PHẦN I: MỤC ĐÍCH CỦA NGOẠI GIAO KINH TẾThách thức lớn nhất đối với Việt Nam, Ấn Độ hay các quốc gia khác là làm thế nào để mang lại sự thịnh vượng, lợi ích xã hội và lợi ích giáo dục cho
Trang 1Họ và tên: Đinh Thị Lan Anh Lớp: KT43B
Mã sinh viên: KT43B-040-1620 Thời gian: 9:15 sáng 18/10/2019 Địa điểm: Phòng khánh tiết, nhà G, học viện Ngoại Giao
BÀ
I
DỊ
CH
Buổi nói
chuyện
với Đại sứ
Ấn Độ về
Ngoại
Giao Kinh
Tế
Trang 2PHẦN I: MỤC ĐÍCH CỦA NGOẠI GIAO KINH TẾ
Thách thức lớn nhất đối với Việt Nam, Ấn Độ hay các quốc gia khác là làm thế nào để mang lại sự thịnh vượng, lợi ích xã hội và lợi ích giáo dục cho người dân của đất nước mình Đó
là nghĩa vụ trước nhất của mọi chính phủ
Mỗi quốc gia đều có đại diện của mình ở nước ngoài thông qua đại sứ quán, lãnh sự quán với quy mô khác nhau song tất cả những cơ quan này đều phục vụ cho mục đích chung duy nhất
là tìm kiếm lợi ích về cho đất nước mình Các quốc gia ngày càng đòi hỏi những nhà ngoại giao của mình phải mang lại lợi ích thiết thực từ bên ngoài về cho đất nước chứ không chỉ nói những phát biểu hoa mĩ tại các hội nghị quốc tế
Do đó, lợi ích kinh tế là mục đích chính của ngoại giao hiện nay Nếu sản phẩm của đất
nước bạn có thể xuất khẩu sang đất nước khác, bạn sẽ thu được ngoại tệ Với số tiền đó, bạn có thể mua được rất nhiều thứ khác như máy móc, công nghệ, và các sản phẩm khác cho nước mình
Như vậy, mục tiêu đầu tiên của ngoại giao kinh tế là thúc đẩy mua bán, trao đổi hàng hóa,
thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa trong nước ra bên ngoài và ngược lại, nhập những sản phẩm cần thiết từ nước ngoài
Hiện nay các nước trong khu vực Châu Á đang đứng trước những cơ hội lớn Ví dụ, Trung Quốc – một đất nước đã có khoảng thời gian dài phát triển kinh tế thành công- hiện nay đang là nước có thu nhập trung bình Điều này có nghĩa là giá nhân công ở Trung Quốc hiện đã quá cao
để có thể sản xuất hiệu quả trong ngành dệt may Thế mạnh sản xuất trong ngành công nghiệp sản xuất này ở Trung Quốc hiện đang dịch chuyển sang các nước khác Hai nước được hưởng lợi lớn nhất trong việc này là Việt Nam và Bangladesh
Tôi tự hỏi tại sao Ấn Độ lại không được lợi trong việc này Trong tiếng Anh có một câu nói: “Không có bữa trưa miễn phí” Điều này có nghĩa là bạn phải tự giúp chính mình Lý do mà ngành công nghiệp dệt may của Trung Quốc dịch chuyển sang Việt Nam hay Bangladesh mà không phải Ấn Độ, Pakistan hay Iran là do chính sách mà chính phủ của các nước này đề ra chưa tốt Việt Nam đã rất sáng suốt khi điều chỉnh chính sách kinh tế của mình theo hướng tranh thủ tốt những cơ hội từ bên ngoài
