Phát triển đội ngũ cán bộ quản lí trường tiểu học huyện võ nhai đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Vì vậy, quán triệt định hướng của Đại hội XII của Đảng, trong giáo dụchiện nay khẳng định sự đổi mới các yếu tố cơ bản của giáo dục và đào tạo, trong đó chú trọng đến phát triển con ng

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TRIỆU TIẾN VĂN

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÍ TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN VÕ NHAI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2019

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TRIỆU TIẾN VĂN

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÍ TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN VÕ NHAI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS.Nguyễn Thành Kỉnh

THÁI NGUYÊN - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2019

Tác giả luận văn

Triệu Tiến Văn

Đặc biệt, với tấm lòng thành kính, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến

TS.Nguyễn Thành Kỉnh, người đã trực tiếp hướng dẫn khoa học và tận tình giúp

đỡ em trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn đồng nghiệp, bạn bè, người thân đã tạo điềukiện cả về thời gian, vật chất, tinh thần cho tác giả trong suốt quá trình học tập,nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, mặc dù bảnthân em đã luôn cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết.Kính mong được sự góp ý, chỉ dẫn của các Thầy, các Cô và các bạn đồng nghiệp

Em xin trân trọng cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2019

Tác giả luận văn

Triệu Tiến Văn

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

BẢNG KÍ HIỆU VIẾT TẮT iv

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ v

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Giả thuyết khoa học 3

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÍ TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 5

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 5

1.1.1 Trên thế giới 5

1.1.2 Trong nước 6

1.2 Một số khái niệm công cụ của đề tài 8

1.2.1 Nguồn nhân lực, nguồn nhân lực giáo dục 8

1.2.2 Cán bộ quản lý giáo dục 9

1.2.3 Đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học 10

1.2.4 Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học 10

1.3 Một số vấn đề cơ bản về năng lực đội ngũ cán bộ quản lí trường tiểu học trong bối cảnh đổi mới giáo dục 11

1.3.1 Giáo dục tiểu học trong bối cảnh đổi mới giáo dục 11

1.3.2 Vai trò và ý nghĩa của phát triển đội ngũ của cán bộ quản lý trường tiểu

học 15

1.3.3 Sự thay đổi về vai trò và những năng lực mới đòi hỏi ởcán bộ quản lý trường tiểu họctrong bối cảnh đổi mới giáo dục tiểu học 16

1.4 Phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 17

1.4.1 Quy hoạch đội ngũCBQL trường tiểu học 17

1.4.2 Bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ CBQL trường tiểu học 19

1.4.3 Kiểm tra, đánh giá công tác phát triển cán bộ quản lý trường tiểu học 21

1.4.4 Xây dựng môi trường làm việc và chính sách ưu đãi tạo động lực phát triển cho đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học 22

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học 23

1.5.1 Cơ chế, chính sách đối với giáo viên, CBQL trong trường học 23

1.5.2 Năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học 23

1.5.3 Sự quan tâm của lãnh đạo cấp trên và địa phương đối với công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học 24

1.5.4 Điều kiện kinh tế xã hội địa phương nơi trường đóng trụ sở 25

Kết luận chương 1 26

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÍ TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN VÕ NHAI, TỈNH THÁI NGUYÊN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 27

2.1 Khái quát điều kiện kinh tế, xã hội, giáo dục huyện Võ Nhai 27

2.1.1 Đặc điểm kinh tế, xã hội 27

2.1.2 Khái quát về giáo dục tiểu học Võ Nhai 28

2.2 Khái quát về khảo sát thực trạng 28

2.2.1 Mục đích khảo sát 28

2.2.2 Nội dung khảo sát 28

2.2.3 Phương pháp khảo sát 29

2.2.4 Tiêu chí và thang đánh giá 30

2.3 Kết quả khảo sát thực trạng 30

2.3.1 Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lýtrường tiểu học huyện Võ Nhai tỉnh

Thái Nguyên 30

2.4 Thực trạng phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 40

2.4.1 Thực trạng quy hoạch đội ngũ CBQL 40

2.4.2 Thực trạng bồi dưỡng và sử dụng CBQL trường TH huyện Võ Nhai 42

2.4.3 Thực trạng kiểm tra, đánh giá CBQL trường tiểu học trên địa bàn huyện Võ Nhai 48

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học huyện Võ Nhai 49

2.6 Đánh giá chung về thực trạng đội ngũ và phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học huyện Võ Nhai 51

Kết luận chương 2 56

Chương 3 BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CBQL TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN VÕ NHAI, TỈNH THÁI NGUYÊN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 58

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 58

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 58

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 58

3.1.3 Nguyên tắcđảm bảo tính hệ thống 59

3.2 Biện pháp triển đội ngũ CBQL trường tiểu học huyện Võ Nhai 59

3.2.1 Uỷ ban nhân dân huyện Võ Nhai cần tiến hành thực hiện phân cấp triệt để quản lý nhà nước về giáo dục đối với cấp tiểu học theo hướng giao quyền chủ động cho Phòng GD&ĐThuyện Võ Nhai 59

3.2.2 Đánh giá đội ngũ CBQL trường tiểu học huyện Võ Nhai theo chuẩn chức danh và năng lực quản lý phù hợp với nhiệm vụ phát triển sự nghiệp giáo dục huyện Võ Nhai 61

3.2.3 Kế hoạch hóa phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học 63 3.2.4 Tổ chức đánh giá CBQL trường Tiểu học theo Chuẩn chức danh và năng

lực quản lý phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục 65

3.2.5 Bồi dưỡng năng lực cho CBQL trường tiểu học huyện Võ Nhai, tỉnh

Thái Nguyên theo Chuẩn CBQL trường phổ thông 67

3.2.6 Xây dựng và thực hiện chính sách ưu đãi nhằm tạo động lực cho sự phát triển của đội ngũ CBQL trường tiểu học 69

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 71

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 71

Kết luận chương 3 78

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 79

1 Kết luận 79

2 Kiến nghị 80

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 83 PHỤ LỤC

BẢNG KÍ HIỆU VIẾT TẮT

CBQL : Cán bộ quản lí

ĐT, BD : Đào tạo, bồi dưỡng

GD & ĐT : Giáo dục và Đào tạo

GV : Giáo viênKTXH : Kinh tế xã hộiPPDH : Phương pháp dạy họcQLNN : Quản lí Nhà nước

TH : Tiểu học

THCS : Trung học cơ sở

Bảng biểu:

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ

Bảng 2.1 Đội ngũ CB, GV các trường TH huyện Võ Nhai 28Bảng 2.2 Mẫu đối tượng khảo sát 29Bảng 2.3 Số lượng đội ngũ cán bộ quản lí trường tiểu học huyện Võ Nhai 30Bảng 2.4 Thực trạng đội ngũ CBQL trường tiểu học huyện Võ Nhai theo cơ

cấu giới về giới tính, về dân tộc 31Bảng 2.5 Trình độ của đội ngũ quản lí tại các trường TH huyện Võ Nhai 33Bảng 2.6 Trình độ ngoại ngữ và tin học của CBQL 34Bảng 2.7 Thực trạng kiến thức và nghiệp vụ quản lí của CBQL trường TH 35Bảng 2.8 Đánh giá về năng lực thực hiện các nhiệm vụ của CQBL trường TH 37

