Luận văn thạc sỹ - Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với việc phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam”

1. Tính cấp thiết của đề tài: Ở Việt Nam, ngành công nghiệp ô tô Việt Nam là ngành công nghiệp non trẻ. Sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô của Việt Nam trong thời gian qua cũng đã đạt được một số thành công nhất định, đã đầu tư xây dựng hạ tầng cơ sở cho một số nhà máy lắp ráp ô tô ở những khu công nghiệp lớn. Tuy nhiên hiệu quả đi vào hoạt động không cao, không đáp ứng được tiêu chuẩn kỹ thuật, kết quả thu được là không đáng kể, không tương xứng với nền kinh tế thị trường hiện nay nhiều công ty còn bị phá sản không thu được lãi khi đầu tư phát triển ngành ô tô ở Việt Nam. Nhà nước đã có nhiều chính sách ưu đãi, trong đó có chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu, song mức độ phát triển của ngành ô tô ở Việt Nam vẫn còn rất thấp, vẫn chủ yếu là nhập linh kiện phụ tùng, sản xuất những linh kiện đơn giản vẫn là dừng ở hình thức liên kết các tập đoàn ô tô lớn để lắp ráp và tiêu thụ. Việt Nam vẫn chưa có doanh nghiệp sản xuất ô tô lớn tầm cỡ khu vực để có thể cạnh tranh và xuất khẩu. Sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô chưa tạo ra được động lực cho ngành công nghiệp hỗ trợ phát triển, tỷ lệ nội địa hoá thấp... Để ngành công nghiệp ô tô phát triển đòi hỏi sự hiện diện của nhiều nhân tố khác nhau, trong đó có vai trò của chính sách thuế trong đó đặc biệt quan tâm đến chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu chủ yếu phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam cùng với quá trình đổi mới hệ thống chính sách thuế, phí, lệ phí áp dụng đối với ngành ô tô và việc sử dụng ô tô của Việt Nam thời gian qua cũng đã có nhiều thay đổi quan trọng. Trong đó, để thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô trong nước, Việt Nam cũng đã ban hành một số chính sách ưu đãi thuế xuất khẩu nhập khẩu. Dự thảo Quy hoạch phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn đến 2030 hiện nay đang được Bộ Công thương phối hợp với các Bộ, ngành liên quan xây dựng. Tuy nhiên, xung quan việc phát triển ngành công nghiệp ô tô, hiện cũng có những ý kiến khá khác nhau. Trong đó, có ý kiến cho rằng ngành công nghiệp ô tô là ngành có vai trò quan trọng, do vậy cần phải có các biện pháp để thực hiện mục tiêu đề ra. Trên thực tế vốn đầu tư vào lĩnh vực sản xuất ô tô (cả vốn trong và ngoài nước) tương đối lớn. Số thu từ ngành sản xuất ô tô trong nước những năm gần đây khá cao và thị trường ô tô ở Việt Nam là rất tiềm năng. Tuy nhiên, cũng có những luồn quan điểm cho rằng trong thời gian vừa qua, ngành công nghiệp ô tô trong nước đã nhận được sự bảo hộ ở mức cao của nhà nước thông qua các chính sách thuế nhập khẩu và tiêu thụ đặc biệt (đến trước năm 2006) nhưng không phát triển như mong đợi, các doanh nghiệp không đầu tư nội địa hoá, người tiêu dùng phải chịu mức giá ô tô cao, do vậy không nên bảo hộ cho ngành công nghiệp ô tô, cần phải giảm thuế nhanh để tạo sức ép để các doanh nghiệp trong nước hạ giá thành sản phẩm, tăng nguồn cung từ xe nhập khẩu để người tiêu dùng có thể mua được xe ô tô với giá thấp. Phát triển ngành công nghiệp ô tô có vai trò rất quan trọng đối với quá trình thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Theo đó, nhiều nước đã xem đây là một trong những ngành kinh tế chiến lược cần được ưu tiên đầu tư phát triển. Tham khảo kinh nghiệm của một số nước cho thấy để thúc đẩy được sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô đòi hỏi sự hiện diện của nhiều yếu tố, trong đó có chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu. Tuy nhiên, xét trên bình diện tổng thể, chính sách thuế xuất nhập khẩu, chỉ là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu tiêu thụ xe ô tô. Về vai trò của chính sách thuế xuất nhập khẩu đối với sự phát triển ngành công nghiệp ô tô của Việt Nam trên cơ sở đó việc lựa chọn thực hiện đề tài : “Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với việc phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam” có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn, việc nghiên cứu, phân tích vai trò của chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô của Việt Nam trong bối cảnh hiện nay. Kết quả của nghiên cứu này là cung cấp đầy đủ về vai trò và tác động của chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam trong thời gian qua, để từ đó giúp các nhà quản lý, các nhà hoạch định chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu có cơ sở lý luận và thực tiễn khi ban hành và tổ chức thực thi chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu để thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô của Việt Nam trong thời gian tới, nhất là trong bối cảnh Việt Nam vừa bước qua ngưỡng của nhóm nước có thu nhập thấp, nhu cầu sự dụng ô tô dự báo sẽ tăng đáng kể trong thời gian tới khi mức sống của người dân được cải thiện. 2. Tổng quan các đề tài đã nghiên cứu có liên quan tới luận văn: TS: Nguyễn Hồng Nhung – Viện kinh tế và chính trị thế giới - Bài báo: Ngành ô tô Việt Nam thực trạng hoạt động và những biện pháp bảo hộ ( Báo ra số 5(193) năm 2012. Tổng quan: Bài báo đã dựa trên phân tích thực trạng của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam cũng như đưa ra một số đánh giá về các cách bảo hộ ngành công nghiệp ô tô. Việt Nam được thực hiện đến năm 2010, đây là giai đoạn ngành công nghiệp ô tô Việt Nam bắt đầu những bước tiến mới. Trên cơ sở đó đưa ra một số giải pháp bảo hộ như sau; Nhóm thứ nhất liên quan đến các biện pháp thuế quan; nhóm thứ hai liên quan đến đáp ứng yêu cầu về sản xuất và đầu tư; nhóm thứ ba liên quan đến việc tham gia vào mạng lưới sản xuất trong khu vực; nhóm giải pháp thứ tư liên qua đến việc đảm bảo yêu cầu về bảo vệ môi trường. Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Kinh tế và Kinh doanh, Tập 30, Số 4 (2014) 12-2012 Bài viết “Ảnh hưởng của các chính sách tới sự phát triển của ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô Việt Nam” của tác giả Nhâm Phong Tuân , Trần Đức Hiệp, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, 144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam đăng ngày 25 tháng 12 năm 2014. Bài viết tập trung phân tích sự ảnh hưởng của các chính sách tới phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô của Việt Nam trong những năm qua, như nhóm chính sách thu hút đầu tư nước ngoài, nhóm chính sách phát triển các doanh nghiệp mới, nhóm chính sách khu, cụm công nghiệp, nhóm chính sách hỗ trợ tài chính và thuế. Kết quả phân tích chỉ ra rằng ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô đã có những bước phát triển đáng ghi nhận, song chưa tương xứng với tiềm năng phát triển của toàn ngành công nghiệp ô tô. Từ đó, bài viết đề xuất một số giải pháp thúc đẩy ngành công nghiệp hỗ trợ phát triển hơn nữa trong thời gian tới. Luận văn “Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam - Thực trạng và giải pháp đẩy mạnh Sự phát triển” của tác giả Trần Thị Bích Hường (12/2003) Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là các vấn đề liên quan đến ngành công nghiệp ô tô của Việt Nam trong thời gian qua như quá trình hình thành và phát triển, thực trạng cũng như định hướng phát triển ngành trong thời gian tới của Chính phủ. Người viết tập trung đi sâu nghiên cứu các chính sách của Nhà nước đối với việc xây dựng và phát triển ngành đồng thời phân tích những khó khăn và tồn tại của ngành công nghiệp này từ đó mạnh dạn đưa ra các giải pháp đẩy mạnh sự phát triển của ngành công nghiệp này. Tiểu luận của Trần Thế Bình (2012), Tác động của thuế nhập khẩu lên thị trường ô tô ở Việt Nam, Trường Đại học kinh tế Hồ Chí Minh: Tiểu luận đã tìm hiểu những cơ sở lý luận liên quan đến thuế nhập khẩu. Lịch sử hình thành, đặc điểm, vai trò của thuế nhập khẩu đến thị trường ô tô ở Việt Nam. Trên cơ sở đó tác giả tiến hành phân tích thực trạng những vấn đề mà nhà sản xuất ô tô ở Việt Nam đang gặp phải để từ đó đưa ra những đánh giá và giải pháp cho các nhà hoạch định chính sách thuế nhập khẩu ở Việt Nam. Trên cơ sở nghiên cứu các đề tài khoa học có liên quan đến luận văn tác giả rút ra một số nhận định sau: - Các đề tài nghiên cứu đã xây dựng được một số cơ sở lý luận thực tiễn về thuế nhập khẩu. - Các đề tài và công trình nghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau về hoàn thiện chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu ô tô ở Việt Nam. - Các nghiên cứu được tiến hành trên phạm vi một quốc gia vận dụng các số liệu từ Tổng cục Hải quan, Tổng cục Thống kê và Vụ Chính sách thuế - Bộ Tài chính để viết bài. Vì vậy, việc tiến hành nghiên cứu Đề tài: “Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với việc phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam” là hoàn toàn phù hợp cả về mặt lý luận và thực tiễn. 1. Mục tiêu nghiên cứu - Làm rõ hệ thống cơ sở lý luận về vai trò của chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô, kinh nghiệm áp dụng chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô của một số nước trên thế giới và các hàm ý chính sách xuất khẩu, nhập khẩu cho Việt Nam. - Nghiên cứu thực trạng ban hành và tổ chức thực hiện chính sách thuế xuất khẩu nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam giai đoạn 2012-2016. - Đề xuất các giải pháp để hoàn thiện hệ thống chính sách thuế đối với ngành công nghiệp ô tô đến năm 2020, trong đó sẽ luận giải các yêu cầu, nội hàm của việc hoàn thiện chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô của Việt Nam thời gian tới. 2. Phương pháp nghiên cứu Để đạt được các mục tiêu nghiên cứu kể trên, Đề tài sử dụng kết hợp hai phương pháp là phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu định lượng, trong đó phương pháp nghiên cứu định tính sẽ là phương pháp chủ đạo để hoàn thành mục tiêu nghiên cứu. Cụ thể như sau: Phương pháp thống kê mô tả: Phương pháp này được sử dụng để thống kê các dữ liệu và mô tả thực trạng của thị trường ô tô Việt Nam trong thời gian qua. Phương pháp này sử dụng các dữ liệu thứ cấp từ Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô và các Doanh nghiệp xuất nhập khẩu về ô tô tại Việt Nam. Đồng thời, Đề tài cũng sử dụng nguồn dữ liệu từ Tổng cục Hải quan, Bộ tài chính, Tổng cục thống kê, vụ chính sách thuế liên quan đến tình hình thực hiện các chính sách thuế liên quan đến ngành ô tô của Việt Nam (thuế xuất khẩu, nhập khẩu); Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phương pháp này được sử dụng để phân tích, tổng hợp các lý thuyết, các nghiên cứu trước đây về vai trò, tác động cũng như thực tế thực hiện các chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam; Phương pháp so sánh đối chiếu: Phương pháp này được dùng để so sánh đối chiếu thực trạng áp dụng chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô của Việt Nam thời gian qua với xu hướng của một số nước trên thế giới, qua đó, rút ra các hàm ý chính sách cho việc hoàn thiện hệ thống chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam; 3. Bố cục của Đề tài Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm có 3 chương: Chương 1. Một số vấn đề cơ bản về tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với việc phát triển ngành công nghiệp ô tô của một quốc gia Chương 2. Thực trạng tác động của chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đến sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam Chương 3. Định hướng chiến lược và giải pháp phát huy tác động tích cực hạn chế tiêu cực của chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu nhằm phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam đến 2020