Trang 3Mục tiêu thứ hai của ngoại giao kinh tế là tìm kiếm và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài
(FDI) Tại sao FDI lại quan trọng đối với một quốc gia chứ không phải sự đầu tư vào thị trường chứng khoán? Câu trả lời đơn giản là FDI có tính gắn bó dài hạn Giả sử tôi đầu tư 5 triệu USD vào xây dựng nhà máy sản xuất ở Việt Nam, liệu tôi có thể bỏ đi nhanh chóng không? Không Đầu tư FDI là một sự cam kết gắn bó lâu dài giữa nhà đầu tư nước ngoài và nước nhận đầu tư Điều này vô cùng quan trọng vì FDI giúp tạo ra một số lượng lớn công ăn việc làm ở nước nhận đầu tư
Mục tiêu thứ ba của ngoại giao kinh tế là công nghệ Ngoài tìm kiếm cơ hội thương mại
và thu hút đầu tư, một quốc gia cũng cần có những nền tảng công nghệ tốt để nâng cao năng lực sản xuất, phát triển công nghiệp trong nước
Một trong những lĩnh vực mà ngoại giao kinh tế có thể hỗ trợ phát triển tốt là du lịch Khi khách du lịch tới thăm đất nước bạn, ngoài việc bạn muốn họ yêu văn hóa, phong cảnh của Việt Nam thì bạn còn muốn họ ở lại đây dài ngày vì càng ở lâu thì khách du lịch sẽ càng chi tiêu nhiều UNWTO1 cho rằng du lịch là ngành tạo ra nhiều việc làm nhất trong trong thời đại này
PHẦN II: QUÁ TRÌNH ĐƯA RA CÁC QUYẾT ĐỊNH VỀ CHÍNH SÁCH KINH TẾ
Ở rất nhiều quốc gia, việc đưa ra mức thuế thu nhập doanh nghiệp là không dễ dàng Thuế thu nhập doanh nghiệp hiện tại ở Việt Nam là 20%, đó là một mức thuế hợp lý Giả sử bạn là một nhà đầu tư, một trong những điều mà một nhà đầu tư quan tâm là có thể lãi bao nhiêu tiền từ khoản đầu tư đó Giữa một nước đánh thuế thu nhập doanh nghiệp 35% hay một nước đánh thuế 20%, bạn sẽ chọn đầu tư vào đâu? Khi bạn đầu tư vào nước 20% nhưng lại thấy có một nước khác chỉ áp thuế thu nhập doanh nghiệp là 15%, liệu bạn sẽ hỏi chính phủ của nước nhận đầu tư tại sao chính phủ không giảm thuế xuống 15%? Về phía nhà đầu tư nước ngoài, thuế luôn là vấn
đề quan trọng, trong số rất nhiều yếu tố khác, khi cân nhắc đầu tư Có một hệ thống các chỉ số đầu tư được thiết lập bởi Ngân hàng Thế Giới, Diễn đàn Kinh tế Thế Giới và bởi các bên khác Các chỉ số này giúp các nhà đầu tư so sánh những môi trường đầu tư ở các nước khác nhau Và nếu bạn là một nhà đầu tư nước ngoài, trước khi ra quyết định đầu tư, bạn sẽ vạch ra một số mục
1 World Tourism Organization UNWTO: Tổ chức du lịch thế giới Đây là một cơ quan của Liên Hiệp Quốc chịu trách nhiệm cho việc thúc đẩy du lịch có trách nhiệm, bền vững và có thể tiếp cận.
Trang 4tiêu cho khoản đầu tư đó Một trong những câu hỏi quan trọng nhất là bạn sẽ là môi trường kinh doanh ở đất nước đó ra sao? Mức thuế suất ở nước đó thế nào?
