SKKN DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH CHƯƠNG ĐIỆN TÍCH ĐIỆN TRƯỜNG

Vì vậy, tôi viết đề tài: “Thiết kế các hoạt động dạy học cho một số chủ đề chương "Điện tích - Điện trường" ,chương trình cơ bản, theo định hướng phát triển năng lực học sinh” , với mong

Trang 1

MỤC LỤC

PHẦN I MỞ ĐẦU……….Trang 2

A LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI……….2

B MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI………3

PHẦN II NỘI DUNG………3

A CƠ SỞ LÍ LUẬN……… 3

1.Chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực……….3

2 Các năng lực chuyên biệt môn vật lí……….7

B Thiết kế các hoạt động cho một số chủ đề chương “Điện tích - Điện trường” , chương trình cơ bản, theo định hướng phát triển năng lực học sinh ……… ……… 13

C.KẾT LUẬN……… 53

D Tài liệu tham khảo……… 55

Trang 2

Thiết kế các hoạt động học tập cho một số chủ đề chương “ Điện tích – Điện trường” ,

chương trình chuẩn, theo định hướng phát triển năng lực học sinh

ĐỀ TÀI: THIẾT KẾ CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CHO MỘT SỐ CHỦ ĐỀ CHƯƠNG ‘ĐIỆN TÍCH – ĐIỆN TRƯỜNG’ ,CHƯƠNG TRÌNH CƠ BẢN, THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

PHẦN I: MỞ ĐẦU

A LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Những năm gần đây, một trong những yêu cầu cấp bách đối với ngành giáo dục làphải đổi mới căn bản và toàn diện nhằm đáp ứng những yêu cầu mới của sự nghiệpcông nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI nói

rằng “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức,

kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”; “Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan Việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo cần từng bước theo các tiêu chí tiên tiến được xã hội và cộng đồng giáo dục thế giới tin cậy và công nhận Phối hợp sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình học với đánh giá cuối kỳ, cuối năm học; đánh giá của người dạy với tự đánh giá của người học; đánh giá của nhà trường với đánh giá của gia đình và của xã hội”.

Để đạt được mục tiêu trên, ngành giáo dục đã thực hiện nhiều biện pháp tích cực vàđồng bộ Trong đó, việc đổi mới đồng bộ PPDH, kiểm tra, đánh giá theo định hướngnăng lực người học là con đường thích hợp để từng bước đưa giáo dục nước ta hộinhập với xu thế phát triển chung của giáo dục thế giới

Tuy vậy, việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh diễn ra cònchậm Nguyên nhân do một số giáo viên muốn đổi mới nhưng còn loay hoay không

Trang 3

biết bắt đầu từ đâu Hơn nữa,điều kiện cơ sở vật chất, lớp học đông, trình độ học sinhkhông đồng đều, chương trình SGK nặng nề là những khó khăn khiến giáo viênchậm đổi mới phương pháp dạy học

Vì vậy, tôi viết đề tài: “Thiết kế các hoạt động dạy học cho một số chủ đề

chương "Điện tích - Điện trường" ,chương trình cơ bản, theo định hướng phát triển năng lực học sinh” , với mong muốn được trao đổi với các anh chị đồng nghiệp

những suy nghĩ , kinh nghiệm của bản thân trong việc cố gắng đổi mới phương phápdạy học trong điều kiện hiện nay

B MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI

- Tìm hiểu sơ lược về dạy học định hướng năng lực

- Tìm hiểu các năng lực chuyên biệt môn vật lí

- Thiết kế một số chủ đề chương “Điện tích-Điện trường” –Vật lí 11, chương trình cơbản, theo định hướng phát triển năng lực học sinh

PHẦN II: NỘI DUNG A.CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.Chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực

Chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực( nay còn gọi là dạy học định hướng kết quả đầu ra) nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra của việc dạy học, thực hiện

mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụngtri thức trong những tình huống thực tiễn nhằm chuẩn bị cho con người năng lực giảiquyết các tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp Chương trình này nhấn mạnh vaitrò của người học với tư cách chủ thể của quá trình nhận thức