Bảng 2.9 Đánh giá về công tác quy hoạch phát triển đội ngũ CBQL trường

tiểu học 40Bảng 2.10 Đánh giá thực trạng công tác bồi dưỡng CBQL trường tiểu học

huyện Võ Nhai 42Bảng 2.11 Nội dung tập huấn, bồi dưỡng nâng cao cho lớp CBQL, GV 45Bảng 2.12 Thực trạng sử dụng CBQL trường tiểu học huyện Võ Nhai 46Bảng 2.13 Thực trạng kiểm tra, đánh giá CBQL trường tiểu học trên địa bàn

huyện Võ Nhai 48Bảng 2.14 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ CBQL

trường tiểu học huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên 50Bảng 3.1 Mức độ cần thiết của các biện pháp 73Bảng 3.2 Mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất 75

Hình vẽ:

Hình 2.1 Độ tuổi của CBQL các trường tiểu học Võ Nhai 32Hình 2.2 Thâm niên làm công tác quản lí của CBQL 32

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Nguồn nhân lực được coi là yếu tố quyết định trong quá trình công nghiệphóa, hiện đại hóa, hội nhập kinh tế quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước tahiện nay Vì vậy, quán triệt định hướng của Đại hội XII của Đảng, trong giáo dụchiện nay khẳng định sự đổi mới các yếu tố cơ bản của giáo dục và đào tạo, trong

đó chú trọng đến phát triển con người, phát triển đội ngũ cán bộ quản lí, tạo nềntảng đến năm 2030, giáo dục Việt Nam là một trong những nền giáo dục tiên tiến ởkhu vực Đông Nam Á và châu Á.Cán bộ quản lí giáo dục, nhất là đội ngũ cán bộquản lí và giáo viên hiện nay luôn nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước,trong đó đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên đòi hỏi phải đạt chuẩn và tiêu chuẩnnhất định Qua công tác đánh giá thực trạng về chất lượng của CBQL giáo dục cáccấp dựa trên chuẩn/tiêu chuẩn đã ban hành, hiện nay còn tồn tại CBQL chưa đạtchuẩn theo quy định Do đó, từ cấp trung ương đến các tỉnh hiện nay đã xây dựngchương trình, có kế hoạch bồi dưỡng năng lực cho CBQL và GV nhằm đạtchuẩn/tiêu chuẩn đã ban hành Trong ngành giáo dục, đối với CBQL, GV chưa đạtchuẩn/tiêu chuẩn quy định, theo sự chỉ đạo từ Chính phủ ngành giáo dục đã vàđang xây dựng lộ trình để thực hiện tinh giản biên chế Trước những thách thứctrên, để đổi mới và đẩy mạnh giáo dục phát triển, việc đặt ra những yêu cầu vềphát triển đội ngũ CBQL ngày càng trở nên cấp thiết

Hiện nay, theo đánh giá của Sở GD &ĐT tỉnh Thái Nguyên thì CBQL củatỉnh Thái Nguyênnói chung và huyện Võ Nhai nói riêng về cơ bản đủ về số lượng,

có phẩm chất đạo đức và ý thức chính trị tốt, tương đối hợp lí về cơ cấu,đạt chuẩn

và trên chuẩn trình độ đào tạo, có lòng yêu nghề, có năng lực tự bồi dưỡng để nângcao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, có tinh thần trách nhiệm trong công việc, đápứng

được nhiệm vụ được giao của các nhà trường Công tác quy hoạch, tuyển dụng, bổnhiệm, miễn nhiệm và sử dụng, bố tríđội ngũ được tăng cường và thực hiện khátốt; Sở GD &ĐT tỉnh Thái Nguyên đã chú trọng bồi dưỡng thường xuyên cho đội

ngũ CBQL các trường phổ thông trên địa bàn toàn tỉnh, tổ chức thực hiện theo cácvăn

bản chỉ đạo của Bộ và từng bước đạt hiệu quả; trong công tác xây dựng kế hoạch

và bồi dưỡng đội ngũ, Sở GD &ĐT tỉnh Thái Nguyên đã triển khai “Đề án đào

tạo, bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông giai đoạn 2016-2020, định hướng đến năm

2025” Nhận thức rõ vị trí, vai trò của cán bộ quản lí và công tác cán bộ, trong

những năm qua huyện Võ Nhai đã thực hiện tốt chủ trương công tác cán bộ củaĐảng, công tác phát triển đội ngũ CBQL giáo dục đã có sự chuyển biến mạnh mẽnhằm nâng cao chất lượng quản lí giáo dục

Tuy nhiên, trước những yêu cầu đổi mới của sự nghiệp phát triển giáo dục,đội ngũ CBQL giáo dục các trường tiểu học còn bộc lộ những hạn chế, bất cập.Đội ngũ CBQL có trình độ chuyên môn cao còn ít, còn thiếu so với nhu cầu, nănglực quản lí còn một số yếu kém Trong tham mưu để xây dựng kế hoạch, tổ chứcthực hiện kế hoạch, chỉ đạo kế hoạch còn chưa thể hiện tính chuyên nghiệp ;Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, đặc biệt về giáo dục 4.0 thì đội ngũCBQL thể hiện năng lực yếu, chưa nhạy bén, chưa đáp ứng được yêu cầu về quản

lí giáo dục Việc đánh giá CBQL ở các trường phổ thông theo các chuẩn hiệutrưởng chưa thật sự hiệu quả, nặng về định tính, thiếu định lượng, quá trình đánhgiá còn nể nang, hình thức.Vì vậy, vấn đề phát triển đội ngũ CBQL các trường tiểuhọc huyện Võ Nhai tỉnh Thái Nguyên trong bối cảnh đổi mới hiện nay là rất quantrọng đối với ngành Giáo dục & Đào tạo của huyện

Từ những lí do trên, tôi chọn đề tài “Phát triển đội ngũ cán bộ quản lí trường tiểu họchuyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” làm luận văn thạc sĩ ngành Quản lí giáo dục.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng phát triểnđội ngũ CBQL trườngtiểu học huyện Võ Nhai,luận văn đề xuất biện pháp phát triển đội ngũ CBQLtrường tiểu học Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên đáp ứng yêu cầu của đổi mới công tácquản lí giáo dục trường tiểu học hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Phát triển đội ngũ cán bộ quản lí trường tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Phát triển đội ngũ cán bộ quản lí trường Tiểu học huyện Võ Nhai, tỉnh TháiNguyên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận về phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học đápứng yêu cầu đổi mới giáo dục

- Khảo sátthực trạng phát triển đội ngũ CBQL các trường tiểu họchuyện VõNhai, tỉnh Thái Nguyên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

- Đề xuất biện pháp phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học trên địa bànhuyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