Bây giờ giả sử bạn là Bộ trưởng Bộ Tài chính, các nhà đầu tư nước ngoài đòi hỏi bạn hãy giảm mức thuế thu nhập doanh nghiệp, bạn sẽ họp với Bộ của mình xem liệu có nên hay có cần phải đáp ứng yêu cầu đó hay không? Đó không phải là một câu hỏi chỉ đơn thuần kinh tế
Những quyết định khó khăn như thế sẽ phải trải qua 6 đến 7 giai đoạn, và tôi sẽ đề cập đến những bước liên quan đến kinh tế: Một đề nghị giảm thuế thu nhập doanh nghiệp được đưa ra từ một đối tác nước ngoài cho Bộ Tài chính Nhóm thảo luận của bạn có thể đồng tình với yêu cầu
đó hoặc không, sau đó câu hỏi đặt ra là: Phải làm như thế nào? Phải ra quyết định thế nào? Và ai
sẽ là người quyết định? Quyền quyết định có thể thuộc về Chính phủ, thuộc về Thủ tướng nhưng trước khi đề nghị này được trình lên Thủ tướng thì nó cần phải được phân tích, xử lý kĩ lưỡng Vì vậy bạn phải cần thực sự đọc và phân tích đề nghị đó và phải đưa ra những nhận định của mình
về lời đề nghị Để có được những nhận định xác đáng, bạn cần phải thực hiện tham khảo ý kiến của những chuyên gia để xem xét về tính khả thi và đúng đắn của đề nghị đó bởi vì khi giảm thuế, nguồn thu từ thuế sẽ tăng lên do các nhà đầu tư muốn đầu tư nhiều hơn, do đó đất nước của bạn
sẽ nhận được nhiều vốn đầu tư hơn Cần có ai đó quyết định điều này và cũng cần có người điều tra về nó Giờ giả sử bạn tiến hành tham vấn, và cũng có những doanh nghiệp trong nước muốn đầu tư, liệu bạn có thể áp dụng một mức thuế thu nhập doanh nghiệp riêng cho doanh nghiệp trong nước và một mức thuế thu nhập doanh nghiệp khác cho doanh nghiệp nước ngoài? Hay chỉ nên áp cùng một mức thuế? Giả sử bạn đồng ý giảm mức thuế thu nhập doanh nghiệp từ 20% xuống 16%, vậy bước tiếp theo sẽ là gì?
Bước tiếp theo, để một chính sách được thực thi thì nó cần phải được Quốc hội phê chuẩn Khi bạn phải đàm phán một chính sách với những đối tác nước ngoài , Quốc hội cần xác minh lại những điều kiện trong nước để xem xét phê chuẩn chính sách đó
Sau khi làm xong tất cả những việc đó, bạn vẫn còn một việc khác cần làm đó là quan sát, ghi lại, đánh giá những tác động của chính sách mới đó và rút ra những bài học Đây chính là giai đoạn để bạn vun đắp vốn kiến thức cho mình bởi trong tương lai bạn có thể sẽ phải đối mặt với
Trang 5nhiều quyết định khó tương tự Khi ấy, bạn có thể áp dụng được những gì đã học hôm nay vào để giải quyết Trên đây là một quá trình điển hình trong việc ra một quyết sách kinh tế
PHẦN III: TỔNG KẾT
Tôi muốn tổng kết bài nói chuyện hôm nay bằng 4 điểm chính:
Thứ nhất, ngày nay mọi quốc gia đều đang phải đối mặt với những thách thức của toàn
cầu hóa Toàn cầu hóa là một lựa chọn hay là một điều bắt buộc? Trong một thời gian dài Ấn Độ
đã theo đuổi chủ nghĩa bảo hộ và nền kinh tế của chúng tôi đã trì trệ bởi thiếu sự cạnh tranh giữa sản phẩm trong nước với các sản phẩm trên thế giới Khi chúng tôi muốn xuất khẩu các sản phẩm của mình ra bên ngoài thì gặp rất nhiều khó khăn bởi khó cạnh tranh Theo đuổi chủ nghĩa bảo hộ
là một lựa chọn khó bởi nói có thể cho nền kinh tế sự thoải mái tạm thời nhưng cái giá đắt phải trả là nguy cơ tụt hậu hay kém phát triển Ví dụ, Việt Nam là một thành viên của CPTTP2, Việt Nam cũng đồng thời tham gia đàm phán hiệp đinh RCEP3, các bạn là một đất nước hội nhập vào toàn cầu hóa Song các ngành công nghiệp ở Ấn Độ lại rất e ngại với việc tham gia vào RCEP Chính phủ Ấn Độ thì cho rằng nếu không tham gia RCEP, Ấn Độ sẽ bị bỏ lại Một số người cho rằng Ấn Độ không nên tham gia vào hiệp định đó, nhưng cũng có những người cho rằng nếu rút
ra thì Ấn Độ sẽ không có cơ hội quay lại Nói một cách thẳng thắn thì khi ngành công nghiệp của một đất nước còn non trẻ thì chính phủ cần thi hành các chính sách bảo hộ, nhưng khi ngành công nghiệp trong nước đã phát triển đến một mức độ nhất định, ta cần thực hiện toàn cầu hóa Bởi nếu bạn không mở cửa thị trường, bạn sẽ bị loại khỏi cuộc chơi và bị tụt hậu so với phần còn lại của thế giới Nếu nhìn sang các nền kinh tế khác trong khu vực như Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản,
ta có thể thấy rằng ở giai đoạn đầu thì các nước này đều thực hiện bảo hộ để bảo vệ các ngành công nghiệp non trẻ trong nước, song đều mở cửa khi đã đạt được những bước phát triển nhất định Tuy nhiên, Trung Quốc không hẳn là một ví dụ tốt cho điều này bởi cho đến nay, nước này
2 CPTPP (the Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership) Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương CPTPP được chính thức ký kết vào tháng 3/2018 bởi 11 nước thành viên còn lại của TPP (không bao gồm Hoa Kỳ) CPTPP có hiệu lực tại Việt Nam từ ngày 14/1/2019
3 RECP (Regional Comprehensive Economic Partnership) Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) giữa ASEAN và 6 đối tác đã có FTA với ASEAN là Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Australia và New Zealand bắt đầu đàm phán từ ngày 9/5/2013 Hiện tại Hiệp định này vẫn đang trong quá trình đàm phán Thủ tướng Ấn Độ, Narendra Modi đã tuyên bố rút khỏi RECP vào ngày 4/11/2019.