ĐOÀN DANH TUẤN ANH

TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH THUẾ XUẤT KHẨU, THUẾ NHẬP KHẨU ĐỐI VỚI VIỆC PHÁT TRIỂN

NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ Ở

VIỆT NAM

CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ THƯƠNG MẠI

HỆ: ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS NGUYỄN THỊ XUÂN HƯƠNG

Hà Nội - 2017

Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Tôi xin cam đoan Luận văn có tiêu đề “Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với việc phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam” đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi và chưa từng công bố trong bất

kỳ một công trình nghiên cứu nào khác trước đó Các số liệu sử dụng trong luận văn

là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Tôi xin chịu mọi trách nhiệm về lời cam đoan của mình

Hà Nội, ngày tháng năm 2017

TÁC GIẢ

Đoàn Danh Tuấn Anh

Sau thời gian học tập, nghiên cứu Để hoàn thành luận văn này tôi xin bày tỏ

sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc tới:

Cô giáo hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Xuân Hương Trường Đại họcKinh tế quốc dân

Các thầy, cô giáo Viện thương mại và kinh tế quốc tế, Viện Đào tạo sauđại học các thầy, cô giáo trong trường Đại học kinh tế quốc dân đã chỉ bảo, hướngdẫn và giúp đỡ tận tình trong quá trình học tập và thực hiện luận văn này

Sự giúp đỡ của Lãnh đạo trong cơ quan và các đồng nghiệp trong phòngXNK đã luôn quan tâm, động viên và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình thựchiện Do về mặt kiến thức và thời gian còn hạn chế, luận văn còn nhiều khiếmkhuyết Tôi mong được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô và mọi người để luậnvăn hoàn thiện hơn

Xin chân thành cám ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2017

Tác giả

Đoàn Danh Tuấn Anh

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG, HÌNH

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH THUẾ XUẤT KHẨU, THUẾ NHẬP KHẨU ĐỐI VỚI VIỆC PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ CỦA MỘT QUỐC GIA 7

1.1 Sự cần thiết của ngành công nghiệp ô tô và sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô 7

1.1.1.Ngành công nghiệp ô tô 7

1.1.2.Sự cần thiết của ngành công nghiệp ô tô 9

1.1.3 Sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô trên thế giới 10

1.2 Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô 12

1.2.1 Những vấn đề cơ bản về chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 12

1.2.2 Các khía cạnh tác động của chính sách thuế đến sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô 17

1.3 Kinh nghiệm xây dựng chính sách thuế xuất nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô 22

1.3.1 Chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ô tô của một số nước trên thế giới 22

1.3.2 Một số bài học kinh nghiệm 26

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH THUẾ XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ Ở VIỆT NAM 29

2.1 Sự hình thành và phát triển của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam 29

2.1.1 Quá trình hình thành ngành công nghiệp ô tô Việt Nam 29

2.1.2 Sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam 30

2.2 Phân tích thực trạng tác động của chính sách thuế xuất

khẩu, thuế nhập khẩu ô tô ở Việt Nam 47

2.2.1 Các chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô Việt Nam 47

2.2.2.Thực trạng tác động của thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô Việt Nam 52

2.2.3 Các khía cạnh tác động của chính sách thuế, thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô Việt Nam 63

2.3 Đánh giá tác động tích cực, tiêu cực của chính sách thuế xuất nhập khẩu đến sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam 74

2.3.1 Tác động tích cực 74

2.3.2 Tác động tiêu cực 75

2.3.3 Nguyên nhân 76

Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG CHIẾN LƯỢC VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC HẠN CHẾ TIÊU CỰC CỦA CHÍNH SÁCH THUẾ XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU NHẰM PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020 78

3.1 Định hướng phương hướng hoàn thiện chính sách thuế xuất nhập khẩu nhằm phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam 78

3.1.1 Dự báo 78

3.1.2 Định hướng hoàn thiện chiến lược 82

3.2 Giải pháp phát huy tác động tích cực, hạn chế tiêu cực của chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu ô tô nhằm phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam đến năm 2020 84

3.2.1 Một số giải pháp và cơ chế chính sách 89

3.2.2 Các giải pháp, chính sách khác 90

3.3 Điều kiện thực hiện giải pháp 92

3.3.1 Đối với Chính Phủ 92

3.3.2 Đối với Các Doanh nghiệp 96

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Tiếng Anh

1 WTO Tổ chức thương mại thế giới

2 GDP Tổng sản phẩm quốc nội

3 ASEAN Hiệp hội quốc gia đông nam á

4 IAF Hiệp hội các Tổ chức Công nhận hàng đầu trên thế giới

5 EU Liên minh châu âu

6 FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài

7 CKD Ô tô lắp ráp trong nước với 100% linh kiện nhập khẩu

8 IKD Nhập một phần linh kiện, máy móc… về lắp ráp

11 OICA Trung tâm công nghiệp hóa cơ hội của Mỹ

12 CEPT Chương trình ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung

14 ATIGA Hiệp định toàn diện đầu tiên của ASEAN điều chỉnh toàn bộ

thương mại hàng hóa trong nội khối

16 AFTA Khu vực mậu dịch tự do Asean

4 VAMA Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam

5 VCCI Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam

6 NK Nhập khẩu

7 SXKD Sản xuất kinh doanh

Bảng 2.1: Tỉ lệ xe sản xuất trong nước và nhập khẩu ô tô Việt Nam giai đoạn năm

2012 – 2016 30

Bảng 2.2: Danh sách các công ty sản xuất, lắp ráp ô tô tại Việt Nam 33

Bảng 2.3: Số lượng ô tô sản xuất trong nước giai đoạn 2012-2016 37

Bảng 2.4: Số lượng ô tô nhập khẩu trong nước giai đoạn 2012-2016 38

Bảng 2.5: Số liệu so sánh ô tô nhập khẩu và ô tô trong nước, lắp ráp ô tô 44

Bảng 2.6: Biểu thuế tiêu thụ đặc biệt 51

Bảng 2.7: Cơ cấu nhập khẩu ô tô năm 2016 57

Bảng 2.8 Kim ngạch nhập khẩu ô tô giai đoạn năm 2012 - 2016 58

Bảng 2.9: Bảng kim ngạch nhập khẩu của linh kiện ô tô qua các năm 59

Bảng 2.10: Kim ngạch xuất khẩu phụ tùng ô tô qua các năm 59

Bảng 3.1: Dự kiến xe lắp ráp trong nước trong thời gian tới 80

Bảng 3.2: Dự kiến sản lượng xe và tốc độ tăng trưởng các năm 80

Bảng 3.3: Dự kiến xuất khẩu xe nguyên chiếc và phụ tùng 81

Bảng 3.4: Dự kiến sản xuất xe ô tô trong nước 81

Bảng 3.5: Lộ trình sản xuất xe ưu đãi 88

HÌNH Hình 2.1: Số lượng ô tô sản xuất trong nước giai đoạn 2012-2016 37

Hình 2.2: Số lượng ô tô nhập khẩu giai đoạn 2012-2016 39

Hình 2.3: Số lượng ô tô tiêu thụ trong nước giai đoạn 2012-2016 41

Hình 2.4: Sản lượng ô tô theo từng quốc gia năm 2015 43

Hình 2.5: Sản lượng ô tô Việt Nam và các nước trong khu vực năm 2015 44

Hình 2.6: Lượng và kim ngạch ô tô nguyên chiếc nhập khẩu 56

Hình 2.7: Thị trường Việt Nam nhập khẩu ô tô năm 2015-2016 (số lượng) 56

  

đoàn danh tuấn anh

Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với việc phát triển ngành công nghiệp ô tô ở việt nam

Chuyên ngành: kinh tế và quản lý thơng mại

Hệ: ứng dụng

Hà Nội - 2017

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Sự cần thiết của đề tài: Ở Việt Nam, ngành công nghiệp ô tô Việt Nam là

ngành công nghiệp non trẻ Sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô của Việt Namtrong thời gian qua cũng đã đạt được một số thành công nhất định, đã đầu tư xâydựng hạ tầng cơ sở cho một số nhà máy lắp ráp ô tô ở những khu công nghiệp lớn

Để ngành công nghiệp ô tô phát triển đòi hỏi sự hiện diện của nhiều nhân tốkhác nhau, trong đó có vai trò của chính sách thuế trong đó đặc biệt quan tâm đếnchính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đặc biệt quan tâm do chủ yếu phát triển ngànhcông nghiệp ô tô ở Việt Nam cùng với quá trình đổi mới hệ thống chính sách thuế,phí, lệ phí áp dụng đối với ngành ô tô và việc sử dụng ô tô của Việt Nam thời gianqua cũng đã có nhiều thay đổi quan trọng Trong đó, để thúc đẩy sự phát triển củangành công nghiệp ô tô trong nước, Việt Nam cũng đã ban hành một số chính sách

ưu đãi thuế xuất khẩu nhập khẩu

Dự thảo Quy hoạch phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đến năm

2020 và tầm nhìn đến 2030 hiện nay đang được Bộ Công thương phối hợp với các

Bộ, ngành liên quan xây dựng

Phát triển ngành công nghiệp ô tô có vai trò rất quan trọng đối với quá trìnhthúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Theo đó, nhiều nước đã xem đây

là một trong những ngành kinh tế chiến lược cần được ưu tiên đầu tư phát triển.Tham khảo kinh nghiệm của một số nước cho thấy để thúc đẩy được sự phát triểncủa ngành công nghiệp ô tô đòi hỏi sự hiện diện của nhiều yếu tố, trong đó có chínhsách thuế xuất khẩu, nhập khẩu Tuy nhiên, xét trên bình diện tổng thể, chính sáchthuế xuất nhập khẩu, chỉ là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu tiêu thụ

xe ô tô Về vai trò của chính sách thuế xuất nhập khẩu đối với sự phát triển ngành

công nghiệp ô tô của Việt Nam trên cơ sở đó việc lựa chọn thực hiện đề tài : “Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với việc phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam” có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn, việc

nghiên cứu, phân tích vai trò của chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối vớingành công nghiệp ô tô của Việt Nam trong bối cảnh hiện nay

Tổng quan các đề tài đã nghiên cứu có liên quan tới luận văn:

TS: Nguyễn Hồng Nhung – Viện kinh tế và chính trị thế giới

- Bài báo: Ngành ô tô Việt Nam thực trạng hoạt động và những biện phápbảo hộ ( Báo ra số 5(193) năm 2012

- Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Kinh tế và Kinh doanh, Tập 30, Số 4 (2014) 12-2012 Bài viết “Ảnh hưởng của các chính sách tới sự phát triển của ngành côngnghiệp hỗ trợ ô tô Việt Nam” của tác giả Nhâm Phong Tuân , Trần Đức Hiệp,Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, 144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, HàNội, Việt Nam đăng ngày 25 tháng 12 năm 2014

Luận văn “Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam - Thực trạng và giải pháp đẩy mạnh Sự phát triển” của tác giả Trần Thị Bích Hường (12/2003)

- Tiểu luận của Trần Thế Bình (2012), Tác động của thuế nhập khẩu lên thịtrường ô tô ở Việt Nam, Trường Đại học kinh tế Hồ Chí Minh: Tiểu luận đã tìm hiểunhững cơ sở lý luận liên quan đến thuế nhập khẩu Lịch sử hình thành, đặc điểm,vai trò của thuế nhập khẩu đến thị trường ô tô ở Việt Nam

Trên cơ sở nghiên cứu các đề tài khoa học có liên quan đến luận văn tác giảrút ra một số nhận định sau:

- Các đề tài nghiên cứu đã xây dựng được một số cơ sở lý luận thực tiễn vềthuế nhập khẩu

- Các đề tài và công trình nghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau về hoànthiện chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu ô tô ở Việt Nam

- Các nghiên cứu được tiến hành trên phạm vi một quốc gia vận dụng các sốliệu từ Tổng cục Hải quan, Tổng cục Thống kê và Vụ Chính sách thuế - Bộ Tàichính để viết bài

Vì vậy, việc tiến hành nghiên cứu Đề tài: “Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với việc phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam” là hoàn toàn phù hợp cả về mặt lý luận và thực tiễn

Mục tiêu nghiên cứu

- Làm rõ hệ thống cơ sở lý luận về vai trò của chính sách thuế xuất khẩu,nhập khẩu đối với sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô, kinh nghiệm áp dụng

chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô của một sốnước trên thế giới và các hàm ý chính sách xuất khẩu, nhập khẩu cho Việt Nam.

