HÌNH TƯỢNG NGƯỜI NÔNG DAN TRONG MỘT SỐ TRUYỆN NGẮN NAM CAO

am Cao là cây bút tiêu biểu nhất của trào lưu văn học hiện thực phê phán ở nước ta trong thời kỳ 1930 1945. Sáng tác của Nam Cao rất đa dạng và phong phú nhưng ông đạt thành tựu hơn ở thể loại tiểu thuyết và truyện ngắn. Ông được coi là một bậc thầy về truyện ngắn, một nhà nhân đạo chủ nghĩa lớn trong nền văn học dân tộc. Các sáng tác của Nam Cao có ý nghĩa khẳng định sự nghiệp văn học của ông. Bên cạnh đó còn có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển của nền văn học Việt Nam.

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

1.1 Nam Cao là cây bút tiêu biểu nhất của trào lưu văn học hiện thực phêphán ở nước ta trong thời kỳ 1930 - 1945 Sáng tác của Nam Cao rất đa dạng vàphong phú nhưng ông đạt thành tựu hơn ở thể loại tiểu thuyết và truyện ngắn.Ông được coi là một bậc thầy về truyện ngắn, một nhà nhân đạo chủ nghĩa lớntrong nền văn học dân tộc Các sáng tác của Nam Cao có ý nghĩa khẳng định sựnghiệp văn học của ông Bên cạnh đó còn có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triểncủa nền văn học Việt Nam

1.2 Trước Cách mạng tháng Tám, sáng tác của Nam Cao tập trung vào haiđối tượng chính là người nông dân và tầng lớp trí thức tiểu tư sản Với đề tài viết

về người nông dân, Nam Cao là người đến muộn Khi đó đã có nhiều tác phẩmthành công gắn với tên tuổi của Nguyễn Công Hoan, Ngô Tất Tố Trên cơ sở

kế thừa, học hỏi thành tựu của những người đi trước, Nam Cao bằng cái nhìn sắcsảo, bằng tài năng nghệ thuật độc đáo, ông đã cho ra đời những tác phẩm tiêubiểu về hình tượng người nông dân Nam Cao đã xây dựng hình ảnh người ôngdân Việt Nam với những phẩm chất tốt đẹp Nhà văn đã viết lên những trangvăn sâu sắc, đi vào thế giới tâm hồn của họ để mở ra những giá trị đẹp đẽ, từ đólàm tôn lên hình ảnh người nông dân Việt Nam

1.3 Tác giả Nam Cao có vị trí quan trọng nên được đưa vào giảng dạy ở

trong chương trình ngữ văn bậc phổ thông Trước cách mạng tiêu biểu với Chí Phèo, Lão Hạc, Đời thừa Sau cách mạng có tác phẩm Đôi mắt Tác phẩm của

Nam Cao đạt được những thành tựu đáng kể về giá trị trị nội dung cũng như giátrị nghệ thuật Trong tương lai, tôi sẽ là một giáo viên dạy văn nên việc thựchiện đề tài này là một việc làm cần thiết, có ý nghĩa thực tiễn và ý nghĩa khoahọc Những nghiên cứu của đề tài sẽ giúp tôi học tập và giảng dạy tốt hơn vềtruyện ngắn Nam Cao

Những lý do trên đây là động lực khiến chúng tôi muốn chọn đề tài "Hình tượng người nông dân trong một số truyện ngắn của Nam Cao " làm đối

tượng để nghiên cứu Từ đó, giúp tôi có cái nhìn toàn diện về những đóng gópcủa Nam Cao đối với nền văn học hiện đại Việt Nam giai đoạn 1930 -1945 nóichung và trào lưu văn học hiện thực phê phán nói riêng

2 Lịch sử vấn đề

Nam Cao là một trong những nhà văn tiêu biểu của nền văn học Việt Namhiện đại Ông là một nhà văn được nghiên cứu từ rất sớm Ngay từ 1941 đã cóngười nghiên cứu về tác phẩm của ông Có rất nhiều công trình nghiên cứu đãbàn về sáng tác của Nam Cao, nhưng mỗi công trình nghiên cứu chỉ dừng lại ởmột vấn đề nào đó trong hệ thống quan niệm và thực tiễn sáng tác của ông

