Báo cáo tổng hợp các dự án Năng lượng tái tạo ở Việt Nam

Báo cáo tổng hợp các dự án Năng lượng tái tạo ở Việt Nam GREEN ID VIETNAM Báo cáo tổng hợp các dự án Năng lượng tái tạo ở Việt Nam GREEN ID VIETNAM Báo cáo tổng hợp các dự án Năng lượng tái tạo ở Việt Nam GREEN ID VIETNAM Báo cáo tổng hợp các dự án Năng lượng tái tạo ở Việt Nam GREEN ID VIETNAM Báo cáo tổng hợp các dự án Năng lượng tái tạo ở Việt Nam GREEN ID VIETNAM

BÁO CÁO TỔNG HỢP CÁC DỰ ÁN NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO

TẠI VIỆT NAM

Mục lục

BÁO CÁO TỔNG HỢP 1

Giới thiệu chung 3

Tổng quan năng lượng Việt Nam 4

Tiềm năng năng lượng tái tạo Việt Nam 6

Tiềm năng năng lượng mặt trời 6

Tiềm năng gió 7

Tiềm năng sinh khối 9

Tiềm năng thủy điện nhỏ 10

Tiềm năng địa nhiệt 11

Cơ sở dữ liệu các dự án năng lượng tái tạo (NLTT) 11

Cơ sở dữ liệu các dự án điện mặt trời 13

Cơ sở dữ liệu các dự án điện gió 15

Cơ sở dữ liệu các dự án điện sinh khối 17

Cơ sở dữ liệu các dự án điện thủy điện nhỏ 19

Cơ sở dữ liệu các dự án điện địa nhiệt 21

Danh mục từ viết tắt 23

Giới thiệu chung

Việt Nam là quốc gia giàu tiềm năng để phát triển các nguồn năng lượng tái tạo (NLTT) Trong bối cảnh năng lượng tái tạo (điện gió, mặt trời và điện sinh khối,…) trở thành hướng đi của nhiều nước trên thế giới, vấn đề phát triển nguồn tài nguyên sẵn có này đã được Chính phủ Việt Nam quan tâm, chỉ đạo và

đề cập đến trong một số các văn bản pháp lý Với Chiến lược phát triển năng lượng tái tạo của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 hầu hết các hộ dân được tiếp cận các dịch vụ năng lượng hiện đại, bền vững, tin cậy với giá bán điện và giá năng lượng hợp lý, tăng tỉ trọng tất cả các nguồn lượng tái tạo trong cơ cấu ngành năng lượng1 Trong thời gian qua, rất nhiều các dự án cụ thể đã và đang được triển khai, góp phần hoàn thành những mục tiêu trên

Được sự hỗ trợ tài chính của Quỹ Khí Hậu Châu Âu (ECF), trong năm

2017, Trung tâm Phát triển Sáng tạo Xanh (GreenID) đã hợp tác cùng trung tâm Năng lượng sạch và Phát triển bền vững (CleanED) để thực hiện xây dựng cơ sở

dữ liệu về các dự án năng lượng tái tạo tại Việt Nam Cơ sở dữ liệu sẽ cung cấp thông tin về tên, vị trí, công suất, trạng thái, chủ đầu tư, công nghệ của các nhà máy, dự án cho cả 5 loại năng lượng tái tạo tại Việt Nam: gió, mặt trời, sinh khối, thủy điện nhỏ, địa nhiệt (Cơ sở dữ liệu không bao gồm thông tin về những nhà máy thủy điện vừa và lớn)

Tất cả những dữ liệu trên đều được GreenID và CleanED thu thập từ những nguồn thông tin chính thống và sẽ tiếp tục được cập nhật thường xuyên trong quá trình phát triển cơ sở dữ liệu GreenID mong rằng, những thông tin được cung cấp từ cơ sở dữ liệu các dự án năng lượng tái tạo tại Việt Nam sẽ góp phần cung cấp thông tin về hiện trạng phát triển NLTT tại Việt Nam cũng như trở thành tại liệu tham khảo cho các mục đích nghiên cứu, truyền thông, vận động chính sách và kêu gọi đầu tư cho NLTT từ các bên liên quan