5 Giả thuyết khoa học

Trong những năm qua, công tác phát triển đội ngũ nói chung, phát triển độingũ cán bộ quản lí nói riêng ở huyện Võ Nhai đã được quan tâm và đẩy mạnh; đặcbiệt làđối với đội ngũ cán bộ quản lí trường học, được quan tâm cả về số lượng vàchất lượng; tuy nhiên trên thực tế việc triển khai còn nhiều bất cập Đội ngũ CBQLtại các trường tiểu học Võ Nhai còn thiếu về số lượng và có những bất cập về chấtlượng, cơ cấu Nếu áp dụng các giải pháp để phát triển đội ngũ theo hướng thựchiện đồng bộ chu trình quản lí nguồn nhân lực thì có thể xây dựng được một độingũ CBQL đáp ứng được các yêu cầu phát triển giáo dục trong giai đoạn hiện nay

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

- Thời gian khảo sát: từ năm 2018 đến năm 2019

- Địa bàn nghiên cứu: Các trường tiểu học trên địa bàn huyện Võ Nhai, tỉnhThái Nguyên

- Khách thể khảo sát: CBQL phòng GD&ĐT,phòng Nội vụ, CBQL (là hiệutrưởng và phó hiệu trưởng trường tiểu học)và giáo viên các trường tiểu học huyện

Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Phương pháp này được sử dụng nhằm tổng hợp, hệ thống hóa, phân tíchvàkhái quát hóa các vấn đề về lí luận quản lí giáo dục từ các văn bản, tài liệu khoahọc về quản lí hoạt động dạy học

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát: quan sát trực tiếp đội ngũ CBQL trường tiểu họcđểthu thập các thông tin cần thiết về các vấn đề cần nghiên cứu

- Phương pháp điều tra: xây dựng 02mẫu phiếu điều tra để thu thập các ý kiến

từ CBQL phòng GD&ĐT, CBQL và giáo viên các trường tiểu học trên địa bànhuyện Võ Nhai phục vụ quá trình nghiên cứu luận văn

- Phương pháp phỏng vấn: phỏng vấn CBQL phòng GD&ĐT, CBQL phòngNội vụ huyện Võ Nhai, CBQL trường tiểu học và giáo viên để thu thập thông tinliên quan đến việc nghiên cứu luận văn

- Phương pháp khảo nghiệm ý kiến chuyên gia: tiến hành khảonghiệm ý kiếnchuyên gia về tính hiệu quả và tính khả thi của các biện pháp quản lí do đề tài đềxuất

7.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lí các kết quả nghiên cứu

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, phần tài liệu tham khảo và phụ lục, luậnvăn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận về phát triểnđội ngũ cán bộ quản lí trường tiểu họcđáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Chương 2 Thực trạng phát triển đội ngũ cán bộ quản lítrường tiểu học huyện

Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Chương 3: Biện pháp phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học huyện VõNhai, tỉnh Thái Nguyên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÍ

TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.1.1 Trên thế giới

Có nhiều công trình khoa học của các tác giả nước ngoài nghiên cứu vềquản lý, quản lý nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực

Leonard Nadler cho rằng: Phát triển nguồn nhân lực (Developing HumanResource) gồm có 3 nhiệm vụ chính là: giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực, sửdụng nguồn nhân lực và tạo môi trường thuận lợi cho nguồn nhân lực phát triển[47] Lý thuyết này của Nadler đã chỉ ra các khái niệm và các lập luận khoa học

về các nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực

Christian Batal đã vận dụng lý thuyết của Leonard Nadler Trong nghiêncứu về “Quản lý nguồn nhân lực trong khu vực nhà nước” của C Batal đã dựatrên lý thuyết phát triển nguồn nhân lực này để đi đến các hoạt động cụ thể củacác cơ quan quản lý nhà nước nhằm phát triển nguồn nhân lực trong các cơquan và tổ chức đáp ứng các yêu cầu công vụ [8]

Tác giả Savin N.V, trong tập 2 cuốn “Giáo dục học” của mình đã tập trunglàm rõ Những vấn đề cơ bản của quản lý nhà trường [40] Trong đó ông nhấnmạnh tới phương thức phát triển đội ngũ CBQL giáo dục Ông đã phân tích rõmối quan hệ giữa phát triển xã hội và phát triển giáo dục; giữa phát triển giáodục và phát triển nhân lực giáo dục, trong đó đặc biệt quan trọng là quan điểmphát triển đội ngũ nhân lực CBQL giáo dục có ảnh hưởng trực tiếp đối với mụctiêu nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục

Tác giả Jean Valérien [30], đã phân tích về vai trò, chức năng và nhiệm vụcủa người Hiệu trưởng trường Tiểu học; qua đó tác giả đã có những gợi ý các yêucầu về phẩm chất và năng lực của người Hiệu trưởng trường tiểu học và phươngthức phát triển đội ngũ đó

Mô hình quản lí trường học ưu việt SEM, đề cập đến lãnh đạo nhà trường,

lãnh đạo tài năng: “Người lãnh đạo phải nêu gương sáng, có khả năng lãnh đạo,

hiểu rõ mục đích, tôn trọng, khuyến khích nhân viên Một người lãnh đạo lĩnh hội được sứ mệnh của trường học với các mục tiêu cụ thể, năng lực lãnh đạo tốt, và

sự thông cảm cũng như tôn trọng đồng nghiệp sẽ là động lực cho những người khác noi theo Với vai trò của minh, hiệu trưởng phải vạch ra một tầm nhìn đối với những thành tích, kết quả dự định đạt được và tạo ra một môi trường học tập

lí tưởng cho học sinh và cả giáo viên Hiệu trưởng cần duy trì liên tục mục đích tăng cường năng lực cho giáo viên để đối mặt với thử thách hiện tại và tương lai và luôn phấn đấu vì sự phát triển để hướng tới nền giáo dục toàn diện cho học sinh và giáo viên” (dẫn theo [10]).

Tác giả Henry Mintzbeg coi quản lí là một nghề và chỉ ra vai trò của nhà quản

lí Họ vừa là người đại diện của tổ chức; người lãnh đạo; người liên lạc; người tiếpnhận thông tin; người phổ biến thông tin; người phát ngôn; nhà doanh nghiệp;người khắc phục khó khăn; người phân phối nguồn lực; người đàm phán [28]

Tác giả Jena Valérien xuất bản cuốn “Quản lí hành chính và sư phạm” giới

thiệu các modul về vai trò, chức năng, trách nhiệm, yêu cầu chất lượng và nhiệm

vụ của người hiệu trưởng trường phổ thông [30]

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo cần "tiến tới giải pháp đồng bộ trong đào tạo CBQL giáo dục nhằm nâng cao chất lượng và thực hiện mục tiêu phát triển giáo dục" [5].

Theo Phạm Minh Hạc trong sự nghiệp đổi mới giáo dục, việc phát triểnđội ngũ CBQL giáo dục là một yêu cầu cấp bách hàng đầu của việc tiếp tụctriển khai, điều chỉnh, đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục [26].

