Tăng cường quản lý cơ sở vật chất của các đơn vị trong đại học thái nguyên

Trong báo cáo của Ban chấp hành Trungương Đảng khoá VIII được trình bày tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI có đoạn: “Tăng cường cơ sở vật chất và từng bước hiện đại hoá nhà trường, lớ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đỗ Anh Tài

THÁI NGUYÊN - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn làtrung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đãđược cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đã được chỉ rõnguồn gốc

Thái Nguyên, tháng 12 năm 2018

Tác giả

Trần Thanh Vân

LỜI CẢM ƠN

Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn quý Thầy, CôTrường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh đã mang đến cho tôi vốnkiến thức quý báu, làm nền tảng để tôi có thể hoàn thành luận văn thạc sĩ, tạomọi điều thuận lợi giúp đỡ tôi ngay từ khi em bắt đầu thực hiện đề tài

Tôi xin chân thành cảm ơn quý Thầy, Cô Ban giám hiệu, quý Thầy, Côkiêm nhiệm phụ trách quản lý cơ sở vật chất thiết bị dạy học, quý Thầy, Côcác trường Đại học Kỹ Thuật Công nghiệp Thái Nguyên, Đại học Kinh tế vàQTKD Thái Nguyên, Đại học Nông Lâm, Đại học Y dược Thái Nguyên đãnhiệt tình hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong quá trình khảo sát, tìm hiểu thực tế để cóthể hoàn thành nội dung của đề tài

Đặc biệt, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS.TS Đỗ AnhTài, người hướng dẫn khoa học cho đề tài luận văn thạc sĩ của tôi Trong quátrình thực hiện và hoàn thành đề tài không tránh khỏi gặp những sai sót, kínhmong quý Thầy, Cô góp ý giúp đề tài được hoàn thiện tốt hơn Cuối cùng, tôixin kính chúc quý Thầy, Cô dồi dào sức khỏe và thành công trong sự nghiệpcao quý

Xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 12 năm 2018

Tác giả

Trần Thanh Vân

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC BẢNG VÀ SƠ ĐỒ vii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn 2

4 Ý nghĩa khoa học 3

5 Bố cục luận văn 3

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG ĐẠI HỌC VÙNG 4

1.1 Cơ sở lý luận về quản lý cơ sở vật chất trong đại học vùng 4

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản về cơ sở vật chất trong đại học vùng 4

1.1.2 Quản lý cơ sở vật chất 8

1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý cơ sở vật chất 17

1.2 Cơ sở thực tiễn về quản lý cơ sở vật chất trong các trường đại học 19

1.2.1 Kinh nghiệm quản lý cơ sở vật chất tại Trường Đại học Tiền Giang 19

1.2.2 Kinh nghiệm quản lý cơ sở vật chất tại trường Đại học Hà Nội 21

1.2.3 Một số bài học kinh nghiệm rút ra cho công tác quản lý cơ sở vật chất tại các đơn vị trong đại học Thái Nguyên 23

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25

2.1 Câu hỏi nghiên cứu 25

2.2 Phương pháp nghiên cứu 25

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin 25

2.2.2.Phương pháp tổng hợp thông tin 27

2.2.3 Phương pháp phân tích thông tin 28

2.3 Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu 31

Chương 3 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT TẠI CÁC ĐƠN VỊ TRONG ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN 32

3.1 Giới thiệu chung về Đại học Thái Nguyên 32

3.1.1 Tổng quan 32

3.1.2 Cơ cấu tổ chức 34

3.2 Tình hình quản lý cơ sở vật chất tại các đơn vị trong Đại học Thái Nguyên giai đoạn 2015-2017 36

3.2.1 Hiện trạng cơ sở vật chất tại các đơn vị trong Đại học Thái Nguyên 36

3.2.2 Tình hình quản lý cơ sở vật chất trong các đơn vị giáo dục đại học Thái Nguyên 47

3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý cơ sở vật chất tại các đơn vị của Đại học Thái Nguyên 66

3.3.1 Nhân tố bên ngoài 66

3.3.2 Nhân tố bên trong 69

3.4 Đánh giá chung về thực trạng quản lý cơ sở vật chất tại các đơn vị của Đại học Thái Nguyên 71

3.4.1 Những kết quả đạt được 71

3.4.2 Hạn chế 72

3.4.3 Nguyên nhân 74

Chương 4 GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT TẠI CÁC ĐƠN VỊ CỦA ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRONG NHỮNG NĂM TỚI 76

4.1 Chiến lược phát triển của Đại học Thái Nguyên 76

4.1.1 Chiến lược phát triển Đại học Thái Nguyên giai đoạn 2016 - 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 76

4.1.2 Định hướng, mục tiêu quản lý cơ sở vật chất tại các đơn vị của Đại

học Thái Nguyên 77

4.2 Một số giải pháp tăng cường quản lý cơ sở vật chất tại địa bàn nghiên cứu 81

4.2.1.Ban hành các văn bản về định mức tiêu chuẩn, quy định, quy chế quản lý cơ sở vật chất 81

4.2.2 Tổ chức công tác đào tạo bồi dưỡng giảng viên, cán bộ phụ trách các phòng chức năng nhằm nâng cao năng lực sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học 82

4.2.3 Xây dựng các định mức tiêu chí về sử dụng cơ sở vật chất - thiết bị dạy học làm tiêu chuẩn thi đua để đánh giá cán bộ và giảng viên 86

4.2.4 Tăng cường các biện pháp quản lý sử dụng 88

4.2.5 Kiểm tra, giám sát, đánh giá và rút kinh nghiệm trong việc quản lý CSVC 90

4.2.6 Huy động nguồn vốn phục vụ cho đầu tư cơ sở vật chất

91 4.3 Kiến nghị 94

4.3.1 Đối với Giáo dục và Đào tạo 94

4.3.2 Đối với Đại học Thái Nguyên 95

4.3.3 Đối với các đơn vị thành viên trong ĐHTN 95

KẾT LUẬN 97

TÀI LIỆU THAM KHẢO 98

PHỤ LỤC 100

CNTT&TT Công nghệ Thông tin và Truyền thông

ĐHKT & QTKD Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh

ĐHKTCN Đại học Kỹ thuật Công nghiệp

GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo

n g 3 2 T ổ n g h ợ p di ệ n tí c h s àn x ây d ựn g c ủ a các đ ơ n v ị t h à n h v i ê n g i a i

đ o ạn 2 01 2 - 20 1 7 39 Bả

n g 3 3 Tì n h h ì n h đ ầ u t ư cơ s ở v ậ t c h ất Đ ại h ọ c Th ái N gu y ên gi a i đ o ạ n

2 01 5 - 2 0 1 7 40 Bả

n g 3 4 N g uồ n v ố n tư cơ s ở v ậ t ch ấ t gi a i đ o ạ n 2 01 2 - 2 0 1 7 41 Bả

n g 3 5 H i ệ n t rạ n g t hi ế t b ị c ô n g n g h ệ t h ôn g t i n c ủ a các đ ơ n v ị t r o n g

ĐHT N g i ai đ o ạ n 2 01 5 – 2 01 7 43 Bả

n g 3 6 H i ệ n tr ạ n g thi ế t b ị p h ụ c v ụ g i ả n g dạy và l àm v i ệc 44 Bả

n g 3 7 Lư u đ ồ t ổ n g q u á t q u á t r ì n h q u ản l ý t ài s ả n 48 Bả

n g 3 8 Q u y t r ìn h k i ể m k ê c ơ s ở v ậ t c h ấ t t ạ i cá c c ơ s ở gi á o dụ c c ủ a Đ HT N 50

ạ n

201

5 - 201 7 58 Bả

n g 3 13 Đ á n h g i á c ô n g t ác ki ểm t ra g i á m s á t , đ á n h g i á t r o n g vi ệ c q u ả n

l ý – s ử d ụ n g c ơ sở v ậ t c h ấ t 64

n g 3 14 D ự k i ến q u y m ô đ ào t ạ o đ ạ i họ c, cao đ ẳ n g , TH CN v à đ à o t ạ o

n g h ề h ệ c h ín h q u y g i ai đ o ạ n 2 0 1 8 – 20 2 0 68 Bả

n g 3 15 D ự k i ến t u y ển si n h s a u đ ại họ c g i a i đ o ạ n 2 0 1 8 - 2 0 2 0 68 Bả

n g 4 1 K ế hoạ c h G PMB đ ợ t 1 gi a i đo ạ n 2 0 1 5 - 2 02 0 78 Bả

n g 4 2 B ả n g dự tổ n g k i ế n k i n h p h í c h i c h o đ ầu tư p h á t t r i ển c ủ a Đ HT N

gi

a i đo ạ n 2 01 8 - 2 0 2 0 80

Giáo dục và Đào tạo muốn phát triển tốt thì đòi hỏi phải phát triển cơ

sở vật chất cả về chất và lượng Trong báo cáo của Ban chấp hành Trungương Đảng khoá VIII được trình bày tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI có

