Hoàn thiện nội dung phương pháp hạch toán chi phí sản xuất và tính giá

Nội dung, phương pháp hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm ở một số nước có nền kinh tế thị trường 1.3.1.. Những hạn chế và khiếm khuyết trong công tác hạch toán chi phí

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH



BÙI VĂN DƯƠNG

HOÀN THIỆN NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP

DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT Ở VIỆT NAM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

CHUYÊN NGÀNH: Kế toán - tài vụ và phân tích hoạt động kinh tế

MÃ SỐ: 5.02.11

NGƯỜI HƯỚNG DẪN: 1 TS Nguyễn Thị Mỹ Hạnh

Chuyên viên cao cấp Bộ kế hoạch và Đẩu tư

2.TS Võ Văn Nhị Trường Đại Học Kinh tế Thành phố Hổ Chí Minh

TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2012

Lời cam đoan

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu quá nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Bùi Văn Dương

1.1.3 Sự cần thiết của các thông tin về chi phí sản xuất và giá thành sản

phẩm của các doanh nghiệp trong cơ chế thị trường 12 1.2 Tổ‟ chức hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành

1.2.1 Phân loại chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm 14 1.2.2 Đối tượng hạch toán chi phí sản xuất yà đối tượng tính giá thành 26

1.2.4 Phương pháp hạch toán chi phí sản xuất vầ tính giá thành sán phẩm

32 1.2.5 Trình tự hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 43 1.2.6 Xây dựng các sổ kế toán theo yêu cầu quản lý chi phí sản xuất và

1.3 Nội dung, phương pháp hạch toán chi phí sản xuất và tính

giá thành sản phẩm ở một số nước có nền kinh tế thị trường

1.3.1 Nội dung, phương pháp hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành

1.3.2 Nội dung, phương pháp hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC HẠCH TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH

2.1 Thời kỳ trước khi có Quyết định số 1141TC/QĐ/CĐKT 63

2.1.2 Nội dung tổ chức cộng tác hạch toán chi phí sản xuất và tính giá

2.2.1 Đặc điểm 70 2.2.2 Nội dung tổ chức công tác hạch toán chi phí sản xuất và tính giá

2.3 Một số quy định khác sau khi có Quyết định sô' 1411TC/QĐ/CĐKT của bộ

2.3.1 Hạch toán chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo chế độ

„2.3.2 Hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo chế độ

2.3.3 Đánh giá chung về những quy định khác, sau khi có quyết định số

2.4 Những hạn chế và khiếm khuyết trong công tác hạch toán chi phí sán xuất,

tính giá thành sản phẩm ở các doanh nghiệp Việt Nam và những nội dung

3.1.1 Hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành-sản phẩm

3.1.4 Hoàn thiện theo nguyên tắc thích ứng với đặc điểm

sản xuất kinh doanh, trình độ quản lý của các doanh nghiệp và yêu

3.2 Hoàn thiện nội dung, phương pháp hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo yêu cầu của kế toán tài chính và kế toán quản trị 107

3.2.3 Hoàn thiện phương pháp hạch toán chi phí sản xuất 111 3.2.4 Hoàn thiện phương pháp tính giá thành sản phẩm 112 3.2.5 Hoàn thiện phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang 115 3.2.6 Hoàn thiện phương pháp hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh phụ

116 3.2.7 Hoàn thiện quan điểm về chứng từ, sổ kế toán và báo cáo kế toán

theo yêu cầu thu thập, xử lý và cung cấp thông tin của kế toán tài

3.2.8 Hoàn thiện phương pháp hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành,

3.2.9 Hoàn thiện phương pháp hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành

3.2.10 Hoàn thiện phương pháp hạch toán khoản thiệt hại về sản phẩm

Công trình khoa học của tác giả đã công bố có liên quan đến luận án

Danh mục tài liệu tham khảo

Bang N<?i dung Trang

1.1 lVI6i quan h~ giua chi tieu va chi phi tai chinh 8 1.2 M6i quan h~ giua chi phi tai chinh va chi phi kinh daanh 8 1.3 Quan h~ giiJ'a cac khaan illt,IC CEtU t~a gia thanh taan bQ

1."1 Cac di~m chi phi trang doanh nghi~p san xua't thea

1.5 Nhu·ng di~m khac nhau chu y§u giua h~ th6ng thu·ong

1.6 So d6 k§ taan t6ng hqp chi phi san xua't va tinh gia

thanh san ph&m thea h~ th6ng thuong xuyen cua My 50 1.7 So d6 ke' taan t6ng hqp chi ph{ san xua't va tinh gia thanh

1.8 S~1 kh::ic nhau giila 3 h~ th6ng v§ cac khaan mt,Ic chi phi

cau t~lO gia thanh san xw1t cua san phfirn 5:~

1.9 S~l khac nhau v§ chi phi giua k§ taan t6ng hqp va

1.10 l\lt6i quan h~ giua cac la~i chi phi v0i gia phi va gia thanh 58

1.12 MD hlnh tinh gia thanh san phfrm thea chi phi bie'n doi !>!l

1.13 l\110 hinh tinh gia thanh san ph&m thea phu'ong pha p

So c16 ke' taan t6ng hqp chi phi, tinh gia thanh san phfrm

va ke't qua kinh daanh trang truong Iw·p daanh nghi$p

h~tch toan hang t6n kha thea phuong phrip ke khai

(-)()

68

2.3 So c16 ke' taan t6ng hqp chi phi, tinh gia· thanh san phfrm

va ke't qua kinh daanh trang tru·ong hqp daanh nghi$p

h~lch taan hang t6n kha thea phuong phap ki§m ke dinh ky 77 2.4 So c16 ke' taan t6ng hqp chi phi san xw1t va tinh gia thanh

Scln xuf{t th~iC te cua san phfrm hay dich Vl,l haan thanh

3 .l H0 thong ke khai thu·ang xu yen

3.2 H$ thong ki§m ke dinh k.Y

3.3 Bang tinh gia thanh san phcfm theo phttong phap tinh

san ph:lm theo h$ tho~g chi phi tieu chu:in (cua My) 128

So d6 ke toan t6ng hqp chi phi san xuat va tinh gia thanh

si1 n phdm theo h0 thong chi phi tieu chwln (kien nghi) 1:3:~

So d6 ke toc1n t6ng hqp chi phi san xuat va tinh gia thanh

s(1n ph<lm theo h$ thong gia phi th~fc te ket hqp v6'i gia d~f

So· c:t6 ke to{tn tO'ng hqp chi phi san xw1t va tinh gi{t thanh

san ph<im theo h$ thong ke khai thtt0ng xuyen, c6 sli' d~mg

Be:1ng ke so lttqng va gia tri cac lo~i v~t li$u xua't dung 142

So d6 ke toan t6ng hqp nh~p, xuat nguyen li$u, v~t li$u (

Su d6 ke toan t6ng hqp chi phi san xuat va tinh gia tha'nh

san phAm theo h$ thong ki§m ke d~nh k.Y 148 So c:l6 ke toan t6ng hqp khoan thi$t h~i v§ san ph:lm hong 152

1 Tinh ca"p thie"t cua d'e tiii

Trang qua trinh d6i m&i co che' quan ly kinh te' t~ti chfnh, cai each 11~11 b~mh chfnh qu6c gia yeu diu cai each h~ th6ng ke' toan Vi~t Nam trong d6 c6 h~ thong ke' loan doanh nghi~p thea htf&ng hoa nh~p v&i h~ th6ng ke' toan qu6c te' trel1 cos& v~n

dt,mg c6 ch<;>n l<;>c cac chua'n mvc qu6c te' v~ ke' toan va cac thong I~ ph6 bi€11 tren the' gi&i vao di'eu ki~n Cl,l th~ cua ViN Nam la mOt yeu c"au ta'"t ye'u khach quan nh~m lam choke' toan doanh nghi~p tht,tc sv la rigu6n cung ca'"p thong tin c"an thie't va hu't1 dt,mJ~

cho nhi'eu d6i tu·qng khac nhau, ben trong cling nhtt ben ngoai doanh nghi¢p, J~c

bi¢t la cac nha quan tr! doanh nghi~p, cac nha dau tu, cac co quan nha mf(>'c tJw·c bi¢n cong tftc quan ly doanh nghi¢p

Tht,fC hi~n yht C~lU nay, ngay 1 thang 11 nam 1995 BO Tai ch111h da ra quye'l d!nh s61141 TC/QD/CDKT v~ vi~c ban hanh che' d~-ke' toan doanh nghi~p m&i, dti<Jc

ap dl,lng th6ng nha'"t trong ca ntt&c tU' ngay 01.01.1996 thay the' cac van ban v'e h~

th6ng tai khoan, che' dO baa cao ke' toan, che' dO ke' toan san xua'"t kinh doanh ngoai

qu6c doanh; che' dO sd sach, ch(fng tU' ke' toan ban hanh theo ~ac quye't djnh tru·<ic

clay, vUi nh(i"ng lhay cl6i ra't can ban, tri~t d~ H~ th6ng ke' toan doanh nghi~p moi ve

co ban da giai quye't du'c_1C nhU'ng doi hoi btl'c xuc cua n'en kinh t€ thj trucmg Cac (jUi:Hl

di~m cai each va nguyen t~c thie't ke' h~ th6ng ke' toan m&i da du·qc kh~ng dinh Ja dung d~n va phu hqp v(ii xu htt&ng.phat tri~n cua n'en kinh te'Vi~t Nam tro11g nhU'ng nam tie'p theo Tuy nhien che' d(> ke' toan doanh nghi~p m&i chu·a c6 st,t phan bi~t m<)t each khoa h<;>c cac lo{!i thong tin cung ca'"p cho ben ngoai ma chu ye'u Ia dtc co qu;_m quan ly cth Nha nuoc d~ pht,tc Vl,l yeu cau quan ly vi 1110 v&i cac lo{!i thong tin cung dip cho bO may quan ly ben trong doanh nghi~p d~ lam co s6 cho cac quye't djnh quan

ly N6i c~ch kha~ Ia chu·a phan bi~t m(>tcach ro rang giU'a ke' toan tai chinh voi ke toan quan tri ma tr<;>ng tam lake' toan chi' phi M~t khac nhU'ng quy d!nh v~ phu·ong phap hQch toan chi phi san xua'"t va tfnh gia thanh san pha'm trong di'eu ki¢n doanh nghi¢p hQch toan hang t6n kho thea phu·ong phap l~e khai thucmg xuy~n ho~c theo ph~wng

phap ki~m ke djnh k y cling con c6 nhU'ng di~m chu·a dU'qc r6 rang va hqp ly, eel ve ke lo{ui L6ng h<Jp cflng nhLt ke' loan chi tie't

Hi~n nay ban chi d~o cai each ke' toan trung u·ong v~n dang tie'p tvr: nghien ctl'u d~ ho~m thi~n va d6i m&i h~ th6ng k~ toan doanh nghi~p v(ii 2 b(> ph~n hqp thimh Ia

ke' toan lai chinh va ke' loan quim tri thea huqng phu hQ'p voi kinh nghi~m va thc)ng I~

phd bie'n dtt'QC quqc te' thLt'a nh~n nh~m nang <::ao chat Iu·qng cua c6ng lac ke loan ('j

cac doanh nghi~p nhit la cac doanh nghi~p san xuit - noi t~o ra gia tri san phdm

Voi rnong muon g6p ph'an vao c6ng CUQC cai each h~ th6ng ke loan doanh

nghi~p Vi~l Nam cl~c bi~t la d6i voi cac doanh nghi~p san xuit t6i da chQn d'e Uti nghien cllll "I-loan lhi~n n<)i dung, phLiOng phap h~ch loan chi phi san Xllfll va linll gia thanh Scll1 phJm trong cac cac doanh nghi~p san xuat (J Vi~t Nam" nh~m giili quye't mOt so vf{n d'e v'e m~t nh~n th(rc ly lu~n cung nhtf t6 chCfc lht,f.c hi~n ctmg l;\c

h~tch toan chi phi san xuat va tlnh gia thanh san phJm thea yeu c'au ct'ta ke loan lc\i chinh va ke toan qulm tri

Trong co che kinh ~e moi, cac doanh nghi~p n6i chung deu la cac don vi kinh le dc)c l~p, d'eu phlti tv quyet djnh ck ho~t d<)ng san xuit kinh cloanh CLia minh, cho nell ngoai nlHI'ng thong tin mang tinh ~hit "vu·a du" cung cip cho cac d6i tu·qng st'f dt,mg

0 ben ngoai doanh nghi~p nhLf cac co quan· quan ly nha nu·oc, cac cht't nQ', khitdl hang Thi ke' loan con phc\i cung ca'p cho b<) may quan ly doanh nghi~p nhli'ng thtmg lin kinh tc' be11 trong mang lfnh chat "n<)i bi)", khong cong bo c<>ng khai, pht't h<,ip ~~<-ii yeu call quan ly d~ lam ccJ sd cho vi~c ra quyet dinl-l'quan ly