Chẳng hạn các công trình: Lịch sử văn học Việt Nam 1930 - 1945 (Nguyễn Hoành Khung, Nxb GD, H, 1973); Con đường đi vào thế giới nghệ thuật của

nhà văn (Nguyễn Đăng Mạnh, Nxb GD, H, 1996); Nam Cao, đời văn và tác phẩm (Hà Minh Đức, Nxb VH, H, 1997); Nghĩ tiếp về Nam Cao (Nhiều tác giả,

Nxb Hội nhà văn, H, 1999); Nam Cao, về tác gia và tác phẩm (Nhiều tác giả, Nxb GD, H, 1999); Chủ nghĩa hiện thực Nam Cao (Trần Đăng Suyền, Nxb

KHXH, H, 2001)

Nhìn toàn bộ sự nghiệp văn học của Nam Cao, ta thấy những sáng tác củaông trước Cách mạng tháng Tám phong phú hơn, có giá trị và chiếm vị trí chủchốt Nguyễn Hoành Khung nhận xét về truyện ngắn của Nam Cao như sau:

"Vào khoảng vài chục năm lại đây càng ngày càng có sức hấp dẫn đặc biệt với

công chúng" và "Về nhiều mặt, tác phẩm Nam Cao đã đánh dấu một bước phát triển mới của văn xuôi quốc ngữ Việt Nam, mới hình thành trong vòng hơn nửa thế kỷ nhưng đang hiện đại hóa với một tốc độ thật nhanh chóng" [8,tr14] Trong

sự nghiệp sáng tác của Nam Cao, truyện ngắn của ông xứng đáng được xem làmột di sản vô cùng quý báu cần được nghiên cứu thấu đáo

Qua những truyện ngắn đặc sắc trước cách mạng tháng Tám, Nam Cao đãdựng lên một bức tranh tuy không rộng lớn và đồ sộ, nhưng rất mực chân thực

về cuộc sống của xã hội thực dân phong kiến hết sức phản động ở nước ta thời

kỳ khủng hoảng sâu sắc nhất Truyện ngắn Nam Cao - "Đó chính là phẩm chất

của những gì thật sự ưu tú, là các giá trị đã có thể đi dần vào quỹ đạo của những gì thuộc về cổ điển" [7, tr5].

Vấn đề hình tượng người nông dân trong sáng tác của Nam Cao cũng được

đề cập nhiều Tuy nhiên do những mục đích nghiên cứu về đối tượng khác nhaunên các tác giả chỉ nhìn nhận ở một số vấn đề mang tính chất chung chung Cáctác giả chưa đi sâu khám phá, phân tích hình tượng nhân vật người nông dân.Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi đề cập đến hình tượng người nông dântrong một số truyện ngắn Nam Cao với mong muốn đóng góp một phần nhỏ củamình đem lại cái nhìn toàn diện, sâu sắc hơn về truyện ngắn của nhà văn đã từngtạo được dấu ấn riêng trong nền truyện ngắn Việt Nam 1930 - 1945 nói chung

và trong trào lưu văn học hiện thực nói riêng

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hình tượng người nông dân qua một sốtruyện ngắn của nhà văn Nam Cao

3.2 Phạm vi tư liệu khảo sát

Trọng tâm khảo sát và nghiên cứu của đề tài là một số truyện ngắn của Nam Cao

trước cách mạng tháng Tám 1945 như: Chí Phèo, Lão Hạc và Một bữa no, với nguồn tài liệu sau: Tuyển tập truyện ngắn Nam Cao, Tổng hợp,(2005),

Tuyển Tập Nam Cao, Nxb Văn Học.

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Giới thiệu chung về nhà văn Nam Cao

- Nhiệm vụ trọng tâm là nghiên cứu về hình tượng người nông dân quamột số truyện ngắn của Nam giai đoạn 1930 - 1945

5 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này, chúng tôi phối hợp sử dụng các phương phápnghiên cứu sau:

- Phương pháp khảo sát - thống kê.