đoạn: “Tăng cường cơ sở vật chất và từng bước hiện đại hoá nhà trường, lớp học, sân chơi, bãi tập, máy tính nối mạng internet, thiết bị học tập và giảng dạy hiện đại, thư viện…” Với tinh thần nghị quyết của Đảng, nhà nước và yêu

cầu cấp bách về chất lượng giáo dục đào tạo không cho phép kéo dài tìnhtrạng CSVC nghèo nàn mà phải bằng mọi cách xây dựng và tăng cườngCSVC trường học trở thành một hệ thống hữu hiệu, phục vụ tốt công tác dạy

và học

Đại học Thái Nguyên được thành lập theo Nghị định số 31/CP củaChính Phủ trên cơ sở tổ chức sắp xếp lại các trường đại học trên địa bàn tỉnhThái Nguyên [4] Sau 24 năm xây dựng và phát triển, Đại học Thái Nguyên

đã không ngừng hoàn thiện theo mô hình một đại học vùng, đa cấp, đa ngànhbao gồm: các đơn vị quản lý, các đơn vị đào tạo, các đơn vị nghiên cứu và cácđơn vị phục vụ đào tạo Nghị quyết của Đảng bộ Đại học Thái Nguyên cũng

đã chỉ rõ: “Tiếp tục tăng cường CSVC, TBDH, hoàn thiện và đi vào hoạt động

có hiệu quả, phục vụ đắc lực cho công tác dạy và học” Trong công tác quản

lý cơ sở vật chất trong giai đoạn hiện nay tại các đơn vị trong Đại học TháiNguyên, người cán bộ quản trị không chỉ nắm vững pháp luật mà còn phải cócác kỹ năng quản trị Nhận thức được vai trò của cơ sở vật chất trong việcnâng cao chất lượng giáo dục, các đơn vị trong đại học Thái Nguyên đã có

nhiều cố gắng trong việc quản lý cơ sở vật chất đáp ứng được mục tiêu giáodục Tuy vậy, do chưa có biện pháp quản lý hữu hiệu nên hiệu quả công tácnày chưa tương xứng với tiềm năng thực tế, việc quản lý cơ sở vật chất tại cácđơn vị của Đại học Thái Nguyên tuy đã được quan tâm, đầu tư nhưng chưađem lại hiệu quả cao Ban hành các quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật của cơ sởvật chất phù hợp với các đơn vị còn chậm và thiếu tính cập nhật Chưa xâydựng tiêu chí thi đua khen thưởng - kỷ luật trong việc sử dụng cơ sở vật chấtgắn với hoàn thành nhiệm vụ của các chủ thể quản lý cơ sở vật chất tại cácđơn vị Công tác đào tạo cán bộ, nhân viên quản trị phục vụ còn nhiều bất

cập Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài “Tăng cường quản lý cơ

sở vật chất của các đơn vị trong đại học Thái Nguyên” làm luận văn tốt

nghiệp của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Trên cơ sở hệ thống hóa và vận dụng những vấn đề lý luận và thực tiễn

về quản lý cơ sở vật chất trong đại học vùng, bài luận văn tìm hiểu thực trạngquản lý CSVC tại địa bàn nghiên cứu, đánh giá thực trạng và đề xuất một sốgiải pháp hữu hiệu nhằm quản lý có hiệu quả CSVC tại các đơn vị trong đạihọc Thái Nguyên trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng: Công tác quản lý cơ sở vật chất tại các đơn vị giáo dục đào

tạo của Đại học Thái Nguyên trong giai đoạn 2015 - 2017

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: Nghiên cứu công tác quản lý cơ sở vật chất tại các

đơn vị của Đại học Thái Nguyên

- Không gian: Đề tài được thực hiện tại các đơn vị của Đại học Thái

học vùng nói riêng và cơ sở giáo dục nói chung, trên cơ sở những lý luận đó

đề tài nghiên cứu thực trạng vấn đề quản lý cơ sở vật chất tại các đơn vị củaĐại học Thái Nguyên, từ đó đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm quản lý

cơ sở vật chất tại ĐHTN

Kết quả nghiên cứu là cơ sở cho các nhà quản lý hoạch định chính sách

về cơ sở vật chất trong của Đại học Thái Nguyên nói chung và của các đơn vịtrong khối đại học Thái Nguyên nói riêng tham khảo để có các định hướngtrong việc giải quyết vấn đề quản lý một cách có hiệu quả Kết quả nghiêncứu cũng là tài liệu tham khảo cho những nghiên cứu tiếp theo về cơ sở vậtchất tại các đại học vùng khác

5 Bố cục luận văn

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, Luận văn gồm có 04 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý cơ sở vật chất trongđại học vùng

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý cơ sở vật chất tại các đơn vị của Đại họcThái Nguyên giai đoạn 2015 - 2017

Chương 4: Giải pháp tăng cường quản lý cơ sở vật chất tại các đơn vị củaĐại học Thái Nguyên

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT

TRONG ĐẠI HỌC VÙNG 1.1 Cơ sở lý luận về quản lý cơ sở vật chất trong đại học vùng

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản về cơ sở vật chất trong đại học vùng

1.1.1.1 Khái niệm

Cơ sở vật chất - kỹ thuật trường học là những hệ thống các phương tiệnvật chất và kỹ thuật khác nhau được sử dụng để phục vụ việc giáo dục và đàotạo toàn diện trong nhà trường Đó là những đồ vật, những của cải vật chất vàkhung cảnh tự nhiên xung quanh nhà trường Có thể hiểu khái niệm trên theohai góc độ: [8]

Thứ nhất: Cơ sở vật chất - kỹ thuật của xã hội, được nhà trường sử dụng

vào mục tiêu đào tạo bao gồm: các trang thiết bị và công cụ của nhà máy xínghiệp, nhà văn hóa, nhà truyền thống, câu lạc bộ, sân bãi thể dục thể thaocủa địa phương Nhà trường không trực tiếp quản lý, nhưng có thể mượnhoặc thuê để phục vụ cho mục tiêu giáo dục

Thứ hai: Cơ sở vật chất - kỹ thuật trong các đại học vùng, đó là các khối

công trình, nhà cửa, sân chơi, thư viện, thiết bị giáo dục và các trang thiết bịkhác… được trang bị riêng cho trường đại học và chia ra làm 3 bộ phận:trường sở, thiết bị giáo dục và thư viện của trường đại học Các bộ phận nàynhà trường trực tiếp quản lý

Các bộ phận vừa kể trên hình thành nên hệ thống cơ sở vật chất - kỹthuật đa dạng về chủng loại và có một số trang thiết bị tương đối phức tạp vềmặt kỹ thuật, ví dụ như: phòng LAB, máy tính, máy projector, hệ thống mạnginternet Tính năng đa dạng và phong phú của hệ thống cơ sở vật chất - kỹthuật trong các đại học vùng tạo ra không ít trở ngại trong quá trình quản lý

1.1.1.2 Phân loại cơ sở vật chất trong đại học vùng

Cơ sở vật chất trường học trong đại học vùng là tất cả phương tiện vậtchất được huy động vào việc giảng dạy, học tập và các hoạt động mangtính chất giáo dục khác nhằm đạt được mục đích giáo dục Cơ sở vật chấttrong đại học vùng bao gồm hai nhóm: [8]

- Trường sở;