Khác với chương trình định hướng nội dung, chương trình dạy học định hướng pháttriển năng lực tập trung vào việc mô tả chất lượng đầu ra, có thể coi là ”sản phẩm cuốicùng” của quá trình dạy học Việc quản lý chất lượng dạy học chuyển từ việc điềukhiển “đầu vào” sang điều khiển “đầu ra”, tức là kết quả học tập của HS

Trang 4

Việc dạy học định hướng phát triển năng lực được thể hiện ở các trong các thành tốquá trình dạy học như sau:

- Về mục tiêu dạy học: Mục tiêu kiến thức: ngoài các yêu cầu về mức độ như nhận

biết, tái hiện kiến thức cần có những mức độ cao hơn như vận dụng kiến thức trongcác tình huống, các nhiệm vụ gắn với thực tế Với các mục tiêu về kĩ năng cần yêu cầu

HS đạt được ở mức độ phát triển kĩ năng thực hiện các hoạt động đa dạng Các mụctiêu này đạt được thông qua các hoạt động trong và ngoài nhà trường

- Về phương pháp dạy học: Ngoài cách dạy học thuyết trình cung cấp kiến thức cần tổ chức

hoạt động dạy học thông qua trải nghiệm, giải quyết những nhiệm vụ thực tiễn Như vậythông thường, qua một hoạt động học tập, HS sẽ được hình thành và phát triển không phảimột loại năng lực mà là được hình thành đồng thời nhiều năng lực hoặc nhiều năng lựcthành tố mà ta không cần (và cũng không thể) tách biệt từng thành tố trong quá trình dạyhọc

- Về nội dung dạy học: Cần xây dựng các hoạt động, chủ đề, nhiệm vụ đa dạng gắn

với thực tiễn

- Về kiểm tra đánh giá: Về bản chất đánh giá năng lực cũng phải thông qua đánh giá khả

năng vận dụng kiến thức và kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của HS trong các loại tình huốngphức tạp khác nhau.Trên cơ sở này, các nhà nghiên cứu ở nhiều quốc gia khác nhau đề ra cácchuẩn năng lực trong giáo dục tuy có khác nhau về hình thức, nhưng khá tương đồng về nộihàm Trong chuẩn năng lực đều có những nhóm năng lực chung Nhóm năng lực chung nàyđược xây dựng dựa trên yêu cầu của nền kinh tế xã hội ở mỗi nước Trên cơ sở năng lựcchung, các nhà lí luận dạy học bộ môn cụ thể hóa thành những năng lực chuyên biệt Tuynhiên không dừng ở các năng lực chuyên biệt, các tác giả đều cụ thể hóa thành các năng lựcthành phần, những năng lực thành phần này được cụ thể hóa thành các thành tố liên quanđến kiến thức, kĩ năng… để định hướng quá trình dạy học, kiểm tra đánh giá của GV

Ưu điểm của chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực là tạo điều kiệnquản lý chất lượng theo kết quả đầu ra đã quy định, nhấn mạnh năng lực vận dụng của

Trang 5

HS Tuy nhiên sự vận dụng giáo dục định hướng năng lực cũng cần chú ý đầy đủ đếnnội dung dạy học nếu không có thể dẫn đến các lỗ hổng tri thức cơ bản và tính hệthống của tri thức Ngoài ra chất lượng giáo dục không chỉ thể hiện ở kết quả đầu ra màcòn phụ thuộc quá trình thực hiện.

Để hình thành và phát triển năng lực cần xác định các thành phần và cấu trúc củachúng Có nhiều loại năng lực khác nhau Việc mô tả cấu trúc và các thành phần nănglực cũng khác nhau Cấu trúc chung của năng lực hành động được mô tả là sự kết hợpcủa 4 năng lực thành phần: Năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xãhội, năng lực cá thể

(i) Năng lực chuyên môn (Professional competency): Là khả năng thực hiện các

nhiệm vụ chuyên môn cũng như khả năng đánh giá kết quả chuyên môn một cách độclập, có phương pháp và chính xác về mặt chuyên môn Nó được tiếp nhận qua việchọc nội dung – chuyên môn và chủ yếu gắn với khả năng nhận thức và tâm lý vậnđộng

(ii) Năng lực phương pháp (Methodical competency): Là khả năng đối với những hành