1 2068/QĐ-TTg

Tổng quan năng lượng Việt Nam

Tại Việt Nam, ngành năng lượng, đặc biệt là ngành điện đang đóng vai trò nòng cốt cho quá trình công nghiệp hóa và tăng trưởng kinh tế, xã hội của Việt Nam Do đó, Chính phủ Việt Nam luôn giành ưu tiên hàng đầu cho các nỗ lực nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia; cung cấp đẩy đủ năng lượng cho phục vụ phát triển kinh tế, xã hội Theo bộ Công Thương, nhu cầu tiêu thụ điện năng của Việt Nam tăng trưởng trung bình 13,07%/năm trong giai đoạn 2006-

2010 và khoảng 11%/năm trong các năm 2011 đến 2015 và dự báo trong thời gian sắp tới sẽ vẫn tiếp tục ở mức 9-10%/năm, gấp 1,5 lần tăng trưởng GDP

Để đáp ứng nhu cầu về điện, Việt Nam đang xây dựng ngày càng nhiều nhà máy nhiệt điện than Từ năm 2013 đến năm 2030, công suất phát điện dự kiến sẽ tăng hơn mười lần, từ hơn 6000MW đến 75000MW2 Với xu hướng gia tăng các nhà máy nhiệt điện than, Việt Nam sẽ phải tìm ra các giải pháp để nhập khẩu lượng than lớn, lên đến vài chục triệu tấn mỗi năm, do lượng than nội địa đang dần cạn kiệt Đi kèm với đó là những tác động tiêu cực đến xã hội và môi trường từ các nhà máy điện than cũng sẽ gia tăng theo thời gian

Trong bối cảnh đó, phát triển năng lượng tái tạo được chỉ ra là giải pháp tiềm năng và hiệu quả để đồng thời giải quyết nhu cầu năng lượng cũng như đảm bảo những mục tiêu cho phát triển bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu Việt Nam là một nước được đánh giá có tiềm năng lớn để phát triển các nguồn năng lượng tái tạo sẵn có Tuy nhiên, trong thời gian trước đây, việc đầu

tư cho phát triển NLTT ở Việt Nam vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và thế mạnh sẵn có Nguyên nhân của tình trạng này chủ yếu là tính kinh tế của nguồn NLTT chưa thực sự hấp dẫn, cùng với đó là các rào cản liên quan tới cơ chế chính sách, tổ chức thực hiện, trình độ áp dụng công nghệ… đã hạn chế việc triển khai các dự án NLTT

Gần đây, những tín hiệu tích cực từ chính phủ như việc ban hành Quyết Định 11/2017/QĐ-TTg về cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời tại Việt Nam hay việc đẩy mạnh thực hiện các mục tiêu của chiến phát lược phát triển năng lượng tái tạo quốc gia đang được cộng đồng quốc tế, những doanh nghiệp trong và ngoài nước cùng các bên liên quan rất hoan nghênh và hưởng ứng Rất nhiều những nhà đầu tư đã tìm thấy cơ hội và đang hoàn tất những khâu chuẩn bị cuối cùng để tham gia vào thị trường Việt Nam Đây là cơ sở để kì

2 428/QĐ-TTg

vọng việc gia tăng số lượng các dự án năng lượng tái tạo trên toàn quốc trong thời gian sắp tới

Tiềm năng năng lượng tái tạo Việt Nam

Việt Nam trong các tổ chức quốc tế và ngân hàng thế giới đánh giá nằm trong những nước có tiềm năng hàng đầu cho phát triển năng lượng tái tạo, với công suất dự báo hơn 53.0000 MW3 Với bờ biển 3.260km với tốc độ gió từ 6m/s trở lên và bức xạ mặt trời từ 4-6 kWh/m2, Việt Nam là thị trường tiềm năng cho hàng loạt các dự án phát triển năng lượng tái tạo với tổng số vốn đầu tư hàng trăm triệu đôla, được các quỹ tài chính hàng đầu hỗ trợ

Tiềm năng năng lượng mặt trời

Năng lượng mặt trời ở Việt nam có sẵn quanh năm, khá ổn định và phân

bố rộng rãi trên các vùng miền khác nhau của đất nước Đặc biệt, số ngày nắng trung bình trên các tỉnh của miền trung và miền nam là khoảng 300 ngày/năm Năng lượng mặt trời có thể được khai thác cho hai nhu cầu sử dụng: sản xuất điện và cung cấp nhiệt (Vũ Phong, 2016)