- Nghiên cứu thực trạng ban hành và tổ chức thực hiện chính sách thuế xuấtkhẩu nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam giai đoạn 2012-2016

- Đề xuất các giải pháp để hoàn thiện hệ thống chính sách thuế đối với ngànhcông nghiệp ô tô đến năm 2020, trong đó sẽ luận giải các yêu cầu, nội hàm của việchoàn thiện chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tôcủa Việt Nam thời gian tới

Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được các mục tiêu nghiên cứu kể trên, Đề tài sử dụng kết hợp haiphương pháp là phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu địnhlượng, trong đó phương pháp nghiên cứu định tính sẽ là phương pháp chủ đạo đểhoàn thành mục tiêu nghiên cứu Cụ thể như sau:

Phương pháp thống kê mô tả: Phương pháp này được sử dụng để thống kêcác dữ liệu và mô tả thực trạng của thị trường ô tô Việt Nam trong thời gian qua.Phương pháp này sử dụng các dữ liệu thứ cấp từ Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô vàcác Doanh nghiệp xuất nhập khẩu về ô tô tại Việt Nam Đồng thời, Đề tài cũng sửdụng nguồn dữ liệu từ Tổng cục Hải quan, Bộ tài chính, Tổng cục thống kê, vụchính sách thuế liên quan đến tình hình thực hiện các chính sách thuế liên quan đếnngành ô tô của Việt Nam (thuế xuất khẩu, nhập khẩu);

Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phương pháp này được sử dụng để phântích, tổng hợp các lý thuyết, các nghiên cứu trước đây về vai trò, tác động cũng nhưthực tế thực hiện các chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến ngànhcông nghiệp ô tô ở Việt Nam;

Phương pháp so sánh đối chiếu: Phương pháp này được dùng để so sánh đốichiếu thực trạng áp dụng chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành côngnghiệp ô tô của Việt Nam thời gian qua với xu hướng của một số nước trên thế giới,qua đó, rút ra các hàm ý chính sách cho việc hoàn thiện hệ thống chính sách thuếxuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam;

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm có

3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề cơ bản về tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với việc phát triển

ngành công nghiệp ô tô của một quốc gia 1.1 Sự cần thiết của ngành công nghiệp ô tô và sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô

Ở phần này tác giả luận văn đưa ra được nững vấn đề cơ bản của ngành côngnghiệp ô tô, Sự cần thiết của ngành công nghiệp ô tô và sự phát triển của ngànhcông nghiệp ô tô trên thế giới

1.2 Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô

Tác giả đưa ra những những vấn đề cơ bản về chính sách thuế xuất khẩu,thuế nhập khẩu, tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với sựphát triển kinh tế và Các khía cạnh tác động của chính sách thuế đến sự phát triểncủa ngành công nghiệp ô tô:

*/ Tác động đến tốc độ tăng trưởng, nguồn đầu vào của ngành công nghiệp ô tô

*/ Tác động đến lắp ráp và sản xuất xe ô tô trong nước:

*/ Chinh sách thuế tác động đến giá thành, tiêu thụ ô tô

1.3 Kinh nghiệm xây dựng chính sách thuế xuất nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô

Ở phần này tác giả luận văn cũng đưa ra được sự phát triển của ngành côngnghiệp ô tô Thái Lan, chính sách thuế đối với ô tô của Thái Lan và một số bài họckinh nghiệm cho Việt Nam

Chương 2: Thực trạng tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đến sự phát triển của ngành công

nghiệp ô tô ở Việt Nam 2.1 Sự hình thành và phát triển của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam

Tác giả luận văn trình bày sơ lược về Quá trình hình thành và phát triển củangành công nghiệp ô tô Việt Nam Sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô ViệtNam có thể tóm tắt trong giai các đoạn sau:

Giai đoạn 1990 – 2003: Doanh nghiệp ô tô nhận được sự bảo hộ ở mức cao

của nhà nước thông qua chính sách giảm thuế tiêu thụ đặc biệt.

Giai đoạn 2003 – 2007 : Giai đoạn này Việt Nam đang tăng tốc quá trìnhđàm phán gia nhập WTO và phải ban hành, điều chỉnh các chính sách cho phù hợpvới yêu cầu của WTO

Giai đoạn 2008 – 2012 là giai đoạn mà ngành công nghiệp ô tô Việt Nam

do những biến động về kinh tế, chính sách đối với ngành ô tô (đặc biệt là chínhsách thuế) thường xuyên thay đổi và khó dự đoán

Trong giai đoạn năm 2012- 2016, tình hình xuất khẩu của ngành côngnghiệp ô tô Việt Nam không có nhiều khởi sắc, nhiều doanh nghiệp đang có sựchuyển hướng, tiến tới tập trung sản xuất các chi tiết nhỏ, linh kiện, rời rạc, dễ làm

mà Việt Nam có lợi thế để xuất khẩu

(i) Công nghệ sản xuất phần lớn mới chỉ là lắp ráp từ phụ tùng nhập khẩu

Dây chuyền sản xuất chủ yếu cho 3 công đoạn chính là hàn, tẩy rửa sơn, lắp ráp.Trong toàn bộ linh kiện phụ tùng để sản xuất lắp ráp một chiếc ô tô, chỉ có một số ít phụtùng đơn giản được sản xuất trong nước (gương, kính, ghế ngồi, bộ dây điện, ắc quy…)

Tỷ lệ nội địa hoá thấp (khoảng 10% đến 40%, tuỳ theo loại xe) Các loại xe tảinhẹ đạt tỷ lệ nội địa hoá cao hơn các loại xe cao cấp do công nghệ sản xuất đơn giản hơn

(ii) Công nghiệp phụ trợ chưa phát triển

Việt nam chỉ mới có khoảng 40 doanh nghiệp FDI và khoảng 30 doanhnghiệp trong nước cung cấp các loại linh kiện, phụ tùng ô tô quy mô sản xuấtnhỏ, (sản phẩm chủ yếu là các chi tiết giản đơn, cồng kềnh và có giá trị thấptrong cơ cấu hàng hoá)

Trên thị trường vẫn chưa xuất hiện các nhà cung cấp linh kiện phụ tùng lớn,

có tầm cỡ khu vực và thế giới

(iii) Giá bán xe ở mức cao

Giá xe ô tô của Việt Nam hiện cao gấp 1,2 đến 1,8 lần giá xe của các nướctrong khu vực và trên thế giới tuỳ theo chủng loại Những nguyên nhân thườngđược nhắc tới

Giá bộ linh kiện đầu vào cao;

Chi phí sản xuất cao;

Thuế cao (thuế chiếm tỷ trọSng tương đối lớn trong giá bán xe hiện nay ở Việt Nam)

(iv) Thị trường còn quá nhỏ so với yêu cầu đề phát triển một ngành công

nghiệp ô tô hoàn chỉnh

So với thị trường ô tô của nhiều nước trong khu vực, quy mô của thị trường ô

tô Việt Nam rất hạn chế Trong hoàn cảnh Việt Nam đang thực hiện các chính sáchđảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát (ví dụ chính sách thắt chặt chi tiêu,hạn chế nhập khẩu, hạn chế sử dụng phương tiện), việc mở rộng thị trường này hầunhư rất hạn chế Những chính sách này ít nhiều tác động đến đầu ra của các doanhnghiệp trong ngắn hạn

(v) Quá trình mở cửa thị trường trong nước theo các cam kết quốc tế

Với việc tham gia một loạt các cam kết quốc tế, Việt Nam đang mở cửa dầnthị trường ô tô nội địa cho ô tô nhập khẩu (cắt giảm thuế nhập khẩu, cho phép nhậpkhẩu ô tô cũ, bãi bỏ các chính sách hỗ trợ sản xuất trong nước…) Cạnh tranh trongngành này được dự báo sẽ gay gắt hơn (cả về chủng loại, chất lượng và giá, đặc biệt

là xe giá rẻ từ Trung Quốc) Tuy nhiên, khó khăn này sẽ không đến ngay lập tức do

lộ trình mở cửa ngành này tương đối dài

2.2 Phân tích thực trạng tác động của chính sách thuế xuất khẩu,thuế nhập khẩu ô tô ở Việt Nam

Ở phần này tác giả luận văn nêu rõ được Các chính sách thuế xuất khẩu, thuếnhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô Việt Nam, Thực trạng tác động của thuếxuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô Việt Nam Qua việc phân tíchThực trạng tác động của thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tôViệt Nam tác giả luận văn phân tích các khía cạnh tác động của chính sách thuế, thuếxuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô Việt Nam

*/ Tác động đến tốc độ tăng trưởng của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam

*/ Tác động đến thị phần ô tô Việt Nam

*/ Tác động đến sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước và tới ngành công nghiệp

ô tô của Việt Nam

*/ Tác động đến giá thành, tiêu thụ ô tô ở Việt Nam

2.3 Đánh giá tác động tích cực, tiêu cực của chính sách thuế xuất nhập khẩu đến sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam

Trên cơ sở phân tích thực trạng tác động của chính sách thuế xuất nhập khẩu ô

tô của Việt Nam đến sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam tác giả cũngđưa ra được Tác động tích cực, Tác động tiêu cực, nguyên nhân, điểm yếu và nguyênnhân dẫn đến các điểm yếu của chính sách thuế xuất nhập khẩu đến sự phát triển củangành công nghiệp ô tô ở Việt Nam

Chương 3: Định hướng chiến lược và giải pháp phát huy tác động tích cực hạn chế tiêu cực của chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu nhằm phát triển ngành công nghiệp ô tô

Việt Nam đến năm 2020 3.1 Định hướng phương hướng hoàn thiện chính sách thuế xuất nhập khẩu nhằm phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam

Trong phần này tác giả luận văn đưa ra được các Dự báo thị trường ô tô thếgiới, Việt Nam và phương hướng hoàn thiện chính sách thuế xuất nhập khẩu nhằmphát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam

3.2 Giải pháp phát huy tác động tích cực, hạn chế tiêu cực của chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu ô tô nhằm phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam đến năm 2020

Trên cơ sở lý thuyết đã nêu ở chương 1, thực trạng và nguyên nhân các điểm yếu ở chương

2 tác giả đã đưa ra giải pháp hoàn thiện chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu ô tô nhằmphát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam đến năm 2020 Cụ thể:

(1) Điều chỉnh các loại thuế, phí và lệ phí liên quan đến ô tô

(2) Hỗ trợ sản xuất trong nước và nâng cao giá trị tạo ra trong nước nhằmhướng tới tăng lượng xe xuất khẩu ra thị trường nước ngoài (3) Phát triển côngnghiệp hỗ trợ

(4) Phát triển nguồn nhân lực

(5) An toàn, môi trường và cơ sở hạ tầng

3.2.1 Một số giải pháp và cơ chế chính sách

3.2.2 Các giải pháp, chính sách khác

3.3 Điều kiện thực hiện giải pháp

3.3 Điều kiện thực hiện giải pháp

Ở phần này, tác giả cũng đưa điều kiện thực hiện các giải pháp đối với ChínhPhủ cũng như với đối với các Doanh nghiệp

KẾT LUẬN

Thuế quan là một công cụ rất mạnh mẽ để quản lý, điều tiết lượng hàng hoánhập khẩu và bảo hộ nền sản xuất trong nước Qua quá trình tiến hành nghiên cứu