động có kế hoạch, định hướng mục đích trong việc giải quyết các nhiệm vụ và vấn đề.Năng lực phương pháp bao gồm năng lực phương pháp chung và phương pháp chuyênmôn Trung tâm của phương pháp nhận thức là những khả năng tiếp nhận, xử lý, đánhgiá, truyền thụ và trình bày tri thức Nó được tiếp nhận qua việc học phương pháp luận– giải quyết vấn đề

(iii) Năng lực xã hội (Social competency): Là khả năng đạt được mục đích trong

những tình huống giao tiếp ứng xử xã hội cũng như trong những nhiệm vụ khác nhautrong sự phối hợp chặt chẽ với những thành viên khác Nó được tiếp nhận qua việchọc giao tiếp

Trang 6

(iv) Năng lực cá thể (Induvidual competency): Là khả năng xác định, đánh giá được

những cơ hội phát triển cũng như những giới hạn của cá nhân, phát triển năng khiếu, xâydựng và thực hiện kế hoạch phát triển cá nhân, những quan điểm, chuẩn giá trị đạo đức

và động cơ chi phối các thái độ và hành vi ứng xử Nó được tiếp nhận qua việc học cảmxúc – đạo đức và liên quan đến tư duy và hành động tự chịu trách nhiệm

Mô hình cấu trúc năng lực trên đây có thể cụ thể hoá trong từng lĩnh vực chuyên môn,nghề nghiệp khác nhau Mặt khác, trong mỗi lĩnh vực nghề nghiệp người ta cũng mô

tả các loại năng lực khác nhau Ví dụ năng lực của GV bao gồm những nhóm cơ bản

sau: Năng lực dạy học, năng lực giáo dục, năng lực chẩn đoán và tư vấn, năng lực phát triển nghề nghiệp và phát triển trường học.

Mô hình bốn thành phần năng lực trên phù hợp với bốn trụ cốt giáo dục theoUNESCO:

Các thành phần năng lực Các trụ cột giáo dục của UNESO

Trang 7

thể Những năng lực này không tách rời nhau mà có mối quan hệ chặt chẽ Năng lựchành động được hình thành trên cơ sở có sự kết hợp các năng lực này.

2.Các năng lực chuyên biệt môn vật lí

Có nhiều quan điểm xây dựng chuẩn các năng lực chuyên biệt trong dạy học từng môn Ta tìm kiểu 2 quan điểm xây dựng tuy là khác nhau nhưng đem lại kết quả khá tương đồng

2.1.Xây dựng các năng lực chuyên biệt bằng cách cụ thể hóa các năng lực chung

Ở cách tiếp cận này, người ta xác định các năng lực chung trước, chúng là các nănglực mà toàn bộ quá trình giáo dục ở trường phổ thông đều phải hướng tới để hìnhthành ở HS Sau đó, từng môn học sẽ xác định sự thể hiện cụ thể của các năng lựcchung ở trong môn học của mình như thế nào

Bảng 1: Bảng năng lực chuyên biệt môn Vật lí được cụ thể hóa từ năng lực chung

Stt Năng lực

chung Biểu hiện năng lực trong môn Vật lí

Nhóm năng lực làm chủ và phát triển bản thân:

- Đánh giá được mức độ chính xác nguồn thông tin

- Đặt được câu hỏi về hiện tượng sự vật quanh ta

- Tóm tắt được nội dung vật lí trọng tâm của văn bản

- Tóm tắt thông tin bằng sơ đồ tư duy, bản đồ khái niệm,bảng biểu, sơ đồ khối

Trang 8

- Tự đặt câu hỏi và thiết kế, tiến hành được phương án thínghiệm để trả lời cho các câu hỏi đó

hệ với nhau như thế nào? Các dụng cụ có nguyên tắc cấutạo và hoạt động như thế nào?