- Thiết bị dạy học; phòng thực hành, thí nghiệm và thư viện

Trong đó,

Nhóm 1: Trường sở bao gồm không gian lớp học, sân chơi, vường

ươm, hội trường, đảm bảo cho hoạt động học tập và giải trí của giảng viên

và sinh viên

Nhóm 2: Thiết bị dạy học, phòng thực hành, thí nghiệm và thư viện

trong đại học vùng bao lại gồm ba nhóm chính:

a Thiết bị công nghệ thông tin

1 Hệ thống máy vi tính

2 Máy in

3 Màn máy chiếu

4 Máy phô tô

5 Máy điều hoà nhiệt độ

6 Thiết bị âm thanh

- Đầu vi tính cali

- Âm ly và loa

b Thiết bị phục vụ giảng dạy và làm việc

* Trang thiết bị làm việc

- Bàn ghế phòng làm việc (Bộ)

- Bàn ghế BGH

- Tủ hồ sơ tài liệu (Cái)

* Trang thiết bị dạy học

- Bàn ghế học sinh (Bộ)

- Bàn ghế giáo viên

1.1.1.3 Vị trí và vai trò của cơ sở vật chất trong đại học vùng

Quá trình dạy học tại đại học, giáo dục cấu thành bởi nhiều thành tố

có liên quan chặt chẽ và tương tác với nhau

Các thành tố cơ bản cấu thành quá trình dạy học là: [8] Mục tiêu - Nộidung - Phương pháp - Giảng viên - Sinh viên - Thiết bị giáo dục Các yếu

tố cơ bản này giúp thực hiện quá trình dạy học và mối quan hệ giữa chúng

Sơ đồ 1.1: Thành tố cấu thành quá trình giáo dục và dạy học

(Nguồn: [8] trang 2)

Mối quan hệ giữa các thành tố cấu thành quá trình giáo dục và dạy họctrong đó cơ sở vật chất - kỹ thuật là một thành tố không thể tách rời đượcTheo sơ đồ trên, các cặp thành tố tương ứng đều có mối quan hệ tương hỗ haichiều Việc điều khiển tối ưu các mối quan hệ của các thành tố có thể đượccoi là một nghệ thuật về mặt quản lý và mặt sư phạm.

Cơ sở vật chất - kỹ thuật có mặt trong quá trình nêu trên có vai trò và vịtrí như các thành tố khác và không thể thiếu một thành tố nào Như vậy, cơ sởvật chất - kỹ thuật là một bộ phận, một thành tố không thể thiếu được trongquá trình giáo dục và dạy học

Trường sở là một trong các yếu tố cấu thành nên cơ sở vật chất - kỹthuật, là điều kiện đầu tiên để hình thành một nhà trường, trường sở là trungtâm văn hóa, khoa học và kỹ thuật của một địa phương Trường sở là nơituyên truyền nếp sống văn hóa mới, phổ biến các thông tin khoa học kỹ thuật

ở địa phương Trường sở là hình ảnh đẹp, là niềm tự hào của mọi người, là sựthể hiện cho truyền thống cần cù, chăm chỉ, hiếu học của bao thế hệ tại địa

phương Điều 2 của Luật Giáo dục [12], [13] đã khẳng định: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người mới Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc” Đáp ứng

mục tiêu trên, mỗi trường học cần phải có một môi trường tương ứng baogồm các yếu tố có tác dụng giáo dục trực tiếp đến học sinh

Thiết bị giáo dục là một trong những điều kiện vật chất của nhà trường.Thiết bị giáo dục có ý nghĩa to lớn trong việc thực hiện mục tiêu, nguyên lý

giáo dục của Đảng và Nhà nước: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội” Thiết bị giáo dục đã được

nêu trong Nghị quyết hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần 2 – Khóa VIII:

“…Tất cả các trường phổ thông đều có …các trang thiết bị tối thiểu để thực

hiện các thí nghiệm trong chương trình Sớm chấm dứt tình trạng dạy chay ”

để nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Thiết bị giáo dục là công cụ laođộng của giáo viên, là phương tiện giúp học sinh dể hiểu các khái niệm, dểlĩnh hội kiến thức, giúp học sinh hình thành những kỹ năng thói quen cầnthiết, bước đầu luyện tập thực hành, lao động, ứng dụng trong đời sống

Mặt khác, các nhà kinh tế giáo dục học đã chứng minh hiệu quả của việcgiáo dục và đào tạo phụ thuộc một phần quan trọng vào trình độ cơ sở vậtchất - kỹ thuật của lao động sư phạm Hai nhân tố hết sức quan trọng tác độngmạnh mẽ đến hiệu quả của giáo dục và đào tạo là trình độ, năng lực của giáoviên và trình độ của cơ sở vật chất - kỹ thuật của nhà trường

có nhiều giải thích, lý giải khác nhau Cùng với sự phát triển của phương thức

xã hội hoá sản xuất và sự mở rộng trong nhận thức của con người thì sự khácbiệt về nhận thức của con người thì sự khác biệt về nhận thức và lý giải kháiniệm quản lý càng trở nên rõ rệt Do vậy khái niệm về quản lý rất phong phú

và đa dạng, sau đây là một số khái niệm chủ yếu:

Theo Koontz, H.; Odonnell, C và Weihrich, H.; (1998) [9] : “Quản lý làxây dựng và duy trì một môi trường tốt giúp con người hoàn thành một cáchhiệu quả mục tiêu đã định” Quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý lên đốitượng quản lý nhằm đạt được những mục tiêu nhất định trong điều kiện biếnđộng của môi trường Chủ thể quản lý là tác nhân tạo ra các tác động quản lý

nhằm dẫn dắt đối tượng quản lý đi đến mục tiêu Chủ thể có thể là một người,một bộ máy quản lý gồm nhiều người, một thiết bị Đối tượng quản lý tiếpnhận các tác động của chủ thể quản lý Như vậy, quản lý là sự tác động có tổchức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý và khách thểquản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, cơ hội của tổ chức đểđạt được những mục tiêu đã đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường.Quản lý là một chức năng lao động xã hội bắt nguồn từ tính chất xã hộicủa lao động Theo nghĩa rộng, quản lý là hoạt động có mục đích của conngười Về cơ bản, mọi người đều cho rằng quản lý chính là các hoạt động domột hoặc nhiều người điều phối hành động của những người khác nhằm thuđược kết quả như mong muốn.

Theo tác giả Nguyễn Minh Đạo (1997) [5]: "Quản lý là sự tác động chỉhuy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của conngười nhằm đạt tới mục tiêu đã đề ra"

Theo tác giả Hồ Văn Vĩnh (2005), NXB chính trị Quốc gia Hà Nội [19]:Quản lý là sự tác động có tổ chức, hướng tới đích của chủ thể quản lý nhằmđạt được mục tiêu đã đề ra Theo định nghĩa trên, hoạt động quản lý có một sốđặc trưng sau:

- Quản lý luôn là tác động hướng đích, có mục tiêu;

- Quản lý thể hiện mối quan hệ giữa hai bộ phận, gồm chủ thể quản lí(Cá nhân hoặc tổ chức làm nhiệm vụ quản lý, điều khiển) và đối tượng quản

lý (bộ phận chịu sự quản lí), đây là quan hệ ra lệnh – phục tùng, không đồngcấp và có tính bắt buộc

- Quản lý bao giờ cũng có quản lý con người;

- Quản lý là sự tác động mang tính chủ quan, nhưng phải phù hợp vớiquy luật khách quan;

- Quản lý về công nghệ là sự vận động của thông tin

Chủ thể thông qua các cơ chế quản lý (nguyên tắc, phương pháp, côngcụ) tác động vào đối tượng quản lí nhằm đạt được các mục tiêu xác định Mốiquan hệ tác động qua lại giữa chủ thể và đối tượng quản lí tạo thành hệ thốngquản lý

Tóm lại, có thể hiểu quản lý là sự tác động chủ quan có tổ chức, cóhướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu

đã đề ra với hiệu quả cao nhất Quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học làtác động có mục đích của người quản lý nhằm xây dựng, phát triển và sửdụng có hiệu quả hệ thống cơ sở vật chất và thiết bị dạy học phục vụ đắc lựccho công tác giáo dục và đào tạo

Quản lý cơ sở vật chất trong các đơn vị giáo dục có thể hiểu là sự tácđộng chủ quan của các đại học vùng, có hướng đích của chủ thể quản lý tớiđối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra với hiệu quả cao nhất.Quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học là tác động có mục đích của ngườiquản lý nhằm xây dựng, phát triển và sử dụng có hiệu quả hệ thống cơ sở vậtchất và thiết bị dạy học phục vụ đắc lực cho công tác giáo dục và đào tạo