- Phương pháp so sánh - đối chiếu

- Phương pháp phân tích - tổng hợp

6 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, nội dung chính của

đề tài được triển khai gồm ba chương:

Chương 1 Giới thiệu về Nam Cao

Chương 2 Hình tượng người nông dân trong một số truyện ngắn Nam Cao Chương 3 Nghệ thuật xây dựng hình tượng người nông dân trong một số

truyện ngắn của Nam Cao

Chương 1 GIỚI THIỆU VỀ NAM CAO

1.1 Cuộc đời và sự nghiệp của Nam Cao

1.1.1 Cuộc đời nhà văn Nam Cao

Nam Cao (1915 – 1951) là bút danh của nhà văn - nhà báo - liệt sĩ Trần HữuTri Ông sinh ra trong một gia đình nông dân tại làng Đại Hoàng, tổng Cao Đà,huyện Nam Sang, nay thuộc Hòa Hậu, Lí Nhân, Hà Nam (cách thành phố NamĐịnh chừng hơn 10 km) Học xong thành chung, Nam Cao bôn ba nhiều nơi,nhưng bệnh tật đẩy ông về quê Từ đó, Nam Cao sống chật vật bằng nghề dạyhọc và viết văn Năm 1943, ông vào Hội Văn hoá cứu quốc Tham gia Tổngkhởi nghĩa ở quê hương, ông được cử làm chủ tịch xã

Sau Cách mạng, với tư cách phóng viên - Nam Cao có mặt trong đoàn quânNam tiến, rồi lên chiến khu Việt Bắc làm công tác văn nghệ Cuối tháng 11 năm

1951, trên đường đi công tác vào vùng địch tạm chiếm, Nam Cao anh dũng hisinh tại làng Vũ Đại, huyện Gia Viễn, Ninh Bình, khi tài năng đang nở rộ; gầnđây (1998), mộ phần của ông đã được đưa về quê hương

Nam Cao là cây bút xuất sắc của dòng văn học hiện thực (1930 - 1945) Ông

là người đi tiên phong trong việc xây dựng nền văn học mới Nam Cao đượcNhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (đợt1,1996)

1.1.2 Sự nghiệp sáng tác

Trước 1945, tài năng Nam Cao kết tinh trong gần 60 truyện ngắn, một

truyện vừa Chuyện người hàng xóm, và tiểu thuyết Sống mòn Tác phẩm của ông

chủ yếu xoay quanh hai đề tài: người trí thức nghèo và nông dân bần cùng

Những tác phẩm tiêu biểu ở đề tài người trí thức nghèo như: Những truyện

không muốn viết (1942), Trăng sáng (1943), Đời thừa (1943), Quên điều độ

(1943), Sống mòn (tiểu thuyết - 1944).

Qua các sáng tác trên, Nam Cao miêu tả sâu sắc tấn bi kịch tinh thần củangười tri thức nghèo trong xã hội cũ Đó là những “giáo khổ trường tư”, nhà văntúng quẫn, viên chức nhỏ - nghèo Qua họ, ông nêu lên nhiều triết lí sâu sắc, có

ý nghĩa xã hội to lớn Trí thức trong sáng tác của Nam Cao là những người có tàinăng, tâm huyết, biết tự trọng và ôm ấp hoài bão lớn lao (xây dựng một sựnghiệp tinh thần cao quý) nhưng không thực hiện được vì nạn áo cơm ghì sátđất Hộ thiết tha viết tác phẩm ăn giải Nô-ben; Thứ mong muốn được đóng gópcông sức làm đổi thay nền giáo dục để xã hội công bằng Vậy mà cả hai đều bịdồn vào tình trạng “chết mòn”, phải sống như “một kẻ vô ích, một người thừa”.Qua đề tài này, Nam Cao phê phán xã hội cũ đã giết chết tài năng, tàn phá tâmhồn những người nghệ sĩ Ông cũng thể hiện thành công quá trình người trí thức

tự đấu tranh, khắc phục mặt hạn chế, vươn lên giữ lối sống đẹp

Ở đề tài người nông dân nghèo, Nam Cao viết chừng hai mươi truyện ngắnphản ánh cuộc đời tăm tối, số phận bi thảm của người nông dân; tiêu biểu là:

Chí Phèo (1941), Trẻ con không được ăn thịt chó (1942), Lão Hạc (1943), Một bữa no (1943), Một đám cưới (1944)

Trong số những truyện ngắn trên thì truyện "Chí Phèo” xứng đáng là kiệttác Viết về đề tài này, Nam Cao khắc họa bức tranh chân thực về nông thônViệt Nam xơ xác , bần cùng trong khoảng thời gian 1930 -1945 Ông đặc biệtquan tâm tới tình trạng nghèo đói và quá trình của những người thấp cổ bé họng

bị tha hóa, bị cự tuyệt quyền làm người Càng hiền lành họ càng bị chà đạp phũphàng Viết về nông dân, Nam Cao kết án đanh thép xã hội thực dân phong kiến