Hình 1: Bản đồ tiềm năng BXMT Việt Nam

Nguồn: Bộ Công Thương

3 ADB, 2011, Renewable Energy Developments and Potential in Viet Nam

Tiềm năng gió

Với những mục tiêu trong chiến lược phát triển năng lượng tái tạo quốc gia như đưa tỷ lệ điện năng sản xuất từ nguồn điện gió trong tổng sản lượng điện sản xuất từ mức không đáng kể hiện nay lên đạt khoảng 1,0% vào năm

2020, khoảng 2,7% vào năm 2030 và khoảng 5,0% vào năm 2050, việc xác định được tiềm năng gió lý thuyết và thực tế tại Việt Nam là rất quan trọng Hiện nay, tiềm năng thực tế của năng lượng gió phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như: Tốc độ gió trung bình, diện tích đất phù hợp để lắp đặt máy phát tua-bin gió, hiệu quả của các máy phát điện và khả năng tải của hệ thống lưới điện

Hình 2 Bản đồ tốc độ gió tại độ cao 60m, 80m và 100m

Nguồn: ESMAP WorldBank

Tiềm năng sinh khối

Việt Nam có nguồn tài nguyên sinh khối dồi dào từ phế phẩm nông nghiệp như gỗ củi, trấu, bã cà phê, rơm rạ và bã mía, … đặc biệt tại khu vực đồng bằng Sông Cửu Long Khả năng khai thác bền vững nguồn sinh khối cho sản xuất năng lượng ở Việt Nam đạt khoảng 150 triệu tấn mỗi năm (Viện năng lượng, 2016) trải dài trên toàn quốc Nguyên liệu sinh khối chủ yếu được dụng cho mục đích đun nấu và sản xuất phân bón cho nông nghiệp Ngoài ra, hiện nay, việc sử dụng sinh khối cho mục đích phát điện đang được chính phủ đặt trọng tâm để nghiên cứu và triển khai, đồng thời phương án áp dụng công nghệ đồng phát năng lượng (sản xuất cả điện và nhiệt) cũng được tính đến Ngoài ra, một công dụng khác cũng cần được tính đến là tiềm năng sản xuất xăng sinh học, làm giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và nhập khẩu xăng dầu từ quốc tế

Hình 3 Nguyên liệu sinh khối tại Việt Nam

Tiềm năng thủy điện nhỏ

Tiềm năng kỹ thuật của thủy điện vừa và nhỏ tại Việt Nam (tiềm năng

có thể khai thác khả thi) vào khoảng 26.000MW, tương ứng với gần 970 dự án được quy hoạch4, hàng năm có thể sản xuất hơn 100 tỷ kWh, trong đó nói riêng thuỷ điện nhỏ (TĐN) có tới 800 dự án, với tổng điện năng khoảng 15 -

Tiềm năng địa nhiệt

Ở Việt Nam, theo khảo sát và đánh giá của các nhà khoa học, hiện có khoảng 264 nguồn, suối nước nóng phân bố tương đối đều trên cả nước: như suối nước nóng Kim Bôi-Hòa Bình, Thạch Bích-Quảng Ngãi, Bình Châu-Bà Rịa-Vũng Tàu với nhiệt độ trung bình từ 70-100C ở độ sâu 3km

Cơ sở dữ liệu các dự án năng lượng tái tạo (NLTT)

Cơ sở dữ liệu về năng lượng tái tạo là một bản tổng hợp các nhà máy sản xuất năng lượng từ nguồn năng lượng sẵn có đã, đang và sẽ hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam Cơ sở dữ liệu bao gồm 2 phần chính:

 Phần 1 bao gồm dữ liệu được cập nhật thường xuyên về thông tin của các nhà máy sản xuất năng lượng tái tạo trên địa bàn cả nước Dữ liệu được thu thập và chọn lọc dựa trên những cổng thông tin chính thống của chính phủ (Bộ Công Thương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, vv) và được kiểm tra và cập nhật định kì để đảm bảo tính chính xác Các nguồn NLTT theo quy định của Việt Nam5 bao gồm: Mặt trời, gió, thủy điện nhỏ, sinh khối và địa nhiệt Với các dạng NLTT khác, hiện nay, chưa được tính đến do những khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn thông tin cũng như chưa được đề cập đến trong các văn quản chính thống về quy hoạch năng lượng