- Đưa ra được cách thức tìm ra câu trả lời cho các câu hỏi

đã đặt ra

- Tiến hành thực hiện các cách thức tìm câu trả lời bằngsuy luận lí thuyết hoặc khảo sát thực nghiệm

- Khái quát hóa rút ra kết luận từ kết quả thu được

- Đánh giá độ tin cậy và kết quả thu được

3 Năng lực sáng

tạo

- Thiết kế được phương án thí nghiệm để kiểm tra giảthuyết (hoặc dự đoán)

- Lựa chọn được phương án thí nghiệm tối ưu

- Giải được bài tập sáng tạo

- Lựa chọn được cách thức giải quyết vấn đề một cách tốiưu

4 Năng lực tự Không có tính đặc thù

Trang 9

quản lí

Nhóm năng lực về quan hệ xã hội:

5 Năng lực giao

tiếp

- Sử dụng được ngôn ngữ vật lí để mô tả hiện tượng

- Lập được bảng và mô tả bảng số liệu thực nghiệm

- Vẽ được đồ thị từ bảng số liệu cho trước

- Vẽ được sơ đồ thí nghiệm

- Mô tả được sơ đồ thí nghiệm

- Đưa ra các lập luận lô gic, biện chứng

6 Năng lực hợp

tác

- Tiến hành thí nghiệm theo nhóm

- Tiến hành thí nghiệm theo các khu vực khác nhau

Nhóm năng lực công cụ (Các năng lực này sẽ được hình thành trong quá trình

- Sử dụng phần mềm mô phỏng để mô tả đối tượngvật lí

8 Năng lực sử dụng

ngôn ngữ

- Sử dụng ngôn ngữ khoa học để diễn tả quy luật vậtlí

- Sử dụng bảng biểu, đồ thị để diễn tả quy luật vật lí

- Đọc hiểu được đồ thị, bảng biểu

9 Năng lực tính toán - Mô hình hóa quy luật vật lí bằng các công thức toán

học

- Sử dụng toán học để suy luận từ kiến thức đã biết ra

Trang 10

hệ quả hoặc ra kiến thức mới

2.2.Xây dựng các năng lực chuyên biệt dựa trên đặc thù môn học

Với cách tiếp cận này, người ta sẽ dựa trên đặc thù nội dung, phương pháp nhận thức

và vai trò của môn học đối với thực tiễn để đưa ra hệ thống năng lực

Bảng 2: Năng lực chuyên biệt môn Vật lí

P3: Thu thập, đánh giá, lựa chọn và xử lí thông tin từ các nguồn khácnhau để giải quyết vấn đề trong học tập vật lí

P4: Vận dụng sự tương tự và các mô hình để xây dựng kiến thức vật líP5: Lựa chọn và sử dụng các công cụ toán học phù hợp trong học tậpvật lí

P6: chỉ ra được điều kiện lí tưởng của hiện tượng vật líP7: đề xuất được giả thuyết; suy ra các hệ quả có thể kiểm tra được.P8: xác định mục đích, đề xuất phương án, lắp ráp, tiến hành xử lí kết

Trang 11

X2: phân biệt được những mô tả các hiện tượng tự nhiên bằng ngônngữ đời sống và ngôn ngữ vật lí (chuyên ngành )

X3: lựa chọn, đánh giá được các nguồn thông tin khác nhau,X4: mô tả được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của các thiết bị kĩthuật, công nghệ

X5: Ghi lại được các kết quả từ các hoạt động học tập vật lí của mình(nghe giảng, tìm kiếm thông tin, thí nghiệm, làm việc nhóm… )

X6: trình bày các kết quả từ các hoạt động học tập vật lí của mình(nghe giảng, tìm kiếm thông tin, thí nghiệm, làm việc nhóm… ) mộtcách phù hợp

X7: thảo luận được kết quả công việc của mình và những vấn đề liênquan dưới góc nhìn vật lí

X8: tham gia hoạt động nhóm trong học tập vật lí

Nhóm NLTP

liên quan

đến cá nhân

HS có thểC1: Xác định được trình độ hiện có về kiến thức, kĩ năng , thái độ của

cá nhân trong học tập vật líC2: Lập kế hoạch và thực hiện được kế hoạch, điều chỉnh kế hoạch họctập vật lí nhằm nâng cao trình độ bản thân

C3: chỉ ra được vai trò (cơ hội) và hạn chế của các quan điểm vật lí đốitrong các trường hợp cụ thể trong môn Vật lí và ngoài môn Vật lí