Trang 6vẫn còn duy trì sự bảo hộ khá cao Toàn cầu hóa thực sự không phải là một lựa chọn mà là một điều buộc phải thực hiện trong thế giới hội nhập ngày nay
Thứ hai, việc quản trị kinh tế bao hàm một điều nghịch lí: sự đánh đổi thiệt hại của một số
doanh nghiệp để lấy lợi ích kinh tế lâu dài thì thường bị phản đối mạnh mẽ, trong khi số đông được lợi trong tương lai thì không phải lúc nào cũng lên tiếng Điều này gây ra rất nhiều khó khăn cho các hiệp hội doanh nghiệp và các chính phủ trong việc vạch ra tầm nhìn dài hạn
Thứ ba, nâng cao trình độ công nghệ của mọi người dân trong đất nước Bạn không thể cứ
mãi thực hiện chủ nghĩa bảo hộ Bạn có thể thực hiện bảo hộ trong ngắn hạn nhưng không nên theo đuổi chính sách này trong dài hạn
Thứ tư, mỗi cán bộ làm công tác ngoại giao phải nắm chắc kiến thức về kinh tế Những cơ
quan đại diện của quốc gia ở nước ngoài nên coi những công việc liên quan đến kinh tế là một nhiệm vụ cơ bản của mình Kinh tế cần phải được kết hợp trong mọi hoạt động ngoại giao
PHẦN IV: HỎI ĐÁP (Q & A)
Q (Mr Lịch): Ông có quan điểm thế nào về căng thẳng thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ?
A: Tôi không phải là một chuyên gia nghiên cứu về quan hệ Mỹ-Trung Sự thật là có rất nhiều
quốc gia có thâm hụt thương mại với Trung Quốc Trung Quốc xuất khẩu rất nhiều ra thế giới nhưng nước này lại không nhập khẩu nhiều Ấn Độ cũng tồn tại vấn đề về thương mại với Trung Quốc Kim ngạch thương mại song phương giữa Ấn Độ và Trung Quốc khoảng 100 tỉ USD nhưng chúng tôi bị thâm hụt 60 tỉ USD Nói cách khác, Trung Quốc xuất khẩu sang Ấn Độ khoảng 85 tỉ USD nhưng chỉ mua về 15 tỉ USD Mỹ cũng gặp phải vấn đề tương tự nhưng thâm hụt thương mại của họ với Trung Quốc lớn hơn nhiều, khoảng 400 tỉ USD
Q: (Thanh Tâm KT43A): Ông nghĩ gì về quan hệ giữa Việt Nam và Ấn Độ trong tương lai, đặc biệt là vấn đề thương mại và đầu tư?