Các tác giả Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải và Đặng Quốc Bảo cho rằng xâydựng và phát triển đội ngũ CBQL giáo dục cần phải quy tụ vào ba vấn đề chính: sốlượng, chất lượng, cơ cấu Trên cơ sở phân tích thực trạng chất lượng đội ngũCBQL, tác giả đã đề xuất bốn giải pháp phát triển đội ngũ CBQL giáo dục: Mọicấp quản lí giáo dục đều xây dựng được quy hoạch CBQL giáo dục cho đơn vị vàgắn liền với quy hoạch này là các công việc cần triển khai để đào tạo, bồi dưỡngCBQL giáo dục theo quy hoạch; xây dựng hệ thống tiêu chuẩn đối với CBQL giáodục các cấp; có chính sách hỗ trợ tinh thần, vật chất thỏa đáng với CBQL giáo dục;tổ chức lại hệ thống trường khoa đào tạo CBQL giáo dục [29, tr.283]

Nguyễn Văn Đệ đề xuất “Tạo dựng mẫu hình CBQL mới trong không gian

giáo dục hội nhập” [25] Thứ nhất, người CBQL phải có tố chất nhân cách - trí

tuệ, phải có nhận thức mẫu mực, tác phong mẫu mực, kiến thức mẫu mực và hiệuquả mẫu mực Thứ hai, người CBQL phải có tố chất quản lí Thứ ba, người CBQLphải có tố chất về năng lực lãnh đạo và tổ chức Người CBQL nhà trường là hìnhảnh người cán bộ quản lí mới Tâm - Tài - Trí - Đức với 10 phẩm chất, năng lựcnhư sau: Sự nhanh trí, nhạy cảm, ngay thẳng, trung thành; Óc phán đoán, quan sát,suy xét sâu sắc; Óc sáng kiến, chủ động, quyết đoán; Dám nghĩ, biết làm, dám chịutrách nhiệm; Năng động, linh hoạt, sự thích ứng; Có đầu óc tổ chức, tính kỷ luật;Tính kiên trì, bền bỉ; Tính mềm mỏng, tự kiềm chế; Tính tự lập, tự quyết; Lòngnhân từ, nhân ái Đức và tài của người quản lí nhà trường phải hoà trộn vào nhau;năng lực quản lí các nguồn lực và nguồn nhân lực là nổi trội ở người quản lí

Các tác giả cũng đặc biệt quan tâm đến hệ thống giáo dục tiểu học, trong đócác tác giả dày công nghiên cứu về đổi mới phương thức đào tạo bồi dưỡng cán bộquản lí trường học, phát triển giáo dục tiểu học Công trình nghiên cứu "Biện phápxây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lí các trường tiểu học tỉnh Bạc Liêu"của tác giả Văn Thị Tường Oanh (năm 2000); "Một số giải pháp quản lí phát triển

đội ngũ hiệu trưởng trường tiểu học tại tỉnh Bến Tre" của Nguyễn Tấn Phúc (năm2000); "Một số giải pháp bồi dưỡng năng lực quản lícho hiệu trưởng các trườngtiểu học trên địa bàn huyện Đức Hòa - Tỉnh Long An" của Trương Liên Phong(năm

2006); "Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lí ở các trường tiểu học tỉnh Bình Phước

và một số giải pháp" của Nguyễn Thị Nhị (năm 2006); "Thực trạng quản lí việcthực hiện chương trình dạy học của hiệu trưởng các trường tiểu học tại Quận TânBình, TP.HCM" của tác giả Nguyễn Nghĩa Dũng (năm 2006); “Thực trạng côngtác phát triển đội ngũ cán bộ quản lí trường tiểu học ở Quận 11, Thành phố Hồ ChíMinh” của Đỗ Minh Tuấn năm 2011… đã phân tích những điểm mạnh, điểm hạnchế cũng như các giải pháp để khắc phục những hạ chế về công tác xây dựng, pháttriển đội ngũ cán bộ quản lí trường tiểu học ở các tỉnh Bạc Liêu, Bến Tre, Long

An, Bình Phước và Quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh

Những công trình nói trên được công bố bằng các ấn phẩm hoặc báo cáotrong các cuộc hội nghị, hội thảo đã đề cập đến nhiều góc độ khác nhau của việcxây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lí trường học Tuy nhiên, xuất phát từthực tiễn công tác quản lí giáo dục nói chung và quản lí trường tiểu học nói riêng ởhuyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên, chúng tôi thấy vấn đề cán bộ quản lí trườngtiểu học chưa

được xem xét, nghiên cứu một cách đầy đủ, khách quan Xuất phát từ yêu cầu đổimới quản lí trường học, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, huyện Võ Nhai tỉnh TháiNguyên rất cần một đội ngũ cán bộ quản lí trường tiểu học có năng lực để thựchiện tốt việc hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi và xây dựngtrường đạt chuẩn Quốc gia

1.2 Một số khái niệm công cụ của đề tài

1.2.1 Nguồn nhân lực, nguồn nhân lực giáo dục

- Nguồn nhân lực: Nguồn nhân lực là tổng hợp những năng lực cả về thể lực

và trí lực của nhóm người, một tổ chức, một địa phương hay một quốc gia

Theo Chương trình KH và CN cấp Nhà nước KX07-14 [21] Nguồn nhân lực

được hợp thành bởi hai yếu tố số lượng và chất lượng; trong đó yếu tố chất lượng

là sự tích hợp của các yếu tố đảm bảo số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đạt chuẩn về

phẩm chất và năng lực (tri thức, khả năng nhận thức và tiếp thu kiến thức, tínhnăng động xã hội, sức sáng tạo, truyền thống lịch sử và cả nền văn hoá).

Như vậy, nguồn nhân lực (Human Resources) là nguồn lực về con ngườitrong một tổ chức cụ thể, là nhân tố con người trong một tổ chức đó Nguồn lựccon người

được hiểu là người lao động có trí tuệ cao, có tay nghề thành thạo, có phẩm chấtđạo đức tốt, được đào tạo, bồi dưỡng và phát huy bởi một nền GD và ĐT tiên tiếngắn liền với một nền KH và CN hiện đại

- Nguồn nhân lực giáo dục: Từ khái niệm nguồn nhân lực có thể hiểu nguồnnhân lực giáo dục là nguồn lực về con người trong các tổ chức giáo dục và đào tạo,bao gồm CBQL, giáo viên, nhân viên và người lao động

- Nguồn nhân lực giáo dục có đặc điểm: Là một bộ phận nguồn nhân lực cóhọc vấn; Kết quả hoạt động của nguồn nhân lực trong lĩnh vực giáo dục đào tạokhông chỉ phụ thuộc vào bản thân nó mà còn phụ thuộc vào môi trường xã hội;Chất lượng nguồn nhân lực giáo dục đào tạo quyết định đến chất lượng đào tạonguồn nhân lực nói chung của quốc gia

- Nguồn nhân lực quản lý giáo dục: Từ khái niệm nguồn nhân lực, nguồnnhân lực giáo dục, có thể hiểu nguồn nhân lực quản lý trong lĩnh vực giáo dục đàotạo là nguồn lực về con người làm công tác quản lý trong các tổ chức giáo dục vàđào tạo, bao gồm CBQL nhà trường (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng)

1.2.2 Cán bộ quản lý giáo dục

Cán bộ quản lý là khái niệm dùng để chỉ những người mà hoạt động nghề nghiệp của họ hoàn toàn hay chủ yếu gắn với việc thực hiện chức năng quản lí

trong một tổ chức; nhằm điều hành, hướng dẫn và tổ chức thực hiện những quyết

định của cán bộ lãnh đạo tổ chức đó [6]

Dựa trên khái niệm đã có chúng tôi hiểu: cán bộ quản lí giáo dục là cán bộ

quản lý làm việc trong một cơ quan quản lí giáo dục hoặc trong một cơ sở giáo

dục, nhằm điều hành, hướng dẫn và tổ chức thực hiện những quyết định của cán bộ lãnh đạo giáo dục của cơ quan hoặc cơ sở đó.