Đề tài: “Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với việc

phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam” có thể thấy được rằng trong

phạm vi ngân sách còn hạn chế, thời gian thực hiện các cam kết trong thương mạiquốc tế về nhập khẩu ô tô đang đến gần, Chính phủ cần nỗ lực hơn nữa trong việcban hành các chính sách có tính chất ổn định và đủ sức nâng đỡ phát triển ngànhcông nghiệp ô tô trong nước sao cho hài hoà lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp

và người tiêu dùng

Có thể thấy, chính sách thuế nói riêng và chính sách phát triển ngành côngnghiệp ô tô nói chung của Việt Nam đặc biệt là chính sách thuế xuất khẩu, nhậpkhẩu trong thời gian qua có nhiều biến động Để ngành công nghiệp ô tô trongnước có thể phát triển và cạnh tranh với làn sóng nhập khẩu Chính sách thuế vớicông nghiệp ô tô nói riêng và các ngành nghề nói chung cần ổn định So với cácquốc gia trong khu vực như Indonesia hay Thái Lan, thì Việt Nam là một quốc gia

ổn định về chính trị, nhưng thiếu ổn định về chính sách Chính điều này đã làmcho các doanh nghiệp ô tô hàng đầu thế giới không dám mạnh dạn đầu tư theochiều sâu tại Việt Nam, mà chỉ xây dựng các dây chuyền lắp ráp, nhằm tránh thuếnhập khẩu ở mức cao

Trên cơ sở mục tiêu nghiên cứu, luận văn đã góp phần hệ thống hóa cơ sở lýluận về các chính sách thuế, thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô

tô Việt Nam Xác định được các khía cạch tác động của thuế xuất khẩu, nhập khẩuđối với ngành công nghiệp ô tô Qua đó thấy được thực trạng tác động của các chínhsách thuế đồng thời xác định được các điểm yếu của chính sách huế, thuế xuất khẩu,nhập khẩu đến ngành công nghiệp ô tô Việt Nam Trên cơ sở đó đề xuất một số giảipháp hoàn thiện chính sách thuế xuất khẩu,nhập khẩu ô tô nhằm phát triển ngànhcông nghiệp ô tô đến năm 2020

Qua phân tích số liệu và thực tế cho thấy, các mức thuế suất cần quan tâm tới

tỷ lệ nội địa hoá nhằm khuyến khích đầu tư theo chiều sâu của các hãng sản xuấttrên thế giới Nếu như hiện nay, Việt Nam đang đánh thuế TTĐB theo dung tíchđộng cơ, thì Thái Lan hay Indonesia lại lựa chọn đánh thuế theo tỷ lệ nội địa hoá.Theo đó, tỷ lệ nội địa hoá càng cao, thuế suất càng giảm và ngược lại Chính sáchthuế đối với công nghiệp ô tô cần gắn chặt với ngành công nghiệp hỗ trợ Sản xuất ô

tô luôn đi kèm các ngành nghề sản xuất phụ trợ Do đó, chính sách thuế không chỉquan tâm tới sản xuất, lắp ráp ô tô mà còn phải hướng tới các doanh nghiệp phụ trợ.Nhằm mục tiêu thực xuất khẩu ô tô của Việt Nam ra thế giới

Do số liệu không có nhiều nên Luận văn còn nhiều thiếu sót; Vì vậy kínhmong các thầy, cô giáo cùng Hội đồng có những ý kiến đóng góp để luận văn đượchoàn thiện hơn

đoàn danh tuấn anh

Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với việc phát triển ngành công nghiệp ô tô ở việt nam

Chuyên ngành: kinh tế và quản lý thơng mại

Hệ: ứng dụng

Ngời hớng dẫn khoa học:

Pgs.ts Nguyễn thị xuân hơng

Hà Nội - 2017

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Ở Việt Nam, ngành công nghiệp ô tô Việt Nam là ngành công nghiệp non trẻ

Sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô của Việt Nam trong thời gian qua cũng đãđạt được một số thành công nhất định, đã đầu tư xây dựng hạ tầng cơ sở cho một sốnhà máy lắp ráp ô tô ở những khu công nghiệp lớn Tuy nhiên hiệu quả đi vào hoạtđộng không cao, không đáp ứng được tiêu chuẩn kỹ thuật, kết quả thu được làkhông đáng kể, không tương xứng với nền kinh tế thị trường hiện nay nhiều công tycòn bị phá sản không thu được lãi khi đầu tư phát triển ngành ô tô ở Việt Nam Nhànước đã có nhiều chính sách ưu đãi, trong đó có chính sách thuế xuất khẩu, nhậpkhẩu, song mức độ phát triển của ngành ô tô ở Việt Nam vẫn còn rất thấp, vẫn chủyếu là nhập linh kiện phụ tùng, sản xuất những linh kiện đơn giản vẫn là dừng ởhình thức liên kết các tập đoàn ô tô lớn để lắp ráp và tiêu thụ Việt Nam vẫn chưa códoanh nghiệp sản xuất ô tô lớn tầm cỡ khu vực để có thể cạnh tranh và xuất khẩu

Sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô chưa tạo ra được động lực cho ngành côngnghiệp hỗ trợ phát triển, tỷ lệ nội địa hoá thấp

Để ngành công nghiệp ô tô phát triển đòi hỏi sự hiện diện của nhiều nhân tốkhác nhau, trong đó có vai trò của chính sách thuế trong đó đặc biệt quan tâm đếnchính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu chủ yếu phát triển ngành công nghiệp ô tô ởViệt Nam cùng với quá trình đổi mới hệ thống chính sách thuế, phí, lệ phí áp dụngđối với ngành ô tô và việc sử dụng ô tô của Việt Nam thời gian qua cũng đã cónhiều thay đổi quan trọng Trong đó, để thúc đẩy sự phát triển của ngành côngnghiệp ô tô trong nước, Việt Nam cũng đã ban hành một số chính sách ưu đãi thuếxuất khẩu nhập khẩu

Dự thảo Quy hoạch phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đến năm

2020 và tầm nhìn đến 2030 hiện nay đang được Bộ Công thương phối hợp với các

Bộ, ngành liên quan xây dựng Tuy nhiên, xung quan việc phát triển ngành côngnghiệp ô tô, hiện cũng có những ý kiến khá khác nhau Trong đó, có ý kiến cho rằngngành công nghiệp ô tô là ngành có vai trò quan trọng, do vậy cần phải có các biện

pháp để thực hiện mục tiêu đề ra Trên thực tế vốn đầu tư vào lĩnh vực sản xuất ô tô(cả vốn trong và ngoài nước) tương đối lớn Số thu từ ngành sản xuất ô tô trongnước những năm gần đây khá cao và thị trường ô tô ở Việt Nam là rất tiềm năng.Tuy nhiên, cũng có những luồn quan điểm cho rằng trong thời gian vừa qua, ngànhcông nghiệp ô tô trong nước đã nhận được sự bảo hộ ở mức cao của nhà nước thôngqua các chính sách thuế nhập khẩu và tiêu thụ đặc biệt (đến trước năm 2006) nhưngkhông phát triển như mong đợi, các doanh nghiệp không đầu tư nội địa hoá, ngườitiêu dùng phải chịu mức giá ô tô cao, do vậy không nên bảo hộ cho ngành côngnghiệp ô tô, cần phải giảm thuế nhanh để tạo sức ép để các doanh nghiệp trongnước hạ giá thành sản phẩm, tăng nguồn cung từ xe nhập khẩu để người tiêu dùng

có thể mua được xe ô tô với giá thấp

Phát triển ngành công nghiệp ô tô có vai trò rất quan trọng đối với quá trìnhthúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Theo đó, nhiều nước đã xem đây

là một trong những ngành kinh tế chiến lược cần được ưu tiên đầu tư phát triển.Tham khảo kinh nghiệm của một số nước cho thấy để thúc đẩy được sự phát triểncủa ngành công nghiệp ô tô đòi hỏi sự hiện diện của nhiều yếu tố, trong đó có chínhsách thuế xuất khẩu, nhập khẩu Tuy nhiên, xét trên bình diện tổng thể, chính sáchthuế xuất nhập khẩu, chỉ là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu tiêu thụ

xe ô tô Về vai trò của chính sách thuế xuất nhập khẩu đối với sự phát triển ngành

công nghiệp ô tô của Việt Nam trên cơ sở đó việc lựa chọn thực hiện đề tài : “Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với việc phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam” có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn, việc

nghiên cứu, phân tích vai trò của chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối vớingành công nghiệp ô tô của Việt Nam trong bối cảnh hiện nay

Kết quả của nghiên cứu này là cung cấp đầy đủ về vai trò và tác động củachính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với sự phát triển của ngành công nghiệp

ô tô ở Việt Nam trong thời gian qua, để từ đó giúp các nhà quản lý, các nhà hoạchđịnh chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu có cơ sở lý luận và thực tiễn khi banhành và tổ chức thực thi chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu để thúc đẩy sự pháttriển của ngành công nghiệp ô tô của Việt Nam trong thời gian tới, nhất là trong

bối cảnh Việt Nam vừa bước qua ngưỡng của nhóm nước có thu nhập thấp, nhucầu sự dụng ô tô dự báo sẽ tăng đáng kể trong thời gian tới khi mức sống củangười dân được cải thiện.

2 Tổng quan các đề tài đã nghiên cứu có liên quan tới luận văn:

TS: Nguyễn Hồng Nhung – Viện kinh tế và chính trị thế giới

- Bài báo: Ngành ô tô Việt Nam thực trạng hoạt động và những biện phápbảo hộ ( Báo ra số 5(193) năm 2012

Tổng quan: Bài báo đã dựa trên phân tích thực trạng của ngành công nghiệp

ô tô Việt Nam cũng như đưa ra một số đánh giá về các cách bảo hộ ngành côngnghiệp ô tô Việt Nam được thực hiện đến năm 2010, đây là giai đoạn ngành côngnghiệp ô tô Việt Nam bắt đầu những bước tiến mới Trên cơ sở đó đưa ra một sốgiải pháp bảo hộ như sau; Nhóm thứ nhất liên quan đến các biện pháp thuế quan;nhóm thứ hai liên quan đến đáp ứng yêu cầu về sản xuất và đầu tư; nhóm thứ baliên quan đến việc tham gia vào mạng lưới sản xuất trong khu vực; nhóm giải phápthứ tư liên qua đến việc đảm bảo yêu cầu về bảo vệ môi trường

Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Kinh tế và Kinh doanh, Tập 30, Số 4 (2014) 12-2012 Bài viết “Ảnh hưởng của các chính sách tới sự phát triển của ngành côngnghiệp hỗ trợ ô tô Việt Nam” của tác giả Nhâm Phong Tuân , Trần Đức Hiệp,Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, 144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, HàNội, Việt Nam đăng ngày 25 tháng 12 năm 2014 Bài viết tập trung phân tích sựảnh hưởng của các chính sách tới phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô củaViệt Nam trong những năm qua, như nhóm chính sách thu hút đầu tư nước ngoài,nhóm chính sách phát triển các doanh nghiệp mới, nhóm chính sách khu, cụmcông nghiệp, nhóm chính sách hỗ trợ tài chính và thuế Kết quả phân tích chỉ rarằng ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô đã có những bước phát triển đáng ghi nhận,song chưa tương xứng với tiềm năng phát triển của toàn ngành công nghiệp ô tô

Từ đó, bài viết đề xuất một số giải pháp thúc đẩy ngành công nghiệp hỗ trợ pháttriển hơn nữa trong thời gian tới

Luận văn “Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam - Thực trạng và giải pháp đẩy mạnh Sự phát triển” của tác giả Trần Thị Bích Hường (12/2003)

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là các vấn đề liên quan đến ngành côngnghiệp ô tô của Việt Nam trong thời gian qua như quá trình hình thành và phát triển, thựctrạng cũng như định hướng phát triển ngành trong thời gian tới của Chính phủ Ngườiviết tập trung đi sâu nghiên cứu các chính sách của Nhà nước đối với việc xây dựng vàphát triển ngành đồng thời phân tích những khó khăn và tồn tại của ngành công nghiệpnày từ đó mạnh dạn đưa ra các giải pháp đẩy mạnh sự phát triển của ngành công nghiệpnày.