C4: so sánh và đánh giá được - dưới khía cạnh vật lí- các giải pháp kĩthuật khác nhau về mặt kinh tế, xã hội và môi trường

C5: sử dụng được kiến thức vật lí để đánh giá và cảnh báo mức độ an

Trang 12

toàn của thí nghiệm, của các vấn đề trong cuộc sống và của các côngnghệ hiện đại

C6: nhận ra được ảnh hưởng vật lí lên các mối quan hệ xã hội và lịchsử

B THIẾT KẾ CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CHO MỘT SỐ CHỦ ĐỀ CHƯƠNG “ ĐIỆN TÍCH –ĐIỆN TRƯỜNG’’ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

Trong việc thực hiện sự đổi mới giáo dục , vai trò của người thầy cực kì quan trọng.Trên lớp, giáo viên có thể trông nhàn nhã hơn so với chương trình giáo dục địnhhướng nội dung, vì họ không phải là chủ thể Tuy nhiên, giáo viên lại là người cực kìvất vả, họ phải tìm tòi, thiết kế , tổ chức các hoạt động sao cho người học đạt được cácnăng lực theo mục tiêu dạy học, cụ thể:

-Giáo viên phải thiết kế được những hoạt động mà học sinh phải thực hiện để pháttriển những năng lực theo mục tiêu đã đề ra Điều này khó hơn rất nhiều so với việcthiết kế những nội dung kiến thức mà giáo viên cần phải dạy trên lớp

-Giáo viên phải tính toán rất kĩ đến các tình huống có thể xảy ra trong quá trình dạy học Điều này đòi hỏi giáo viên phải có năng lực, có kinh nghiệm xử lí tình huống.-Giáo viên cần quan sát học sinh làm việc để có thể đưa ra những gợi ý hoặc trợ giúp kịp thời

Sau đây là một số chủ đề chương ’’điện tích – điện trường’’, mỗi chủ đề được thiết kế các hoạt động học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh và hệ thống câu hỏi ,bài tập, nhiệm vụ nhằm đánh giá năng lực học sinh sau khi học tâp chủ đề:

Trang 13

Chủ đề 1 : ĐIỆN TÍCH-ĐỊNH LUẬT CU-LÔNG 1.Tổ chức hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực

Các hoạt động HS cần thực hiện trong từng nội dung để phát triển năng lực thành phần chuyên biệt vật lí ( trả lời câu hỏi, làm bài tập, thí nghiệm, giải quyết nhiệm vụ)

Năng lực thành phần của năng lực chuyên biệt vật lí được hình thành tương ứng khi HS hoạt động

Mục tiêu được phát biểu theo quan điểm phát triển năng lực

-Tương tác giữacác điện tích

- Các cách làm

Hoạt động 1:

HS thảo luận theo nhóm ,nhắc lại các kiến thức vềđiện tích , các loại điện tích

và tương tác giữa các điệntích đã học ở THCS

3-Các cách làm vật bị

K1 : Trình bày được kiến thức vềcác hiện tượng, đại lượng, địnhluật, nguyên lí vật lí cơ bản, cácphép đo, các hằng số vật lí

-C1: Xác định được trình độ hiện

có về kiến thức, kĩ năng , thái độcủa cá nhân trong học tập vật líX8: Tham gia hoạt động nhóm

X1: Trao đổi kiến thức và ứngdụng vật lí bằng ngôn ngữ vật lí

X5: Ghi lại được các kết quả từcác hoạt động học tập vật lí củamình (nghe giảng, tìm kiếmthông tin, thí nghiệm, làm việc

Trang 14

Thiết kế các hoạt động học tập cho một số chủ đề chương “ Điện tích – Điện trường” , chương trình chuẩn, theo định

hướng phát triển năng lực học sinh

nhiễm điện chomột vật

- Cách nhận biếtđược một vật bịnhiễm điện

nhiễm điện?