Ca ly lu~n va lht,t'C ti0n deu xac dji1h h~ch loan chi phi san xuat va tinh giit lhanh s~m ph am Ia trQng tam ct'ta toan b<) cong tac h9-ch to~n ke toan trong cftc doanh

nghi~p Sclll xuat cho nen vi~c hoan thi~n ni)i dung, phLWng phap h~ch loan chi phi sim xuf1l v~\ linh gia thanh s~m phcim nh~m clap lt'ng yeu c'au quan ly vi m6 ct'ta nl1it mt'(Jc dong lhoi clap Ling yeu c'au quan ly vi m6 cua doanh nghi~p la mi)t vin d'e cc) 9

nghla I on lao trong vi~c nang cao chat Iu·gng va vai tro cua c6ng tac ke loan trong di'eu

ki~n phat tri~n kinh te thi tnfong hi~n nay ·

C<Sp phan xay dvng va Lfng dt,mg vao tl~\fc ti~n m6 hinh h~ch loan chi phi san xual vc\ linh gia thc\nh san phcfm c6 kha nang clap Ling d6ng thai yeu c'au ct'ta l\e loan lc\i ch!nh va k~ loim quc1n tri, m~t khac c6 th~ v~n dt,mg thich hQ'p trong c1ng lac h~1·cll

lo[m ke' toan cua tit ca cac doanh nghi~p san xuat cua Vi~l Nam kh6ng phfm hi~l

th2mh phan kinh le' hay linh vvc ho~t di)ng

D'c Lai nghien clfu ca v'e m~t ly ltt~n cung nhu· lhVc li~n nhft'ng van d'e c(J lien quan cie'n vi~c t6 chLiC h9-ch loan chi phi san xuil Va tlnh gia lhanh san ph~m lrotl~~

dtc cloanh nghi~p san xual thui)c cac pganh c6ng nghi~p, nong nghi~p va xay lap, nhhm d<lp (t'ng ybt cau Cl!Cl ke' loan lai chinh va ke' loan quim trj nhLt': phan Jo~ti chi phi

Silll Xllfll Va gia thanh san pbflm; XUC djnh df)i ttf<,1ng h~ch loan chi phf siin Xllfll va dO'i

lu.tch loan hang tdn kho the·o phttdng phap ke khai tlntong xuyen va cloanh nghi9p h<.tch lO<lll hang tdn kho theo phttdng phap ki0m kc ujnh ky Tuy nhicn, do d'e lai co tfnh ddt

cu'<'lng kha nang hOi nh?p Lu~n an kh6ng nghien ctl'u plm'clng phap IH.Jch to{ln chi phf

hic'n d(>ng chi phi

cllfnh, kG loan cua Vi~t Nam tU' tntdc de'n nay, m(Jt s6 !_ai li¢u djch Clia nti'OC ngo~li

IOilll, llWc t~p t6t nghi~p t<).i cac doanh nghi9p trong nhi'cu nftm va tn,tc tie'p de'n tim

hidu v6 n()i dung, phttdng phap h~ch toan chi phi, si\n xufil va tinh gia thanh s<ln phfim (.,1 cac doanh nghit;p tren dja ban TP H'O Chi Minli va mOl s6 dja phtl'c1ng

loan Quan tri

phap d'Ong b0, tu· vit;c han hanh chc' c10 kc' t.oan doanh nghil;p, den vi<;c di!o 1c.1o can b(>

7 l{e"t diu cua lu~n an

D~ d~tt c.tu'\1c mvc dich nghien cU'u ngoai ph~n m& d~u, hit lu~n, ph~t lt,tc va danh

ffii)C tai li~U tham khao, lu~n an CO kh6i h.iQ'ng 158 trang, Sli dvng 33 bang bi~u, 12

plw lvc d~ minh lwa va c6 ke't ca'u nht.i sau:

- Chuang 1 T6ng quan v~ h~ch toan chi phi san xua't va gia th~mh san ph~m

- Chu·ong 2 Th~t'c tr~ng c6ng tac h~ch toan chi phi san xua't va tinh gia thanh san pha'm trong cac doanh nghi~p san xua't & Vi~t Nam

- Chuang 3 Hoan thi~n n()i dung, phliang phap h~ch toan chi phi san xuftL v;'1 tinh gia thanh san pha'm trong cac doanh nghi~p san xua't & Vi~t Nam

CHu'ONG 1

TONG QUAN VE HACH TOAN CHI PHI

SAN XUAT VA GIA THANH SAN PHAM

1.1 Ban chfit cua chi phi san xufit va gia thanh ·san phfi1n

Chung ta d~u bie't ding, xa hQi loai nguO'i mu6n t6n t~i va phat tri~n thi phai l{h6ng ngung lao d<?ng san xwlt d§ t~o ra nhung san ph§:m hang h6a, ngay cang phong ~hu, nh~m thoa man nhung nhu c~u v~ v~t chat

va tinh thfin, ngay cang tang cua minh Trang ba't ky m<?t n~rl san xuat

xa hQi nao, mu6n t~o ra mQt san ph§'m m6'i cho xa hQi, nguO"i san xuat cling d~u phai chi ra m<?t khoan ti~n d§ mua slim c6ng Cl;l san xuf{t, nguyen v~ t li~u, tra ti~n c6ng cho nguO'i lam thue Cac khoan ti~n chi ra nay dL(Q'C g9i la chi phi San xua't Khai ni~m nay hoan toan phu hQ"p v6'i khcii ni~m chi phi san xua't trong kinh te'·h9c vi m6 "Chi phi san xuat cua m<?t xi nghi~p thu·O"ng duqc coila nhung chi phi ti~n t~ maxi nghi~p phaj u·ng ra eM -mua C[lC y6u t6 san xua't dU.:r:tg vao· vi~c san xua't ra san ph~m"

128, 77] Cac kl~ai ni~m v~ chi phi san xuat nay,hoan toan c6 th6 hieu du·qc trong qua trinh tai san xwit xa hQi, tuy nhien chua n6i ] en duqc ban ch§.'t kinlY t§ cua chi phi san xua't cling 'nhu Slf chuy§n dich cua cac y§u tf.l chi phi san xuat vao san ph§'m san xua't ra va t~o nen gia tri m6'i cua 1~6 Theo C.Mac "Chi phi san xua't cua san ph§:m bao g6m tat ca nhli'ng yeu to gia tri cua n6 rna nha tu ban phai b6 ti~n ra tra hay g6m vc:} t ngang gia cua nhi1ng yeu to gia tri d6 ma nha tu biin· da nem vao si1 n

xuat Muon cho tu ban duy tri mQt each dan gian hay tai san xua't v6'i s6

J ttqng y nguyen nhu eli thi phai thu l~i chi phi a'y" [ 42, 85] hoiflc "phi ton

xua't ra hang h6a c16 lu611 lu6n la hai d~i luqng khac nhau Phi ton cua · nha tu ban do b~ng chi phi tu ban, phi ton thlfc Slf d§ san xua't hang h6a

Va gia tri hay thl;l'C ch§.'t chi phi san xu§.'t CUa 110 khac nhau V~ }u·qng"

Sl;l· kh~c nhau nay d§ dang nh<%tn tha:'y qua c6ng thU'c ca'u t(;lo gia tri

hang h6a cua C.Mac Gia tri hang h6a = C + V + m, trong c16:

C: b¢ ph4n ht ban t6n t0i du6'i hinh thuc tu li~u san xua't (nha xu6'ng,

may m'oc thiet bi, nhien li~u, nguyen li~u, v~t li~u ) ma gia tri cua no du·qc bao toan va chuy§n nguyen v~n vao san xua't, ttic la gia tri khong thay d6i v§ hcqng trong qua trinh san xu.lt, cho nen c con gQi la tu· biin bat bien hay la lao d<)ng v;%tt h6a

V: b<) ph;%tn tu ban t6n t9-i du6'i hinh th(tc stic lao d<)ng, trong qua trlnh san xuat se tang len do gia tri sll' d!fng cua hang h6a sti~ lao d9ng c6 d~c

c1i§m khi du·qc tieu dung thi n6 t9-o ra ;m9t Iuqng gia tri m6'i l6'n hon gia tri cua n6 cho nen v con gQi la tli ban kha bien hay la lao d<)ng song m: gia tri th~ng du la ph~n gia tri doi ra ngoai gia tri hang h6a stic lao d<)ng do cong nhaJ:?, lam thue t9-0 ra va bi nha tli ban chiem khong

127, 90, 91]

Du'6'i g6c d<) tai chinh, qua trinh san xua't va tieu th~ san pham CLta

cac doanh nghi~p du'qc bi§u hi~n thanh qua trinh tu~n hoan v'on, b&t dclu b{tng vi0c, m<)t m(tt Ling tn16'c' von ti§n t~ d§ mua s&m tu li~u lao d<)ng ve_\ doi tuqng lao c19ng, m(tt khac tach ra m9t b<) ph~n von ti§n t~ d§ chi tra ti§n htc>'ng cho cong nhan vien Giai do9-n hai cua vong tu~n hoan la giai do9-n tr~l'c tiep san xua't, trong giai do9-n nay; cong nhan se th~c hi~n vi0c

tieu cltmg cho san xua't ctoi v6'i tu li0u san xuclt va sang t9-0 ra san pht1m

m6'i Gia tri sari pham m6'i bao g6m gia· tri tu li$u san xua't lao d9ng v<H h6a) chuy§n clich va gia tri m6'i sang t~o Giai do~n thti ba cua vong tuc'in hoan la giai do9-il tieu thlf so san pham rna doanh nghi~p da san xua't ra de' c6 c!Ltqc cloanh thu ban hang So ti§n cloanh nghi~p thu duqc do vi'~c

tieu th~ san pham phan anh gia tri san pham da th~c hi~n Gia tri nay khong nhung bu d&p gia trt tli li~u san xua't tieu hao va tra lu'ong cho cong nhan vien rna COn bao g{)m ca bQ ph~n gia tri do· lao d<)ng th(tng dL(

sang t~10 ra va duqc coi la thu nh~ p thti~n tuy cua xa h9i Nhu v;%ty' cliJ C()

gi:-i tr~ nhCtng tu li~u san xu:lt cia tieu hao vll gia tri do lao d9ng c~n thif{t S<ing t~lO ra trong qua trinh san xu:lt m6'i duqc xem la chi phi san xwfL

cua doanh nghi~p va hqp thanh gia thanh san pham cua 'doanh nghi0p Tuy nhien trong cong tae th~c te, de'· quan ly tot gia thanh san ph&m, Nha nu·&c thu·O'ng quy dinh n<)i dung c~ th§ cac chi phi duqc tinh vao gia thanh s<h~ phcim, g9i la ph9-m vi gia thanh Nhin l9-i nhung quy dinh ci'm Nhc\ llllCS'c v§ cac khoan ffi\IC chi phi ca'u t9-0 gia thanh san phclm d cac doanh ngh0p san xuat tu· tru6'c den nay, c6 th§ th<1y ding, c6 nh[mg khoan thu<)c v§ thu nh~p tllu~n tuy cua xa h9i nhung vlln ctuqc tinh vao gia thanh san pham nhu': kinh phi cong doan, bao hi§m, bao hi§m y t6

du'<jc tinh vao chi phi theo ti 1~ ti~n lu'dng, thue' nha da't, ti~n thue cd so Chi phi san xua't va gia thanh san ph~m la hai ph~m tn) khach quan cua qua trlnh san xua't, hai ph~m tn) nay chi khac nhau v~ ph~m vi tinh toan va hlnh thuc bi~u hi~n, con v~ ban cha't thl hoan toan tho'ng nha't vdi nhau til d6, co th€ n6i: "Chi phi san xua't cua m()t doanh nghi~p la to an b() hao phi b~ng

ti~n V'e lao d()ng v~t hoa, lao d()ng so'ng (ti~n lu'dng, cac chi phi trich theo lu'dng) va cac chi phi khac b~ng ti~n phat sinh trong qua trlnh san xua't va tieu th\} san ph~m cua doanh nghi~p tUng thai ky nha't dinh "

Duo.i g6c d() quan tri kinh doanh, khai ni~m chi phi, du'<jc hi8u la m9i s~i

tieu phi b~ng ti~n cua m()t doanh nghi~p l~i du'<jc xem xet theo nhung khai

ni~m chi tieu, chi phi kiJ;lh doanh va chi phi tai chinh, trong d6:

- Chi tieu la IDQi khoan ti~n da tra cua doanh nghi~p, dfin de"n s~ giam xuo'ng cua vo'n b~ng ti~n, giam phu'dng ti~n thanh toan, giam n<j cua ngu'ai khac ·

- Chi phi kinh doanh la s~ tieu phi (thong thu'ang) gia tri din t3ie"t c6 tfnh cha't doanh nghi~p V~ V~t ph~m Va dich V\} a€ san xua't san ph~m CUa doanh