đã huỷ hoại nhân hình, sói mòn nhân tính của những con người lương thiện.Không “bôi nhọ” nông dân, ông đi sâu vào nội tâm nhân vật để phát hiện, khẳngđịnh nhiều phẩm chất cao cả của những người bị xã hội dập vùi

Đó là hai đề tài quen thuộc, nhưng vì biết khơi những nguồn chưa ai khơi,Nam Cao vẫn tạo được sự hấp dẫn Viết về nông dân hay trí thức, sáng tác củaNam Cao luôn luôn thể hiện nỗi băn khoăn day dứt trước số phận con người vàthường lấy nguyên mẫu từ quê hương, bản thân Sáng tác của ông chứa đựng nội

dung triết học sâu sắc Sau Cách mạng, Nam Cao vẫn tiếp tục viết về đề tàingười nông dân và trí thức nghèo.

1.2 Thế giới nhân vật trong truyện ngắn của Nam Cao

1.2.1 Nhân vật trong tác phẩm văn học

Nói đến nhân vật văn học là nói đến con người được nhà văn miêu tả, thểhiện trong tác phẩm Nhân vật có khi là con người có tên, có khi không có tênnhư những thằng bán tơ, kẻ nịnh thần, có khi là một hiện tượng nào đó của thiênnhiên mang nội dung biểu tượng Nhân vật có thể được thể hiện bằng nhiều hìnhthức khác nhau nhất Những nhân vật khái quát nổi bật những tính cách có ýnghĩa phổ biến sâu xa sẽ là những nhân vật điển hình Tuy nhiên, không phảinhà văn nào trong tác phẩm nào cũng xây dựng được hình tượng của mình Mộthình tượng chỉ được gọi là điển hình khi hình tượng ấy khái quát được nhữngnét, những tính cách con người, những tư tưởng, những hiện tượng có ý nghĩaquan trọng đối với xã hội lại đươc miêu tả qua những chi tiết cụ thể sinh độnghấp dẫn Điển hính là khái quát cao của sáng tạo nghệ thuật

Nhân vật trong tác phẩm văn học có vai trò hết sức quan trọng Văn họckhông thể thiếu nhân vật, bởi vì nó là hình thức cơ bản để qua đó văn học miêu

tả thế giới một cách hình tượng Nhà văn sáng tạo nên nhân vật là để thể hiệnnhững cá nhân xã hội nhất định và quan niệm về các cá nhân đó Nói cách khác,nhân vật là phương tiện khái quát các tính cách, số phận con người và các quanniệm của chúng

Trong tác phẩm văn học, hình tượng người nông dân cũng được đề cập đếnnhiều Hình tượng người nông dân là hình tượng phổ biến trong các tác phẩmvăn học viết về hiện thực đời sống Hình tượng nhân vật người nông dân đượcxây dựng và khắc họa qua số phận cuộc đời đầy bi thảm Nhân vật người nôngdân là những con người ở bậc thang xã hội cuối cùng, cuộc đời không thể nàokhổ hơn nữa Họ bị hoàn cảnh xă hội vùi dập, bị chà đạp cả thể xác lẫn nhânphẩm Hình tượng người nông dân được các nhà văn Nam Cao, Nguyên Hồng,Ngô Tất Tố viết nhiều nhất trong văn học giai đoạn 1930 - 1945 Văn học giai

đoạn này phản ánh rõ nét về cuộc sống cơ cực, bần cùng của người nông dântrước cách mạng Qua đó, các nhà văn xây dựng hình tượng người nông dân vớinhững nét đặc sắc nhất.

1.2.2 Thế giới nhân vật trong truyện ngắn Nam Cao

1.2.2.1 Nhân vật người nông dân nghèo

Các tác phẩm viết về người nông dân: Chí Phèo với nhân vật Chí Phèo; Trẻ

con không được ăn thịt chó với nhân vật cái gái, cu Nhớn, cu Nhỡ; Lão Hạc với

nhân vật Lão Hạc; Một bữa no với nhân vật Bà Cái Tý, Một đám cưới với nhân

vật Dần

Nhà văn dựng lên một bức tranh chân thực về nông thôn Việt Nam trước

1945 nghèo đói, xơ xác trên con đường phá sản, bần cùng, hết sức thê thảm;càng hiền lành, càng nhẫn nhục thì càng bị chà đạp, hắt hủi, bất công, lăng nhụctàn nhẫn; người nông dân bị đẩy vào con đường tha hóa, lưu manh hóa