4-Nhận biết một vật bịnhiễm điện

-Xem video về các cáchnhiễm điện cho vật và nhậnbiết vật bị nhiễm điện nhưthế nào

- Kết luận

- Hợp thức hóa kiến thức

nhóm… )X6: trình bày các kết quả từ cáchoạt động học tập vật lí của mình(nghe giảng, tìm kiếm thông tin,thí nghiệm, làm việc nhóm… )một cách phù hợp

X7: thảo luận được kết quả côngviệc của mình và những vấn đềliên quan dưới góc nhìn vật líP3: Thu thập, đánh giá, lựa chọn

và xử lí thông tin từ các nguồnkhác nhau để giải quyết vấn đềtrong học tập vật lí

- Biểu diễn lựcCu-lông

- Vận dụng vàobài tập cụ thể

Hoạt động 3 Tìm hiểu về

định luật Cu-lông

Hoạt động nhóm:

+ Dự đoán lực Cu-lông+ Điểm đặt

+ Phương+ Chiều+ Độ lớn

- Xem, nghe các thông tingiáo viên cung cấp, tiếpnhận kiến thức về lực Cu-

P2: mô tả được các hiện tượng tựnhiên bằng ngôn ngữ vật lí và chỉ

ra các quy luật vật lí trong hiệntượng đó

X7: thảo luận được kết quả côngviệc của mình và những vấn đềliên quan dưới góc nhìn vật líX6: trình bày các kết quả từ cáchoạt động học tập vật lí của mình(nghe giảng, tìm kiếm thông tin,thí nghiệm, làm việc nhóm… )một cách phù hợp

X5: Ghi lại được các kết quả từcác hoạt động học tập vật lí của

HS trìnhbày đượckiến thức về

sự nhiễmđiện của cácvật và vậndụng giảiquyết cácbài tập vềlực Cu-Lông

Trang 15

Hoạt động cá thể:

- Vận dụng vào một bài tậpđơn giản (câu 4)

- Mở rộng cho tương tác bađiện tích điểm

Hoạt động 4.

- Học sinh tìm hiểu từ SGKtrả lời:

+ Điện môi là gì ?+ Hằng số điện môi là gì ?

- So sánh lực Cu-lông khihai điện tích điểm đặt trongđiện môi và khi hai điệntích điểm đặt trong chânkhông

mình (nghe giảng, tìm kiếmthông tin, thí nghiệm, làm việcnhóm… )

P6: chỉ ra được điều kiện lí tưởngcủa hiện tượng vật lí

K3: Sử dụng được kiến thức vật lí

để thực hiện các nhiệm vụ họctập

- K4: Vận dụng (giải thích, dựđoán, tính toán, đề ra giải pháp,đánh giá giải pháp …) kiến thứcvật lí vào các tình huống thựctiễn

C1: Xác định được trình độ hiện

có về kiến thức, kĩ năng , thái độcủa cá nhân trong học tập vật líX6: trình bày các kết quả từ cáchoạt động học tập vật lí của mình(nghe giảng, tìm kiếm thông tin,thí nghiệm, làm việc nhóm… )một cách phù hợp

K3: Sử dụng được kiến thức vật lí

để thực hiện các nhiệm vụ họctập

C1: Xác định được trình độ hiện

Trang 16

Hoạt động 5.

- Hệ thống lại kiến thức về+ Cách nhiễm điện chomột vật

+ Lực Cu-lông

- Tìm hiểu ứng dụng trong

kỹ thuật và đời sống

- Học sinh tìm các ứngdụng của sự nhiễm điệnbằng cách thảo luận

- Xem các video giáo viêncung cấp về:

+ Sự nhiễm điện vào mùađông khô hanh khi mặc áolen, chải tóc

+ Công nghệ phun sơn+ Máy lọc bụi không khíGiải thích cách vận dụng

sự nhiễm điện trong cácthiết bị trên

có về kiến thức, kĩ năng , thái độcủa cá nhân trong học tập vật líC1: Xác định được trình độ hiện

có về kiến thức, kĩ năng , thái độcủa cá nhân trong học tập vật líX5: Ghi lại được các kết quả từcác hoạt động học tập vật lí củamình (nghe giảng, tìm kiếmthông tin, thí nghiệm, làm việcnhóm… )

X4: mô tả được cấu tạo vànguyên tắc hoạt động của cácthiết bị kĩ thuật, công nghệ

- K4: Vận dụng (giải thích, dựđoán, tính toán, đề ra giải pháp,đánh giá giải pháp …) kiến thứcvật lí vào các tình huống thựctiễn

HS trao đổithông tin,thảo luận đểnhận biếtđược một sốứng dụng

nhiễm điệntrong thựctế

2.Xây dựng hệ thống câu hỏi, bài tập, nhiệm vụ yêu cầu học sinh phải làm qua đó đánh giá trình độ phát

triển năng lực trong và sau khi học tập chủ đề

Trang 17

Câu 1 Điện tích điểm là gì ?