1.1.2.2 Sự cần thiết phải quản lý cơ sở vật chất tại các đại học vùng

Nội dung cơ sở vật chất mở rộng đến đâu thì tầm quản lý cũng phảirộng và sâu đến đấy Kinh nghiệm thực tiễn đã chỉ rõ: cơ sở vật chất chỉ pháthuy được tác dụng tốt trong việc giáo dục và đào tạo trong đó có việc đào tạotại các trường đại học khi được quản lý tốt Chính vì vậy cho nên đi đôi vớiviệc đầu tư CSVC, điều quan trọng hơn hết là phải chú trọng đến việc quản lý

cơ sở vật chất trong nhà trường Vì cơ sở vật chất là một lĩnh vực vừa mangtính kinh tế - giáo dục lại vừa mang tính khoa học - giáo dục, cho nên việcquản lý một mặt phải tuân thủ theo các yêu cầu chung về quản lý kinh tế vàquản lý khoa học Mặt khác, cần phải tuân thủ theo các yêu cầu quản lýchuyên ngành giáo dục Có thể nói, quản lý cơ sở vật chất là một trong nhữngcông việc của người cán bộ quản lý, chính là đối tượng quản lý trong nhàtrường

Sự khẳng định vai trò quan trọng của công tác quản lý hiện nay, trongviệc chỉ đạo hoạt động giáo dục và đào tạo, Đảng, Nhà nước và Bộ GD&ĐT

đã coi việc đổi mới quản lý trường học trong đó có đổi mới phương thức quản

lý CSVC là một trong những biện pháp cơ bản để nhằm nâng cao chất lượnggiáo dục và đào tạo

1.1.2.3 Nguyên tắc quản lý cơ sở vật chất tại các đại học vùng

Với đặc điểm chung là phong phú về chủng loại, có tính năng, côngdụng khác nhau, được giao cho các đơn vị, cá nhân trực tiếp sử dụng phục vụcho các hoạt động học tập, nghiên cứu và giảng dạy Do đó, việc quản lýCSVC phải được tổ chức thực hiện theo những nguyên lý cơ bản sau:

Thứ nhất; thống nhất về cơ chế, chính sách, chế độ quản lý; đồng thờiphải có cơ chế, chính sách, chế độ quản lý, sử dụng đối với những CSVC tínhđặc thù riêng, đối với từng đơn vị giáo dục, sử dụng tài sản phục vụ cho cáchoạt động có tính đặc thù riêng Thống nhất quản lý trên cơ sở để đảm bảo cơchế, chính sách, chế độ quản lý CSVC phù hợp với đặc điểm CSVC Nộidung của thống nhất quản lý là Quốc hội, Chính phủ quy định cơ chế, chínhsách, chế độ CSVC đối với các đơn vị hành chính sự nghiệp áp dụng chungcho CSVC, Đại học vùng và các đơn vị thành viên quy định cơ chế, chínhsách, chế độ CSVC phù hợp với đơn vị của mình

Thứ hai; thực hiện quản lý CSVC theo tiêu chuẩn, định mức

Quản lý CSVC theo tiêu chuẩn định mức để công tác quản lý thống nhất,đồng thời áp dụng tiêu chuẩn định mức sử dụng từng loại CSVC cho từng đốitượng sử dụng, tránh hiện tượng mạnh ai người đó trang bị tuỳ tiện theo ýmuốn củamình, tuỳ thuộc vào khả năng kinh phí của đơn vị; tiêu chuẩn, địnhmức sử dụng CSVC còn là thước đo đánh giá mức độ sử dụng tiết kiệm vàhiệu quả CSVC của từng đơn vị; mặt khác, tiêu chuẩn, định mức sử dụngCSVC là cơ sở để thực hiện công tác quản lý, thực hiện sự kiểm tra, kiểm soátcủa Nhà nước Chính phủ quy định tiêu chuẩn, định mức sử dụng đối với

những CSVC có giá trị lớn được sử dụng phổ biến ở các đơn vị hành chính sựnghiệp Trên cơ sở tiêu chuẩn, định mức sử dụng CSVC, các trường đại họcvùng quy định tiêu chuẩn, định mức sử dụng đối với những CSVC sử dụng cótính đặc thù.

Thứ ba; thực hiện phân cấp quản lý CSVC Phân cấp quản lý CSVC đểđảm bảo việc quản lý CSVC phù hợp, xuất phát từ phân cấp trách nhiệm,quyền hạn quản lý trong việc việc xây dựng cơ chế, chính sách, chế độ quản lýCSVC; về xây dựng và ban hành định mức, tiêu chuẩn sử dụng CSVC; vềquản lý CSVC …của các cấp quản lý trong quản lý CSVC của các đại họcvùng

Thứ tư; quản lý CSVC phải gắn với quản lý ngân sách nhà nước Xuấtphát từ CSVC cũng là những tài sản được hình thành từ nguồn ngân sách nhànước… do đó, việc quản lý CSVC phải gắn với quản lý ngân sách nhà nước,

có nghĩa là mọi cơ chế, chính sách, chế độ quản lý CSVC, định mức, tiêuchuẩn sử dụng CSVC phải phù hợp với quy định về quản lý ngân sách nhànước, việc trang bị CSVC cho các đơn vị hành chính sự nghiệp, phải phù hợpvới khả năng của ngân sách nhà nước và được lập dự toán, chấp hành dự toántheo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước

1.1.2.4 Nội dung quản lý cơ sở vật chất tại các đại học

vùng

A Lập kế hoạch quản lý cơ sở vật chất

Xây dựng kế hoạch là thời điểm khởi đầu của một chu trình quản lý màđại học vùng phải thực hiện Quản lý cơ sở vật chất phải được bắt đầu từ việcxây dựng kế hoạch, kế hoạch quản lý cơ sở vật chất phải được đưa vào kếhoạch chung của nhà trường, phải được cả tập thể nhà trường trao đổi bàn bạc

và thông qua vào đầu mỗi năm học Nhằm vào các mục tiêu xây dựng hệthống cơ sở vật chất đáp ứng các yêu cầu chung và riêng theo những văn bảncủa Nhà nước quy định, đồng thời thiết thực góp phần trong việc thực hiệnmục tiêu của giáo dục đại học Để đạt mục tiêu trên, tùy theo hoàn cảnh vàđiều kiện hiện trạng của nhà trường, hiệu trưởng có thể lập các loại kế hoạchsau: [8]

- Lập kế hoạch hiện trạng cơ sở vật chất

- Lập kế hoạch xây dựng các công trình mới, nâng cấp, cải tạo

- Lập kế hoạch bảo quản, bảo vệ cơ sở vật chất

a) Lập quy hoạch hiện trạng trường sở

Mục đích là nhằm phản ánh được tình hình trường sở hiện có, chỉ rađược ưu và nhược điểm của toàn bộ hệ thống, vị trí các khối công trình hiệnhữu, lập ra được bản vẽ các công trình hiện có của nhà trường, đồng thời cóbản thuyết minh một cách cụ thể nêu rõ các khía cạnh sau:

-Diện tích đất đai trường đang quản lý

-Diện tích đất đã xây dựng

- Địa giới của trường

- Số lượng các công trình, các loại phòng

b) Lập kế hoạch nâng cấp, cải tạo cơ sở vật chất

Do nhiều cơ sở xây dựng đã lâu, kỹ thuật xây dựng không đảm bảo nên

đã xuống cấp nghiêm trọng (móng nền sụt lở, tường nứt, gổ bị mối mục, máilợp bị dột…) nên việc cải tạo, nâng cấp phải thực hiện ngay tránh những taihọa có thể xảy ra bất kỳ lúc nào

c) Lập kế hoạch sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất

Mục tiêu là sử dụng và bảo quản an toàn trường sở 24/24 giờ: không đểtình trạng thất thoát, không có hiện tượng cố ý làm hư hỏng, khi có sự cố phải

có biện pháp khắc phục sửa chữa ngay Nghiêm túc tuân thủ nguyên tắc sửdụng 3Đ: đúng lúc, đúng chỗ và đủ cường độ

