THƯƠNG LƯỢNG, hòa GIẢI TRANH CHẤP LAO ĐỘNG cá NHÂN THEO PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM từ THỰC TIỄN các KHU CÔNG NGHIỆP tại QUẬN BÌNH tân, THÀNH PHỐ hồ CHÍ MINH

Trong tình hình mới, khi đất nước ngày càng hội nhập và phát triển thìvấn đề hoàn thiện các quy định pháp luật lao động về thương lượng, hòa giải và nâng cao hiệu quả giải quyết tranh ch

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN HỒNG NHẪN

THƯƠNG LƯỢNG, HÒA GIẢI TRANH CHẤP LAO ĐỘNG

CÁ NHÂN THEO PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM TỪ

THỰC TIỄN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP

TẠI QUẬN BÌNH TÂN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT KINH TẾ

HÀ NỘI, Năm 2019

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN HỒNG NHẪN

THƯƠNG LƯỢNG, HÒA GIẢI TRANH CHẤP LAO ĐỘNG

CÁ NHÂN THEO PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM TỪ

THỰC TIỄN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP

TẠI QUẬN BÌNH TÂN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LỜI CAM ĐOAN

Luận văn là kết quả của quá trình bản thân tự nghiên cứu, tìm hiểu từ lýluận và thực tiễn áp dụng tại các Khu công nghiệp tại quận Bình Tân, thànhphố Hồ Chí Minh Quá trình hoàn thành Luận văn này tôi có nghiên cứu một

số tài liệu của các luận văn, khóa luận và các bài viết của một số tác giả khác;Song việc trích dẫn các số liệu có dẫn nguồn rõ ràng, cụ thể Tôi xin camđoan đây là sản phẩm nghiên cứu của cá nhân tôi, không vi phạm quyền sởhữu trí tuệ của các tác giả khác Nếu vi phạm tôi xin chịu hoàn toàn tráchnhiệm

Tác giả luận văn

Trần Hồng Nhẫn

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, em xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắcnhất tới Tiến sĩ: Cô Phạm Thị Thúy Nga – Giảng viên Viện Hàn Lâm KhoaHọc và Xã hội đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo em trong thời gian hoàn thànhluận văn; Cảm ơn Ban Giám hiệu Học viện đã tạo mọi điều kiện cho em đượcnghiên cứu các tài liệu, góp phần sự thành công của luận văn

Em xin cảm ơn gia đình và bạn bè đã luôn là nguồn động viên, giúp đỡtrong thời gian em nghiên cứu, hoàn thành luận văn!

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ THƯƠNG LƯỢNG, HÒA GIẢI TRANH CHẤP LAO ĐỘNG CÁ NHÂN VÀ QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN NAY VỀ THƯƠNG LƯỢNG, HÒA GIẢI TRANH CHẤP LAO ĐỘNG CÁ NHÂN 11

1.1 Khái niệm chung về pháp luật thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân 11

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm tranh chấp lao động cá nhân

11 1.1.2 Khái niệm, đặc điểm thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân 15

1.1.3 Khái niệm, đặc điểm pháp luật thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân 21

1.2 Quy định pháp luật Việt Nam hiện hành về thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân 22

1.2.1 Thương lượng, hòa giải là một trong các nguyên tắc giải quyết tranh chấp lao động 22

1.2.2 Thương lượng giải quyết tranh chấp lao động cá nhân 24

1.2.3 Hòa giải tranh chấp lao động cá nhân 27

1.3 Trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp lao động cá nhân 27

1.3.1 Trình tự hoà giải tranh chấp lao động cá nhân tại Hội đồng hoà giải lao động cơ sở và Hoà giải viên lao động 30

1.3.2 Trình tự giải quyết tại Toà án nhân dân 31

Chương 2: THỰC TIỄN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THƯƠNG LƯỢNG, HÒA GIẢI TRANH CHẤP LAO ĐỘNG CÁ NHÂN TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP QUẬN BÌNH TÂN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 43

2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cánhân tại Khu công nghiệp quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh 43

2.1.1 Đặc điểm kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội 43 2.1.2 Đặc điểm quan hệ lao động 49 2.1.3 Chủ thể có thẩm quyền hòa giải 51

2.2 Những thành tựu trong thực hiện pháp luật về giải quyết tranh chấp laođộng cá nhân bằng thương lượng, hòa giải 572.3 Những hạn chế trong thực hiện pháp luật về giải quyết tranh chấp laođộng cá nhân bằng thương lượng, hòa giải 60