' (1) Chi phi kinh doanh la s~ hao phi v~ v~t,ph~m va dich Y\1

''~

(2) S1;l' hao phi v'e v~t ph~m va dich V\} phai lien' quan dSn ill\}C tieu t~to

ra va th~c hi~n ke"t qua ho~c duy trl nang lvc san xua't dln thie't cua doanh

(3) Nhung hao phi nilm trong hao phi kinh doanh phai du'<jc danh gia, tli'c

la phai du'<Jc do lu'ang b~ng ti~n

- Chi phi tai chinh bao g'Om nhung hao phi v'e v~t phftm va dich Y\J tinh theo gia thvc te' va nhu'fing quy dinh lien quan de'n vi~c t~o ra ke"t qua cua m()t thai ky, g~n vdi vi~c chi ra Chi phi tai chinh cua m()t thai ky xac djnl1

la sv chi ra g~n vdi ke't qua cua thai ky d6 N6 la sv hao phi ho~c tieu phi gia tri cua m()t thai ky tinh toan nha't dinh ,du'<jc t~p -h<jp 0 ke' toan tai chinh

va CO m~t trong bang tinh lai 16 cu6i nam (ph\}l\}C so'l)

M6i quan h~ giua cac khai ni~m chi ra, ~hi phi tai chinh va chi phi ki~h

doanh du'<jc trlnh bay nhu' sau:

Bang 1.1 MO'i quan h~ giua chi tiCu va chi phi tai chinh

Chi· lieu (Thai ky)

Chi tieu nhu'ng khong Ia

Chi lieu= chi phi tai chlnh chi phi lai chlnh

Chi phi tai chlnh =chi tieu Chi phi lai chlnh nhung

khong phai Ia chi lieu Chi phi (thai ky) = giarn U\i san

Bang 1.2 M6i quan h~ giua chi phi tai chinh va chi phi kinh doanh

T6ng chi phf tili chfnh cua thai ky Chi phLtai

Chi phf tai ~hfnh doanh nghi~p cua thai ky Chi phf kinh doanh khong

thai ky a cac Chi phi t~ti chinh doanh

Chi phi tai Chi phftai Chi phf kinh Chi phi kinh ITnh v~ic ho~t nghi~p c6 tinh cha't d~c bi~t chfnh khac chfnh CL1a doanh khac doanh bt)

nghi~p san xua:-t thl chi phi tai chinh cua mOt thai ky chinh Ia cac chi phi du9c tru ra khoi doanh thu du9c huong cua thai ~y do ds tinh ktt qua kinh doanh thco quy djnh cua Nha nlioc, hi~n nay, nhftng chi phi nay bao g'om gia v6n ban hang, chi phi ban h~mg va chi phi quan ly doanh nghi9p tlnh cho hang da ban trong ky Con chi phi kinh doanh thl bao g'om cac chi phi phat sinh trong qua trlnh s~m xua:-t va tieu thv san phflm dli9c tinh tm1n thco muc dlch ricna cua doanh nahiep b b •

Du'oi g6c d() ke" toan, tlnh hlnh va ktt qua ho~t dOng cua cac doanh

nghi~p l~i du'9c phan anh va bao cao theo cac linh vlfc ho~t d()ng khac nhau

va cac ho~t d()ng khac, tU d6 cling c6 nhfi'ng khai ni~m chi phi khac nhau

g~n li'en vdi cac linh vlfc ho~t d()ng n6i tren:

- Chi phi san xufft kinh doanh: la nhung chi phi phat sinh c6 lien quan dtn vi~c thlfc hi~n chU'c nang cd ban cua m6i lo~i hlnh doanh nghi9p D<'fi voi cac doanh nghi~p san xufft, chi phi nay bao g'Om toan b() cac chi phi phat sinh trong qua trlnh san xufft va tieu thv cac lo~i san phflm chinh va san xufft phv cua doanh nghi~p

-Chi phi ho~t d()ng khac:

Chi phi thu()c cac ho~t d()ng khac trong doanh nghi~p v'e nguyen t~c

phili au'<Jc trlnh bay tach bi~t voi chi phi slm xufft kinh doanh va phcH chi tie't theo cac ho~t UQng C\} th€ VOi nhfi'ng tlnh chfft khac nhau nhu': chi phi cua cac ho~t d()ng tai chinh; cac khoan chi phi bfft thu'ong Trong d6:

- Chi phi ho~t d()ng tai chinh: la nhung chi phi c6 lien quan uSn ho~t

d()ng a'au tu' tai chinh nhu' chi phi hay 16 do ban chung khoan, cac chi phi c6 lien quan ac'n vi9c cho vay v6n, hay lien doanh, lien kc't

- Chi phi bfft thu'ong: la nhung chi phi ngoai dl,f kie"n nhu' cac khoan ti~n

bi ph~t phai bbi thu'ong ,cho ddn vi khac do vi ph~m h(jp d6ng, cac khoan

thi~t Iwi v'e tai san do khong xac dinh du'(jc a6i tu'(jng chiu trach nhi~m v~t

hx'

c at

nhau nhu'ng t6ng h<jp cac khai ni~m tren c6 th€ rut ra cac ke't lu~n v'e chi.· phi san xufft kinh doanh nhu' sau:

(1) Chi phi san xufft kinh doanh cua mQt doanh nghi9p la toan b9 h~w

phi b~ng ti'en v~ lao d()ng v~t hoa va lao d(mg ~~6ng (ti'en lu'dng, cac chi phi trich theo lu'dng) va cac chi phi khac b~ng ti'en phat sinh trong qua trl~h san xufft va ticu th~ san ph§'m cua doanh nghi~p ',_

(2) Chi phi kinh doanh va chi phi tai chinh la hai d~i lu'<Jng khac nhau (3) Cac chi phi khong lien quan ae'n chuc nang cd ban cua doanh nghi<%p

- san xufft va tieu thv san ph§'m - thl khong du'(jc xem la chi phi san xufft kinh doanh va khong du'<jc tinh vao chi tieu gia thanh slm ph§'m

1.1.~ Bluz chat, chile niing cila gia tltiuzh san phii?m

Xufft phat til m~c dich cua ho~t d()ng san xufft kinh doanh, nguyen t~c

quan ly c6 hi9u qua, chi phi san xua't cua cac doanh nghi9p n6i chimg d'eu nh~m mv.c dich t~o ra nhung gia tri sll' dv.ng nhfft dinh cho xa h()i, bi€u hi9n du'oi d~ng, cac san ph§'m hang hoa C\} th€ rna Xi nghi~p se du'a ra tieu th~ r()ng dii tren thi tru'ong d€ thlfc hi~n gia tri sii' dv.ng cua n6 nh~rn bu d~p chi phi da ~ora va con c6 lai Nhung san phffrn hang hoa nay chinh la ke't qua d'au ra cua cac ye'u t6 chi phi d'au vao rna xi nghi~p da bora trong qua trlnh

ho~t d()ng san xufft kinh doanh, khi du'<jc tieu thv thl ti'en ban hang se hoan l~i cac chi phi san xufft du'oi hlnh thuc ti'en t<%, d6ng thai cling hoan thanh

nghia V~l dO'i voi nha nu'oc va lkh luy Muc chi phi c'an phai bu aftp gqi la gia lhanh loan b() hay la gia thanh d'ay au cua s::ln phffm da ban

Gia thanl1 day du

ddn vj san pham =

Chi phf san xuat cua khoi lu·qng san pharn th1,Jc hiGn

Khoi ILiQng san pham thl,l'c hiGn

san xurr:t trong plwm vi phan xu'(Jng san xua't nlnt sau:

Gia thanh san xuat

ddn vj san pllam =

Chi phf san xuat cua khoi li,LiQng san pham hoan thanh ·

Khoi ILiqng san pharh ~oan thanh

s6 cac chi phi rna doanh nghit)p da chi ra de sltn xua't m(>t ddn vj hay m()t ·

du'<)c ch.ia thanh gia thanh ca bii;t va gia thanh xa hOi Trong d6 gia thanh

cua san' phftm

Gia thanh san phftm c6 vai tro ra"t quan tr9ng trong qua trlnh tai san

hqp phan anh ch~t lu·qng ho~t d<)ng cua xi nghi~p v§ cac m~t ky thuc~lt,

kinh te, t6 chl'tc Trang di§u ki~n c~nh tranh hi~n nay,·,cung v6'i ch~t

htqng san phEi'm, gia thanh san pha':m luon la v~n d§ duqc quan tam hang d:iu cua cac nha san xu~t Ph~n d~u h~ th~p gia thanh san phEi'm va nang cao ch~t lu'9'ng san phEi'm la nhan tO' quyet dinh den hi~u qua san xu~t kinh doanh va dam bao sv t6n t::;ti va phat tri§n lau dai cua xi nghi~p

Do tinh ch~t quan tr9ng nhu v~y nen chi tieu gia thanh san phEi'm luon c1uQ·c xem la m(>t chi tieu cAn duqc xac dinh m<)t each chinh xac', trung thvc d§ giup cho

1cac nha quan tri doanh nghi~p c6 din cu xem xet, danh gia ki§m tra va ci§ xu~t cac bi~n phap thich ung v6'i ho~t d<)ng san xua't kinh doanh tang giai do~n C\} thK Tinh ch~t quan tr9ng cua chi tieu' gia thanh san pha':m con th§ hi~n (J cac chuc nang vO'n c6 eua n6 dO'i ·v6'1

- Clut:c nang thu6'c do bz), adp chi phi:

'1\t bud~ p chi phi va c6 lai la m<)t trong nhung nguyen t~c co ban cl'm h~ch toe:1n kinh te cho nen vi~c di tim canl' cu d§ xac dinh mlic bu dclp nhli'ng hao phi ma mlnh da bo ra d§ t~o nen san phEi'm va thvc hi~n gia tri cua san phEi'm la yeu c:lu khach quan cua ho9-t d<)ng kinh doanh doi v6'i cac doanh nghi~p Gia thanh san pha':m dfty d~ bi§u hi~n toan b<) cc-it hao phi v~t ch~t ma doanh nghi~p da bo ra d§ san xuat va tieu thy san phEi'm chinh la muc chi phi c:ln phai bu d~p m<)t each d:iy du va kip thO'i c1§ da1n bao yeu c:lu tai san xu~t Doanh ~hu ban hang se hoan l~i cac chi phi san xu~t va tieu th\} san phEi'm rna doanh nghi~p da chi ra d6ng thO'i cling nh~m den vi~c thoa man nhu c:lu tich lliy

- CIHI:c nang lqp gia:

Thea kinh te chinh tri h9C, tren t~! tn(O'ng, gia ca phan anh gia tri

xa h<)i cua hang h6a phu hqp v6'i sue mua cua d6ng tif2n va quan h~ cung cAu, gia ca th! tru·O'ng bao dam cho nguO'i sanxu~t kin~ doanh bu dap du·qc cac chi phi va c6 lai c:ln thiet Gia thanh d:iy du cua san phEi'm la cac chi phi cAn ct~qc bu d~p cho nen no co quan h~ ch~t che v6'i g~a ca va lC:t din cu· d§ xay d\l·ng gia ban san pha':m Gia ca cua tang l<?~i san phEi'm hang h6a c6 th§ cao han ho~c th~p h<Jn gia tr! hang h6a nhung gia ca san phEi'm n6i chung khoilg thg th<lp h<Jn gia thC:tnh binh quan cua cac doanh nghi~p cung san xu<lt m<)t lo::;ti san phfim M~t khac qua trinh san

xua't la qua trinh t(;lO ra gia tr! san ph&m rna gia thanh lEt m9t phcin cua gia tri c16, con gia Ca la Sy' bi~u hi~n b&ng ti~n CUa gia tr~ cho nen giu·a gia thanh, gia ~r~ Vel gia Ca CO m6i quan h~ ill~t thie't v6'i nhau nhLtng CO nhu·ng chCtc nang khac nhau trong qua trlnh tai san xua't xa h9i