- Tóm lại, khi xây dựng hoàn chỉnh các kế hoạch quản lý cơ sở vật chất

sẽ giúp hiệu trưởng có tầm nhìn bao quát về tình hình công tác xây dựng, phát

triển và sử dụng cơ sở vật chất, có sự phân phối nguồn lực và phân công các

bộ phận và cá nhân hợp lý để họ có tâm thế chuẩn bị chủ động công tác ngay

từ đầu năm học Có xây dựng hoàn chỉnh kế hoạch quản lý về cơ sở vật chất

sẽ đảm bảo được tính ổn định tương đối, tính hệ thống và tính hướng tới mụctiêu, sẽ loại trừ những hiện tượng lộn xộn và tùy tiện trong mọi hoạt động cóliên quan đến cơ sở vật chất của nhà trường

B Tổ chức quản lý cơ sở vật chất trong các đại học vùng

a Tổ chức hệ thống bộ máy chuyên trách và cơ chế phối hợp

Công tác tổ chức nói chung và tổ chức quản lý cơ sở vật chất nói riêngthực chất là việc tích hợp các hoạt động cần thiết để đạt được các mục tiêu, đó

là việc phân công giao trách nhiệm và quyền hạn cho cá nhân, một bộ phậnhay một nhóm người quản lý; đó là việc tạo điều kiện cho sự hợp tác liên kếtcủa họ trong quá trình quản lý với mục đích cao nhất là phát huy cao độ sứcmạnh tổng hợp trong công tác quản lý [8]

Đối với một bộ máy tổ chức quản lý cơ sở vật chất của một trường đạihọc, nhất thiết phải phân chia tổ chức ra thành các cấp độ quản lý và trên cơ

sở của từng cấp độ quản lý để phân chia phạm vi quản lý, quyền hạn quản lý

và xác định rõ biên chế quản lý

- Phân chia phạm vi quản lý có nghĩa là phải xác định rõ ranh giới vềquyền hạn được quản lý: quản lý ai? Quản lý trong thời gian nào? Quản lýđến đâu? - Phân chia trách nhiệm quản lý có nghĩa là phải xác định ranh giới

về trách nhiệm trong công tác quản lý: quản lý cái gì? Quản lý như thế nào?

- Xác định biên chế quản lý thực chất là việc sắp xếp con người vào các

vị trí trong cơ cấu tổ chức

- Khi xác định biên chế cần làm rõ yêu cầu về lực lượng cần có; nhữngngười cần sử dụng, tuyển mộ, lựa chọn; sắp xếp; đào tạo, bồi dưỡng, đề bạt…Trong việc xác định biên chế quản lý việc chọn lựa cán bộ là khâu quan trọngnhất

b Tổ chức công tác đào tạo bồi dưỡng giáo viên, cán bộ phụ trách các phòng chức năng nhằm nâng cao năng lực sử dụng cơ sở vật chất

Sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất là một hoạt động cần thiết hữu ích củamọi chủ thể trực tiếp là các giáo viên, các cán bộ phụ trách các phòng chứcnăng và khách thể là các yếu tố vật chất: trường lớp, phòng thí nghiệm thựchành, thiết bị giáo dục, thư viện với sách và các tài liệu phục vụ cho công tácdạy – học…

Để nâng cao năng lực và tạo động lực trong việc sử dụng cơ sở vật chất,ngoài các biện pháp tăng cường cải tạo cơ sở vật chất cần đặc biệt quan tâmđến yếu tố con người, đó là: kiến thức, phẩm chất tâm lý nhân cách, kỹ năng,

kỹ xảo, lòng nhiệt tình đối với việc sử dụng cơ sở vật chất

c Ban hành các văn bản về định mức tiêu chuẩn, quy định, quy chế quản

lý cơ sở vật chất

Quản lý cơ sở vật chất trường học nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng

là một công việc cần phải được thể chế hóa bằng các văn bản Chính vì vậy,người hiệu trưởng phải biết dựa vào các văn bản pháp quy: quyết định, quychế, quy định… để bắt buộc mọi thành viên trong nhà trường phải tuân thủtheo ý đồ quản lý của mình

Trong phạm vi trường đại học, để công tác quản lý cơ sở vật chấtđạt hiệu quả, ngoài các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước như luật,văn bản dưới luật…và các văn bản pháp quy của ngành kể cả các văn bảnpháp quy của các ngành có liên quan khác, hiệu trưởng cần phải xây dựng vàban hành các quy định, quy chế, nội quy về quản lý cơ sở vật chất mang tínhđặc thù riêng của nhà trường

d Xây dựng các định mức tiêu chí về sử dụng cơ sở vật chất làm tiêu chuẩn thi đua để đánh giá cán bộ và giáo viên

Tiêu chuẩn và định mức về cơ sở vật chất đối với trường đại họctrong giai đoạn hiện nay có ý nghĩa hết sức quan trọng vì đó là cơ sở để xâydựng kế

hoạch đầu tư trang bị cơ sở vật chất trước mắt cũng như lâu dài cho một nhàtrường, là cơ sở để tính toán chi phí giáo dục và đào tạo của nhà trường Đây

là một trong những tiêu chí hết sức quan trọng để xây dựng nhà trường theohướng chuẩn hóa và hiện đại hóa cơ sở vật chất

Căn cứ vào mục tiêu của giáo dục đại học, xuất phát từ yêu cầu đổi mới

về nội dung, chương trình, phương pháp và phương tiện giáo dục, tình hìnhthực tế của nhà trường và khả năng đầu tư đảm bảo ngân sách để mỗi nhàtrường xây dựng các định mức, các tiêu chuẩn về cơ sở vật chất-kỹ thuật

C Kiểm tra, giám sát, đánh giá trong việc quản lý cơ sở vật chất

Nhằm mục đích tăng cường hiệu lực quản lý của Nhà nước nói chung,quản lý nhà trường nói riêng đối với công tác cơ sở vật chất cần phải có cáchoạt động kiểm tra giám sát “Quản lý mà không có kiểm tra thì xem nhưkhông có quản lý”, vì thế hiệu trưởng phải xem kiểm tra giám sát là mộtkhâu cơ bản, là một nhiệm vụ thường xuyên của nhà trường, kiểm tragiám sát là yếu tố kích thích, tư vấn và thúc đẩy việc quản lý cơ sở vật chấtđạt hiệu quả cao [8]

Trong phạm vi của trường đại học, cần áp dụng ba hình thức kiểm tragiám sát việc quản lý cơ sở vật chất:

- Tổ chức kiểm tra định kỳ (có thông báo trước) nhằm mục đích vừađánh giá vừa rút kinh nghiệm việc sử dụng cơ sở vật chất

- Tổ chức kiểm tra đột xuất chủ yếu nhằm mục đích đánh giá mức độđều đặn, nền nếp ổn định của việc sử dụng cơ sở vật chất để kịp thời uốnnắn sửa chữa những mặt còn hạn chế

- Tự kiểm tra là hình thức đơn vị hay cá nhân tự kiểm điểm công tácchính mình so với các yêu cầu và kế hoạch đã đăng ký hoặc đã được cấp trênduyệt ở mỗi đầu năm học

Ngoài ba hình thức như đã trình bày ở trên, cần thực hiện các công việcthường xuyên như:

- Quy định và tổ chức thực hiện các chế độ báo cáo (tháng, học kỳ, năm)

nhằm để thường xuyên cập nhật các thông tin về quản lý cơ sở vật chất

- Tổ chức thao giảng, dự giờ để đánh giá khả năng, trình độ và các yêucầu về kỹ năng kỹ xảo sử dụng thiết bị giáo dục của giáo viên

- Tổ chức báo cáo chuyên đề, trao đổi, thảo luận để làm rõ những vấn

đề nảy sinh trong công tác quản lý cơ sở vật chất, đặc biệt là đối với cơ sởvật chất-kỹ thuật, thiết bị giáo dục hiện đại mới mẻ cần phải được tập dượt,thực hành thật thuần thục trước khi đưa vào sử dụng