Chương 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ THƯƠNG LƯỢNG, HÒA GIẢI TRANH CHẤP LAO ĐỘNG CÁ NHÂN VÀ CÁC GIẢI PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN 69

3.1 Định hướng hoàn thiện pháp luật về thương lượng, hòa giải tranh chấplao động cá nhân 693.2 Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về thương lượng, hòa giải tranh chấp laođộng cá nhân 703.3 Các giải pháp tổ chức thực hiện pháp luật về thương lượng, hòa giải tranhchấp lao động cá nhân bằng hòa giải từ kinh nghiệm của quận Bình Tân,thành phố Hồ Chí Minh 73

KẾT LUẬN 79 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BLĐTBXH: Bộ Lao động Thương binh và Xã HộiKCX-KCN: Khu chế xuất – Khu công nghiệpNĐ-CP: Nghị định – Chính Phủ

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong các quan hệ xuất hiện, tồn tại và được thừa nhận nền kinh tế thịtrường, quan hệ lao động là một loại quan hệ đặc biệt bởi nó vừa là quan hệ

có tính cá nhân, vừa là quan hệ có tính tập thể; vừa là quan hệ kinh tế, vừa làquan hệ mang tính xã hội và nhân văn sâu sắc Quan hệ lao động trong thịtrường được xác lập trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng và không trái pháp luật.Pháp luật điều chỉnh quan hệ lao động trong thị trường lao động chủ yếu làquy định của Bộ luật Lao động và văn bản hướng dẫn

Như đã trình bày, quan hệ lao động được xác lập trên cơ sở thỏa thuận

tự nguyện, bình đẳng giữa các bên – do đó, về lý thuyết quan hệ lao dộngkhông có xung đột, bởi vì người ta không thể bất đồng và dẫn đến tranh chấpvới những quyền và nghĩa vụ do chính mình tạo ra Tuy nhiên, có rất nhiềucác nguyên nhân khách quan và chủ quan khác nhau mà dường như tranhchấp lao động là vấn đề có tính khách quan và phổ biến Về khách quan, thỏathuận của các bên trong quan hệ lao động được thực hiện tại một thời điểmnhất định với những điều kiện, khả năng, mong muốn có tính thời điểm Tuynhiên, quan hệ lao động lại được thực hiện thường trong một thời gian khádài, theo đó cùng với sự thay đổi về quy mô và khả năng phát triển của doanhnghiệp, điều kiện kinh tế - xã hội, lạm phát dẫn đến sự thay đổi về điềukiện, khả năng thực hiện quan hệ lao động của hai bên Về chủ quan, đó là sựchuyển biến và thay đổi về nhận thức của các chủ thể - dù theo chiều hướngtích cực hay tiêu cực cũng ảnh hưởng đến các thỏa thuận ban đầu của quan hệlao động Ngoài ra, các quy định của pháp luật lao động đang trong quá trình

bổ sung, hoàn thiện cùng nhân tố ảnh hưởng đến tính ổn định của quan hệ laođộng xảy ra khá phổ biến và như là một tất yếu của thị trường lao động Tranhchấp lao động xảy ra được giải quyết theo nhiều phương thức khác nhau trong

đó, doanh nghiệp sẽ sử dụng và đòi hỏi cao ở người lao động nhưng lại trảcông chưa thật sự tương xứng với công sức mà người lao động đã bỏ ra hoặckhông đảm bảo được các điều kiện cơ bản cho người lao động trong quá trình

sử dụng lao động Điều này dẫn đến việc các tranh chấp lao động trong đó cótranh chấp lao động cá nhân ngày một gia tăng, đặc biệt gia tăng nhiều tại cáckhu công nghiệp, nơi có số lượng người lao động đông đảo, phức tạp như khucông nghiệp Đồng Nai, khu công nghiệp Bình Dương, khu công nghiệp LinhTrung, khu công nghiệp Tân Tạo, khu công nghiệp Vĩnh Lộc,…

Việc giải quyết tranh chấp lao động giữa người lao động và người sửdụng lao động có thể thực hiện thông qua nhiều phương thức như thươnglượng, hòa giải hoặc tố tụng Tuy nhiên, quan hệ lao động là một mối quan hệ

xã hội mang tính chất đặc thù, người sử dụng lao động cần người lao độnglàm việc để duy trì và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh, người laođộng thì cần có công việc để có nguồn thu nhập phục vụ cho cuộc sống củabản thân và gia đình Do đó, khi giải quyết tranh chấp trong quan hệ lao động,các bên đều mong muốn có thể thông qua thương lượng, hòa giải đạt được kếtquả giải quyết thống nhất Đây là phương thức đơn giản, nhanh gọn và đảmbảo được tối thiểu chi phí cho cả các bên trong tranh chấp