Nam Cao không hề bôi nhọ người nông dân, trái lại, ông đã đi sâu vào nộitâm nhân vật để khẳng định nhân phẩm và bản chất lương thiện ngay cả khi bịvùi dập, cướp mất cà nhân hình, nhân tính của người nông dân Kết án đanh thép

cái xã hội tàn bạo đó trước 1945

1.2.2.2 Nhân vật người trí thức tiểu tư sản

Các tác phẩm tiêu biểu viết về người trí thức: Trăng sáng với nhân vật Điền;

Đời thừa với nhân vật Hộ; Sống mòn với nhân vật Thứ…

Nam Cao miêu tả sâu sắc tấn bi kịch tinh thần của người trí thức nghèotrong xã hội đương thời trước 1945, những nhà văn nghèo, những viên chứcnhỏ Họ là những trí thức có ý thức sâu sắc về giá trị sự sống và nhân phẩm, cóhoài bão, tâm huyết và tài năng, muốn xây dựng một sự nghiệp tinh thần caoquý; nhưng lại bị gánh nặng áo cơm và hoàn cảnh xã hội ngột ngạt làm cho

"chết mòn", phải sống như "một kẻ vô ích, một người thừa"

Nội dung các tác phẩm của Nam Cao phê phán sâu sắc xã hội ngột ngạt, phinhân đạo bóp nghẹt sự sống, tàn phá tâm hồn con người, đồng thời nói lên khaokhát một lẽ sống lớn, có ích, có ý nghĩa, xứng đáng là cuộc sống con người

Chương 2 HÌNH TƯỢNG NGƯỜI NÔNG DÂN TRONG MỘT SỐ TRUYỆN NGẮN NAM CAO

2.1 Người nông dân có cuộc sống đói rét, bóc lột

Nam Cao đã dựng lên một bức tranh chân thực về nông thôn Việt Namtrước 1945 nghèo đói, cái nghèo, cái đói xơ xác của người nông dân lúc bấy giờ.Cuộc sống của họ bần cùng, hết sức thê thảm, sống trong cảnh đời đói rét tốităm, càng hiền lành, càng nhẫn nhục thì càng bị chà đạp, bóc lột một cách khôngthương tiếc, con người lâm vào cảnh luôn bị hắt hủi và đầy rẫy những bất côngbao quanh Họ còn bị lăng nhục tàn nhẫn dẫn đến người nông dân bị đẩy vàocon đường tha hóa, lưu manh hóa dưới một xã hội tối tăm lúc bấy giờ

Trong cuốn Giáo trình văn học Việt Nam hiện đại, tác giả Lê Quang Hưng

có viết : "Đi vào số phân người nông dân dưới đáy cùng xã hội ở thời kì ngộtngạt, đen tối, nhiều tác phẩm Nam Cao thể hiện sự bần cùng hóa của họ Đặcbiệt, quá trình bần cùng hóa này được Nam Cao gắn với sự đe dọa lưu manhhóa Hoàn cảnh xã hội điên đảo với sức tàn phá thật khóc liệt Con người bị đẩyvào bước đường cùng, bị chà đạp cả thể xác lẫn nhân phẩm Điều làm Nam Caokhổ nhất và khai thác nhiều nhất các nhân vật nông dân là nhân phẩm bị xúcphạm: tâm hồn thui chột, tính cách mèo mó, ngay đến bộ mặt cũng không cònnguyên vẹn" [1,tr262]

Trong tác phẩm Chí Phèo, hình ảnh Chí hiện lên là một kẻ lưu manh hóa,

bị xã hội vùi lấp đi những gì mà đáng ra con người phải có Hắn là một đứa conrơi, ra đời trong cái lò gạch cũ, lớn lên bằng tình thương bố thí của những ngườinghèo Khi lớn lên làm canh điền trong nhà Bá Kiến lại bị vợ ba Bá Kiến gọi lên