1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý cơ sở vật chất

1.1.3.1 Nhân tố bên ngoài

a Chủ trương và chính sách của Chính phủ về giáo dục và đào tạo

Mỗi cơ sở giáo dục muốn hay không đều phải thực hiện theođúng đường lối, chủ trương, chính sách đầu tư và phát triển cơ sở vật chấtgiáo dục của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo Chỉ cólàm theo cách này thì phương hướng tổ chức quản lý cơ sở vật chất tại đơn vịmới đúng đắn Tổ chức quản lý cơ sở vật chất trong đơn vị được duy trì, pháttriển hay mở rộng phụ thuộc rất lớn vào đường lối chủ trương, chính sách vàpháp luật của Đảng, Nhà nước và chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo

b Nhu cầu đào tạo của xã hội

Khi nhu cầu đào tạo của xã hội gia tăng, số lượng người học gia tăng,quy mô về cơ sở vật chất cần được mở rộng, đảm bảo đủ không gian dànhcho học tập, giảng dạy, thư viện phục vụ nghiên cứu, tìm hiểu tài liệu bêncạnh đó không gian dành cho các hoạt động học tập, ngoại khóa cũng cầnđược chú trọng nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho người học phát triển cả vềtrí tuệ, thể chất và tinh thần Trong công tác quy hoạch cần dựa trên chiếnlược phát triển của đơn vị trong ít nhất 5 năm, trong đó đã tính toán dự kiếnnhu cầu đào tạo cụ thể Bên cạnh đó khi tiến hành đầu tư xây dựng cơ sở hạtầng, một trong những căn cứ quan trọng đó là cần xác định nhu cầu sử dụng

cơ sở hạ tầng trong tương lai của đơn vị

1.1.3.2 Nhân tố bên trong

a Chủ trương chiến lược phát triển của Đại học Thái Nguyên

Chủ trương chiến lược phát triển của Đại học Thái Nguyên cũng là mộtyếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý cơ sở vật chất Trong giai đoạn từnay đến năm 2020, ĐHTN tiếp tục tăng quy mô tuyển sinh cả về chính quy vàsau đại học mở các ngành đào tạo mới theo nhu cầu của xã hội, đồng thờiphát triển các chương trình tiên tiến, chất lượng cao Do đó nhu cầu về cơ sởvật chất cũng đòi hỏi cần có sự bổ sung và hoàn thiện

b Nguồn lực tài chính

Để có thể thực hiện các hoạt động quản lý cơ sở vật chất có hiệuquả, đảm bảo nguồn tài chính thực hiện các hoạt động đó là nhiệm vụ thiếtyếu Không có một hoạt động quản lý nào thực hiện được nếu như thiếukinh phí tài trợ Vì Cơ sở vật chất là tài sản cố định của các đơn vị giáo dục do

đó công tác tài chính, kế toán đối với những tài sản cố định sử dụng vốnNSNN tại các đơn vị này phải tuân thủ công tác kế toán tài sản cố địnhcủa đơn vị hành chính sự nghiệp

Cơ sở vật chất của các đơn vị sự nghiệp giáo dục được thực hiện chủyếu từ nguồn vốn ngân sách nhà nước, kinh phí từ hoạt động sự nghiệp vànguồn xã hội hóa Trong công tác quản lý cơ sở vật chất, cần có những đềxuất đa dạng hóa nguồn kinh phí cho việc xây dựng cơ sở vật chất trong đódần tiến đến giảm nguồn kinh phí của nhà nước, đồng thời tăng kinh phí từcác nguồn tài trợ, xã hội hóa, nguồn kinh phí sự nghiệp và các nguồn vốn đầu

tư viện trợ của các tổ chức phi chính phủ

Trong quá trình quản lý tài sản cố định sử dụng vốn ngân sách nhànước, các đơn vị sự nghiệp giáo dục cần tuân thủ chặt chẽ các quy địnhcủa Nhà nước về quản lý tài sản Bên cạnh đó, đối với tài sản cố định đượchình thành không phải từ vốn ngân sách nhà nước thì người quản lý tài sản

cố định cần tuân thủ các quy định cụ thể về chế độ quản lý tài sản cố định cónguồn vốn ngoài ngân sách nhà nước của đơn vị mình

Trong hoạt động quản lý cơ sở vật chất của đơn vị, các cán bộ, nhânviên làm công tác quản trị phục vụ cần thống kê, báo cáo thường xuyên, từ

đó đưa ra những tính toán tài chính về nhu cầu sử dụng cơ sở vật chất,thiết bị dạy học đảm bảo đầy đủ, tránh lãng phí, dàn trải ảnh hưởng đếnnguồn tài chính phục vụ cho các hoạt động khác của đơn vị mình

c Trình độ cán bộ quản lý cơ sở vật chất

Đội ngũ cán bộ, nhân viên, giảng viên có vai trò quan trọng đối với côngtác quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học làđối tượng đặc thù, là công cụ, dụng cụ có liên quan trực tiếp đến côngtác giảng dạy, học tập, nghiên cứu với hàm lượng khoa học cao Bởi vậy,trong quá trình vận hành sử dụng, bảo trì, bảo quản và sửa chữa cơ sở vậtchất, thiết bị dạy học đòi hỏi đội ngũ nhân lực phải có trình độ sử dụng và bảoquản nhất định

1.2 Cơ sở thực tiễn về quản lý cơ sở vật chất trong các trường đại học

Hiện nay các công trình nghiên cứu khoa học về quản lý cơ sở vật chấttại các trường đại học còn hạn chế, gần như chưa có một báo cáo hay côngtrình nghiên cứu nào về quản lý cơ sở vật chất học tại các trường đại học.Vấn đề quản lý cơ sở vật chất cũng như xem xét sự tác động của thiết bị dạyhọc đến chất lượng giáo dục tại các đại học vùng gần như bị bỏ trống Khitìm hiểu về các bài học kinh nghiệm quản lý cơ sở vật chất tôi có tham khảocác kinh nghiệm, kết quả nghiên cứu trong việc quản lý cơ sở vật chất tạimột số cơ sở giáo dục sau:

1.2.1 Kinh nghiệm quản lý cơ sở vật chất tại Trường Đại học Tiền Giang[10]

Nhận thức được tầm quan trọng của CSVC và việc quản lý CSVC, trongquá trình hình thành và phát triển, Trường Đại học Tiền Giang (ĐHTG) luônđược sự quan tâm đặc biệt của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh và lãnhđạo ngành trong việc xây dựng mới CSVC, tăng cường trang thiết bị hiện đại,đáp ứng bước đầu nhu cầu học tập, nghiên cứu, thực tập, thực hành cho sinh

viên Bên cạnh đó, công tác quản lý của nhà trường cũng không ngừngđược

kiện toàn với việc hình thành các tổ chức, xây dựng quy trình quản lý Tuynhiên, sau 07 năm sử dụng, một số nhà xưởng, máy móc, thiết bị đã lạc hậu,xuống cấp Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo,công tác quản lý CSVC ở Trường ĐHTG càng được đặt ra một cách cấp thiết.Một số giải pháp tăng cường quản lý CSVC nhà trường đã được thực hiện:

Thứ Nhất: Bồi dưỡng kỹ cho cán bộ nhân viên làm công tác quản trị

phục vụ:

Thực hiện kế hoạch của Sở Giáo dục và Đào tạo về việc tập huấn việcquản lý CSVC, nhà trường đã cử nhân viên và một số giáo viên cốt cán thamgia các lớp bồi dưỡng đầy đủ, đúng thành phần Các cán bộ, giáo viênđược lựa chọn để cử đi tập huấn là các cá nhân có năng lực, có trách nhiệmtrong công việc với mục đích nhằm tạo ra những hạt nhân trong các tổchuyên môn về việc quản lý CSVC Sau khi tập huấn, các giáo viên nòng cốt

đó có nhiệm vụ truyền đạt, hướng dẫn các giáo viên trong tổ về phươngpháp, kỹ năng quản lý CSVC

Thứ hai: Sử dụng biện pháp hành chính và biện pháp thi đua trong quản

lý CSVC

Quy chế cụ thể về quản lý CSVC được xây dựng giúp cho cán bộ, giáoviên, nhân viên thực hiện công tác này nghiêm túc, giúp người hiệu trưởngcăn cứ vào nội dung của quy chế để quản lý vấn đề này chặt chẽ và hiệu quảhơn