- Cldtc nartg tlut6'c do cheit lur;~ng hinh doanh hay nang l~t:c ua tr'tnh

Chenh l~ch giU·a doanh thu ban hang v6'i gia thanh dAy du cua nhu·ng s;:1n pham hang h6a thyc hi~n trong ky chinh la lgi nhu~n thucin cua

ho~tt d9ng san xua't va tieu thy san ph&m la can cu danh gia ke't qua kinh doanh cua doanh nghi~p Lgi nhu~n cua doanh nghi~p cao hay tha'p plw thu9c tr~(C tie'p vao chf tieu gia thanh san ph&m H<;! tha'p gia thanh ·sah · ph&m tren co sa cai tie'n t6 chuc san xu~t va quan ly' hoan thi~n cong

ngh~ san xua_'t, t6 chuc lao dQng khoa hQC, tie't ki~m va Stl dyng chi phi m9t each hQ'p ly nhat d6i v6'i tling lo~i ho~t d9ng, tling khoan chi phi c~1

th§ la bi~n phap co band~ ta'ng cuO'ng doanh lgi, tang tich lliy va tai siii1 · xua't m0 r9ng V6'i chuc nang nay gia thanh san ph&m la chi tieu kinh te

t6ng h<,Jp dt; cac nha quan tr! doanh nghi~p xac dinh phu'ong an kinh doanh vc't chi c1~w ccmg tac kinh doanh nh&m d~ t du·gc ke't qua dinh tnt(le

ph am czla cac doanh nghi¢p trong co' che thf tru'ilng.,

Trong ho~t d9ng san xua't kinh doa.nh, cac doanh nghi~p muon t6n t<;1i lau dai Vel phat tri§n b~n vung thi d~U phai tim ffiQi bi~n phap d§ Scll1 xua't san pham v6'i so luqng nhi~u nha't, cha't htgng cao nha't, chi phi thap nhat nh&m tang cu·ang doanh l<,Ji, tang tich lliy va tai san xuat m0 r9ng E>§ thy·c hi~n myc tieu nay cac nha quan ly doanh ngl).i~p 'phai hi§u th<%t t

ro nang lye cua ban than doanh nghi~p va niim biit dugc nhu cc1u cua thi tru'CJng trong tung giai do~n khac nhau' d§ xay dy'ng ke ho~ch san xuat kinh doanh theo hLi6'ng Slt dyng h§'t nang lye san.xuat CUa doanh nghi~p,

dap ung toi da yeu cciu cua thi tniO'ng v~ san pham, quan ly ch<Ttt che va slt dyng c6 hi~u qua cac lo(;li tai san, v<%tt tu va von bktng ti~n cua doailh

thanh san phAm V<l tinh ket qua kinh doailh m9t each dung diin

I-lo(;lt d9ng quan tri doanh nghi~p thljc chat la qua trlnh chuan bi va

ra cac quyet dinh quan tri tren co sa cac thong tin cc1n thiet 0 ben trong

va ben ngoai doanh nghi~p Cac thong tin kinh te ben ngoai doanh

du·qc tLi' vi~c thu th?p cac thong tin duqc cong b6 ho?c thong qua cong t::ic nghi€m c(tu thi tru'c>'ng Cac thong tin ben trong doanh nghi$p hoan t9an · ·

do doanh nghi$p t~f t6 chU'c thu th~p, xfr ly, luu tru cling nhu dua vao st:l'

nghi$p (muc haci phi ttf li$u san xufit, hao phi lao d<)ng; chi phi c6 dinh; chi phi bie'n d6i ) tinh hinh tieu th~;~ san ph§:m tren cac kenh phan phtli, thong tin v~ tinh hinh b.ie'n d<)ng tai san

' HC;lch toan ke' toan n6i chung va hC;l-Ch toan chi phi san xuat tinh gia thanh san ph§:ln n6i rieng, v6"i hai chU'c nang chinh la phan anh va giam d6c tat ca hoC;lt d<)ng kinh te' tai chinh cua doanh nghi$p, hoan toan c6 kha nang cung cfip cac 1thong tin'c&n thie't ph~;~c v~;~ cho yeu c&u qwin ly v~

nhi~u n1?t khac nhau CUa lanh dC;lO doanh nghi$p, giup ch9 bQ may qua1i

ly cloanh nghi$p c6 th~ giam d6c lient~;~c ca trt16"c, trong va sau cac qua trinh san xuat l~inh doanh cua doanh nghi$p T6m l9-i, cac thong tin ccln thiet ph~;~c v~;~ cho ho9-t d<)ng 'quan tri doanh nghi$p c6 th~ thu th~p tLf

nghi$p do b9 ph?n ke' toan cung cap d6ng vai tro rat quan trQng ya khong th~ thieu dttqc nhat la cac thong ti.~ v~ chi phi san xuat va gia Lhanh s<in ph<im

va thu'Cl'ng dinh ky 3 thang, 6 thang, 1 naln nhung s6 li$';1 d6 m6'i ctu·qc xem xet nhu'la nhung tai li~u tham khao cho vi$c l~p ke' hoC;lch cua ky

sau, con ket qua Hii, IB khong anh huO'ng de'n s~;~· t6n t9-i cua cloanh nghi$p, dAn den tinh tr9-ng nhi~u doanh nghi$p khong coi tr9ng cong tac hC;lch tmin chi phi san xu<it va tinh gia thanh v6'i y nghia la ngu6n cung cap thong tin ccln thie't lam co sCi cho c~i'c quyet ctinh kinh doanh

Trang co che' kinh te' m6'i cac doanh nghi~p n6i chun:g khong phan

bi~t theo cac thanh ph:in kinh te' d§u· phai ttj quye't dinh "so ph~n" c{w

mlnh, phai tl,l' lo lay von, ttj tim hi~u nhu c:iu thi tniO'ng, ttj can doi giiJ'a d:iu vao va d:iu ra cua cac ho~t c10ng· san xuat kinh doanh, ttj tim thj tru'O'ng tieu thl,l san phrlm d~ bao dam kinh doanh c6 lai va phat triEin b§n vi::i'ng thl nhu c:iu v§ thong tin ben trong doanh nghi~p do ke' toan· cung cap khong the thi§u dl19'C trong tat ca cac quy§t d!nh quan tri doanh

nghi~p la di§u tat ye'u 6 cac nu6'c c6 n§n kinh te' thi truO'ng phat trien nhu My, Phap ~ phong ke' toan cua doanh nghi$p san xw1t c6 mOt b~ •

ph~n ke toan chi phi rieng hay COn g9i la k§ toan quan tri v6'i nhi:i'ng d~lC diem khac v6'i bO ph~n ke' toan tai chinh: [phlf llfc so 3J BO ph~n ke' toan chi phi CO nhi$m Vlf cung cap cac thong tin k§ toan cho bO may quan trt doanh nghi~p su d~mg dg l~p ke' ho~ch, di§u khien va kiein tra cac ho~t c10ng cua doanh nghi$p rna khong duqc c6ng bo ra ben ngoai, vl neu cac doi thu c;~nh tranh c6 trong tay nhung so li~u v§ chi phi san xuat kinb doanh, v§ hi$u qua ho~t dOng eua doanh nghi$p cling nhll tU'ng bO ph~n

trong cloanh nghi$p thi h9 c6 the c6 nhung bi$n phap can tr0 hoStt dOng

S<lll xw'{t kinh cloanh cua doanh nghi~p

1.2 T6 chu'c h~ch toan chi phi san xuiit va tinh gia thanh san phftnl trong cac doanh nghi~p san .Xuiit

1.2 ·1.1 Pllan loq.i clli pllf san xuat

Phan lo~i chi phi san xua't la phllong phap din eli' vao cac tieu thL(C khe:l.c nhau eM phan chi a chi phi san xuat thanh nhi§u lo~i .khac nhau v6'i nhu·ng di;ic tinh rieng de ph!fc Vlf cho yeu c:iu quan ly doanh nghi$p, qwin

ly ch.i phi se:l.n xuat va gia thanh san ph§'m du"6'i nhieu mi;it khac nhau Phan lo~i chi phi san xuat la mOt yeu c:iu tilt yeu khach quan nhilm hieu

]'0 n(>i dung, di;ic diem, c6ng dl,lng va vai tro cua tung lo~i chi phi phat sinh trong qua trinh hoStt c10ng cua doanh nghi$p /va anh hu'O'ng cua il6

c1en ke't qua san xua't kinh doanh cua thO'i ky

S~t phan lo~i chi phi san xua't, luon luo.n phvthuOc vao hlnh thli'c va ill!fC tieu cua h$ thong thong tin trong nOi bO doanh nghi$p VEt phai dam bao cac yeu c:iu sau:

- Dap ting kip thO'i, d:iy c1u nhung thong tin c:in thiet trong cong bic quan ly chi phi "san xuat, qwin ly gia thanh, tinh toan hi$u quii cua c:ic phu'o'ng an kinh doanh

tbi du·qc Xep V~lO mOt yeu to khong kg chi phi d6 phat sinh 0 dia di~m

nao, dtmg VaO ill~IC dich gi trong kinh doanh va ch!la InOt each s5p x(fp

l~ti 8 yeu to chi phi pho bien 0 nu'6'c ta trong thai gian tni6'c mlm 19QG lVIoi quan h~ gil'i'a each phan chia thanh 8 yeu to v6'i 5 yeu to chi phi c6 th§ trinh bay nhu· sau:

Nguyen v~t liGu chfnl1 Nguyen lieu, v~t lieu

v~t lieu plw

Nhien liGU

Bao hiern xa.t1¢i

Nang lu·ong Chi pill djch v~ mua ngoai

Cl1i 1<111 khac bang tien Chi pill kl1ac bang tien

Cach phan lo0i chi phi theo nOi dung kinh te cua chi phi la mOt bu·ac

chi tiet h6a ba yeu to co ban cua qua trinh fao dOng san xw1t n6i chung

Ht lao c10ng; doi tLiqng lao dOng vatu li~u lao dOng Tung lo0i chi phi san xua't c1uqc neu ra 0 day khong thg hi~n duqc qu~n h~ giua n6 v6'i qua trinh lao dOng san xua't cling nhu ket q~a san xuat Cach phan lo?i chi phi nay thu'O'ng chi c6 tac dvng d thO'i digm dfiu nam khi· doanh nghi¢p l<:tp lee ho<;1ch san xuat- ky thu~t- tai ·Chinh va d thO'i digm cuoi n<lm eM giai trinh ket qua san xua't kinh doanh trong nam du'6'i d?ng "bao cao chi phi san xuat theo yeu to" Thong qua bao cao chi phi san xuat theo yeu

to, nguoi d9c se thay ro muc chi phi v~ lao dOng v~t h6a va lao dOng s6ng Lrong LO<l n b(> chi phi Scli1 xuat cua doanh nghi~p Di~u nay cfin thifit cho

VLQC xac c:linh tr9ng di§m quan ly va can d6i giU'a ke hO<;lCh gia thanh vdi

c<:ic ke ho0ch khac

(2) Phan lo?i chi phi san xuat theo cac khoan mvc cau t?O gia thanh san ph<lm

Theo quy c1inh hi~n i1ay, chi phi san·xuat cua doanh nghi~p se du'<;JC chia thanh nan1 khoan illVC cau t<;lO gia thanh san pham v6'i nhu·ng tinh du1t v<1 cong d~mg khac nhau la: chi phi nguyen Vc~t li¢u tn}c tiep; chi phf

nhan cong tr~c tiep; chi phi san xuat chung; chi phi ban hang va chi phi quan ly doanh i1ghi¢p Trong d6:

- Chi phi nguyen v~t li~u trvc tie'p: La nhung chi phi v§ nguyen v<)t

li~u chinh, v~t li~u ph~, nhien li~u trvc tiep phat sinh trong qua trinh che' t0o san phcfm 0 cac phan xuO'ng san xwl't Cac lo0i nguyen v<)t li~u

nay c6 th§ xw1t tLf kho ra sli d~ng va cling c6 th§ mua v§ du·a vao sLf d~ng

ngay ho~c do cloanh nghi~p tv che' bie'n· r6i dua vao sli cl~ng

- Chi phi nhan cong tnjc tiep: la: nhi:i"ng chi phi lien quan den b9

ph~n lao c19ng htjc tie'p san xua't san phlim 6' cac phan xuO'ng san xuat

nhu: ti§n lu'O'ng; ti§n cong; cac khoan trq cap; phl;l cap c6 tinh chat lLfO'rig; 'cac khoan trich v§ bao hi§m xa h9i; baa hi§m y te'; kinh phi cong dm\n

c1U'9'C tinh VftO chi phi thea quy dinh

- Chi phi san xua't chung: la nhung chi phi san xuat con l0i trong ph0n1 v:i phan xuO'ng san xua't, ngoai chi phi nguyen v~t li~u trtjc tiep va chi phi nhan cong trvc tiep Day la nhung chi phi c6 lien quan den vi~c

to ch(fc va quan ly ho0t d9ng san xua't (J cac phan xu0ng san xua't va m9t

so chi phi khac c6 th§ phat sinh trong qua trinh che t0o san phcfm nhu·ng khong du'9'C tinh VclO chi phi nguyen V~t li~u trtjc tiep va chi phi nhan cong tr~·c tiep Chi phi san xua't chung la chi phi tong hqp baa g6In nhi§u ye'u to khac nhau nhung c6 cling tinh cha't ~llllt: nhan vien phan xu·0ng; chi phi v~t li~u va cong c~ d~ng c~ dung 0 :Rhan xti0ng; khau hao tai san

co dinh dung 0 phan xuO'ng; chi phi dich v~ mua ngoai va chi phi bl:tng

ben khe:'tc dung 0 phan xtiO'ng ,

- Chi phi ban hang: la cac chi phi c6 lien quan de'n qua trinh tieu tlw san phclln nhti: chi phi qwing cao; giao hang; giao dich; hoa h6ng ban hang; baa bi dong g6i; chi phi g~n li§n v6'i kho bao quan san phlim; chi phi baa hanh san phcfm chi phi ban hang cling la chi phi t6ng hqp baa gom cac yeu to chi phi giong nhu' chi phi san xua't chung