1.2.3 Đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học

Từ điển tiếng Việt định nghĩa: "đội ngũ là khối đông người được tập hợp và

tổ chức thành một lực lượng có quy củ" [35].

Theo nghĩa khác, “đội ngũ là một tập hợp, gồm số đông người cùng chức năng

hoặc nghề nghiệp thành một lực lượng" [34].

Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, chúng tôi hiểu đội ngũ CBQL giáodục trường tiểu học là một nhóm những người có phẩm chất, có năng lực được tậphợp lại trong ngành giáo dục nhằm thực hiện các chức năng giáo dục và đào tạo donhà nước đề ra

1.2.4 Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học

1.2.4.1 Khái niệm phát triển

Theo từ điển tiếng Việt thì "phát triển là biến đổi hoặc làm cho biến đổi theo

chiều hướng tăng, từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp" [35].

Theo tác giả Nghiêm Đình Vỹ và Nguyễn Đắc Hưng thì "phát triển là vận

động, tiến triển theo chiều hướng tăng lên" [45].

Theo quan điểm triết học thì "sự phát triển là một quá trình vận động và biến

đổi không ngừng từ ít đến nhiều, từ hẹp đến rộng, từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, theo đó cái cũ mất đi và cái mới ra đời" [18].

Theo Viện Nghiên cứu phát triển giáo dục "Phát triển là một quá trình nội tại:bước chuyển từ thấp lên cao, bởi vì trong cái thấp đã chứa đựng dưới dạng tiềmtàng những khuynh hướng dẫn đến cái cao, còn cái cao là cái thấp đã phát triển"[44] Như vậy, phát triển được hiểu là một quá trình vận động tiến lên làm thay đổi

về chất lượng, số lượng

1.2.4.2 Khái niệm phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học

Với nghĩa chung nhất, phát triển đội ngũ cán bộ thực chất là phát triển con người.Nghĩa hẹp hơn, phát triển đội ngũ cán bộ quản lí trường học là phát triểnnguồn lực người trong ngành giáo dục; đào tạo đội ngũ cán bộ, giáo viên có nănglực lao động, làm cho mỗi người tự phát triển bản thân

Phát triển đội ngũ cán bộ để đội ngũ từng bước nâng cao chất lượng, xâydựng đội ngũ đủ về số lượng, biến đổi theo chiều hướng đi lên, đồng bộ về cơ cấu.

Đó là quá trình xây dựng đội ngũ có trình độ chính trị, trình độ chuyên môn, nănglực quản lí, đòi hỏi những người có trí tuệ cao, phẩm chất tốt

Như vậy, theo chúng tôi hiểu phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học là việcthực hiện các hoạt động quản lí xây dựng quy hoạch phát triển, tuyển chọn, bổnhiệm, sử dụng, miễn nhiệm, đào tạo bồi dưỡng, đánh giá và xây dựng môi trườnglàm việc, tạo động lực làm việc cho đội ngũ CBQL trường tiểu học đáp ứng đượcyêu cầu và nhiệm vụ giáo dục, đào tạo

1.3 Một số vấn đề cơ bản về năng lực đội ngũ cán bộ quản lí trường tiểu học trong bối cảnh đổi mới giáo dục

1.3.1 Giáo dục tiểu học trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Trường tiểu học là bậc học đặt nền móng cho toàn bộ hệ thống giáo dục quốc

dân Nghị quyết số 29/NQ-TWcủa Ban Bí thư Trung ương Đảng về “Đổi mới căn

bản và toàn diện GD & ĐT, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” [24] đã chỉ ra yêu

cầu phải đổi mới giáo dục phổ thông trong đó có giáo dục tiểu học nhằm giúp họcsinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạođức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục họctrung học cơ sở

Để đáp ứng yêu cầu của quá trình đổi mới giáo dục, đặt ra yêu cầu đổi mớigiáo dục tiểu học toàn diện về các mặt như mục tiêu dạy học, nội dung, chươngtrình, phương pháp giảng dạy, cách kiểm tra, đánh giá

Về mục tiêu giáo dục tiểu học

Giáo dục tiểu học nhằm hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển

về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ, năng lực của học sinh; chuẩn bị cho họcsinh tiếp tục học lên trung học cơ sở [9]

Về nội dung và chương trình giáo dục tiểu học

Giáo dục tiểu học phải bảo đảm cho học sinh có hiểu biết đơn giản, cần thiết

về tự nhiên, xã hội và con người; có kỹ năng cơ bản về nghe, nói, đọc, viết và tính

toán; có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; có hiểu biết ban đầu về hát, múa, âm nhạc, mỹ thuật [9].

Chương trình giáo dục tiểu học thể hiện mục tiêu giáo dục tiểu học là hiệnđại, tinh gọn; tích hợp cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần ở các lớp họctrênvà hướng tới năng lực của người học

Chương trình giáo dục phổ thông mới dự kiến sẽ sớm được triển khai trên

cả nước Cụ thể đối với bậc tiểu học dự kiến áp dụng từ năm học 2019-2020 vớilớp 1, với bậc trung học cơ sở áp dụng từ năm học 2020-2021 với lớp 6,lớp 10của bậc trung học phổ thông bắt đầu từ năm học 2021-2022

Chương trình giáo dục phổ thông mới có những đặc thù:

Về sách giáo khoa: Chương trình giáo dục hiện nay chỉ có một bộ sách giáokhoa chính thống do Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng và Nhà xuất bảnGiáo dục độc quyền phát hành được áp dụng trên toàn quốc từ lớp 1 đến lớp 12.Trong chương trình giáo dục mới sẽ áp dụng chương trình có nhiều sách giáokhoa Các trường cũng có thể lựa chọn nhiều sách từ các bộ khác nhau Việc lựachọn sách nào sẽ do học sinh, phụ huynh, giáo viên quyết định Các tổ chức, cánhân nếu có đủ năng lực đều có thể tham gia viết sách giáo khoa

Nội dung chương trình môn học: Chương trình giáo dục phổ thông mới phânbiệt rõ hai giai đoạn: giai đoạn giáo dục cơ bản (từ lớp 1 đến lớp 9) và giai đoạngiáo dục định hướng nghề nghiệp (từ lớp 10 đến lớp 12)