Câu4.Cho hai điện tích điểm đặt tại A,B trong không khí

a) Biểu diễn lực tương tác giữa hai điện tích

b) Nếu khoảng cách giữa hai điện tích giảm hai lần thì lực tương tác thay đổi như thế nào?

Trang 18

(K1,K2,K3,C1)

Câu 7 Trong điều kiện nào thì định luật Cu – lông có thể áp dụng cho các điện tích có kích thước đáng kể?

( K1,K2,K3,C1,P6)

Câu 8 Một quả cầu A đang ở trạng thái trung hòa về điện người ta làm cho nó nhiễm điện âm Hỏi: a Khối lượng quả cầu

A có thay đổi không? Vì sao?

b Có thể làm A nhiễm điện cho quả cầu B kim loại mà vẫn không làm thay đổi điện tích của A không? Trình bày mộtphương án thực hiện

(K1,K2,K3,K4,P2,P3,P7)

Câu 9

a) b)

Treo hai quả cầu nhẹ giống nhau bằng các sợi dây, thấy các quả cầu hút nhau hoặc đẩy nhau

a) Trong các hình vẽ trên, góc lệch giữa các sợi dây với phương thẳng đứng có bằng nhau không ? Vì sao ?

b) Cho biết dấu điện tích của các quả cầu trong hai trường hợp trên ?

Trang 19

(K1, K2,K3, K4, C1)

Câu 10 Nêu những đặc điểm giống nhau và khác nhau giữa định luật Cu-lông và định luật vạn vật hấp dẫn

(K1, K2, K3, C1)

Câu 11 Nếu quan tâm đến lĩnh vực sản xuất chúng ta sẽ nghe thấy cụm từ :“sơn tĩnh điện“ Hãy tìm hiểu và cho biết bản

chất của cụm từ này? So sánh với cách sơn thông thường? (K1,K3,K4,P2,P3,C4)

Chủ đề 2 THUYẾT ELECTRON – ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN ĐIỆN TÍCH 1.Tổ chức hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực

Các hoạt động HS cần thực hiện trong từng nội dung để phát triển năng lực thành phần chuyên biệt vật lí ( trả lời câu hỏi, làm bài tập, thí nghiệm, giải quyết nhiệm vụ)

Năng lực thành phần của năng lực chuyên biệt vật lí được hình thành tương ứng khi HS hoạt động

Mục tiêu được phát biểu theo quan điểm phát triển năng lực

1 Nêu được các Cấu tạo nguyên Hoạt động 1: Học sinh K1: Trình bày được kiến thức -HS thu thập thông

Trang 20

Thuyếtelectron:

căn cứ củathuyết, mục

thuyết, nộidung thuyết

nhắc lại kiến thức lýthuyết hóa học về cấutạo nguyên tử:

+ Cấu tạo nguyên tử+ Đặc điểm proton,nơtron, electron

+ Tổng điện tích trongnguyên tử

+ Điện tích nguyên tố

Hoạt động2 Tìm hiểu

về thuyết electron+ học sinh đọc SGK, tìmhiểu thông tin về thuyếtelectron

+ Mục đích thuyết+ Căn cứ thuyết+ Nội dung thuyết

về các hiện tượng, đại lượng,định luật, nguyên lí vật lí cơbản, các phép đo, các hằng sốvật lí

K3: Sử dụng được kiến thứcvật lí để thực hiện các nhiệm

X6: trình bày các kết quả từcác hoạt động học tập vật lícủa mình (nghe giảng, tìmkiếm thông tin, thí nghiệm,làm việc nhóm… ) một cáchphù hợp

X7: thảo luận được kết quảcông việc của mình và nhữngvấn đề liên quan dưới gócnhìn vật lí