“bóp chân”; Bá Kiến sanh lòng ghen tuông nên đưa đi tù Thời gian sau, ChíPhèo lại trở thành “con quỷ dữ của làng Vũ Đại tác oai tác quái dân lành ChíPhèo chìm trong cơn say, chỉ có một lần hắn tỉnh thật sự vào một buổi sáng (đãđược Thị Nở đánh thức) Nhưng rồi tình yêu bị đổ vỡ Bế tắc, đi tìm lương thiện,

hắn giết Bá Kiến rồi tự giết mình Chí Phèo chết nhưng chưa hết truyện Thị Nở

“nhìn nhanh xuống bụng” và “và thoáng hiện ra cái lò gạch cũ” Một “Chí Phèocon” sắp ra đời

Là một cố nông lương thiện, lẽ ra với khả năng lao động, hiền lành, Chíphải được ấm no hạnh phúc, nhưng bị Bá Kiến vu oan, phải tù bảy, tám nămliền Tính chất lưu manh, ngang ngược của Chí khi về làng không phải là bảnchất của Chí, mà chính là do xã hội thối nát tạo ra Chí đã bị xã hội cũ thối nátlưu manh hóa, trụy lạc trong thời gian đi tù Phẩm chất, nhân cách của người cốnông lương thiện trước kia không còn nữa, mà nay trở về làng với bề ngoài rấtcôn đồ, bê tha, trở thành một tay anh chị

Nhưng khi nghe tiếng chửi tục tĩu, khuôn mặt đầy vết sẹo bước chânchuyệnh choạng ngật ngưỡng của Chí Phèo bước đi trên những dòng văn củaNam Cao ta mới thấy rằng đó mới là kẻ khốn cùng ở nông dân Việt Nam ngàytrước Mặt khác, tiếng chửi của chí còn chứa đựng một khát khao lớn, khát khaođược giao tiếp với cộng đồng, khát khao được nhìn thấy dẫu chỉ qua tiếng chửi,bởi "không có gì đau khổ bằng nỗi đau bị tách ra khỏi xã hội " Ẩn sâu trongtiếng chửi rủa của một Chí Phèo trong con dốc tha hoá, chính là nỗi khát khaorất con người, rất lương thiện Tình cảm của Chí Phèo khác hẳn với các nhân vậtLão Hạc, Dần…, Chí là một anh canh điền khoẻ mạnh và trung thực nhưng bị

vu oan biến anh thành một tên lưu manh mất hết nhân tính lẫn nhân hình

Những bi kịch đau đớn nhất như những cơn dông bão ập xuống quất vào sốphận của Chí Phèo Chí Phèo khi đã mất cả nhân hình và nhân tính thì mất hếttất cả Chí không chấp nhận trở lại làm người với lý lịch đầy bất hảo bộ mặt sứtsẹo, hành động côn đồ, Chí Phèo đã làm cho cả làng Vũ Đại không một ai tôntrọng Không còn một chút lương tâm nào hết, vì vậy Chí Phèo bị cả làng VũĐại chối bỏ và sa vào tấn bi kịch đau đớn nhất bị từ chối làm người

Xã hội cũ không cho người lao động thực hiện ước mơ được sống hạnhphúc lương thiện Bằng thái độ của Thị Nở và lời nói của bà cô Thị Nam Caocho ta thấy xã hội cũ đã hắt hủi, đã phũ phàng chà đạp lên mọi ước mơ chân

chính của Chí Chí muốn làm người nông dân lương thiện trong điều kiện vẫn bịđịa chủ ràng buộc, lợi dụng đó là điều không thể được Chí lại căm uất Căm thùcao độ và không còn lối thoát, Chí giết Bá Kiến và tự sát

Cái chết của Chí thật đột ngột Lấy sự hủy diệt đời mình để giải quyết cái

bế tắc đời mình, cái bi kịch của Chi phản ánh sự bế tắc của một số nông dâncùng khổ, chưa gặp cách mạng, bị dồn vào con đường cùng Ý nghĩa phê phán

xã hội qua cái chết của Chí Phèo thật là mãnh liệt Bọn thống trị trong xã hội cũphải chịu trách nhiệm trước hiện tượng xã hội bi thảm này

Trong tác phẩm Lão Hạc thì hình ảnh Lão Hạc hiện lên cũng không kém

phần đáng thương vì cái nghèo, cái đói mà số phận của Lão lâm vào bần cùng,

cơ cực Đọc truyện Lão Hạc, ta bắt gặp bao con người, bao số phận, bao mảnh

đời đáng thương, bao tấm lòng đáng trọng: Lão Hạc và cậu con trai “phẫn chí”