Thi đua là một biện pháp quan trọng trong việc nâng cao chất lượnghoạt động của nhà trường Thi đua giúp các cán bộ, giáo viên, nhân viênphấn đấu hết mình để đạt hiệu quả cao hơn trong công việc Vì vậy, đầu nămhọc, Ban giám hiệu nhà trường thực hiện các biện pháp đẩy mạnh công tácthi đua Trong đó, đưa nội dung thực hiện việc quản lý CSVC là một trongnhững tiêu chí để xếp loại thi đua hàng tháng, học kỳ, năm học

Kết thúc các đợt thi đua, sơ kết học kỳ Hội đồng thi đua khen thưởngnhà trường tiến hành bình xét và khen thưởng cho các tập thể, các cá nhân

có thành tích, có trách nhiệm trong công tác quản lý CSVC Quá trình họpxét

diễn ra công bằng, khánh quan, chính xác Vì thế, tất cả các cán bộ, giáo viên

và nhân viên trong trường đều thấy thoả đáng Trong năm học không có tìnhtrạng thắc mắc xảy ra

Thứ ba: Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các đơn vị trong việc quản lý

CSVC nhà trường

Nhà trường thường xuyên rà soát và đưa ra cơ chế phối hợp giữa cácđơn vị trong việc quản lý CSVC nhà trường, cụ thể ban hành các văn bản quyđịnh cụ thể về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các đơn vị trong nhàtrường trong việc quản lý các CSVC, giao cho phòng Quản trị phục vụ cónhiệm vụ xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và phối hợp với các đơn vịkhác thực hiện kế hoạch về quản lý CSVC nhà trường hàng năm Nhờ có việcban hành các văn bản quản lý cụ thể, sự phối hợp giữa các đơn vị trong quản

lý CSVC được tăng cường, góp phần vào việc bảo quản, sử dụng có hiệuquả CSVC, đáp ứng nhu cầu dạy và học của thầy trò nhà trường

1.2.2 Kinh nghiệm quản lý cơ sở vật chất tại trường Đại học Hà Nội

Trường Đại học Hà Nội (tiền thân là Trường Đại học Ngoại ngữ) làtrường đại học công lập, được thành lập năm 1959 Trường Đại học Hà Nội là

cơ sở đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực trình độ đại học, sau đại họcđáp ứng nhu cầu của thị trường lao động trong và ngoài nước

Qua nghiên cứu thực trạng công tác quản lý CSVC-TBGD ở Trường Đạihọc Hà Nội cho thấy, lãnh đạo trường đã thực sự quan tâm nâng cao nănglực quản lý, thực hiện các chức năng quản lý Đặc biệt là công tác quản lýCSVC, vì vậy công tác quản lý CSVC đã tiến bộ và từng bước đi vào nềnnếp Đội ngũ cán bộ, giảng viên, công nhân viên nhiệt tình và có tráchnhiệm cao Công tác quản lý CSVC dần đi vào nề nếp Tuy nhiên, côngtác quản lý CSVC tại trường còn một số tồn tại trong công tác kế hoạch đầu

tư, mua sắm, khai thác sử dụng và bảo quản CSVC Một số giải pháp tăngcường quản lý CSVC nhà trường đã được thực hiện:

Thứ nhất: Đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý cơ sở vật chất

Nhà trường ban hành và thực hiện kế hoạch đào tạo đội ngũ cán bộquản lý cơ sở vật chất Đội ngũ lãnh đạo nhà trường, đội ngũ cán bộphòng ban được đào tạo có chuyên môn cơ bản và chuyên sâu về lĩnh vựcquản lý cơ sở vật chất Từ đó có tầm nhìn, cách nhìn thực tế về các vấn đề

mà CSVC đòi hỏi và yêu cầu, từ đó có kế hoạch về vật tư thiết bị kỹ thuật, cóchiến lược trong kế hoạch phát triển nhà trường, nắm bắt và hiểu được tácđộng quan trọng của CSVC ảnh hưởng đến phương pháp, chất lượng giáodục Trực tiếp đưa ra các giải pháp về kỹ thuật để xây dựng CSVC tương ứngvới các ngành nghề đang được đào tạo trong nhà trường

Thứ hai: Lập kế hoạch đầu tư cơ sở vật chất

Cơ sở vật chất nhà trường được đầu tư theo kế hoạch các dự án đầu tưXDCB, dự án đầu tư thiết bị giáo dục đào tạo Xây dựng và bổ sung thườngxuyên để hình thành một hệ thống hoàn chỉnh CSVC Xây dựng trường sở vớicác khối công trình đặc biệt là hệ thống lớp học, phòng thí nghiệm,phòng thực hành và phòng làm việc bộ môn, mua sắm CSVC theo yêu cầucủa chương trình và kế hoạch trang bị của nhà trường, tổ chức tự làm, sưutầm CSVC Nếu kinh phí có hạn thì lựa chọn những thứ cần thiết, cơ bảntrang bị trước, trang bị một số phương tiện nghe nhìn, đưa máy vi tính vàomục đích dạy học, tạo điều kiện cho giáo viên, sinh viên tiếp cận phương tiệndạy học hiện đại hiệu quả cao Có kế hoạch xây dựng, trang bị CSVC trướcmắt và lâu dài cho nhà trường bằng các nguồn lực khác nhau

Thứ ba: Kiểm tra, giám sát việc sử dụng cơ sở vật chất

Thực hiện định kỳ công tác theo dõi, kiểm kê, đánh giá CSVC theo đúngquy định của nhà nước về tài sản cố định như: Mở sổ theo dõi tài sản cố địnhcủa toàn trường; Lập phiếu theo dõi từng tài sản; Lập phiếu kiểm kê, đánhgiá hàng năm; Ghi mã, đánh dấu tài sản cố định

Xem xét, quyết định giao tài sản phù hợp cho các đơn vị, phòng, khoachuyên môn theo nhiệm vụ của đơn vị và mục đích sử dụng có hiệu quả nhấttrong công tác đào tạo và phục vụ đào tạo của nhà trường Chú ý giao tài sản

cố định cho từng cá nhân quản lý, sử dụng sau khi tổ chức tập huấn chuyểngiao kỹ thuật, đặc biệt người sử dụng phải có chuyên môn phù hợp Hiện tạinhà trường giao nhiệm vụ này cho Phòng Quản trị và phòng Thiết bị kĩ thuật

Thứ tư: Tăng cường công tác bảo vệ an ninh đảm bảo cho cơ sở vật chất

Công tác đảm bảo an ninh trật tự, giữ gìn hệ thống cơ sở vật chất và tàisản của nhà trường cũng cần được quan tâm hơn nữa Đặc biệt là trang

bị thêm các hệ thống đảm bảo an nình như camera, hệ thống cảnh báo Hồ

sơ thiết bị cơ sở hạ tầng cũng cần thiết được cập nhật thường xuyên

1.2.3 Một số bài học kinh nghiệm rút ra cho công tác quản lý cơ sở vật chất tại các đơn vị trong đại học Thái Nguyên

Từ cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn như đã phân tích ở trên, một số

bài học kinh nghiệm có thể được rút ra trong công tác quản lý cơ sở vật chất tại các đơn vị thành viên của ĐHTN hiện nay đó là:

Thứ nhất: Nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ, nhân viên

thực hiện công tác quản lý cơ sở vật chất:

Ðưa những nội dung cơ bản về quản lý, kỹ thuật - công nghệ, vàochương trình đào tạo cán bộ nhân viên bộ phận quản trị phục vụ các trường,đồng thời các cán bộ và nhân viên này sẽ trực tiếp đưa ra các quy định,hướng dẫn việc quản lý cơ sở vật chất cho người dùng đảm bảo sử dụngđúng mục đích phát huy hiệu quả của cơ sở vật chất;

Thứ hai: Tăng cường công tác quản lý cơ sở vật chất của lãnh đạo các

đơn vị: Hoàn chỉnh và đổi mới cập nhật các văn bản quản lý về cơ sở vật chất,thiết bị dạy Các đơn vị có cán bộ nghiệp vụ theo dõi công tác quản lý cơ sởvật chất, thiết bị dạy học tại phòng quản trị phục vụ Thực hiện kiểm chuẩnđịnh kỳ cơ sở vật chất đang sử dụng

Thứ ba: Xây dựng các tiêu chí, biện pháp thi đua trong quản lý việc quản

lý cơ sở vật chất đối với từng đối tượng sử dụng cơ sở vật chất tại các đơn vị

Thứ tư: Huy động đủ nguồn vốn tài trợ cho đầu tư cơ sở vật chất

là nhiệm vụ quan trọng, góp đảm bảo chất lượng dạy và học cho giảng viên

và sinh viên của trường

Thứ năm: Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý cơ sở

vật chất:

Thứ sáu: Tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng cơ sở vật chất,

đảm bảo và nâng cao hiệu suất sử dụng, sự phù hợp CSVC trong nhà trường

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Câu hỏi nghiên cứu

- Thực trạng công tác quản lý cơ sở vật chất tại các đơn vị trong Đại họcThái Nguyên?