X8: tham gia hoạt động nhómtrong học tập vật lí

X5: Ghi lại được các kết quả

tin từ SGK, từ sựcung cấp của giáoviên, thảo luậnnhóm, trao đổi, lĩnhhội kiến thức

Trang 21

Hoạt động3 Tìm hiểu

về vật (chất) dẫn điện,vật (chất) cách điện

- Tìm hiểu thông tinSGK

- Ví dụ thực tế

- Xem hình ảnh về vật(chất) cách điện

- Giải thích vì sao một sốtrường hợp chất cáchđiện không còn tác dụngcách điện

Hoạt động4 Vận dụng

thuyết electron giải thíchcác hiện tượng nhiễmđiện

Thảo luận nhóm và giảithích:

từ các hoạt động học tập vật

lí của mình (nghe giảng, tìmkiếm thông tin, thí nghiệm,làm việc nhóm… )

X8: tham gia hoạt động nhómtrong học tập vật lí

X7: thảo luận được kết quảcông việc của mình và nhữngvấn đề liên quan dưới gócnhìn vật lí

K3: Sử dụng được kiến thứcvật lí để thực hiện các nhiệm

vụ học tậpX8: tham gia hoạt động nhómtrong học tập vật lí

X7: thảo luận được kết quảcông việc của mình và nhữngvấn đề liên quan dưới góc

-Vận dụng kiếnthức vừa lĩnh hội đểgiải thích các hiệntượng đã học

- Vận dụng vào thựctiễn

Trang 22

+ Nhiễm điện do tiếpxúc

+ Nhiễm điện do hưởngứng

C1: Xác định được trình độhiện có về kiến thức, kĩnăng , thái độ của cá nhântrong học tập vật lí

K3: Sử dụng được kiến thứcvật lí để thực hiện các nhiệmvụ

K1: Trình bày được kiến thức

về các hiện tượng, đại lượng,định luật, nguyên lí vật lí cơbản, các phép đo, các hằng sốvật lí

2.Xây dựng hệ thống câu hỏi, bài tập, nhiệm vụ yêu cầu học sinh phải làm qua đó đánh giá trình độ phát

triển năng lực trong và sau khi học tập chủ đề

Trang 23

Câu 1 Nêu nội dung thuyết electron

Câu 5 Một học sinh cho rằng nếu một vật không bị nhiễm điện thì trong vật ấy không có hạt nào mang điện cả Ý kiến

đó đúng hay sai ? Vì sao ?

( K3, C1)

Trang 24

Câu 6 Vật nhiễm điện có thể hút các vật nhẹ vì sao? Hãy giải thích vì sao khi đưa một quả cầu kim loại không nhiễmđiện lại gần một quả cầu khác nhiễm điện thì hai quả cầu hút lẫn nhau?

(K1,K2, K3, C1)

Câu 7 Cọ xát thanh thủy tinh vào lông thú thì thanh thủy tinh có thể hút được các mẩu giấy vụn Cọ xát kim loại vào lennhưng hiện tượng hút giấy vụn không xảy ra, một học sinh kết luận: Không thể làm cho thanh kim loại nhiễm điện bằngcách cọ xát được Kết luận có chính xác không? Vì sao?

(K1, K2, K3, C1)

Câu 8 Hai quả cầu giống nhau A và B chưa tích điện , chúng được đặt trên một giá cách điện Dùng một quả cầu C đãtích điện , làm thế nào cho A và B cùng nhiễm điện với độ lớn như nhau Hãy lập phương án cho hai trường hợp:

a A,B nhiễm điện cùng dấu

b A,B nhiễm điện trái dấu

Với điều kiện điện tích của C không thay đổi

(K1,K3,K4,P7)

Câu 9 Những chiếc áo vettong bằng len, dạ có một lớp đệm bên trong, để làm sạch chúng người ta ít giặt mà dùng bànchải mềm để chải cho hết bụi Một người sau khi chải chiếc áo của mình trên giường đã phát hiện ra rằng áo của anh takhông những không sạch mà khi đem ra mặc nó còn dễ bám bụi nhiều hơn Tại sao vậy? Cần phải chải thế nào để đạt

Định dạng
Số trang	49
Dung lượng	139,22 KB