Tiểu luận của Trần Thế Bình (2012), Tác động của thuế nhập khẩu lên thịtrường ô tô ở Việt Nam, Trường Đại học kinh tế Hồ Chí Minh: Tiểu luận đã tìm hiểunhững cơ sở lý luận liên quan đến thuế nhập khẩu Lịch sử hình thành, đặc điểm,vai trò của thuế nhập khẩu đến thị trường ô tô ở Việt Nam Trên cơ sở đó tác giả tiếnhành phân tích thực trạng những vấn đề mà nhà sản xuất ô tô ở Việt Nam đang gặpphải để từ đó đưa ra những đánh giá và giải pháp cho các nhà hoạch định chính sáchthuế nhập khẩu ở Việt Nam

Trên cơ sở nghiên cứu các đề tài khoa học có liên quan đến luận văn tác giảrút ra một số nhận định sau:

- Các đề tài nghiên cứu đã xây dựng được một số cơ sở lý luận thực tiễn vềthuế nhập khẩu

- Các đề tài và công trình nghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau về hoànthiện chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu ô tô ở Việt Nam

- Các nghiên cứu được tiến hành trên phạm vi một quốc gia vận dụng các sốliệu từ Tổng cục Hải quan, Tổng cục Thống kê và Vụ Chính sách thuế - Bộ Tàichính để viết bài

Vì vậy, việc tiến hành nghiên cứu Đề tài: “Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với việc phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam” là hoàn toàn phù hợp cả về mặt lý luận và thực tiễn

1 Mục tiêu nghiên cứu

- Làm rõ hệ thống cơ sở lý luận về vai trò của chính sách thuế xuất khẩu,nhập khẩu đối với sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô, kinh nghiệm áp dụng

chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô của một sốnước trên thế giới và các hàm ý chính sách xuất khẩu, nhập khẩu cho Việt Nam.

- Nghiên cứu thực trạng ban hành và tổ chức thực hiện chính sách thuếxuất khẩu nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam giai đoạn2012-2016

- Đề xuất các giải pháp để hoàn thiện hệ thống chính sách thuế đối với ngànhcông nghiệp ô tô đến năm 2020, trong đó sẽ luận giải các yêu cầu, nội hàm của việchoàn thiện chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tôcủa Việt Nam thời gian tới

2 Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được các mục tiêu nghiên cứu kể trên, Đề tài sử dụng kết hợp haiphương pháp là phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu địnhlượng, trong đó phương pháp nghiên cứu định tính sẽ là phương pháp chủ đạo đểhoàn thành mục tiêu nghiên cứu Cụ thể như sau:

Phương pháp thống kê mô tả: Phương pháp này được sử dụng để thống kêcác dữ liệu và mô tả thực trạng của thị trường ô tô Việt Nam trong thời gian qua.Phương pháp này sử dụng các dữ liệu thứ cấp từ Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô vàcác Doanh nghiệp xuất nhập khẩu về ô tô tại Việt Nam Đồng thời, Đề tài cũng sửdụng nguồn dữ liệu từ Tổng cục Hải quan, Bộ tài chính, Tổng cục thống kê, vụchính sách thuế liên quan đến tình hình thực hiện các chính sách thuế liên quan đếnngành ô tô của Việt Nam (thuế xuất khẩu, nhập khẩu);

Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phương pháp này được sử dụng để phântích, tổng hợp các lý thuyết, các nghiên cứu trước đây về vai trò, tác động cũng nhưthực tế thực hiện các chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến ngànhcông nghiệp ô tô ở Việt Nam;

Phương pháp so sánh đối chiếu: Phương pháp này được dùng để so sánhđối chiếu thực trạng áp dụng chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối vớingành công nghiệp ô tô của Việt Nam thời gian qua với xu hướng của một sốnước trên thế giới, qua đó, rút ra các hàm ý chính sách cho việc hoàn thiện hệ

thống chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô ởViệt Nam;

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH THUẾ XUẤT KHẨU, THUẾ NHẬP KHẨU ĐỐI VỚI VIỆC PHÁT TRIỂN NGÀNH

CÔNG NGHIỆP Ô TÔ CỦA MỘT QUỐC GIA 1.1 Sự cần thiết của ngành công nghiệp ô tô và sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô

1.1.1.Ngành công nghiệp ô tô

Công nghiệp ô tô là ngành sản xuất, chế tạo, lắp ráp để tạo ra sản phẩm là xe

ô tô hoàn chỉnh Ngành công nghiệp ô tô bao gồm cả: công nghiệp phụ trợ: sản xuấtlinh phụ kiện, chi tiết máy…phục vụ cho ô tô; nghiên cứu cải tiến, chế tạo, phátminh ra kiểu dáng các loại xe mới; lắp ráp xe hơi; các dịch vụ chăm sóc;…côngnghiệp ô tô bị thống trị bởi một số lượng khá nhỏ các nhà sản xuất, những nhà sản

xuất lớn nhất (theo con số xe sản xuất ra) hiện là General Motors, Toyota và Ford Motor Company Ngành công nghiệp ô tô thiết kế, phát triển, sản xuất, tiếp thị và

bán tất cả các loại xe cộ Trong năm 2007, hơn 73 triệu ô tô các loại gồm xe du lịch

và xe thương mại được sản xuất ra trên toàn thế giới Trong tổng số 71,9 triệu ô tômới được bán ra trên toàn thế giới có 22,9 triệu ở Châu Âu, 21,4 triệu ở Châu ÁThái Bình Dương, 19,4 triệu ở Mỹ và Canada, 4,4 triệu ở Châu Mỹ La tinh, 2,4triệu ở Trung Đông và 1,4 triệu ở Châu Phi Các thị trường ở Bắc Mỹ và Nhật Bản

đã chững lại, trong khi đó, thị trường ở Nam Mỹ và Châu Á phát triển rất mạnh.Trong các thị trường chính, Nga, Braxin, Ấn Độ và Trung Quốc cho thấy sự phát

triển nhanh nhất Một số tên hiệu xe hơi nổi tiếng: Volkswagen, Mercedes, Opel, BMW, Audi, Ford, Renault, Toyota, Skoda, Peugeot, Citroen, Fiat, Mazda, Seat, Nissan, Hyundai, Honda, Kia, Volvo, Mitsubishi, Suzuki, Smart, Mini (BMW), Chevrolet, Porsche, Alfa Romeo, Daihatsu, Chrysler, Subaru, Land Rover, Dacia, Jeep, Saab, Lexus, Jaguar, Ssangyong, Lancia, GM, Sonstige, Gesamt.

Công nghiệp ôtô là một ngành kinh tế quan trọng trong quá trình chuyển đổi cơcấu sản xuất công nghiệp của hầu hết các quốc gia trên thế giới Đây cũng là ngành có

ý nghĩa chiến lược đối với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nhiều quốc gia

Nhiều quốc gia trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã chọn ngànhcông nghiệp ô tô làm ngành chiến lược để đầu tư, phát triển Xét trên phạm vi toàn cầungành công nghiệp ô tô luôn được xem là một động cơ quan trọng cho tăng trưởng, tạothu nhập Quá trình phát triển có sự gắn kết chặt chẽ với tiến trình phát triển kinh tế -

xã hội của từng quốc gia

Vai trò của ngành công nghiệp ô tô đối với sự phát triển kinh tế của mỗi quốcgia được thể hiện ở những nội dung chủ yếu sau:

Thứ nhất, công nghiệp ô tô đã và đang là động lực tăng trưởng cho nhiều

quốc gia, trong đó có các nước phát triển và đang phát triển Hầu hết chính phủ tạicác nước công nghiệp mới đều dành ưu tiên phát triển ngành công nghiệp ô tô để gópphần phục vụ có hiệu quả quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Sự pháttriển của ngành công nghiệp ô tô có đóng góp rất lớn trong phát triển kinh tế - xã hộicủa từng quốc gia nói riêng và nền kinh tế thế giới nói chung Ở Mỹ, ngành côngnghiệp ô tô hàng năm tạo ra khoảng từ 3% đến 3,5% GDP của nước này Ở Brazilngành công nghiệp ô tô cũng có một vai trò quan trọng Ước tính giá trị sản xuất củangành công nghiệp ô tô hàng năm ở Brazil (đứng thứ 6 trên thế giới) chiếm khoảng5% GDP với 50 cơ sở sản xuất và sản lượng đạt khoảng 4,4 triệu xe mỗi năm

Tương tự ở Trung Quốc, ngành công nghiệp ở nước này cũng đã có sự pháttriển nhanh vượt bậc và đến năm 2010, Trung quốc đã vượt Mỹ để trở thành quốcgia có thị trường ô tô đứng đầu thế giới với sản lượng trên 12 triệu chiếc và dự kiến

sẽ tiếp tục được mở rộng trong 10 năm tới Trung Quốc cũng xác định ngành côngnghiệp ô tô là ngành chiến lược trong Kế hoạch 10 năm tới

Thứ hai, ngành công nghiệp ô tô là một ngành sản xuất mà hoạt động sản

xuất của ngành này có tác động lan tỏa cao sang nhiều ngành kinh tế khác Ướctính ngành công nghiệp ô tô ở Mỹ đã sử dụng một nguồn lực lao động lên đến 13triệu việc làm, chiếm khoảng 10% tổng số lao động trong nền kinh tế Tương tự,

ở Brazil, hiện có khoảng 200 nghìn doanh nghiệp có sự kết gắn và mối quan hệvới ngành sản xuất ô tô Ước tính ngành này đã tạo việc làm cho khoảng 1,5 triệungười ở Brazil, cả trực tiếp và gián tiếp, trong đó số lao động gián tiếp là 150nghìn người

Thứ ba, do đặc trưng là sự phát triển của ngành luôn gắn liền với các thành

tựu khoa học kỹ thuật, nên ngành công nghiệp ô tô có tác động thúc đẩy khoa học

kỹ thuật phát triển, đặc biệt là các ngành tự động hóa, khoa học điện tử, công nghệmới, hóa chất, cơ khí chế tạo, công nghiệp luyện kim, sản xuất sắt thép… từ đó thúcđẩy nhiều ngành, lĩnh vực liên quan trong nền kinh tế cùng phát triển

Bên cạnh đó, ngành công nghiệp ô tô thế giới có vai trò quan trọng trongviệc đẩy nhanh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế Quá trình toàn cầu hóa, thôngqua việc quốc tế hóa, mở rộng sản xuất của các tập đoàn ô tô trên thế giới đã giúpcho nền kinh tế của nhiều nước đang phát triển có điều kiện hội nhập sâu, rộng hơnvào nền kinh tế toàn cầu cũng như khu vực

Thứ tư, ngành công nghiệp ô tô là ngành tiêu thụ nhiều sản phẩm của các

ngành công nghiệp khác, như: kim loại, hóa chất, cơ khí, điện tử,… và tạo công ănviệc làm cho nhiều lao động trong các ngành công nghiệp này Điều này cho thấy,

sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô sẽ thúc đẩy và lôi kéo sự phát triển củanhiều ngành công nghiệp khác (công nghiệp hỗ trợ)

1.1.2.Sự cần thiết của ngành công nghiệp ô tô

Từ khi ra đời cho đến nay ngành công nghiệp ô tô luôn chứng tỏ vai trò tốiquan trọng trong tất cả mọi lĩnh vực: không chỉ đáp ứng nhu cầu ngày một gia tăngcủa con người trong việc đi lại và luân chuyển hàng hoá mà còn đóng góp rất lớntrong phát triển kinh tế xã hội của từng quốc gia nói riêng và nền kinh tế thế giớinói chung Công nghiệp ô tô đã và đang là động lực tăng trưởng cho nhiều quốc gia.Công nghiệp ô tô là một ngành có quy mô lớn mang lại thu nhập cao Tổng giá trịhàng hóa do ngành công nghiệp này tạo ra đã đạt tới những con số khổng lồ Ngànhcông nghiệp ô tô được xem là một ngành sản xuất vật chất, cung cấp phương tiện đilại và vận chuyển tối ưu nhằm đảm bảo mạch máu lưu thông, thúc đẩy kinh tế pháttriển Theo thống kê, 82% khối lượng hàng hoá vận chuyển bằng đường ô tô và75% hành khách đi lại bằng phương tiện cơ động này Như vậy, ở điểm này, ngànhcông nghiệp ô tô đã gián tiếp đóng góp vai trò không thể thiếu của mình vào sựnghiệp phát triển kinh tế của quốc gia và thế giới Ngoài ra, do đặc trưng gắn liềnvới thành tựu khoa học kỹ thuật, ngành công nghiệp ô tô có tác động thúc đẩy khoahọc kỹ thuật phát triển đặc biệt là các ngành tự động hóa, khoa học điện tử, công

nghệ mới, hóa chất, cơ khí chế tạo,… từ đó thúc đẩy nhiều ngành, lĩnh vực liênquan cùng phát triển đóng góp vào sự phát triển chung của nhân loại Bên cạnh đó,công nghiệp ô tô là khách hàng lớn nhất của nhiều ngành công nghiệp phụ cận như:kim loại, hóa chất, cơ khí, điện tử,… và tạo công ăn việc làm cho vô số lao độngtrong các ngành công nghiệp này.