- Chi phi qw-in ly doanh nghi~p: la cac chi phi quan ly kinh doanh, quan ly hanh chinh va cac chi phi chung khac khong th§ tinh vao chi phi S<ln xuat CJ pharr Xlfdng hay chi phi ban· hang nhU': thue nha dat; 1~ pbi; bao hi§m; phi ki§m toan, trq cc'lp thoi vi~c cho nguO'i lao d9ng thea ch6

dQ chi pl1i quan ly doanh nghi~p cling la chi phi t6ng hqp bao gom sau ye'u to chi phi giong nhti chi phi san xuat chung ngoai ra con c6 cac·chi phi khac nhu thue'; phi; l~ phi va chi phi d1f phong

Day la each phan lo0i chi phi ket hqp thea n9i dung kinh te' va theo

cong d~mg CUa chi phi giup cho Vi~C quan }y chi phi san xuat du'9'C ch~t I;

che ho11 va tinh gia thanh san ph:lm m9t each chinh xac Trang c16 chi phi nguyen v<%t li$u trtjctiep, chi phi nh~n cong trtjc tiep va chi phi se:h1

'fRU'liNG DAl !iOC~~·H~~I\

~iM~;i~{s~~~~

xullt chung la CO Sd d~ tinh gia thanh san xullt cua san phllrn cho nen ba khoan n1\lC chi phi nay con duqc g9i chung la chi phi san phclrn, tCtc ]a nhli'ng chi phi g~n li§n v6'i gia tri cua cac lo(';li san ph§'rn duqc san xuat ra Bay la tai san cua doanh nghi~p, khi doanh nghi~p ban nhli'ng tai san nay th1 cac chi phi san ph§'rn g~n li§n y6'i n6 rn6'i duqc tru ra khoi doanh thu d~ tirih ke't qua kinh doanh cua thai ky du6'i chi tieu "gia v6n hang ban" hay con g9i la "gia phi hang ban" Chi phi ban hang va chi phi qu~in

ly dom1h nghi~p duqc xern la chi phi ho(';lt d<)ng cua ky kinh doanh cho nen con gQi ]a chi phi thai ky Hai khoan rn\lC chi phi nay khong du'<jc

tinh vao gia th<1nh san xullt cua san phclin rna duqc khiu tru het viw

doanh thu cua ky rna n6 phat sinh d~ tinh ke't qua kinh doanh Lily gia

I

v6n hang ban c<)ng v6'i chi phi ban hang, chi phi quan ly doanh nghi~p

tinh cho san phllrn ta se tinh duqc gia thanh toan b<) cua san phclm da ban

C<:1ch phan lo(';li chi phi ~an xullt theo cac khoan rn\lC cau t:;w gj{t thanh san phclrn v6'i each thll'c xli ly chi phi san phclrn va chi phi thai ky vua neu (J tren ·la phuong phap h(';lch toan gia thanh cua My du'Q'c Ctng

d\lng (J nu6'c ta tu d<iu narn 1996 de'n nay So v6'i phuong phap h(';lch toan gia thanh san phclrn theo cac khoan rn\lC cbi phi theo quan di~rn try§n

'

th6ng (J nu·6'c ta tu nhung narn tru6'c th1 n<)i dung cac khoan rn\lc chi phi

c[{u t(';lO gia thanh dlly du CUa san ph§'rn v§ CO ban cling khong CO sv thay d6i dang k~

ella se:1n phclm theo phuong phap eli va rn6'i

-Nguyen vc).t li~u cl1inh dung vao Chi phi nguyen vc).t li~u trl)'c tiift;J san xuat

Vc).t li~u plw dung vao san xuat

Nl1ien li~u nang tu·ong dung

vao sanxuat

Khau hao may moe tl1ie't bi

Cl1i pt1i quan ly phan xu·ong Chi phi sin xua't chung

Cac khoan thiet hq.i trong

san xuat

Tien lu'Cing c6ng nllan san xua't

Baa hiern xa hoi d1a cong nhan Chi phi nhan cong trvc tiep san xuat

Chi phi tieu th~1 san pl1~m Chi phi ban hang

Chi pl1i quan ly doanh nghi~p Chi phi quan ly cloant1 ngl1i~p

Tuy nhien v§ phu·o·ng di~n h9-ch toan gia trt tai san cua doanh nghi~ p

va tinh k§t qua kinh doanh cua tung thai ky thi CO Slj thay df5i l6'n VI theo quan di§m m6'i gia trt San phllm cha ban chi duQ'C XaC dtnh va baa cao theo chi tieu gia thanh san xu~t con chi phi quan ly doanh rghi~p thi tinh he't cho san phllm da ban trong ky Trang khi d6, phuong phap h9-ch toan gia thanh cu l9-i biit bu()c tinh he'~ chi phi quan ly xi nghi~p vao chi tieu gia thanh ~ong xuang cua san phllm hoan thanh nh~p kho, khi s:in phll1n duqc tieu th1,1 thi chi phi qwin ly xi nghi~p n&m trong gia thanh d)ng xL!'ci'rtg ctla s:in phfim da ban m6'i duqc tn)· ra khoi doanh thu de U 11 h ke't qua kinh doanh Ne'u de'n cu6i ky san ph:im chua ban du·qc thi gia ~r~

cua san ph:in1 t6n kho'._ se duQ'C baa cao thea chi tieu gia thanh cong xu·&ng, trong d6 c6 ni()t ph:in chi phi quan ly doanh nghi~p

Thea chung toi each phan lo9-i chi phi san xu~t cua xi nghi~p thanh nam khoan m1,1c v6·i hai each ling xli khac nhau c6 tac d1,1ng tich CJ,l'c hem trong cong tac quan ly chi phi san xwit va gia thanh san ph&m Quan' di§m nay chi r6 chi phi chung lien h~ d~n ho9-t d()ne- san xu:it la m()t b()

ph~n cua gia thanh san XU~t san ph§:m, n6 se duQ'C bu diip- khi san phih:n dUQ'C ban ra a bllt CU' thai di~m nao CUa qua t~inh kinh doanh, con chi phi chung lien h~ de'n ho9-t d()ng ban hang va ca~'ho9-t d(>ng chung cua doanh'

diip b&ng.chinh doanh thu duQ'C huang cua thai ky

V§ in~t phuong phap lu~n, quan di~m nay cho th:iy vi~c bu c1iip hao phi va XaC cttnh k§t qua kinh doanh phai giinli§n v6'i qua trJ.nh t00 ra V{l

th~i'c hi~n gia tri cua cac dllu ra trong tung ky nhllt dinh, quan di§m n<\Y

CO gia trt dam bao Slj chinh xac cua gia thanh san ph§::rp_, tinh dung mu·c · hao phi cAn bu diipva kit qua kinh doanh trong tung ky nh:it cttnh V§ y nghia thljc ti§n~ quan di~m nay· t9-o co sa cho vi~c t6 chuc thea d6i, ki§m tra, ki§m soat chi phi m()t each ch~t che'han va_ d§ dang danh gia hi~u qua ho9-t d()ng cua tung b() .Ph~n san xu~t kinh doanh trong doanh nghi~p tren co sa so sanh chi phi da bo ra v6'i ke't qua da thljc hi~n

duqc cua tung b.Q ph~n D6ng thai lam cho cong tac h9-ch toan ke' toan d

cac doanh nghi~p san xu:lt tra nen r6 rang, d§ higu va minh b9-ch hO'n, phu hqp hon v6'i cac chufin mljc qu6c te' v§ ke' toan hang t6n kho

(3) Phan lo9-i chi phi san xu~t theo Slf thay d6i cua chi phi v6'i muc c19

ho0t d()ng san xu:lt kinh doanh

Theo each phan lo~i nay, chi phi san xua't cua doanh nghi~p duqc chia thanh ba lo~i: chi phi kha bien, chi phi ba't bien va chi phi hfin hqp

- Chi phi kha bien: la nhung chi phi rna gia tri cua n6 se thay d6i vf: t6ng so theo tl l~ v6'i nhung bien d6i vf: muc d9 ho~t c19ng san xucit kinh cloanh cua cloanh nhgi~p

Trong cac d.oanh nghi~p san xua't, chi phi kha bien bao g6m chi phi nguyen v<%t li~u tnjc tiep, chi phi nhan cong tnjc tiep, va m9t so khoan illl;lC cua chi phi san xu§:'t chung nhti: nhien li~u dung d~ ch~y may, dfru nhO"n boi tron may Va Ca illQt SO khoan illl;lC cua chi phi kinh doanh

• Chi phi kha bien c~p b<%c: La nhung chi phi khong bi~n d6i lien tyc

SO v6'i Sl;i bien dQng lien t1;1c cua illUC dQ ho~t dQng Sl;i ho~t dQng phai c1~t

du9·c m9t muc d9 nao d6 th1 m6'i dfin den sl;ibien d9ng vf: chi phi

- Chi phi bat bien: la nhung chi phi rna t6ng so cua n6 khong thay d6i du cho c6 sv thay d6i vf: muc d9 hoSJ.t d9ng trong m9t phSJ.m vi nhA't dinh llClO d6 Chi phi bat bie'n con du'Q'C chja thanh chi phi bat bien hi'\ L

bUQC; chi phi bat bien khong b~t bUQC

• Chi phi bat bie'n b~t bu9c: La nhung chi phi c6 lien quan t6'i mcl.y

m6c thiet bi va nhu'ng cau true t6 chuc co ban cua doanh nghi~p, nhiJ'rig tai san nay khong th§ giam den s6 khong du chi trong m9t thai gian ngan

• Chi phi ba't bien khong b~t bu9c: La nhung chi phi c6 th§ thay d6i trong tu·ng ky ke hoSJ.ch do quyet dinh cua nha quan tri doanh nghi~p vf: s6 luqng dinh p~i nay trong cac quye't dinh cua tung ky kinh doanh nhu': chi phi quang cao, chi phi dao tSJ.O, b6i dli6'ng, nghien CUU

- Chi phi hfin hgp: La nhung chi phi bao g6m ca ye'u t6 bat bie'n va kha bie'n Phfrn bat bie'n cua chi phi hfin hgp thu'O"ng phan anh chi phi can ba1~, toi thi~u c<in phai c6 d~ duy tri m9t dich vy luon (J tlnh trSJ.ng s1in sang phl;lC vy Phfrn kha bie'n cua chi phi hfin hgp thu'Cing phan anh chi phi thl;ic te' ho;ftc chi phi slt d~mg qua dinh muc

Bay la each phan lo~i chi phi san xuat ph6 bie'n a cac nu6'c c6 n~n kinh te' v<%n d<)ng thea co· che' thi truO'ng, nh~m quan tri chi phi thea cac mU'c d<) khac nhau cua kh6i luqng san xuat cua doanh nghi~p, cung cap thong tin ccin thiet cho cac quye't dinh kinh doanh va t~o· co sa cho vi~c

tinh ket qua thea phuong phap chi phi toan b<), chi phi bien d6i ho~c xung' duong hqp ly thuO'ng si.l' d~ng trong k8' toan quan tri a nu'6'c ·ta; each phan lo~i chi phi nay cling da duqc d~ c<%p rat nhi~u (J cac tai li~u

giang d~y v~ ke' toan nhung trong thvc te ho~t d<)ng h<iu nhti cac cloanh nghi~p chu·a c6 s~· ling dvng m<)t each c6 hi~u qua each th(tc quan Jy chi

phi nay Thea chung toi trong thO'i gian t6'i nha nt16'c c&n phai c6 bi ~ n phap khuyen khich cad, doanh nghi~p phai t6 chU'c h~ch toan va bao c{to chi phi thea each phan lo~i nay

( 4) Ph an lo~i chi phi san xuat thea vai tro va cong d~ng cua chi phi Thea each phan lo~i nay chi phi san xuat cua doanh nghi~p duqc chi a thanh hai lo~i: chi phi co ban va chi phi chung

- Chi phi co· ban la nhung chi phi chu yeu c&n thie't cho qua trinh siin xw1t san phcim k§ tli' luc dtia nguyen v~t li~u vao san xuat cho den luc san phcim duqc che t~o xong Nhung chi pbJ nay thu'O'ng chie'm ti tr9ng l6'n trorl.g gia thanh san ph<lm nhti chi phi nguy~n v<%t li~u dung vao san