đi phu đồn điền cao su, ông giáo và người vợ, Binh Tư và thằng Mục, thằngXiên…

Lão Hạc là một người nông dân chất phác, hiền lành Lão vốn góa vợ và cómột đứa con trai nhưng vì quá nghèo nên không thể lo cho người con trai mộtcuộc sống hạnh phúc Người con trai lão do quẫn trí đã đăng kí đi làm ở đồnđiền cao su ở miền Nam Lão luôn trăn trở, suy nghĩ về tương lai của đứa con.Lão sống bằng nghề làm vườn, mảnh vườn mà vợ lão đã mất bao công sức đểmua về và để lại cho con trai lão Nhưng do một trận bão mà cả một sào hoamàu đã mất trắng Lại bởi do một trận ốm nên bao nhiêu tiền bạc lão dành dụm

đã mang ra dùng gần hết và vì lão cũng đã "tàn sức" rồi, người ta làm tranh hếtviệc của lão Lão có con Vàng - một con chó mà lão vừa coi như con vừa coinhư một người bạn trung thành Nhưng vì cần tiền để lo cho con trai nên lão đãquyết định bán con chó đi Lão đã rất dằn vặt bản thân mình khi mang một "tộilỗi" là đã nỡ tâm "lừa một con chó" Lão tự dành tiền cho đám ma của chínhmình để không làm phiền đến hàng xóm láng giềng Lão không nhận bất kỳ sựgiúp đỡ của bất kỳ ai Lão đã chọn một cái chết bằng bả chó, một cái chết dữ dội

và đau đớn Lão làm thế là để trừng phạt bản thân mình đã làm cái việc dằn vặt,tội lỗi ấy và có thể lão đã được giải thoát sau bao tháng ngày cùng cực, đau khổ.Khoảnh khắc “lão cố làm ra vui vẻ” cũng không giấu được khuôn mặt

“cười như mếu và đôi mắt lão ầng ậng nước” Nỗi đau đớn cố kìm nén của lãoHạc như cắt nghĩa cho việc làm bất đắc dĩ, khiến ông giáo là người được báo tincũng không tránh khỏi cảm giác ái ngại cho lão Ông giáo hiểu được tâm trạngcủa một con người phải bán đi con vật bầu bạn trung thành của mình Cảm giác

ân hận theo đuổi dày vò lão tạo nên đột biến trên gương mặt: “Mặt lão đột nhiên

co rúm lại Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra Cái đầulão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu như con nít Lão hu

hu khóc…” [1,tr252] Những suy nghĩ của một ông lão suốt đời sống lươngthiện có thể làm người đọc phải chảy nước mắt theo: “Thì ra tôi già bằng nàytuổi đầu rồi còn đánh lừa một con chó”[1,tr252] Bản chất của một con ngườilương thiện, tính cách của một người nông dân nghèo khổ mà nhân hậu, tìnhnghĩa, trung thực và giàu lòng vị tha được bộc lộ đầy đủ trong đoạn văn đầynước mắt này Nhưng không chỉ có vậy, lão Hạc còn trải qua những cảm giácchua chát tủi cực của một kiếp người, ý thức về thân phận của một ông lãonghèo khổ, cô đơn cũng từ liên tưởng giữa kiếp người – kiếp chó: “Kiếp con chó

là kiếp khổ thì ta hoá kiếp cho nó để nó làm kiếp người, may ra có sung sướnghơn một chút… kiếp người như kiếp tôi chẳng hạn”[1,tr253] Suy cho cùng, việcbán chó cũng xuất phát từ tấm lòng của một người cha thương con và luôn lolắng cho hạnh phúc, tương lai của con Tấm lòng ấy đáng được trân trọng! Hiệnthực thật nghiệt ngã đã dứt đứa con ra khỏi vòng tay của lão, cái đói cái nghèolại tiếp tục cướp đi của lão người bạn cậu Vàng Bản thân lão như bị dứt đi từngmảng sự sống sau những biến cố, dù cho cố “cười gượng” một cách khó khănnhưng lão dường như đã nhìn thấy trước cái chết của chính mình Những lời gửigắm và món tiền trao cho ông giáo giữ hộ sau lúc bán chó có ngờ đâu cũng lànhững lời trăng trối Kết cục số phận của lão Hạc là cái chết được báo trướcnhưng vẫn khiến mọi người bất ngờ, thương cảm Quyết định dữ dội tìm đến cái