- Những yếu tố nào ảnh hưởng đến công tác quản lý cơ sở vật chấttại các đơn vị trong Đại học Thái Nguyên?

- Những giải pháp chủ yếu nào nhằm tăng cường quản lý cơ sở vật chấttại các đơn vị trong Đại học Thái Nguyên trong tình hình mới?

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin

2.2.1.1 Thu thập thông tin thứ cấp

Số liệu thứ cấp là các số liệu liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến nộidung nghiên cứu của đề tài Tác giả thu thập các tài liệu đã được công bố,các báo cáo, số liệu thống kê thực trạng cơ sở vật chất của đơn vị trongĐHTN, thực trạng công tác quản lý cơ sở vật chất tại những đơn vị nghiêncứu qua các thời kỳ Nguồn thông tin thứ cấp giúp cho đề tài có được nhữngthông tin về các khía cạnh sau:

- Thông tin về các văn bản pháp luật, văn bản dưới luật hướng dẫn vềcác chế độ quản lý, sử dụng cơ sở vật chất của các đơn vị sự nghiệp sử dụngvốn ngân sách nhà nước Các văn bản hướng dẫn của ĐHTN về chế độ quản lý

sử dụng cơ sở vật chất tại các đơn vị giáo dục thành viên

- Thông tin về tình hình cơ sở vật chất tại các đơn vị trong ĐHTN

- Thông tin về quy mô đào tạo, nhu cầu tuyển sinh của các đơn vịthành viên

- Thông tin về tình hình tài chính thực hiện các dự án cơ sở hạ tầng, sửachữa, mua sắm thiết bị dạy học tại các đơn vị thành viên

Các số liệu thứ cấp được thu thập thông qua các nguồn:

- Sách, báo, tạp chí chuyên ngành, các đề tài khoa học có liên quan ởViệt Nam.

- Các báo cáo tổng kết và những số liệu, tài liệu có liên quan của Đại học Thái Nguyên, tại các Phòng quản trị phục vụ của các đơn vị thành viên Các tài liệu này sẽ được tổng hợp, phân loại và sắp xếp theo từng nhómphù hợp với nội dung nghiên cứu

2.2.1.2 Thu thập thông tin sơ cấp

Để thu thập được số liệu sơ cấp phục vụ quá trình nghiên cứu, tìm hiểu,đánh giá về công tác quản lý cơ sở vật chất tại các đơn vị trong Đại học TháiNguyên, tác giả đã tiến hành xây dựng phiếu điều tra sau đó tiến hành phỏngvấn trực tiếp sau đó thu về và tiến hành xử lý số liệu

- Đối tượng điều tra: Đối tượng nghiên cứu, điều tra thu thập số liệu sơcấp được xác định là người trực tiếp tham gia quản lý cơ sở vật chất tạicác đơn vị của Đại học Thái Nguyên

- Chọn mẫu điều tra:

Tính đến hết ngày 31/12/2017, các đơn vị trong Đại học Thái Nguyên có

267 cán bộ, công chức, người lao động Căn cứ vào quy mô nguồn nhân lựccủa các đơn vị trong Đại học Thái Nguyên và các chi phí khi tiến hành điềutra như chi phí văn phòng phẩm, chi phí đi lại , tác giả tiến hành điều tra thuthập số liệu sơ cấp theo phương pháp điều tra toàn bộ 267 cán bộ, côngchức, người lao động của các đơn vị trong Đại học Thái Nguyên

- Phương pháp điều tra:

Tác giả dùng một hệ thống các câu hỏi theo những nội dung xác địnhnhằm thu thập thông tin khách quan liên quan đến các tiêu chí nghiên cứu.Phương pháp này cho phép điều tra, thăm dò ý kiến đồng nhiều người nêntác giả đã sử dụng phương pháp này

- Nội dung phiếu điều tra:

Bảng câu hỏi điều tra được chia thành hai phần:

Phần 1: Thông tin cá nhân và đơn vị của người tham gia trả lời bảng câuhỏi điều tra như: Tên, tuổi, giới tính, trình độ đào tạo, vị trí công tác, thờigian công tác.

Phần 2: Các câu hỏi điều tra cụ thể liên quan đến câu hỏi nghiên cứu vềđánh giá thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý cơ sở vậtchất của các đơn vị nghiên cứu trong thời gian qua

Việc chuẩn bị phiếu điều tra và nội dung của phiếu điều tra dựa vào mụctiêu nghiên cứu và mục tiêu của việc điều tra Đối với một số tiêu chí đánhgiá người được hỏi sẽ đánh giá và xếp hạng từ 5 đến 1 tương ứng:, Rấtkém, Kém, Bình thường, Tốt và Rất tốt hoặc từ 1 đến 5 tương ứng với: Rấtkhông ảnh hưởng, Không ảnh hưởng, Không có ý kiến, Có ảnh hưởng và Rấtảnh hưởng - Tổ chức điều tra:

Mỗi chủ thể trong mẫu được chọn điều tra tác giả phát 1 phiếu điều tra.Phương pháp điều tra được thực hiện kết hợp giữa phỏng vấn trực tiếp vàphát phiếu gửi lại rồi thu phiếu sau

+ Thang đo của bảng hỏi: Thang đo Likert 5 mức độ được sử dụng trongnghiên cứu này Thang đo được tính như sau:

2.2.2.Phương pháp tổng hợp thông tin

- Đối với thông tin thứ cấp: Các số liệu sau khi thu thập được tiến hành

chọn lọc, hệ thống hoá để tính toán các chỉ tiêu phù hợp cho việc phân tích

đề tài Các số liệu về công tác quản lý cơ sở vật chất sẽ được hệ thống hóathông qua các số tuyệt đối, số tương đối, các bảng biểu số liệu, sơ đồ và đồthị

- Đối với thông tin sơ cấp: Phiếu điều tra sau khi thu thập được sẽ được

kiểm tra và nhập vào máy tính bằng phần mềm Excel để tiến hành tổnghợp, xử lý

2.2.3 Phương pháp phân tích thông tin

2.2.3.1 Phương pháp phân tích thống kê

Phương pháp phân tích thống kê: Luận văn sử dụng phương phápphân tích dãy số thời gian, số bình quân, phương pháp so sánh, phương phápphân tích định tính và phương pháp phân tích định lượng các chỉ tiêu nghiêncứu

a Phương pháp phân tích dãy số thời gian

Đề tài sử dụng các dãy số thời kỳ với khoảng cách giữa các thời kỳ trongdãy số là 1 năm Các chỉ tiêu phân tích biến động các chỉ tiêu về tình hình đầu

tư cơ sở vật chất, chất lượng người lao động thực hiện quản lý cơ sở vật chất,quy mô tuyển sinh và đào tạo của các đơn vị trong ĐHTN theo thời gian baogồm:

- Lượng tăng (hoặc giảm) tuyệt đối định gốc (∆ i )

Chỉ tiêu này phản ánh sự biến động tuyệt đối của chỉ tiêu nghiên cứu trong khoảng thời gian dài

Công thức tính: ∆ i = y i - y 0 (i =1, 2,3,…n)

Trong đó: yi: mức độ tuyệt đối ở thời gian i

y0: mức độ tuyệt đối ở thời gian đầu

- Tốc độ phát triển

Chỉ tiêu này phản ánh tốc độ phát triển của hiện tượng qua thời gian.Tốc độ phát triển có thể được biểu hiện bằng lần hoặc phần trăm Các loạitốc độ phát triển được sử dụng trong luận văn:

+ Tốc độ phát triển liên hoàn (ri)

Tốc độ phát triển liên hoàn được dùng để phản ánh tốc độ phát triểncủa hiện tượng ở thời gian sau so với thời gian trước liền đó

Công thức tính:

t  i y i (i = 2,3,…,n)

i 1