th à n h viên

Xu h ư ớ n g tái câu trú c đ ò i hỏi các d o a n h n g h iệ p p h ái có chiến lưực q u á n trị h ậ u M & A h ợ p lý n h ằ m tạo đ ư ợ c giá trị c ộ n g h ư ờ n g Đ iều n à v k h ô n g h ể

đ ơ n giàn C h ú n g ta ch ờ kết q u á tro n g tư ơ n g lai của n h ữ n g th ư ơ n g vụ n h ư

h ợ p n h ấ t 3 n g â n hàng, sáp n h ậ p H a b u b a n k v à o SHB, h ay Viettel sẽ làm gì với EVN Telecom?