Ở giai đoạn giáo dục cơ bản:Đây là chương trình giáo dục bắt buộc Học sinh

sẽ phải học bắt buộc 11 nội dung giáo dục, gồm 10 môn học và hoạt động trảinghiệm sáng tạo.Chương trình thực hiện lồng ghép những nội dung môn học liênquan với nhau để tạo thành môn học tích hợp nhằm mục đích tinh giản, tránhchồng chéo nội dung giáo dục, giảm hợp lí số môn học Bên cạnh đó thiết kế một

số môn học mới (Tin học và Công nghệ, Tin học, Công nghệ, Giáo dục thể chất,Hoạt động trải nghiệm, Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp) để tạo điều kiện chohọc sinh lựa chọn những chủ đề phù hợp với sở thích và năng lực của bản thân

Đối với giáo dục tiểu học, các môn học bắt buộc ở bậc tiểu học gồm TiếngViệt, Toán, Ngoại ngữ, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội, Lịch sử và Địa lý, Khoa học,Tin học và Công nghệ, Giáo dục thể chất, Nghệ thuật

Ở giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp, bên cạnh một số môn học vàhoạt động giáo dục bắt buộc, học sinh được lựa chọn những môn học và chuyên đềhọc tập phù hợp với sở thích, năng lực và định hướng nghề nghiệp của mình.

Đặc thù về cách thức tổ chức và vận hành: Chương trình giáo dục phổ thôngmới được xây dựng theo hướng phát triển năng lực, thông qua những kiến thức cơbản, thiết thực, hiện đại và các phương pháp tích cực hóa hoạt động của người học,giúp học sinh hình thành và phát triển những phẩm chất và năng lực mà nhàtrường và xã hội kì vọng Theo cách tiếp cận này, chương trình giáo dục sẽ hìnhthành và phát triển cho học sinh 5 phẩm chất chủ yếu với 10 năng lực cốt lõi

Các phẩm chất bao gồm: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, tráchnhiệm.Các năng lực cốt lõi gồm 3 năng lực chung và 7 năng lực chuyên môn.Cácnăng lực chung là tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề

và sáng tạo Để hình thành những năng lực này, tất cả các môn học và hoạt độnggiáo dục có nhiệm vụ góp phần hình thành, phát triển các năng lực đó Các nănglực chuyên môn gồm các năng lực ngôn ngữ, tính toán, tìm hiểu tự nhiên và xãhội, công nghệ, tin học, thẩm mỹ, thể chất Việc hình thành các năng lực này chủyếu thông qua một số môn học và hoạt động giáo dục nhất định

Để đạt được năng lực, phẩm chất đặt ra, nội dung giáo dục không hàn lâmnhư hiện tại mà là đảm bảo đủ những kiến thức cơ bản, thiết thực, hiện đại, cần có

để xây dựng phẩm chất, năng lực đã đề ra Cách thức giáo dục cũng phải thay đổi.Thay lối giáo dục dạy truyền thụ kiến thức một chiều, thầy đọc trò chép như trướcbằng phương pháp giáo dục mới, trong đó giáo viên chỉ là người khơi gợi, hướngdẫn để học sinh tự khám phá ra ý nghĩa bài học.Giáo dục cũng không bình quânchủ nghĩa mà hướng tới cá nhân hóa theo năng lực của từng học sinh Nội dungdạy học được tích hợp ở các bậc học thấp và phân hóa dần ở các bậc học cao hơn

Về phương pháp, hình thức giáo dục tiểu học

Phương pháp giáo dục tiểu học phải phát huy tính tích cực, chủ động, sángtạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của học sinh tiểu học; gắn kiếnthức với

thực tiễn địa phương Các phương pháp giáo dục cần phát huy được năng lực củahọc tránh lối học vẹt, lối truyền thụ kiến thức một chiều, ghi nhớ máy móc Ứngdụng công nghệ thông tin vào việc cải tiến, đổi mới phương pháp dạy học.

Hình thức tổ chức giáo dục tiểu học

Hình thức tổ chức giáo dục được đa dạng hóa, từ mô hình dạy học trên lớpchuyển sang đa dạng hoá hình thức học tập, kết hợp hoạt động dạy học trên lớpvới các hoạt động xã hội và nghiên cứu khoa học, kết hợp dạy học trên lớp với cáchoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm mục tiêu vừa đảm bảo chất lượng giáo dụcchung và vừa phát triển tiềm năng của cá nhân học sinh

Về cách kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục tiểu học

Đánh giá chất lượng giáo dục phải đảm bảo yếu tố phản ánh mức độ đạtchuẩn chương trình (của cấp học, môn học); phải cung cấp thông tin đúng, kháchquan, kịp thời cho việc điều chỉnh hoạt động dạy, hướng dẫn hoạt động học nhằmnâng cao dần năng lực học sinh

Chương trình giáo dục tiểu học mới phải được đổi mới theo hướng đa dạnghóa phương pháp đánh giá như quan sát, vấn đáp, kiểm tra viết trên giấy, trình bàybáo cáo, dự án học tập kết hợp việc sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình họcvới đánh giá cuối kỳ, cuối năm học; đánh giá của người dạy với tự đánh giá củahọc sinh; đánh giá của nhà trường với đánh giá của gia đình và của xã hội

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, giáo dục tiểu học muốn đạt được mục tiêuphát triển của mình thì người cán bộ quản lý nhà trường buộc phải thay đổi, phảiđối diện với nhiều cái mới Để đáp ứng được yêu cầu của tình hình mới, đội ngũcán bộ quản lí giáo dục phải chỉ đạo, triển khai, kiểm tra việc dạy học theo hướngtích hợp của GV; chỉ đạo xây dựng các chương trình giáo dục nhằm phát triển toàndiện học sinh đồng thời phải có năng lực hiện đại như kỹ năng hợp tác, năng lực tưduy phản biện, kỹ năng giải quyết vấn đề, tạo động lực, phải có tầm nhìn sâu rộng,biết cách phân tích, liên hệ, so sánh giữa giáo dục Việt Nam với các nền giáo dụckhác trên thế giới

1.3.2 Vai trò và ý nghĩa của phát triển đội ngũ của cán bộ quản lý trường tiểu học

Hiệu trưởng trường tiểu học có vị trí là người đứng đầu nhà trường, do cơquan nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận; có vai trò kép vừa là ngườilãnh đạo và vừa là người quản lí

Đứng trên vai trò là người lãnh đạo: Hiệu trưởng trường tiểu học có vai tròđịnhhướng cho nhà trường luôn luôn thay đổi để phát triển bền vững: Xây dựng quyhoạch phát triển nhà trường; lập kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học,giáo dục; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước Hội đồng trường và các cấp cóthẩm quyền; Thực hiện xã hội hoá giáo dục, phối hợp tổ chức, huy động các lựclượng xã hội cùng tham gia hoạt động giáo dục, phát huy vai trò của nhà trườngđối với cộng đồng Vai trò lãnh đạo thay đổi để phát triển nhà trường Nhà trường

là nơi quyết định tầm nhìn sứ mạng, tạo giá trị, xây dựng và thực hiện các chươngtrình hành động phát triển nhà trường Học sinh là ưu tiên hàng đầu, GV là nhân tốhàng đầu Chú ý đến rèn luyện tư duy, phương pháp giải quyết vấn đề và giáo dục

kỹ năng nhận thức và kỹ năng xã hội…

Với vai trò là người quản lí, Hiệu trưởng quản lí các hoạt động sau của nhà trường: Xây dựng các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn trong nhà

trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó

Phân công, quản lí, đánh giá, xếp loại; tham gia quá trình tuyển dụng, thuyênchuyển; khen thưởng, thi hành kỉ luật đối với giáo viên, nhân viên theo quy định.Quản lí hành chính; quản lí và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài chính, tàisản của nhà trường