A: Tôi thực sự không biết nhiều về quan hệ thương mại giữa Ấn Độ và Việt Nam, nhưng tôi nghĩ
quan hệ thương mại giữa hai nước rất tốt đẹp Về đầu tư, tôi nghĩ chúng ta có rất nhiều cơ hội và
Trang 7chúng ta cần hợp tác với nhau nhiều hơn Đôi khi những doanh nhân Ấn Độ không mạo hiểm cho lắm Họ cho rằng tình hình chính trị xã hội ở Việt Nam rất phức tạp mà không biết rằng Việt Nam ngày hôm nay đã thay đổi rất nhiều so với 30 năm trước và cũng cần rất nhiều thời gian để họ có thể hiểu được những thay đổi này
Q: (Hà Phương KT43A): Theo những bài báo tôi đọc được, Mỹ hiện cho rằng WTO đã không thực hiện trách nhiệm của mình trong việc giải quyết căng thẳng thương mại giữa
Mỹ và Trung Quốc Trung Quốc thì đề xuất cải cách WTO (mà không chỉ trích WTO) Ông
có thể cho ý kiến của ông về vấn đề này?
A: Tôi không nắm rõ các vấn đề của WTO vì tôi không phải là chuyên gia về WTO, nhưng rõ
ràng là Mỹ cũng không mấy mặn mà với WTO WTO có một cơ chế để hòa giải những xung đột
về thương mại trên thế giới, điều này rất quan trọng Giả sử 2 quốc gia có tranh chấp thương mại,
họ có thể nộp đơn kiện lên WTO và phải mất đến 12 hay 18 tháng để chờ phán quyết từ WTO (Tiền thân của WTO là GATT không có cơ chế hòa giải tranh chấp thương mại.) Cơ chế hòa giải của WTO rất quan trọng vì nó giúp đảm bảo tính công bằng trong việc giải quyết xung đột thương mại Mỹ là một nước rất “kì lạ”, Mỹ muốn tất cả các nước phải tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế, ngoại trừ nước Mỹ Trung Quốc cũng vậy và những vấn đề trên Biển Đông là ví dụ điển hình cho điều đó
Q: (Thu Trà KT43A): Ông có thể đưa ra những đánh giá của mình vè môi trường đầu tư của Việt Nam?
A: Tôi không thể đưa ra những đánh giá xác đáng cho câu hỏi của bạn nhưng ấn tượng của tôi là
Việt Nam có một môi trường đầu tư rất tốt, rất triển vọng bởi tôi thấy Việt Nam có một hệ thống chính sách tốt Thuế doanh nghiệp của Việt Nam là 20%, ở Ấn Độ mức thuế này hiện nay là 29%
- mức thuế này đã được Chính phủ Ấn Độ giảm xuống từ mức 32% Song mức thuế này vẫn chưa
đủ tốt, nó cần phải thấp hơn Một điều nữa là Việt Nam có lực lượng lao động dồi dào, sẵn sàng làm việc chăm chỉ và điều này rất quý giá cho sự phát triển của bất kì quốc gia nào Chỉ có một vấn đề là các bạn trẻ cần phải mang trong mình một tinh thần doanh nhân, phải muốn thành công
và dám mạo hiểm
Trang 8Q: (Lan Anh KT43B): Ông đã đề cập đến đào tạo nguồn nhân lực và tôi muốn hỏi thêm về điều đó Như chúng ta thấy, ở thung lũng công nghệ Silicon hay ở bất cứ trung tâm công nghệ cao nào trên thế giới đều có những kĩ sư người Ấn Độ Làm thế nào mà Ấn Độ có thể đào tạo được nguồn lao động tài giỏi như vậy?
A: Giáo dục là một vấn đề quan trọng, nó đòi hỏi sự dám mạo hiểm, tìm tòi cái mới và sự yêu
thương Một trong những công ty công nghệ lớn nhất trên thế giới hiện nay là Google và người đứng đầu của Google là một người Ấn Độ Tại sao một người Ấn Độ lại có thể đứng đầu một công ty Mỹ trị giá 800 tỉ USD? Ngoài ra, hiện nay có khoảng 10 đến 15% CEO của các công ty
đa quốc gia là người Ấn Độ Bạn không tìm thấy điều này ở người Đức, người Pháp hay người Trung Quốc Tôi nghĩ chúng tôi đã thực sự may mắn Ấn Độ là một quốc gia đa văn hóa, đa tôn giáo Ở Ấn Độ có rất nhiều ngôn ngữ, văn hóa, tôn giáo, sắc tộc… và vì thế mỗi người Ấn Độ phải học cách làm việc với những người khác ở những cộng đồng khác nhau- Chính sự đa dạng này đã giúp người Ấn Độ dễ hòa nhập và thành công trên thế giới