1.1.3 Sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô trên thế giới

Vào năm 1769, một kỹ sư người Pháp tên là Nicolas J Cugnot đã phát minh

ra chiếc ô tô đầu tiên có thể chạy trên đường Trên thực tế, sản phẩm này là mộtchiếc máy kéo ba bánh tự động sử dụng động cơ hơi nước được dùng trong quânđội Tuy nhiên, hoạt động của chiếc ô tô ban đầu rất giới hạn, nhiều nhất nó chỉ cóthể chạy được liên tục trong vòng mười lăm phút Ngoài ra, thiết kế của chiếc xekhông phù hợp với việc di chuyển trên đường bởi vì động cơ hơi nước làm cho xe

có kích thước rất lớn và nặng

Giữa năm 1832 và năm 1839, một người đàn ông Scotland tên là RobertAnderson đã phát minh ra một cỗ xe chạy bằng điện Tuy nhiên, vào năm 1842,Thomas Davenport (Mỹ) và Robert Davidson (Scotland) là hai trong số nhữngngười đầu tiên phát minh ra xe ô tô có tính ứng dụng cao vì họ sử dụng pin khôngcần sạc Cùng với sự phát triển của các tuyến đường giao thông, việc đi lại trở nênthuận tiện hơn và kết quả là những sản phẩm ô tô chạy bằng điện không còn là lựachọn tốt nhất bởi vì nguồn năng lượng quá ngắn của những bộ pin nguồn không phùhợp cho các tuyến đường xa

Ngành công nghiệp ô tô cuối cùng cũng đã đến tuổi trưởng thành với một sốlượng lớn các sản phẩm ô tô được sản xuất bởi Henry Ford vào năm 1914 Điều nàydẫn đến sự phát triển của ngành công nghiệp sản xuất ô tô, mà khởi đầu là dâychuyền lắp ráp từ nhà máy sản xuất ô tô của Henry Ford Những phương pháp sảnxuất mới của Ford biến những phát minh về ô tô trở nên phổ biến với nhiều ngườiđặc biệt là giới nhà giàu

Vào những năm 1930 của thế kỷ 20, trước chiến tranh thế giới thứ 2, ô tô đã

có được những tính năng kỹ thuật cơ bản Cùng với những thành tựu khoa học kỹthuật thời đó, công nghiệp ô tô thế giới đã thực sự trở thành một ngành sản xuất đầysức mạnh với 3 trung tâm sản xuất chính Bắc Mỹ, Tây Âu (từ trước chiến tranh thế

giới thứ I) và Nhật Bản (trước chiến tranh thế giới thứ II) Hầu hết các hãng sảnxuất có tên tuổi trên thế giới như Ford, General Motor, Toyota, Mercedes-Benz…đều ra đời trước hoặc trong thời kỳ này.

Sau chiến tranh thế giới thứ II, cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật hiện đạibùng nổ, ô tô và công nghiệp ô tô cũng có những bước tiến vượt bậc Những thànhtựu khoa học kỹ thuật được áp dụng như vật liệu mới, kỹ thuật điện tử, điều khiểnhọc,… đã làm thay đổi cơ bản, bản thân ô tô và công nghiệp ô tô cả về mặt kỹthuật, khoa học công nghệ cũng như về quy mô kinh tế xã hội

Theo như lịch sử của ngành công nghiệp ô tô thì Mỹ đã từng thống trị thịtrường ô tô trên toàn thế giới và không hề có bất cứ đối thủ cạnh tranh nào xứngtầm Tuy nhiên, sau khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc vào năm 1945, ngànhcông nghiệp ô tô của các quốc gia công nghệ tiên tiến như Nhật Bản và các quốc gia

ở châu Âu đã đạt được những thành tựu nhất định và trong một thời gian rất ngắn,bắt đầu từ đầu những năm 1980, ngành công nghiệp ô tô của Mỹ đã phải chịu sức

ép cạnh tranh rất lớn từ các công ty ô tô nước ngoài đặc biệt là Nhật Bản và Đức

Hiện tại, ở các nước phát triển, ngành công nghiệp ô tô đang bị đình trệ dothị trường xe hơi khá ảm đạm Trong khi đó, ngành công nghiệp ô tô ở các nướcđang phát triển như Ấn Độ và Brazil, mức tăng trưởng luôn cao hơn qua mỗi năm,

do thị trường ô tô trong nước ngày càng trở nên hưng thịnh

Nhìn lại lịch sử hình thành và phát triển của ô tô và ngành sản xuất ô tô thếgiới, có thể hoàn toàn đồng ý với ý kiến cho rằng thế kỷ 20 là thế kỷ của ô tô Quátrình phát triển của ngành công nghiệp ô tô trên thế giới có thể chia làm 3 giai đoạn:

+ Trước năm 1945: Nền công nghiệp ô tô của thế giới chủ yếu tập trung tại

Mỹ, sản lượng công nghiệp ô tô ở Tây Âu và Nhật Bản rất thấp

+ Giai đoạn 1945-1960: Sản lượng công nghiệp ô tô của Nhật Bản và Tây Âutăng mạnh song còn nhỏ bé so với Mỹ

+ Giai đoạn từ 1960 trở lại đây: Nền công nghiệp sản xuất ô tô xe máy Nhật

đã vươn lên mạnh mẽ và đã chiếm vị trí thứ nhất trong ngành công nghiệp to lớnnày Nhật đã trở thành đối thủ số một của Mỹ và Tây Âu trong ngành công nghiệp ô

tô Sản lượng ô tô trên thế giới, từ năm 1960 đến nay, gần như ổn định và tập trungvào 3 trung tâm công nghiệp lớn là Mỹ, Nhật Bản và Tây Âu

Tóm lại, trong quá trình phát triển kinh tế, mỗi quốc gia khu vực đều sớmnhận thấy tầm quan trọng của ngành công nghiệp ô tô và cố gắng xây dựng ngànhcông nghiệp này ngay khi có thể Nhưng không vì thế mà ngành công nghiệp ô tôthế giới trở nên manh mún, nhỏ lẻ mà chính các tập đoàn ô tô khổng lồ hoạt độngxuyên quốc gia như một sợi dây xâu chuỗi liên kết có vai trò quyết định trong việchình thành và phát triển ngành công nghiệp ô tô các quốc gia nói riêng và ngànhcông nghiệp ô tô thế giới nói chung Vậy nên ngành công nghiệp ô tô thế giới hìnhthành, lớn mạnh và phát triển gắn liền với sự ra đời, liên kết, hợp tác, sáp nhập vàlớn mạnh không ngừng của các tập đoàn ô tô khổng lồ hoạt động ở khắp các quốcgia, châu lục.

1.2 Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô

1.2.1 Những vấn đề cơ bản về chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu

*/ Xét trong quá trình vận động của hàng hóa qua cửa khẩu thì thuế

quan có 2 loại:

+ Thuế xuất khẩu: thuế đánh trên hàng hóa xuất khẩu qua biên giới quốc gia+Thuế nhập khẩu: thuế đánh trên hàng hóa nhập khẩu từ thị trường nướcngoài vào thị trường trong nước

Trong điều kiện nền kinh tế mở, các khái niệm: cửa khẩu, biên giới quốc gia,thị trường trong nước, thị trường nước ngoài… cần được hiểu theo nghĩa rộng vàxuất hiện các hình thức kinh tế như khu chế xuất, khu kinh tế mở,… được hìnhthành và hoạt động với các quy chế đặc thù, được hưởng các quyền ưu đã riêng

Có khá nhiều khái niệm khác nhau về thuế xuất nhập khẩu xuất phát từnhững cách tiếp cận khác nhau: từ quan điểm về kinh tế chính trị, từ góc độ cái nhìncủa người thu thuế tới người nộp thuế, rồi trên khía cạnh pháp luật… Nhìn chung,chúng ta có thể hiểu: Thuế xuất nhập khẩu là một loại thuế quan đánh vào hàng mậudịch, phi mậu dịch, khi hàng hóa đi qua khu vực hải quan của một nước

Hiện nay, có nhiều quan niệm khác nhau về thuế tuỳ cách thức tiếp cận nghiên cứu:+ Trên góc độ kinh tế học, thuế là một biện pháp đặc biệt, theo đó, Nhà nước

sử dụng quyền lực của mình để chuyển một phần nguồn lực từ khu vực tư sang khuvực công, nhằm thực hiện các chức năng kinh tế - xã hội của Nhà nước

+ Trên góc độ phân phối thu nhập thì thuế là hình thức phân phối và phânphối lại tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân nhằm hình thành các quỹ tiền tệtập trung của nhà nước để đáp ứng các nhu cầu chi tiêu cho việc thực hiện các chứcnăng nhiệm vụ của Nhà nước

+ Trên góc độ người nộp thuế, thuế được coi là khoản đóng góp bắt buộc màmỗi tổ chức, cá nhân phải có nghĩa vụ đóng góp cho nhà nước theo luật định để đápứng nhu cầu chi tiêu cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ Nhà nước

Một trong các khái niệm về thuế được thừa nhận chung là: “Thuế là mộtkhoản đóng góp bắt buộc của các pháp nhân, thể nhân cho Nhà nước theo mức độ

và thời hạn được pháp luật quy định, không mang tính chất hoàn trả trực tiếp, nhằm

sử dụng cho mục đích chung toàn xã hội”

Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu là công cụ rất quan trọng để nhà nước thực hiệnchính sách kinh tế của mình, quản lý các hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu; mở rộngquan hệ kinh tế đối ngoại; nâng cao hiệu quả của hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu

Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu là nguồn thu quan trọng cho ngân sách nhà nước.Mục tiêu chung của các quốc gia là sử dụng thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu để tạo nguồnthu cho ngân sách nhà nước Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu cấu thành trong giá cả hànghoá, làm tăng giá hàng hoá, do đó có tác dụng điều tiết xuất khẩu, nhập khẩu và hướngdẫn tiêu dùng; bởi vì lượng hàng hoá xuất khẩu hay nhập khẩu phụ thuộc vào sức tiêuthụ hàng hoá, yếu tố này lại phụ thuộc vào giá cả Giá cả hàng hoá cao hay thấp sẽ quyếtđịnh việc giảm hoặc tăng sức cạnh tranh của hàng hoá đó trên thị trường Thông qua thuếxuất khẩu, thuế nhập khẩu nhà nước điều tiết việc xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá

Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu có tác dụng bảo hộ nền sản xuất trong nước giảmbớt nạn thất nghiệp vì việc đánh thuế nhập khẩu cao thì hàng hoá nhập khẩu sẽ giảm; để bùvào lượng hàng hoá nhập khẩu đó nhà nước ta phải mở rộng đầu tư, phát triển sản xuất, tạo

ra nhiều công ăn việc làm cho người lao động từ đó góp phần giải quyết nạn thất nghiệptrong nước Việc đánh thuế cao vào hàng hoá nhập khẩu sẽ giúp các nhà sản xuất trongnước có thể cạnh tranh được với hàng hoá nhập khẩu Ðặc biệt thuế xuất khẩu, thuế nhậpkhẩu giúp cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh các ngành còn non trẻ trong nước cóthời gian trưởng thành và sinh lời để từ đó có thể cạnh tranh với hàng hoá nhập khẩu

Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu là công cụ để nhà nước thực hiện chính sáchphân biệt đối xử trong quan hệ thương mại đối với các nước Luật thuế xuất khẩu,nhập khẩu là công cụ quan trọng để Nhà nước thực hiện chức năng quản lý và nângcao hiệu qủa hoạt động xuất nhập khẩu trong cả nước.