 Phần 2 của cơ sở dữ liệu bao gồm bản đồ phân bố các nhà máy sản xuất NLTT ứng với mỗi dạng năng lượng trên địa bàn cả nước và được cập nhật tự động theo dữ liệu đầu vào từ phần 1

Những thông tin được tổng hợp trong tài liệu này được cập nhật đến thời điểm tháng 5/2017

Bảng 1 Tổng hợp các nhà máy NLTT đã, đang và sẽ hoạt động trên địa bản

Công suất Phân bố

Mặt trời 32 ~930MW Hiện nay vẫn chủ yếu là các hệ thống điện

mặt trời mái nhà phục vụ cho qui mô công nghiệp Đa phần các dự án nằm tại khu vực phía nam nới có tiềm năng lớn về bức xạ

5 Nghị quyết số 51/2001/QH10

Gió 87 ~5660MW Chủ yếu chạy dọc bờ biển phía Nam và đa

số là các dự án điện gió gần bờ và xa bờ Sinh khối 46 ~793MW Một loạt các nhà máy đã được đưa vào quy

hoạch phát triển điện sinh khối tại khu vực đồng bằng Sông Cửu Long, nơi được coi là vực lúa của đất nước với nguồn tiềm năng sinh khối dồi dào từ phụ phẩm nông nghiệp

Thủy

điện nhỏ

179 ~3600MW Các dự án trải dài từ bắc xuống nam và tập

trung chủ yếu tại khu vực lưu vực các tuyến sông chính

Địa Nhiệt 1 25MW Hiện nay, mới chỉ có có 1 nhà máy điện địa

nhiệt tại Đắc Nông đã được đề cập đến trong các văn bản hành chính chính quy

Nguồn: GreenID

Cơ sở dữ liệu các dự án điện mặt trời

Các nhà máy ĐMT hiện nay tập trung chủ yếu vào 2 dạng: Điện mặt trời trên mái nhà và hệ thống điện mặt trời trên đất liền (Cánh đồng mặt trời) Hiện nay, theo cở sở dữ liệu đang cập nhật, trên địa bàn các nước có:

 Trên 21 hệ thống cấp dự án (~3MW) đang hoạt động trong đó chủ yếu điện mặt trời mái nhà

 2 dự án (Tổng 49MW) đang được xây dựng

 1 dự án (200MW) đã được đưa vào quy hoạch tại Ninh Thuận

 10 dự án lớn (tổng công suất >2000MW) đang trong quá trình chuẩn bị (chủ yếu tập trung tại khu vực phía nam: Quảng Nam, Ninh Thuận, Khánh Hòa,…)

Thông tin và số liệu

1 Ngày 11/4/2017, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg về cơ chế hỗ trợ các dự án điện mặt trời Việt Nam Quy định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/6/2017 đến ngày 30/6/2019, theo đó:

 Đối với dự án án nối lưới quy định bên mua điện là Tập đoàn Điện lực Việt Nam hoặc đơn vị thành viên được ủy quyền có trách nhiệm mua toàn bộ sản lượng điện từ các dự án nối lưới với giá mua điện tại điểm giao nhận điện là 2.086 đồng/kWh (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng, tương đương với 9,35 USD cents/kWh

 Đối với dự án trên mái nhà được thực hiện cơ chế bù trừ điện năng metering) sử dụng hệ thống công tơ hai chiều Trong một chu kỳ thanh toán, lượng điện phát ra từ các dự án trên mái nhà lớn hơn lượng điện tiêu thụ sẽ được chuyển sang chu kỳ thanh toán kế tiếp

(net-2 Dự án điện mặt trời Ninh Thuận, với tổng mức đầu tư hơn 2 tỷ USD, được đầu từ làm nhiều pha với 5 nhà máy Trong đó, nhà máy đầu tiên có công suất 50MW sẽ được khởi công trong năm 2017 và được đưa vào vận hành năm 2018 (Hiệp hội năng lượng, 2017)

Cơ sở dữ liệu các dự án điện gió

Các dự án điện gió hiện này chủ yếu tập trung tại khu vực trên bờ và gần bờ Các dự án điện gió xa bờ đang được chính phủ nghiên cứu đề xuất phương án hỗ trợ và các nhà đầu tư cân nhắc kĩ lưỡng trước khi triển khai Hiện nay:

 4 dự án đang hoạt động (159MW) tại Bạc Liêu và Bình Thuận, đảo Phú Quý

 5 dự án khác đang được xây dựng (~400MW)

 693MW đã được đưa vào quy hoạch (Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau)

 12 dự án lớn nhỏ khác (>500MW) đang trong giai đoạn chuẩn bị (Chủ yếu tại khu vực phía nam: Ninh Thuận, Bình Thuận, Sóc Trăng,…)

Thông tin và số liệu

1 Hiện nay, giá điện gió tại điểm giao nhận điện là 1.614 đồng/ kwh (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng, tương đương 7,8 UScents/kWh) đối với các dự

án điện gió trên bờ và một trường hợp duy nhất có mức giá 9,8 UScents/kWh

là điện gió gần bờ Công Lý (tỉnh Bạc Liêu) Với việc không nhiều nhà đầu tư mặn mà với giá điện gió hiện tại, Chính Phủ đang cân nhắc phương án điều chỉnh giá điện gió theo hướng phù hợp hơn để kích thích thị trường giàu tiềm năng này Bộ Công Thương đã trình Thủ Tướng Chính Phủ phương án tăng giá điện gió và dự kiến sẽ được thông qua trong đầu năm 2017

2 Chiến lược phát năng lượng tái tạo của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đề ra những mục tiêu cụ thể cho phát triển điện gió ở Việt Nam là 5% trong tổng sản lượng điện vào năm 2020 và 11% vào năm 2050

Cơ sở dữ liệu các dự án điện sinh khối

Rất ít các nhà máy điện sinh khối đang hoạt động trên địa bàn cả nước Chủ yếu do những hạn chế về kĩ thuật, nguồn nhiên liệu cũng như chi phí chưa thực sự khả thi Tuy nhiên, đây là một nguồn năng lượng tiềm năng và

sẽ được chính phủ khuyến khích phát triển trong thời gian sắp tới Hiện nay:

 1 NMĐ sinh khối (40MW) tại phú thọ đã đóng cửa

 3 NMĐ sinh khối (80MW) đang hoạt động (Phú Yên, An Giang)

 >100MW NMĐ sinh khối từ phế phẩm nông nghiệp đang được xây dựng

 35 nhà máy lớn nhỏ tại khu vực ĐBSCL đã được quy hoạch (~450MW)

Thông tin và số liệu

1 Từ năm 2014, các dự án điện sinh khối đồng phát nhiệt - điện (dùng phụ phẩm, phế thải trong sản xuất nông nghiệp, chế biến nông lâm thủy sản và các loại cây khác làm nhiên liệu sản xuất ra hơi - điện) được Tập đoàn Điện lực VN (EVN) mua lại toàn bộ với giá 1.220 đồng/kWh (tương đương 5,8 cent/kWh)

2 Bộ Công Thương đã quyết định phê duyệt Quy hoạch phát triển điện sinh khối vùng đồng bằng Sông Cửu Long giai đoạn đến năm 2020, xét đến năm 2030 Cụ thể, ưu tiên phát triển nguồn điện từ bã mía và trấu, tăng công suất lắp đặt từ các nguồn này lên 214MW giai đoạn đến năm

2020 Giai đoạn từ năm 2021 đến 2030 tổng công suất lắp đặt điện sinh khối 304MW, bao gồm: điện bã mía 30MW; điện trấu 150MW; điện gỗ năng lượng 44MW; điện rơm rạ 80MW

3 Sáng 2/4/2017, Nhà máy điện sinh khối tại Phú Yên của Công ty TNHH công nghiệp KCP (100% vốn Ấn Độ) đã chính thức hòa lưới điện quốc gia giai đoạn 1 Nhà máy đặt tại huyện Sơn Hòa, khởi công xây dựng vào năm

2015 Theo thiết kế, Nhà máy điện sinh khối KCP - Phú Yên có công suất 60

MW với kinh phí đầu tư gần 1.300 tỉ đồng, chia làm 2 giai đoạn Giai đoạn

1 công suất 30 MW với sản lượng điện hằng năm đạt hơn 70 triệu kWh Giai đoạn 2, khi Nhà máy đường KCP nâng công suất chế biến mía đường lên 10.000 tấn mía cây/ngày thì công suất nhà máy điện sinh khối sẽ đạt như thiết kế là 60 MW