Quản lí học sinh và tổ chức các hoạt động giáo dục của nhà trường

Phó Hiệu trưởng là người giúp việc cho Hiệu trưởng và chịu trách nhiệmtrước Hiệu trưởng Mỗi trường tiểu học có từ 1 đến 2 Phó Hiệu trưởng, trường hợpđặc biệt có thể được bổ nhiệm hoặc công nhận thêm Phó Hiệu trưởng thực hiện

các nhiệm vụ do Hiệu trưởng phân công; khi được Hiệu trưởng ủy quyền đồngthời tham dự các lớp bồi dưỡng về chuyên môn và nghiệp vụ.

Giáo dục luôn được coi là lĩnh vực mà sự thay đổi diễn ra chậm hơn mọi lĩnhvực khác trong xã hội, khoa học công nghệ, thông tin và truyền thông lại thay đổi

vô cùng nhanh chóng Lãnh đạo nhà trường phải là người tiếp nhận nhanh với sựthay đổi đó nhưng quan trọng hơn là tiếp nhận sự thay đổi đó như thế nào và quyếtđịnh sự thay đổi trong nhà trường và chịu trách nhiệm với sự thay đổi đó Và muốn

có được quyết định chính xác thì họ phải biết cách xây dựng và phát triển nhàtrường Bên cạnh đó, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã tác động mạnh mẽ đếnmọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có giáo dục Những tác động ấy đã đặt

ra những vai trò mới đối với giáo dục nói chung và đội ngũ cán bộ quản lý giáodục nói riêng Để thực hiện thành công sự đổi mới đó, các nhà quản lý giáo dụcphải là những người đi tiên phong, phá mọi rào cản trong tư duy để lôi cuốn được

sự tham gia của đông đảo các lực lượng trong xã hội Điều đó đòi hỏi các nhàquản lý giáo dục phải có những phẩm chất và năng lực nhất định, trong đó nănglực thích ứng với thay đổi trên nền tảng của tư duy phản biện và trí tuệ cảm xúc làrất quan trọng Phát triển đội ngũ CBQL có ý nghĩa quyết định đối với sự thànhcông của công cuộc đổi mới giáo dục - đào tạo hiện nay

1.3.3 Sự thay đổi về vai trò và những năng lực mới đòi hỏi ởcán bộ quản lý trường tiểu họctrong bối cảnh đổi mới giáo dục tiểu học

Trong giai đoạn hiện nay, CBQL trường tiểu họcphải đáp ứng được các yêucầu về nghiệp vụ quản lý nhà trường trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay về

kỹ năng và nghiệp vụ quản lý Về yêu cầu phẩm chất và năng lực của cán bộ quản

lý nhà trường tiểu học đã được quy định tại thông tư số 14/2018/TT-BGDĐT của

Bộ GD & ĐTvề Quy định chuẩn hiệu trưởng cơ sở giáo dục phổ thông [17] Theoquy định này thì cán bộ quản lý trường tiểu học (hiệu trưởng, phó hiệu trưởng nhàtrường) cần đáp ứng khung năng lực sau:

- Nhóm năng lực chuyên môn:

a) Mức đạt: đạt chuẩn trình độ đào tạo và hoàn thành các khóa đào tạo, bồidưỡng chuyên môn, nghiệp vụ theo quy định; có kế hoạch thường xuyên học tập,bồi dưỡng phát triển chuyên môn, nghiệp vụ bản thân; cập nhật kịp thời các yêucầu đổi mới của ngành về chuyên môn, nghiệp vụ

b) Mức khá: đổi mới, sáng tạo trong việc vận dụng các hình thức, phươngpháp và lựa chọn nội dung học tập, bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn,nghiệp vụ bản thân.

c) Mức tốt: hướng dẫn, hỗ trợ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông vềphát triển chuyên môn, nghiệp vụ bản thân nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáodục

Nhóm năng lựcquản lí: gồm 2 tiểu chuẩn, 12 tiêu chí, cụ thể là:

Tiêu chuẩn 2 Quản trị nhà trường

Tiêu chí 4 Tổ chức xây dựng kế hoạch phát triển nhà trường

Tiêu chí 5 Quản trị hoạt động dạy học, giáo dục học sinh

Tiêu chí 6 Quản trị nhân sự nhà trường

Tiêu chí 7 Quản trị tổ chức, hành chính nhà trường

Tiêu chí 8 Quản trị tài chính nhà trường

Tiêu chí 9 Quản trị cơ sở vật chất, thiết bị và công nghệ trong dạy học, giáodục học sinh của nhà trường

Tiêu chí 10 Quản trị chất lượng giáo dục trong nhà trường

Tiêu chuẩn 4 Phát triển mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình, xã hội

Tiêu chí 14 Phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội để thực hiện hoạtđộng dạy học cho học sinh

Tiêu chí 15 Phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội để thực hiện giáo dụcđạo đức, lối sống cho học sinh

Tiêu chí 16 Phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội trong huy động và sửdụng nguồn lực để phát triển nhà trường

Khung phẩn chất, năng lực cán bộ quản lý đồng thời là căn cứ để cơ quanquản lý có định hướng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học, đồng thờicũng là cơ sở đánh giá hiện trạng năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý nhà trường

để có kế hoạch phát triển đội ngũ

1.4 Phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

1.4.1 Quy hoạch đội ngũCBQL trường tiểu học

Quy hoạch đội ngũ CBQLgiúp cho cơ quan quản lí và người quản lí nắm bắtđược số lượng cán bộ để quy hoạch, nắm bắt được năng lực và trình độ chuyên môn

để lập kế hoạch cử đi đào tạo và bồi dưỡng nâng cao trình độ, nắm bắt được cơ cấu

về độ tuổi, giới tính… của đội ngũ CBQL từ đó có những biện pháp điều chỉnhphù hợp trong từng giai đoạn Đối với công tác quy hoạch đội ngũ cán bộ quản lýtrường tiểu học là quá trình rà soát thông tin về số lượng, cơ cấu về độ tuổi và trình

độ của những cán bộ quản lý từ đó có kế hoạch bổ sung vào đội ngũ cán bộ quản

lý nguồn

Công tác quy hoạch phát triển đội ngũ CBQL trườngtiểu học bao gồm các công việc sau:

Bổ sung, điều chỉnh quy hoạch để phù hợp với thực tiễn

Nhận diện được cơ hội và thách thức đối với việc phát triển đội ngũ CBQLtrường tiểu học giai đoạn hiện nay