*/ Tác động của thuế xuất khẩu, nhập khẩu lên nền kinh tế

Thuế xuất khẩu làm tăng giá hàng hóa trên thị trường quốc tế và giữ giáthấp hơn ở thị trường nội địa Điều đó có thể làm giảm lượng khách hàng ở nướcngoài do họ sẽ cố gắng tìm kiếm các sản phẩm thay thế Đồng thời nó cũng khôngkhích lệ các nhà sản xuất trong nước áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và côngnghệ để tăng năng xuất, chất lượng và giảm giá thành Tuy nhiên, nếu khả năngthay thế thấp, thuế quan xuất khẩu sẽ không làm giảm nhiều khối lượng hàng hóaxuất khẩu và vẫn mang lại lợi ích đáng kể cho nước xuất khẩu Thuế nhập khẩu cóvai trò quan trọng trong việc bảo hộ thị trường nội địa, đặc biệt là bảo hộ cácngành công nghiệp non trẻ

Thuế quan nhập khẩu sẽ làm tăng giá hàng hóa, do vậy sẽ khuyến khíchcác nhà sản xuất trong nước Tuy nhiên, điều đó cũng sẽ làm giảm khả năng cạnhtranh của hàng hóa sản xuất trong nước Thuế nhập khẩu có thể giúp cải thiệnthương mại của nước đánh thuế Có thể có nhiều sản phẩm mà giá của chúngkhông tăng đáng kể khi bị đánh thuế Đối với loại hàng hóa này thuế quan có thểkhuyến khích nhà sản xuất ở nước ngoài giảm giá Khi đó lợi nhuận sẽ đượcchuyển dịch một phần cho nước nhập khẩu Tuy nhiên, để đạt được hiệu ứng đó,nước nhập khẩu phải là nước có khả năng chi phối đáng kể đối với cầu thế giớicủa hàng hóa nhập khẩu

Tác động của thuế nhập khẩu đến nền kinh tế: Khi đánh thuế nhập khẩu,người sản xuất hàng trong nước được lợi nhưng người tiêu dùng bị thiệt hại vì nólàm tăng giá của hàng nhập khẩu từ mức giá thế giới lên bằng với giá thế giới cộngvới thuế nhập khẩu

Mục đích thực hiện chính sách thuế xuất nhập khẩu là nhằm huy động

nguồn lực tài chính cho Ngân sách nhà nước Hạn chế xuất khẩu các mặt hàng cầnthiết Thúc đẩy sự phát triển của sản xuất nội địa Tăng cường hoặc hạn chế hàng

hóa ra vào thị trường trong nước Thông qua công cụ thuế Nhà nước khuyến khích

và thu hút đầu tư từ nước ngoài Nâng cao hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu.Góp phần hướng dẫn tiêu dùng trong nước Góp phần mở rộng quan hệ kinh tế đốingoại, hợp tác quốc tế Cũng giống như các chính sách thuế khác thuế xuất khẩu,nhập khẩu thể hiện hai vai trò cơ bản

- Góp phần vào việc phát triển và bảo hộ sản xuất nội địa:

Thuế nhập khẩu có tác dụng bảo hộ sản xuất và thường được coi là mộtchính sách để bảo vệ ngành công nghiệp non trẻ

Một mức thuế quan đánh vào hàng nhập khẩu cạnh tranh với hàng hóa trongnước sẽ làm cho giá cả trong nước tăng lên Giá cả tăng lên làm giảm nhu cầu tiêudùng, tăng sản xuất trong nước và giảm nhập khẩu Do vậy, có thể nói thuế quan là

- Thuế nhập khẩu góp phần tạo nguồn thu cho ngân sách:

Trên mỗi đơn vị nhập khẩu, Nhà nước thu được một số thuế nhất định Vàtrong một nước mà hệ thống chưa phát triển, thuế nhập khẩu gần như là một nguồnthu chính vì dễ thực thu Nhiều nước châu Á phát triển nhờ vào thương mại quốc tế,

và điều đáng ngạc nhiên là thuế nhập khẩu chiếm một tỷ lệ cao trong tổng nguồnthu Chính phủ

*/ Chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu ô tô

Cũng giống như các loại thuế nhập khẩu đánh vào các mặt hàng khác, thuếnhập khẩu ô tô là một công cụ của Nhà Nước để điều hành, quản lý lượng ô tô nhậpkhẩu vào thị trường cũng như các nhà sản xuất

*/ Các chính sách thuế liên quan đến người sử dụng ô tô

- Chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt;

Hầu hết các nước đều áp dụng phương thu theo tỷ lệ phần trăm trên giá trị(bao gồm cả thuế GTGT, thuế nhập khẩu nếu có) Ở hầu hết các nước mức thuế suấtthuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô có phân biệt theo đặc điểm xe, như theo số chỗngồi, theo dung tích xi lanh hay loại xe Việc đánh thuế vào ô tô nhập khẩu sẽ giúpcho các doanh nghiệp lắp ráp và sản xuất ôtô trong nước có ưu thế về giá hơn so vớicác đối thủ cạnh tranh ngoại nhập trên thị trường

- Chính sách thuế GTGT (thuế tiêu dùng);

Bên cạnh việc phải nộp thuế tiêu thụ đặc biệt, ở tất cả các quốc gia có ápdụng thuế tiêu dùng (thuế GTGT) thì mặt hàng ô tô cũng còn phải chịu thêm khoảnthuế tiêu dùng Ở phần lớn các quốc gia, mức thuế suất áp dụng đối với ô tô thường

là mức thuế suất phổ thông Tương tự như các hàng hóa khác, mức thuế suất thuếtiêu dùng (GTGT) đối với ô tô có sự khác biệt khá lớn giữa các quốc gia Theo đó,mức thuế suất thuế GTGT đối với ô tô đặc biệt cao ở các nước ở trong EU và thuộcĐông Âu Trong khu vực Châu á, Trung Quốc có mức thuế suất thuế GTGT là 17%,Phi-líp-pin là 12%, Nhật Bản là 5% (lên 10% vào năm 2015), ở Singapore là 7%(Singapore trước đây là 2%) và ở Thái Lan là 7%

- Chính sách thu đối với hoạt động đăng ký xe, cấp biển số xe;

Chính sách thu này ở các nước trên thế giới là khá đa dạng và có nhiều têngọi khác nhau Có nước gọi là phí (lệ phí), có nước gọi là thuế Nhiều nước thu lệphí đăng ký khi thực hiện đăng ký phương tiện (bao gồm đăng ký lần đầu và đăng

ký lại) với mục đích là để bù đắp cho các chi phí liên quan trong quá trình thực hiệnđăng ký Một số nước còn áp dụng các khoản thu tại thời điểm đăng ký lần đầu(hoặc chuyển nhượng lần sau) như là một khoản thuế

*/ Các khoản thu liên quan để quá trình lưu hành, sử dụng ô tô

Nhìn chung các loại phí, lệ phí chi liên quan lưu thông và sử dụng xe ởcác nước thường bao gồm: phí bảo hiểm, thuế địa phương (local tax), phí/thuếlưu thông đường bộ, thuế tiêu thụ nhiên liệu/thuế xăng, chi phí nhiên liệu để lưuhành xe

*/ Các khoản thuế, phí, lệ phí liên quan đến quá trình chuyển nhượng phương tiện

Bên cạnh việc phải nộp thuế tiêu dùng (thuế GTGT) và lệ phí đăng ký, ở một

số quốc gia, việc chuyển nhượng phương tiện còn phải nộp thuế chuyển nhượng (têngọi ở một số nước có sự khác nhau, có nước gọi là thuế mua sắm phương tiện, cónước gọi là thuế chuyển nhượng phương tiện) Ví dụ, cá nhân mua phương tiện gắnmáy ở Hàn Quốc chịu mức thuế là 2% mức giá tại thời điểm chuyển nhượng ỞTrung Quốc, khi mua/chuyển nhượng phương tiện thì người mua phải chịu thuế muasắm phương tiện với mức thuế suất 10% giá trị xe hay ở Úc người mua phương tiện

phải nộp thuế thuế tem (stamp duty) với mức thuế suất do từng bang quyết định đô-nê-xi-a cũng có loại thuế tương tự Cách thu các loại thuế này ở các nước thu cơbản như lệ phí trước bạ ở Việt Nam (đều do người mua trả), song chỉ khác các nướcgọi là thuế

In-1.2.2 Các khía cạnh tác động của chính sách thuế đến sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô

Nhiều quốc gia đang phát triển, do hạn chế về quy mô ngân sách màkhông thể trợ cấp cho những ngành nghề ưu tiên, đã sử dụng thuế như một công

cụ hữu hiệu nhằm phát triển các lĩnh vực cần khuyến khích đầu tư Ngành công

nghiệp ô tô của mỗi quốc gia trong quá trình phát triển cũng vậy phụ thuộc nhiềuyếu tố, trong đó yếu tố về chính sách thuế phí đóng vai trò quan trọng: hoặckhuyến khích hoặc kìm hãm sự phát triển Chính sách thuế ổn định, phù hợp vớiđặc thù ngành công nghiệp ô tô sẽ tác động tích cực khuyến khích sự phát triểntuy nhiên chính sách thuế không ổn định, nhiều biến dộng sẽ kìm hãm sự pháttriển của ngành công nghiệp ô tô Mỗi một thời điểm, mỗi một sự thay đổi vềchính sách thuế đều có những tác động của thuế xuất nhập khẩu ảnh hưởng trựctiếp đến nguồn đầu vào các loại xe cũng như linh kiện phụ kiện (các chính sáchthuế nhập khẩu về ô tô,linh kiện phụ kiện); tác động đến quá trình sản xuất xe ô

tô trong nước và ảnh hưởng đến quá trình tiêu thụ xe nhập khẩu cũng như sảnxuất, lắp ráp trong nước

Cụ thể, chính sách thuế tác động đến sự phát triển của ngành công nghiệp ô

tô ở các khía cạnh sau:

*/ Tác động đến tốc độ tăng trưởng, thị trường xuất khẩu, nhập khẩu của ngành công nghiệp ô tô

Để thực hiện các mục tiêu này, một trong những công cụ quan trọng mà nhànước sử dụng là chính sách thuế Nội dung điều tiết của thuế gồn hai mặt: Kích

thích và hạn chế Nhà nước đã sử dụng chính sách thuế một cách linh hoạt trong

từng thời kỳ nhất định, bằng việc tác động vào cung và cầu nhằm điều chỉnh chu kỳkinh doanh của nền kinh tế thị trường

Khi tốc độ tăng trưởng của ngành công nghiệp ô tô kém phát triển, tức là khiđầu tư ngừng trệ, sản xuất và tiêu dùng đều giảm thì nhà nước dùng thuế để kíchthích đầu tư và khuyến khích tiêu dùng