'

xu<lt, ti~n htong cong nhan san xu:lt, chi phi si.l' dl;lng may m6c thiet b~

- Chi phi chung la nhung chi phi khong c6 lien quan trvc tiep clcn

qm1 trlnh che t~o san phcim, khong cau thanh nen thvc tlf§ cua sitn

phcim nhting c&n phai c6 d§ t6 chU'c va quan ly qua trinh san xw1t kinh doanh dm doanh nghi~p Nhung chi phi nay thuO'ng chiem ti tr9ng khong l6'n troi1g co diu gia thanh san ph<lm nhu: Ti§n luong cua can b<) quan ly, c<ic khoc1n chi v§ van phong ph§:m

Bay cling ]a m<)t trong nhung each phan lo~i ?hi, phi thea quan diem truy§n th6ng a· nt16'c ta, nh~m chi r6 va,i tro va cong dl;lng cua ttxng lo~i chi phi d§ tu d6 doanh nghi~p xay dJ!ng phL(Ong hti6'ng phan dau h~ thap chi phi rieng doi v6'i tli'ng lo~i

V§ 1n:'[t t phu·ong pha p lu<%n, quan di§m n<'ty cho r~ng d§ quan ly tot chi phi san xw1t thi doanh nghi~p phai xay dJ!ng cac dinh mU'c tieu hao cho tt.i'ng khoan chi va phai tim IDQi bi~n phap d§ giam b6't dinh mltc d6 nhat

la cac chi phi chie'm ti tr9ng l6'n trong gia thanh san ph<lm Cac chi phi chung chiem ti tr9ng khong l6'n trong gia thanh thi khong cAn xac dinh

111LI'C tieu hao ma chi clin xay dljng chi tie~ ke' ho~ch trong ky Sau do qua

S~i bi§'n d<)ng chi phi chung trong gia thanh san ph§'m d cac thai ky khac nhau rna danh gia chcit luqng c6ng tac quan ly cua doanh nghi~p

V§ m~t tht;I"c ti~n phuong phap nay t~o co sCi cho cac doanh nghi~p to chuc h~ch toan' chi phi san xucit va tinh gia thanh san ph§:m theo dinh illll'C Ca ly lu<%n va thljc te' d§u chung minh day la m<)t phtiong phap h~ch

toan tien tie'n, co kha nang dap ling dlly du nhcit yeu cliu quan ly, ld§m tra t1nh h1nh thljc hi~n ke ho~ch san xua't kinh doanh cua doailh nghiQp (5) Phan lo0i chi phi theo cac chuc nang ho~t d<)ng

Theo each phan lo~~ nay toan b<) chi phi san xucit kinh doanh chi ra trong m<)t thai ky nhcit dtnh se duqc chia thanh cac di§m chi phi sau: [4, 223]

- Bi§m chi phi v<%t tu: bao g6rn cktc ho::;tt d<)ng mua hang, ki§rn tra hang, qwin trt kho tang v<%t tit

- Bi§rn chi phi san xucit: bao g6m'cac ho~t d<)ng san xucit san phlim (J cac phan Xtid~1g san xucit Bi§rn chi phi san xucit lai dtioc chia thanh l ' • • cac di§m san xucit chinh va cac di§m san xucit ph~ trq Trong do:

- Bi§n1 chi phi ban hang: bao g6rn m9i ho~t d(>ng lien quan den vi$c tieu thy san phlim do cac cli§rn chi phi san xucit t;:;w ra' va la noi tcitp hQ'p chi phi ban hang

- Bi§rn chi phi quan trt: bao g6rn rn9.i phong (ban) cua quan trt doanh

nghi~p va chi phi quan trt se duqc tcitp hqp vao day

- Cac di§rn chi phi chung: la cac b9 ph<%n cua doanh nghi~p rna ke't qua cua no cung cclp cho toan b9 ho~c hftu nhti toan b9 cac di§m chi phi khac

Cac.h phan lo0i nay co nhi§u tac dl)ng khac nhau nhu: la co sO" d§ ke' ho~ch hoa cl~i phi kinh doanh, ki§rn tra tinh kinh te' va dtnh hu·&ng cac quye't dtnh; phan b6 chi phi kinh doanh cho cac doi tuqng chiu chi phi

cling nhu' danh gia san ph§:m dO' dang va 'ban thanh ph§:m, ki§m tra tinh hinh tby'c hi~n k§" hO<ilCh chi tieu cua tung di§m chi phi va t00 di§u ki~n

thu<%n lgi cho vi~c tinh gia thanh san ph§:m thea phu'O'ng phap tinh be)' sung hay tinh thea muc d9 ho<ilt d9ng (con g9i la phuong phap ABC) thu·a·ng clung trong ke' toan quan trt

(6) Phan lo~~ti chi phi thea hinh thuc tinh chi phi vfw ke't qua san xw1t kinh cloanh

Thtc~O each phan lo'ili nay chi phi san xwl't cua xi nghi~~p du'Q'c chin thanh 2 lo'ili: chi phi tr~i'c tiep va chi phi gian tie'p

- Chi phi tr~c tie'p: la nhung chi phi thuO'ng chi lien quan de'n in9.t doi htgng h<ilch toan chi phi va tinh gia thanh nha't dtnh nhu' loSti san phclm; do·n d~t hang tu· d6 ke' toan c6 the din eli vao cac chung tu goc

ma t<%p hgp try·c tie'p cho cac doi tugng phai chiu chi phi Chi phi trvc tiep baa g6m cac chi phi: Nguyen v~t li~u chinh, v~t li~u phy de san xu{i'L san ph&m; ti£n luong phai tra va cac khoan trich thea luong cua bQ ph<} n

lao dQng tr~c he'p san xua't san phclm

- Chi phi gian tie'p: la nhung chi phi c6 ~ien quan de'n vi~c t6 chuc · v:'t

quan ly cac ho<ilt d9ng san xuat kinh doanh trong doanh nghi~p cho nen n6 thu·ong lien quan cten nhi§u doi tugng t~p hgp chi phi va tinh gi<i

th~u1h san ph8'm khac nhau nhu': chi ppi san x~a't chung cua mQt phfln xuo·ng san xuat nhi§u loSti san ph§:m; chi phi quan ly doanh nghi~p;

nhung chi phi chung cua b9 ph<%n ban hang Doi v6'i chi phi gian tiep, kc; toan kl:ong the tinh tn,tc tiep cho cac doi tu·gng phai chtu chi phi ngay t~ti

thcii diem phat sinh chi phi ma chi c6 the phan b6 gian tie'p so chi phi eli\

tQ p hgp ctu·9·c trong ky cho cac doi tugng c6 lien quan thea m9t tieu thu·c thich hqp nao c16 de tinh ket qua san xuat kinh doanh cua doanh nghi~ p ltk cuoi ky

Thea cac nh·a quan tti cloanh nghi~p thi khi ph an b6 chi phi gian tie p phai chu y cte'n nguye~ t<=ic phan b6 thea quan h~ nhan qua: Nguyen Ute nay doi hoi chi tinh cac diem chi phi ho~c ctoi tuqng phai chiu chi phi nhung chi phi ctugc xac dinh ro rang la xay ra cho diem ho~c doi tugi1g ct6 Day la nguyen t<=ic clap Ling tot nhat yeu c~u chinh xac trong khi tinh chi phi san xuat va gia thanh san ph§:m; do c16 chi nen a p dyng nguyen t&c khac khi khong the dap ling yeu c~u cua nguyen t&c nay" [4, 2071

Cach phan lo'ili chi phi nay c6 y nghia to l6'n trong vi~c t6 chu·c tQ.p hgp chi phi san xufrt va tinh gia thanh s·an ph§:m ngoai ra COn t~lO Co' SCJ

cho vi~c c1anh gia tinh hqp ly cua cac chi phi san xuflt g6p phftn quan ly

ch~t che chi phi san xuflt va gia thanh san ph:im

(7) M9t s6 ~ach phan lo~i chi phi khac

Ngoai sau each phan lo~i chi phi chu ye'u & tr€m trong c1iE~u ki~n cftn thiet, ngu·O"i ta con xem xet chi phi san xufit du'O:i nhung g6c d9 khac nhau d§ hi§u r6 hO'n v§ chi phi san xuflt, v§ ho~t d(>ng- san xuflt san phcim, v§ tinh ket qua san xuflt kinh doanh

- Neu xem xet chi phi trong qua trinh mo ta cac ho~t c19ng san xwit san phcim thi chi phi duqc phan thanh chi phi ban dftu va chi phi chuy§n d6i

- Neu din cu theo hinh thuc t~p hqp chi phi thi se c6 chi phi tinh het trong ky va chi phi phan b6 theo thO'i gian E>6i vO:i chi phi phan b6 theo thO'i gian thi can cu vao each thuc phan b6 nguO'i ta l~i chia ra thanh hai lo~i, chi phi tra truO:c va chi phi phai tra: Trong d6,

o Chi phi tinh het trong ky la n~ung chi phi c6 lien quan den l<.et

vO:i chi phi tai chinh nhu': gia thanh than}? san xuflt da ban, chi phi ban

• Chi phi tra truO:c la khoan chi phi thlfc te' da phat sinh nhu·ng lien quan tO:i ho~t d(>ng san xufit kinh doanh cua nhi§u ky khac nhau nen kh6ng th§ tinh he'tvao chi phi san xufrt cua ky rna n6 phat sinh rna 'ph~ii

tinh cho it nhfit la hai ky ke toan khac ~hau

• Chi phi phai tra la nhung khoan chi phi thlfc -te chu·a phat sinh nhu'ng c1u·qc tinh tru'O:c vao chi phi ho~t d(>ng san xua't kinh doanh ct:ia nhi§u ky khac nhau nhJnn dam bao khi chi phi thlfc te phat sinh khorig gay ra S~( d(>t bien v§ chi phi san xua_"t kinh doanh va gia thanh san phcim cua doanh nghi~p

- Neu xem xet chi phi duO:i g6c d9 thcim quy§n ra quyet dinh thi ~hi

phi du·qc chia thanh: chi phi ki§m soat duqc va chi phi khong ki§m smH ctu·qc Trong d6 chi phi ki§m soat duqc d6i vO:i m(>t cfip quan ly nao c16 la nhi:i'ng chi phi rna cfip d6 c6 thftm quy§n ra quyet dinh, nhung chi· phf nttm ngoai kha nang quye't dinh cua m9t cap quan ly nao c16 gQi la chi phi khong ki§m soat duqc

M~t khac, khi tinh ket qua san xufit kinh doanh hay l~i'a ch9n cac

phu'ong an kinh doanh khac nhau, ngu'O'i ta con dg y de'n cac -~thai ni~m

chi phi khac nhu· chi phi co h()i, chi phi §:n, chi phi hqp ly va chi phi khcn1g hqp ly Trang d6 chi phi co h9i la khoan thu nh~p' ti§m tang bi mat cti khi ch9n phuong an nay thay cho phuong an khac Chi phi §:n la nhung chi phi eta b6 ra trong qua khu, n6 khong c6 gi thay d6i cho cltl phltn tai san dSti cli~n cho nhung chi phi m1y duqc sli d~ng nhu' the nao hay khong sil' d~ng Chi phi hqp ly hay khong hqp ly la sJ! thay d6i eLm chi phi trong di§u ki~n thay d6i ke' ho0ch san xuat kinh doanh cua doanh

nghi~p

T6m l0i c6 nhi§u each thuc phan loSli chi phi, m6i each phan lo0i chi phi d§u c6 y nghla va ~ac d~ng rieng d6i v6'i van d§ quan ly chi phi san xuat kinh cloanh trong cloanh nghi~p nhu'ng d6ng thO'i lSti c6 m6i quan h~

m~t thiet v6'i nhau, c6 tac d~ng b6 sung cho nhau nh~m· vao m~c dich chung la quan ly t6t chi phi san xuat va gia thanh san ph§:m Trang do nhur1g each phan lo0i chi phi theo n()i clung kinh te', theo cac khoan myc cau t00 gi~ thanh san ph§:m; theo hinh thuc tinh chi phi VaO ket qua san xuat kinh cloanh chu ye'u duqc dung dg ph~c v~ cho cong tac hStch toan k6