Dự kiến được các nguồn lực (nhân lực, tài lực và vật lực) cho hoạt động pháttriển đội ngũ CBQL trường tiểu học tại địa phương

Xác định lộ trình thực hiện quy trình phát triển đội ngũ CBQL để đạt được các mục tiêu của quy hoạch như: phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch, giao nhiệm

vụ

Công khai quy hoạch, kiểm tra giám sát việc thực hiện quy hoạch

Dự báo đúng về quy mô phát triển trường tiểu học của địa phương để xácđịnh nhu cầu số lượng CBQL trường Tiểu học trong thời gian tới

Định kỳ rà soát quy hoạch, bổ sung quyhoạch, chú ý đến cơ cấu thành phần và

độ tuổi hàng năm đối với đội ngũ CBQL trường tiểu học tại địa phương

Khó khăn, thuận lợi về số lượng, cơ cấu, trình độ đào tạo, năng lực và phẩmchất của đội ngũ CBQL trường tiểu học theo quy định hiện hành

Sau khi quy hoạch tạo nguồn CBQL cần có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, giaonhiệm vụ cho cán bộ dự nguồn để rèn luyện, thử thách, khuyến khích đội ngũCBQL trong quy hoạch tự học, tự bồi dưỡng nhằm hoàn thiện bản thân

- Xác định những yếu tố kinh tế - xã hội của địa phương có tác động đếngiáodục tiểu học.Vì vậy, đội ngũ CBQL cần tận dụng cơ hội và thách thức để phát triểnđội ngũ CBQL

- Để thực hiện quy hoạch phù hợp, cần thực hiện hệ thống các giải pháp vềđào tạo và bồi dưỡng, các giải pháp về chính sách và cơ chế, các giải pháp về điều

động và luân chuyên,các giải pháp về nguồn cung cấp CBQL, các giải pháp vềnhân lực và tài lực để thực hiện quy hoạch… Để quy hoạch có tính khả thi, cầnđưa ra các

kiến nghị đối với cấp trên để có sự quan tâm, đầu tư về kinh phí, chế độ đối vớiCBQL trong quy hoạch.

1.4.2 Bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ CBQL trường tiểu học

*Bồi dưỡng đội ngũ

Để có thể hội nhập với thế giới, yêu cầu đặt ra với giáo dục nước ta là phảiđạt trình độ tương đương với các nước tiên tiến về giáo dục trong khu vực Do đó

việc “Xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo và cán

bộ quản lí giáo dục gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng và hội nhập quốc tế Thực hiện chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo theo từng cấp học và trình độ đào tạo” như Nghị quyết số 29/NQ-TƯ của Ban Bí thư đã xác

định [24]

Đội ngũ CBQL giáo dục phải đạt trình độ chuẩn về trình độ đào tạo, chuyênmôn nghiệp vụ sư phạm và nghiệp vụ QLGD Chỉ thông qua quá trình đào tạo, bồidưỡng thường xuyên mới nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL đang đảm nhiệmnhiệm vụ quản lý, đội ngũ CBQL trong quy hoạch Mục tiêu của công tác đào tạo,bồi dưỡng đội ngũ CBQL trường tiểu học là nâng cao trình độ nhận thức và kĩnăng quản lí đáp ứng yêu cầu công tác quản lí trường tiểu học

Nội dung bồi dưỡng bao gồm: các kiến thức kĩ năng chuyên môn nghiệp vụquản lí, lí luận chính trị, quản lí nhà nước, quản lí giáo dục, ngoại ngữ, tin học

Bên cạnh đó, việc phát triển đội ngũ CBQL các trường tiểu học cũng phảiđảm bảo đủ về số lượng, cân đối về cơ cấu và chuẩn về trình độ đào tạo để bảođảm chủ thể quản lí nhà trường thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ và bổn phận theo

hệ thống với đủ các cấp độ (cấp cao, cấp trung gian, cấp cơ sở) quản lí CBQLphải thuyết phục được cấp trên cũng như các thành viên của tổ chức đồng tình, ủng

hộ việc lựa chọn và triển khai thực hiện các mục tiêu của nhà trường với những giátrị đặc trưng cần đạt được

* Sử dụng đội ngũ:

Trong đại từ điển tiếng Việt định nghĩa “Sử dụng là đem dùng vào mục đích

nào đó” [46, tr.845].

Mục đích của sử dụng đội ngũ CBQL nhằm mục tiêu quản lí các trường tiểuhọc, tăng quyền chủ động, sự linh hoạt trong sử dụng đội ngũ CBQL và tạo môitrường làm việc phát huy vai trò, sự tích cực, chủ động của đội ngũ CBQL Việc sửdụng đội ngũ CBQL nói riêng bao gồm nhiều công việc khác nhau như: Bố trí,phân công công tác, chuyển ngạch, nâng ngạch, điều động, bổ nhiệm, miễn nhiệm,luân chuyển, biệt phái.

Phân công công tác: Người đứng đầu cơ quan quản lí sử dụng công chức căn

cứ vào năng lực, phẩm chất của mỗi cán bộ sẽ phân công nhiệm vụ phù hợp vớicán bộ, công chức, viên chức Khi phân công công tác cho cán bộ, công chức, viênchứ cphải đảm bảo điều kiện cần thiết để cán bộ, công chức, viên chức thi hànhnhiệm vụ đồng thời đảm bảo các chế độ, chính sách cho cán bộ, công chức, viênchức

Việc nâng ngạch, nâng bậc lương:Các trường hợp sau sẽ được xem xét nângngạch, nâng bậc lương:

- Cán bộ, công chức có đủ tiêu chuẩn, điều kiện, vị trí công tác phù hợp với ngạch

- Cán bộ, công chức có thành tích xuất sắc trong việc thực hiện nhiệm vụ, côngvụ

- Cán bộ, công chức có đủ tiêu chuẩn, thời hạn và bậc lương trong ngạch Việc nâng ngạch cho công chức phải thông qua kỳ thi nâng ngạch theo quy định

Điều động, bổ nhiệm, miễn nhiệm, luân chuyển, biệt phái: Căn cứ yêu cầu, nhiệm

vụ có khi người CBQL bị điều động, luân chuyển, biệt phái Việc điều động, luânchuyển, biệt phái phải phù hớp với trình độ chuyên môn của cán bộ đồng thời đảmbảo các chế độ ưu đãi, chính sách khuyến khích của Nhà nước

Cơ quan quản lí cấp trên cần quan tâm chỉ đạo CBQL các nhà trường tậptrung thực hiện nhiệm vụ trọng tâm của cấphọc, đối với giáo dục tiểu học hiện nay

là việc thực hiện chương trình giáo dục tiểu học, công tác phổ cập giáo dục tiểuhọc, vận động trẻ đến trường đúng độ tuổi, xây dựng trường chuẩn quốc gia Bên

cạnh đó, cần giao cho các trường quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm, tạo điều kiệncho CBQL để các trường tiểu học thực sự phát huy tính năng động, tính sáng tạocủa mình trong quá trình công tác.