Bằng việc giảm thuế đánh vào sản xuất, giảm thuế đối với hàng sản xuất ra

để khuyến khích tạo lợi nhuận, kích thích việc đầu tư vào sản xuất

Bằng việc giảm thế đánh vào tiêu dùng nhằm khuyến khích tiêu dùng

Để hạn chế và gây áp lực đối với việc lưu giữ vốn không đưa vào đầu tư, cóthể tăng thuế đánh vào thu nhập về tiền gửi tiết kiệm và thu nhập về tài sản dự trữ,

từ đó sẽ khuyến khích việc đưa vốn vào đầu tư, sản xuất kinh doanh

Khi tốc độ tăng trưởng của ngành công nghiệp ô tô phát triển nhanh, để ngănchặn sự phát triển dẫn đến lạm phát và khủng hoảng thừa thì nhà nước dùng thuế đểgiảm tốc độ đầu tư ồ ạt và giảm bớt mức tiêu dùng của xã hội Song việc tăng thuếphải được xem xét trong một giới hạn cho phép để đảm bảo vừa tăng nguồn thu chongân sách nhà nước vừa điều chỉnh cơ cấu ngành hợp lý

Ví dụ: Nếu các loại thuế, phí giảm thì giá tiêu dùng ô tô sẽ giảm, sẽ kíchthích sản xuất và tiêu thụ ô tô Theo tiến trình tự do hóa thương mại thì xu thế tấtyếu sẽ phải cắt giảm thuế quan và hạn chế khả năng cạnh tranh cao của nghànhsản xuất lắp ráp ô tô trong nước Vì vậy cần có sự đột phá về khoa học kỹ thuậtcông nghệ trong phát triển nghành này trong những năm tới Sự thay đổi các loạithuế, phí này đều có thể ảnh hưởng tới giá tiêu dùng ô tô và ảnh hưởng đến cung –cầu ô tô trên thị trường hiện nay Tuy nhiên, các loại thuế, phí có thuế xuất cao nhenhập khẩu, thuế TTĐB và lệ phí trước bạ thường hay thay đổi làm ảnh hưởng tớiđến giá và lượng tiêu thu ô tô Trong khi, thuế GTGT, thuế thu nhập doanh nghiệp

ít thay đổi, còn các loại phí khác rất nhỏ so với giá xe ô tô nên xem như không ảnhhưởng

*/ Tác động đến lắp ráp và sản xuất xe ô tô trong nước:

Ngày nay, cách tốt nhất để phát triển mạnh mẽ trong dây chuyền cung ứng ô

tô là phải hiểu được sự thay đổi - không thể đoán trước và đoán trước được - và ápdụng các bài học kinh nghiệm này để nhanh chóng đưa ra quyết định cho doanh

nghiệp mình Các nhà cung cấp ô tô phải đáp ứng nhanh chóng cho các thị trường

chủ lực, đặc biệt là khi xu hướng sản xuất vĩ mô và tăng trưởng tiêu thụ đang dầnchuyển sang các nước BRIC (Brazil, Nga, Ấn Độ, và Trung Quốc) cũng như các thịtrường lớn khác trong khu vực Châu Á Thái Bình Dương Tuy nhiên, việc xác định

được làm sao để đáp ứng với thị trường một cách chiến lược không phải khi nàocũng rõ ràng Chính vì vậy chính sách thuế của mỗi một quốc gia ảnh hưởng khôngnhỏ đến sự đổi mới của ngành công nghiệp ôt ô Đối với quốc gia có chính sáchthuế ổn định, phù hợp với điều kiện phát triển, công nghiệp hỗ trợ ô tô hợp lý sẽ tạođiều kiện thuận lợi đến các doanh nghiệp và ngược lại

Ví dụ như ở Malaysia cũng tương tự như những chính sách công nghiệp củaThái Lan trong giai đoạn thay thế hàng nhập khẩu Đó là việc sử dụng công cụ thuế

và quy định tỷ lệ nội địa hóa để thúc đẩy ngành công nghiệp ô tô non trẻ hình thànhcác liên kết giữa nhà lắp ráp với các nhà cung cấp linh kiện Vào năm 1980, Tậpđoàn Công nghiệp nặng của Malaysia (HICOM) đã được chỉ định để sản xuất xethương hiệu Proton, một sản phẩm liên doanh giữa HICOM và Mitsubishi Năm

1985, những chiếc xe Proton Saga đầu tiên được xuất xưởng Lúc này, cơ quan pháttriển công nghiệp Malaysia bắt đầu bắt buộc các nhà sản xuất xe chỉ sản xuất giớihạn số lượng mẫu xe và không cạnh tranh trực tiếp với các mẫu xe của Proton Vàonhững năm sau đó, chính phủ cung cấp những khoản vay lãi suất thấp để người tiêudùng mua các mẫu xe của Malaysia

Kết quả là Proton nhanh chóng thâm nhập thị trường nội địa chủ yếu nhờcạnh tranh về giá có sự điều tiết của chính phủ Được hưởng ưu đãi về thuế nhậpkhẩu linh kiện và các loại thuế khác, Proton ban đầu đã có thể định giá sản phẩm rẻhơn thị trường ít nhất 10% và sau đó tăng lên khoảng 20% nhờ các khoản ưu đãi vàgiảm thuế của chính phủ

Năm 1991, một nhà sản xuất xe quốc gia khác (Perodua, công ty liên doanhvới Daihatsu) cũng đã sản xuất những mẫu xe (Kancil) với kích thước động cơ nhỏhơn 1.000cc và rẻ hơn Proton để đáp ứng nhu cầu của thị trường xe phân khúc trungbình Công ty này cũng được hưởng tất cả các ưu đãi mà Proton có được

Hai thương hiệu xe quốc gia chiếm đến 90% thị trường xe nội địa vào năm

2000 Họ chiếm gần như toàn bộ thị trường nội địa cho mẫu xe dưới 1.600cc Sốlượng linh kiện được sản xuất trong nước tăng từ 228 vào năm 1985 lên 4.850 vàocuối những năm 1990 và tỷ lệ nội địa hóa tăng lên trên 80%

Ngành công nghiệp ô tô của Malaysia chưa thể thành công trong mục tiêu

xuất khẩu so với Thái Lan và đặc biệt các thương hiệu xe riêng của quốc gia nàychưa thể hoàn thành mục tiêu thâm nhập thị trường thế giới như các thương hiệu xeHàn Quốc (do các ưu đãi của chính phủ Malaysia không đi kèm điều kiện tăng sảnlượng xuất khẩu, trong khi thị trường nội địa lại không đủ lớn để đảm bảo hiệu quảkinh tế nhờ quy mô).

*/ Chính sách thuế tác động đến giá thành, tiêu thụ ô tô

Đối với xe ô tô nói riêng và xe nhập khẩu nói chung, giá tính thuế giữ vai tròquan trọng để xác định giá thành của sản phẩm Do ô tô nhập khẩu bị đánh thuếnhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB), thuế giá trị gia tăng (GTGT) được tínhbao gồm giá tính thuế cộng với các loại thuế đã đánh trước đó Chính vì vậy, giátính thuế là một nhân tố quan trọng để xác định giá bán ô tô

Nhà nước dùng chính sách thuế, phí làm công cụ chính để điều tiết thị trường

ô tô trong nước Trong phần này tác giả tập trung vào 3 loại thuế, phí là thuế nhậpkhẩu, thuế TTĐB và lệ phí trước bạ có mức độ và tần suất thay đổi nhiều và xem là

có tác động nhiều đến lượng xe tiêu thụ

Thị phần ngành ô tô là phần thị trường tiêu thụ sản phẩm mà doanh nghiệpchiếm lĩnh, hay thị phần bằng số sản phẩm bán ra của doanh nghiệp / tổng sản phẩmtiêu thụ của thị trường Thị phần nói rõ phần sản phẩm tiêu thụ của riêng doanhnghiệp so với tổng sản phẩm tiêu thụ trên thị trường Chính vì vậy chính sách thuếcủa một quốc gia đối với ngành công nghiệp ô tô có ảnh hưởng rất lớn đến thị phầnngành Tại mỗi thời điểm tăng hoặc giảm thuế của một quốc gia đều ảnh hưởngtrực tiếp đến thị phần của mỗi doanh nghiệp

Ví dụ: Như chính sách thuế xuất nhập khẩu của Thái Lan; Công nghiệp ôtôThái Lan bắt đầu phát triển nhanh sau năm 2000, vươn lên dẫn đầu thị trườngĐông Nam Á Hiện nay, 14 hãng xe lớn trên thế giới có nhà máy tại Thái Lan, vớisản lượng khoảng 2 triệu chiếc/năm, nhiều hơn so với các nước Bỉ, Anh, Italy,Cộng hòa Séc và Thổ Nhĩ Kỳ cộng lại Hiện nay, công nghiệp ôtô Thái Lan lớnnhất Đông Nam Á và đứng thứ 12 trên thế giới Hầu hết xe hơi sản xuất tại Thái

Lan đều được cấp phép bởi các công ty nước ngoài hoặc dạng lắp ráp (CKD) nhưBMW và Mercedes.

Thái Lan đang tận dụng hiệp định Mậu dịch Tự do Đông Nam Á để pháttriển thị trường, xuất khẩu đi các nước trong khu vực Đây là thị trường xe bán tảilớn nhất trên thế giới với hơn 50% thị phần

So với các chính phủ khác trong khu vực có định hướng xây dựng các hãng

xe nội địa, Thái Lan sớm liên minh với các nhà sản xuất lớn trên thế giới để giảmthời gian nghiên cứu và phát triển Chính phủ Thái Lan hỗ trợ các nhà sản xuất linhkiện để tăng tỷ lệ nội địa hóa đối với sản phẩm lắp ráp trong nước

Năm 1960, chính phủ Thái Lan ban hành chính sách thay thế nhập khẩu đểthúc đẩy công nghiệp địa phương Năm 1961, công ty xe hơi đầu tiên là Anglo-ThaiMotor Company (liên doanh giữa Ford và Công ty Công nghiệp ôtô Thái Lan) bắtđầu lắp ráp tại địa phương Các nhà sản xuất Nhật Bản như Nissan, Toyota xuất hiệnngay sau đó và bắt đầu xây dựng dây chuyền

Năm 1970, thị trường xe hơi Thái Lan đạt khoảng 10.667 chiếc, trong đó xelắp ráp chiếm 50% Chính phủ Thái Lan ưu đãi thuế đối với các công ty lắp ráp giúpgiảm thâm hụt thương mại do nhập khẩu xe nguyên chiếc

Chính phủ Thái Lan tăng thuế đối với xe nhập khẩu nguyên chiếc (CBU) vàtăng cường các quy định về nội địa hóa (lên tới 25% vào năm 1975) Nhưng điềunày vẫn chưa đủ để xe lắp ráp nội địa cạnh tranh với xe nhập khẩu Sau khi tăngthuế đối với xe CBU lên 150%, thậm chí xe nhập khẩu bị cấm vào năm 1978, tỷ lệ

xe nội địa tăng lên rõ rệt Năm 1983, tỷ lệ nội địa hóa trên xe lắp ráp tại Thái Lanđạt 45%

Năm 1985, để bảo hộ các công ty xe trong nước, chính phủ Thái Lan một lầnnữa tăng thuế nhập khẩu xe CBU dung tích trên 2.3 lít lên 300%

Năm 1991, các loại thuế nhập khẩu được nới lỏng do xe trong nước đã tìmđược chỗ đứng Khi này xe nhập khẩu Hàn Quốc tràn vào thị trường buộc các công

ty xe Nhật lắp ráp nội địa phải giảm giá thành

Ngày nay, Thái Lan được mệnh danh là "Detroit của phương Đông" bởi đây

là cái nôi của ngành công nghiệp xe hơi khu vực, xuất khẩu đi toàn thế giới

1.3 Kinh nghiệm xây dựng chính sách thuế xuất nhập khẩu đối với