· toan theo che dQ quy dinh nh~m XaC dinh gia tri CUa hang t6n kho la S~l11

pham dang che tStO va thanh ph§:m Nhung each phan loSti chi phi theo

s~· thay dO'i cua chi phi v6'i muc d9 ho0t d()ng san xuat kinh cloanh; Theo

'

ce:l.c chl"ic nang hoStt d()ng va vi~c tinh toan, xac dinh cac chi phi san xw1t san pham theO tieu chu§:n dinh illUC CO san chu yeu du'CJC clung dg phyc V~l

cho yeu cltu quiin ly chi phi san xuat kinh doanh trong n()i be) doanh

nghi~p va cung cap thong tin cltn thie't cho qua trinh ra quyet dinh CLI(l b9 may quan ly doanh nghi~p, d6 chinh la nhung each phan lo?i chi ph f

chu yeu ciia ke toan quan tri

1.2.1.2 cac lo~ti gia thanh sEtn pham

Can eli vao Co' sCi s6li~u dg tinh gia thanh thi g~a thanh san pham chia thanh cac loSti: gia thanh ke hoStch; gia thanh dinh mlic va gia tha~1.h

thttc te

san xuat cua ky ke hOSlCh tren Co' sa gia thanh thljc te cua nam tru'O'c

va cae dinh m(ic ky thu~t tien tien cua tung nganh N6 bao g6m tat

d nhCing chi phi gtln li§n v6'i qua trinh san xua't va tieu th~ san pham theo m{)t clanh m~c th6ng nha't cho tung ngarih san xua't tren Co' sa dinh mlic hao phi lao d()ng va hao phi v~t cha't ke hOStCh va gia ca ke hoStch Gia

thanh ke' ho0ch la can eli d§ danh gia tinh hinh thljc hi~n ke' ho0ch gia thanh san ph§'m, ke' ho0ch h0 gia thanh san ph§'m

- Gia thanh dtnh nucc: Cling la gia thanh duqc tinh tru6'c khi b~t dclu san xu£lt nhu'ng khac v6'i gia thanh k§ ho0ch du'Q'C xay dtJng tren co sO' cac' dinh muc binh quan tien tie'n khong bie'n dfSi trong ky ke' ho0ch, gia thanh dtnh muc duqc xay dtJng tren co sa cac dtnh muc hi~n hanh cho ti.fng giai do<itn nh<it dtnh cua ky ke' hoSLCh (thang, quy) Vi~c thie't l~p gia thanh dtnh muc- c6 y nghia to l6'n c16i v6'i vi~c Hinh d0o nghi~p vy san xu<lt kinh doanh vi n6 cho phep xac dtnh kip thO'i nhung chenh l~ch so v6'i dinh m(t'c, tren co sd d6 tim ra bi~n _Phap kip thO'i ph<ln d<iu h0 gia thanh

- Gia thanh thztc t~: la gia thanh duqc xac dinh vao cu6i thO'i ky kinh doanh N6 cling bao g6m toan b<)'chi phi g~n v6'i qua trinh san xu<lt

va ti?w thy sari ph§'m nhu'ng duqc l~p ra tren co sO' qui 1110 va gia ca thvc te' cua cac chi phi thea danh myc cac khoan myc quy djnh th6ng nh<it cho tung nganh

Gicl thanh thvc te' c6 y nghia to l6'n v§ hai m~t:

• La co sO' d§ giai quye't cac m6i quan h~ kinh te' tai chinh giua Nha nu'ck, doanh nghi~p va nguO'i lao d<?ng trong vi~c phan ph6i lqi nhu~n

"·

• La co sO' eM tinh cac chi tieu khac v§ gia thanh nhu gia thanh ke ho0ch cua ky kinh doanh tie'p thea

Thea quan di§m truy§n th6ng thi d6i tu·qng h0ch to an chi phi la mQ t

phStm vi gi6'i hStn nh<lt dinh ma cac chi phi c6 cung tinh ch<it se duqc t~ p hqp vao nh~rn phyc vy cpo vi~c ki§m tra, phan tich chi' phi va gia thanh san ph§'m Gi6'i h0n t~ p hqp chi phi c6 th§ la noi pha t sinh chi phi nhu phan xu·Q-ng san xu£lt; giai do0n cong ngh~ ho~c C.O th§ la di)i tu'Q'ng cl~iu'

chi phi nhu' san ph§'rn, nh6m San ph§'m, chi tiet San ph§:m tuy tht,t~C vao loSti hinh san xu<lt don chie'c hay san xu<it hang loStt; tinh ch<it s.an xua't va quy trinh cong ngh~ san xu<it san phftm: san xu<it gian don hay phuc t0p, quy trinh che' bien lien tyc hay song song; d~c di§m t6 chuc scin xua't c6 phan xuO'ng hay khong c6 phan xuO'ng; yeu cciu, trinh d9 quan ly

cua doanh nghi~p

Vi~c xac cttnh c16i tu·qng h(;lch toan chi phi thlfc chat la xac ctinh Ilo'i gay ra chi phi va d6i tuqng chiu chi ppi

Doi tu-gng ti.nh gia thanh la nhung san ph~m, ban thanh ph~m, cong Vl~C ho<).c lao VI,! hoan thanh doi hoi phai XaC dinh gia thanh don vi Doi tLt9·ng h0ch toan chi phi va doi tuqng tinh gia thanh c6 n(>i dung khac nhau nhu·ng c6 moi quan h~ m<%t thie't v6'i nhau va trong m(>t vai tru'O'ng hqp c6 th§ thong nha't v6'i nhau, nhu doanh nghi~p c~11 san xua't l11Qt lo0i san ph~m duy nha't CJ IDQt phan Xu'dng san xua't hay chi san xuCtt thea cac don d<).t hang ella khach hang

Tuy nhien cCing c6 quan di§m cho ding tinh gia thanh san ph&m 1:\

l111,1C dich CUa h0ch toan kinh te' nen chi neu doi tu·qng va phu·ong phc'i p tinh gia thanh con Iw,ch toan chi phi la giai do0n dciu ph1,1c v1,1 cho vi¢c tinh gia thanh san ph&m

1)§ tha'y ro tcim quan trQng cua vi~c xac dinh doi tuqng h0ch toan chi phi san xua't trong cong tac quan ly kinh te' n6i chung va quan ly chi phi san xua't n6i rieng ta ccin tn3' l0i chuc nang cua h0ch toan chi phi s:in xua't V6'i hai ch(tc nang co ban la thong tin va ki§m tra chi phi, h0ch toan chi phi san xua't phai thoa man cac yeu cciu khac nhau cua quan I.Y

kinh doanh Tu' c16 vi~c t6 chuc h0Ch toan chi phi san xua't phai au·qc tie.n

hanh tu·ong ung thea tung ffii,IC tieu quan ly Thi dl,l nhu':

phi san xua't kinh doanh thi phai t6 chuc h0ch toan chi phi san xua't the'o ye'u to chi phi

gia cong vi~c ella cac b9 ph<%n khac nhau thi phai t6 ch(tc h0ch toan chi

phi thea cac di§m chi phi

toan chi phi thea tung lo0i san ph~m hang h6a

ch<) t che chi phi thi phai t6 chuc h0ch to an chi phi thanh chi phi kha bie'n va chi phi ba't bie'n

Nhu· v<%y t6 chCtc h0ch toan chi phi thea m(>t ph0m vi gi6'i h0n nhat clinh nao thi phai xwit phat tu yeu cciu c.ua tung nhi~m v1,1 quan ly kinh doanh Doi tu·qng cua h0ch toan chi phi phu hqp v6'i doi tu·qng cua quan

ly chi phi Tuy thea d<).c di§m san xwit san ph&m, trinh ·c19 va yeu c<'lu quan ly, doi tuqng h0ch to an chi phi c6 th§ r(>ng, h~p khac nhau nham

dap ung nhu cdu thong tin va ki§m tra ch(lt che chi phi san xua't Ti ty ·

nhien cltt d6i tuqng h~ch toan chi phi la phan xuO'ng hay giai do0n cong

ngh~ Thi nhli·ng chi phi da t~p hqp vao day cling d§u la co so· cho nhCing buck tinh toan tie'p theo cho de'n cu6i cling la tinh gia thanh cac lo0i san phiim hang h6a C6 th§ n6i cac lo~i san phiim hang h6a rna doanh nghi~p c6 th§ ban ra tr€m tht trtrO'ng d§u la cac d6i tuqng h0ch toan chi phi co ban cua toan b9 cong tac ·h~ch toan chi phi san xuat va tinh gia thanh san phiim

Quan c1i§m nay hoan toan phu hqp v6'i quan di§m cua cac nha qmin trt doanh nghi~·p: Chi phi kinh doanh cua doanh nghi~p se duqc t~p hqp theo lo~i;· theo cac di§n\ chi phi va cu6i cling la theo d6i tuqng chi phi Trang d6 tinh chi phi kinh doanh theo d6i tuqng la bu6'c thu ba cling _la bu'6'c cuoi cung cua tinh chi phi kinh doanh Nhi~m V\1 cua tinh chi phi kinh doanh theo doi tuqng la "tinh chi phi san xua't va gia thanh cho tung don v~ ke't qua V6'i nhi~rh V\1 nay tinh chi phi kinh doanh theo doi tu·qng la co sO' d§ xac dtnh gia trt cua thanh ph~m va san philm dO' clang cling nhLi ce:1c cong cv thie't bt tv che' tv dtmg trong doanh nghi~p, la co sCi d§ ke' ho0ch h6a va ki§ni tra ke't qua cua·tung thai ky va la co sO' cho cac chinh sach gia c~l cua doanh nghi~p trong trl.tO'ng hqp gia ca coil chiu anh hu'O'ng cua chi phi kinh doanh cua doanh nghi~p nhti gia ca cac san

phanl theo quy dinh, nha nti6'c v<ln con clinh gia, gia ca' cac dtch vu cong c(>ng" [4, 230]

1.2.3 Phud1tg phap hq,ch toan cac yeu tf) chi phi

I 2.3 I 8oi voi clli pllf nguyen li$u, v~t li$u:

Yeu to chi phi nguyen li~u, v~t li~u n6i chung bao g6m nguyen v{;i t

li~u chinh, v~t li~u ph\1, nhien li~u Chi phi v§ nguyen li~u, v~t li~u phat sinh trong ky thuO'ng phy thu(>c vao hai ye'u to: So luqng nguyen li~u, v~ t

li~u hao phi va don gia cua v~t li~u tieu dung f)@' tinh s6 luqng nguyen

li~u, v~t li~u hao phi khoa h9c quan trt doanh nghi~p eta chi ra ba phu·ong phap sau day: [ 4, 211, 212, 213]

chting tu·

Phuong phap nay con g9i la ph~ong phap ghi chep li€m tvc Ht phu·ong phap chinh xac nha't d§ theo doi lvqng nguyen li~u, v<%t li~u s~t dyng thong qua cac chung tu xua't kho p];lan anh ddy du cac thong tin cdh

thiet nhu·: ngay thang xua't v~t tu, lo~i v~t tu, luqng v~t tu·, di~m sU' d~:~ng

v~ t tu· va doi tuqng sU' d~:~ng v~ t tu Tr€m cr:J s& nay so luqng tltng lo~i v~ t tu' xw1t clung se duqc t~p hqp chung, t~p hqp theo dia di~m va t~p hqp

Phur:Jng phap nay con g9i la phur:Jng phap ki~m ke, khong theo doi qua trinh xua't nguyen li~u, v~t li~u va vi the cling khong ccin den cac chung tu· theo cloi xuat v~t tu So luqng v~t tu tieu dung ·duqc xac dinh vao cuoi ky ke toan tren ccJ s& can doi cac so li~u ki~m ke thlfc te (J cuoi

ky v<i dciu ky ket hqp ~6'i cac chung tu nh~p v~t ttx trong ky theo cong

chi phi v~ t tu' sU' d~mg trlfc tiep cho san xua't san ph§'m va chi phi v~ t tu·

hqp v6'i ,cac doanh nghi$p l6'n, san xua't nhi~u lo~i san ph§'m

Nguyen tcic tinh la xuat phat tu luqng san ph§'m da· (ho<'itc se) san xuat ra d~ tinh ngu·qc l~i so v<tt tu' m6i lo~i ccin sli' d~:~ng theo cac tieu chwli1 c1inh muc c6 san va theo quy trinh nguqc tu v~t mang chi phi den di~n1_ chi phi va cuoi cung la chi phi theo lo~i, theo cong thuc:

I NVLTDi = SPj NVLDMi I

Phu"O'ng phap nay cling c6 nhung uu nhuqc di§rn gi6ng nhu phu"O'ng

I

pha p tinh theo rnCtc chenh l~ch va nhu v~~Y chi rna thich hqp v6"i cac

doanh llghi~p CO CO' cau san xuat dO'n gian

Trong ba phu·ong pha p nay thi phtiO'ng pha p h~ch to an theo ·Cac chCtng tu· XLlat V~t tu· la phtiO'ng phFip truy~n thbng da dV<;JC sfr dvng tli rat lftu trong vi9c hqch toan chi phi san xuat va tinh gia thanh san phl'{m (j

cac doanh nghi~p Vi~t Narn tli tru·ac de'n nay PhuO'ng phap tinh theo

trong ky trong di~u ki~n doanh nghi~p h~ch toan hang t6n kho theo phLfO'ng pha p ki§rn ke dinh ky, phtiO'ng pha ph~ch to an, ~6"i dti<;JC dtia vao trong che c19 ke toan doanh nghi~p tli d~u ml;Q 1996 den nay Phu·O'ng phap tinh nguqc thi chi duqc dung trong cong tac quan tri kinh doanh ho<),c l~p ke ho~ch gia thanh san ph&rn hay ke hoStch tai chinh rna khong dung trong ke toan vi khong phu hqp v6"i nhung quy dinh cua che c19 ke

toan doanh nghi~p

Khi da c6 s6 li~u v~ s6luqng tling lo~i nguyen v~~ li~u hao phi, vi~c

xac d~nh chi phi nguyen li~u, v~t li~u dttqc tinh theo cong, thU'c:

I CPNVLi = NVLTDi GE>Gi I

Trong d6:

CPNVL(la chi phi cua lo~i nguyen v~t li~u i

NVLTDi la s6 luqng nguyen v~t li~u i da sll' dvng

GE>Gi la gia tri danh gia cho 1 dO'n vi nguyen v~t li~u i

V§ ly lu~n c6 th§ c6 nhi§u phttO'ng phap danh gia gia tri nguyen v~t

li~u hao phi khac nhau nhu danh gia theo gia rnua vao; danh gia theo gia rnua lSti; danh gia theo gia ngay xuat v~t tu (gia c~p nh~t); danh gia theo

Trang d6:

NVLrni La sCi lugng tieu dung la~i nguyen v~t li$u i tinh thea don vi

SPj la sCi lLiQ'ng san ph§:rn thu j dugc san xua't c6 Stf tharn gia cua lo~i

nguyen v~it li$u i

NVLDMi la lugng tieu haa nguyen v~t li$u i thea dtnh rnuc va thea don vi tinh thich hgp d§ san xua't 1 ·don vi san ph§:rn cua san ph§:m th(i j

PhLiong phap nay ~Ling c6 nhung uu nhugc di§rn gifing nhu phuong pha p tinh thea rnuc chenh l$ch va nhu V<%y chi rna thich hgp v6'i cac daanh nghi$p CO Co' CElU san XUElt don gian

Trang ba phuong pha p nay thi phuong pha p h~ch taan thea ·Cac chung tu· xua't v~t tu la phuong ph;ip truy~n theing da dugc sll' d1;1ng tu ra't lau tra~1g vi$c hc;tch taan chi phi sanxu:it va tinh gia thanh san philm 0 cac daanh nghi$p Vi$t Narn tu tru6'c de'n nay Phuong phap tinh thea rnlic chenh l$ch chinh la each tinh lugng ,nguyen v~t li$u da sll' dyng

trang ky trang di§u ki$n daanh nghi$p h~ch taan hang t6n kha thea phuong phap ki§rn ke dinh ky, phuong phap h0c,h taan, rn6'i dugc dua vaa trong che' d9 ke' taan daanh nghi$p tu dftu nam 1996 de'n nay Phuong phap tinh ngugc thi chi dugc dung trong cong tac quan tri ~dnh doanh ho<rtc l£%p ke ho0ch gia thanh san phclrn hay ke h00ch tai chinh rna khong dl.mg trong ke' toan vi khong phu hgp v6'i nhung quy d!nh ,dw che d9 kf{ toan claanh nghi$p

Khi da c6 sCi li$u v§ sCi lu·gng tung lo0i nguyen v~~ li$u hao phi, vi$c xac d!nh chi phi nguyen li$u, v~t li$u dugc tinh theo cong thuc:

[ CPNVLi = NVLTDi GBGi I

Trong d6:

CPNVLi ·la chi phi cua lo~i nguyen v~t li$u i

NVLTDi la sCi lugng nguyen v~t li$u i da sll' dyng

GBGi la gia tri danh gia cho 1 don vi nguyen v~t li$u i

V§ ly lu~n c6 th§ c6 nhi~u phuong phap danh gia gia tri nguyen v~t

li$u hao phi khac nhau nhu danh gia theo gia rnua vao; danh gia theo gi<:1 rnua 10i; danh gia theo gia ngay xuat v~t tli (gia c~p nh~t); ctanh gia theo

gie:l tieu chwin 'l'r01ig d6 vi~c danh gia theo gia mua lE;ti hay gia bu d~ p tt:t"c la l11L!'c gia dam bao bu d~p gia tri nguyen v~t li~u da hao phi xet tren phti<Jng di~n v~t chfit, duqc cac nha quan tr( chi phi kinh doanh trong cloanh nghi~p quan tam hon Con ke' toan tai chinh thi phai danh gia theo nguyen t~c gia phi, v6'i cac phuong phap tinh khac nhau nhu·: nh<ftp tru6'c xufit tn(6'c; nh~p sau xuat tru6'c; binh quan gia quy~n hay

th~tc te dich clanh

1 2.3.2 Ooi voi chi phf ve nhan cong

BO ph~n cht1 yeu nhfit cua chi phi v~ nhan cong la ti~n luang phai tra cho can b<) cong nhan vi~n HE;tch toan chi phi v~ ti~n luang h()an toan ciin eLI' vao bang luang etta doanh nghi~p 'l'uy theo di~u ki~n cy th~ tni ht"ong theo thcii gian hay luo·ng san phrlm rna c6 cac phuQ'ng pha p h0ch Loan cy th~ khac nhau tren Co' s0 cac chung tu ke toan nhu: Bang cha'm cong, phieu xac nh~n san phrlm ho~c cong vi~c hoan thanh, phieu bao lc\m then1 gi0, hqp d6ng giao khoan, bien ban ngung vi~c Vi~c tinh hiong phai tni cho can b<) cong nhan "vien trong doanh nghi~p thti0ng du·9·c l~p theo tung b<) ph~n phong ban, t6 nh6m v6'i nhung chuc nang nhi~m V~l khac nhau d~ phyc Vy cho Vi~C ki€in tra Vel phan b6 chi f;bi

ti~n lu'o'ng theo cac doi tLiqng sll' dyng

BO phi[tn thu· hai cua chi phi v§ nhan cong la' cac khoan trich theo ht"ong ctu·Q'c tinh vao chi phi san xua't Theo quy dinh hi~n nay cac khoan tl'ich theo lu·o·ng duqc tinh vao chi phi la kinh phi cong doan, brio hi~m xa h<)i va bao hi~m y te Muc trich la 19% tren ti§n Ju·ong clip b~c phai tra cho cong nhan vien Bay l~ m<)t khoan chi hoan toan phy thu<)c vao tinh hlnh lao d<)ng trong doanh nghi~p; b<) ph~n nao trong doanh nghi¢p c6

st:i cl~mg lao d<)ng, c6 plui t sinh chi phi ti§n luang ph<ii ti·a cho ngu'<Ji lao

d<)ng thl b<) ph~u1 c16 c6 phat sinh them chi phi v§ cac khoan duqc trich theo ltt"o'ng

Ngoai ra cling c6 cac chi phi khac c6 lien quan trtjc tiep ho~c gi6n tie p den vi~c sll' dyng lao d<)ng nhu chi phi cho nha an, chi phi cho vi¢c dao t(;lo, b6i du·ang ngh§ nghi~p cho cong nhan vien nhung v6'i ke toan tai chinh thi nhung chi phi nay duqc tinh vao yeu t6 chi phi khac bling ti§n tren Co' si:J cac chung tu CO lien quan, rna khong tinh vao chi phi nhan cong

1 2.3.3 Ooi voi chi phf khau hao tai san co djnh

Chi phi kha'u hao tai san co dinh duqc xac dinh tren co s0 nguyen gia

Uti san co dtnh du'Q'C tinh k.h~u hao va tl 1~ kh~u hao tai san co dinh da dang ky v6"i co quan tai chinh trvc tie'p quan ly Hang thang vi~c tinh chi phi khau }lao tai san c6 dtnh du'Q'C thlJc hi~n tren "bang tinh va phan be)

kh~u hao tai san co dtnh" thea cac etta di~m sii d':lng thea cong thuc IVIU"c kl1au hao tai

san co clinh pllai

trfcll 0 tllang nay

=

Mut khau hao tai san

co dinh da trfch o + thang tru"C1c

so kl1au hao tang trong thang

so khau 11~10

giam trong thang

Trang c16 so kh~u hao tang, giam c16i v6"i thang nay chinh la muc khau hao hang thang, cua nhung doi tuqng tai san co dtnh da tang len hay d~ giam xuong CJ 1thang tru'6"c

Boi v6"i cac nha qwin tri doanh nghi~p, vi~c tinh kh~u hao tai san co dinh phai hu·eng de'n yeu ccl"!l duy tri tai·san v§ hi~n v~t tuc la tinh kh~u hao tai san co dtnh thea gia phai mua l~i Con ke' to an tai chinh thi tinh khau hao thea gia ban dfiu 'hay danh gia l~i thea quye't dtnh cua nha nu·ec

Chi phi dtch v':l mua ngoai va chi phi khac bilng ti§n la cac khoan st't d':lng nhung dtch V':l do ben ngoai cung e~p ho~c,ph':lc V':l nhli chi phi thue chuyen chCi, ti§n di~n, di~n tho~i; chi phi dich V':l tu' v~n kinh te', lu~t

phap Cac chi phi nay duqc h~ch toan·tren co sCi cac chung tu thanh

toan v6"i CaC don vi cung Cap dtch V':l

1 2.4.1 Phu'dng phap hC;l.Ch toan chi phf san xuat

Phu·ong phap h~ch· toan chi phi san xu~t la phuong phap th~ hi~n c<ich th(tc t~p llQ:p va phan lo~i chi phi san xuat theo cac doi tuqng h~ch

toan chi phi da xac dtnh tnt6"c nhilm dap ling yeu c&u thong tin, ki§m tra chi phi va tinh gia thanh san philm

Thea quan di~m truy§n thong thi c6 ? phu'ong phap h~ch toan chi phi san xu~t khac nhau gcin v6"i nhung ph~m vi gi6"i h~n khac nhau cua d6i tu·qng h0ch toan chi phi

- H0ch toan chi phi thea san philm

- H0ch toan chi phi thea nh6m san philm

- H0ch toa11 chi phi theo don d~t h~ng

- I-I0ch to an chi phi theo giai do0li cong ngh~

- H0ch toan chi phi'theo toan b9 day chuy§n san xuat

- H0ch toan chi phi theo dinh muc

N<)i dung va d~c di§m cua nhung phuong phap nay nhu sau: 15, 2841

(1) H0ch toan chi phi theo chi tiet san ph§'m

B~c di§m Clla phu·ong phap h0ch toan chi phi theo cac chi tiet cua san phAm la chi phi san xuat phat sinh trong qua trinh che bien S<lll ph§'m duqc t~p hqp va phan lo0i theo tung chi tiet rieng bi~t d§ phu hqp ' v6"i tinh cha't cua quy, trlnh cong ngh~ va dap ling ye~ cau qwin 1{ Phu·ong phap nay lam eho kh6i luqng cong vi~c h0ch toan tang len gap

b<)i va vi~c t~p hqp, phan lo0i chi phi cling phuc t0p honcho nen n6 chi thich hqp.O' nhung doanh nghi~p chuyen mon h6a san xuat cao, san xw'lt

it mQ.t h<\ng va mQ.t hang kho~1g phuc t0p Him Khi ap dlfng phu~ong phap h0ch toe:l.n theo chi tiet thi gia thanh san ph§'m du·qc tinh b~ng each c<)ilg tO'ng s6 chi phi cua cac chi tiet ca'u thanh s~in ph§'m

(2) .Pht!ong phap h0ch toan chi phi theo,.san ph§'m

'l'heo phu'ong phap nay, chi phi san xw1t phat sinh duqc t~p hqp vc'l

phan lo0i theo tLing thu san ph§'n1 rieng bi~t, khong phlf thu<)c VflO tinh

chat phLic t0p ella s<in phf{m va quy trinh cong ngh~ san xuat

Neu qua tr1nh che bien san ph§'m phai qua nhi§u phan xuO'ng kh{tc

nhau thi cac chi phi duqc t~p hqp theo tung phan xu'O'ng trong c16 cac chi

phi tiVC tiep dLI<JC phan lo0i theo tung san ph§'m COn CaC chi phi phlfC V~l,

quiin Jy Sclll xwlt du'<JC phan b{) cho tung san ph§'m theo IDQt tieu tht1'c

hq p ly nao c16

PhLIO'ng phap nay chiqc ap d~mg r<)ng rai 0' cac xi nghi~p thu<)c lo~~i

hlnh sc-in xuat hang lo0t v6"i kh6i luqng l6"n nhu: xi nghi~p d~t; xi nghi¢p khai thac khoang san

Khi a p d~mg phuong pha p h0ch toan chi phi theo san ph§'m thi gia thanh san pham c6 th§ xac dtnh b~ng phu'ong phap tnjc tiep ho~c phu'ong phap tO'ng c<)ng chi phi trong truO'ng hqp qua trinh che bien phai qua

nhH~u phan xu·&ng

(3) H<:tch toan chi phi theo nh6m san pham

BQ.c di§n1 cua phLiO'ng phap h0ch toan chi phi theo nh6m san ph§'m ]a