Thương lượng, hòa giải được đánh giá là một trong những phương thứcgiải quyết tranh chấp lao động có hiệu quả, góp phần không nhỏ vào việc duytrì và ổn định quan hệ lao động, phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta Nhằmđảm bảo cho hoạt động thương lượng, hòa giải có kết quả, pháp luật lao độngViệt Nam hiện hành đã quy định về thương lượng, hòa giải tại Bộ luật laođộng năm 2012 và các văn bản hướng dẫn thi hành Những quy định này là cơ

sở pháp lý góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết các tranh chấp lao động cánhân Tuy nhiên, thực tiễn thời gian qua cho thấy việc giải quyết các tranhchấp lao động cá nhân bằng thương lượng, hòa giải theo quy định của Bộ luậtlao động năm 2012 (dự thảo Bộ luật Lao động sửa đổi năm 2019) không đạtđược hiệu quả cao như mong muốn, nhiều tranh chấp lao động buộc phải giảiquyết bằng con đường tố tụng vì không thống nhất được phương án giải quyếttranh chấp lao động

Trong tình hình mới, khi đất nước ngày càng hội nhập và phát triển thìvấn đề hoàn thiện các quy định pháp luật lao động về thương lượng, hòa giải

và nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp lao động cá nhân bằng phươngthức thương lượng, hòa giải theo quy định của Bộ luật lao động là hết sức cầnthiết, nhằm đảm bảo cho việc giải quyết tranh chấp lao động cá nhân đượctriệt để, tiết kiệm được tối đa chi phí nhưng vẫn đảm bảo được quyền và lợiích hợp pháp của các bên trong tranh chấp

Hiện nay, pháp luật giải quyết tranh chấp lao động thông qua thươnglượng, hòa giải được quy định khá đầy đủ trong Bộ luật Lao động và Bộ luật

Tố tụng dân sự Tuy nhiên, thực tế cho thấy còn nhiều hạn chế cả về quy địnhcủa pháp luật cũng như áp dụng pháp luật nên hiệu quả còn chưa đạt nhưmong muốn Có nhiều nguyên nhân để giải thích cho hiện tượng nói trên,trong đó có những vấn đề mang tính nhận thức về mặt lý luận đối với hoạtđộng giải quyết tranh chấp lao động thông qua thương lượng, hòa giải cũng

như thực trạng quy định pháp luật Trong khi đó các công trình ngiên cứu vềvấn đề này ở nước ta cũng chưa giải quyết triệt để vấn đề này Thành phố HồChí Minh là địa bàn có số lượng tranh chấp lao động cá nhân cao nhất cả

nước Chính vì vậy, đề tài: “Thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá

nhân theo pháp luật lao động Việt Nam từ thực tiễn các Khu công nghiệp tại quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh” được tác giả lựa chọn vừa có ý

nghĩa về mặt lý luận, vừa có giá trị thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Thương lượng, hòa giải trong tranh chấp lao động tại Việt Nam và cácvấn đề có liên quan đã được nhiều học giả nghiên cứu Có thể kể đến một sốcông trình nghiên cứu như:

Vũ Thị Thu Hiền (2016), Pháp luật giải quyết tranh chấp lao động tập

thể về lợi ích ở Việt Nam, Luận án tiến sĩ, Trường Đại học Luật Hà Nội: Luận

án tập trung nghiên cứu các quy định pháp luật Việt Nam về nguyên tắc, chủthể, trình tự thủ tục trong giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích,trong đó có phương thức giải quyết tranh chấp thông qua thương lượng, hòagiải

Cao Phương Hiền (2018), Giải quyết tranh chấp lao động trong trường

hợp người lao động bị sa thải theo pháp luật Việt Nam hiện nay, Luận văn

thạc sĩ, Viện Hàn lâm Khoa học Xã Hội Việt Nam: Luận văn nghiên cứu vấn

đề giải quyết tranh chấp lao động cá nhân nhưng chỉ bó hẹp trong trường hợpngười lao động bị sa thải

Phạm Thị Thu Huyền, (2017), Pháp luật giải quyết tranh chấp lao

động cá nhân tại Tòa án từ thực tiễn tỉnh Quảng Ninh, Luận văn thạc sĩ, Viện

Đại Học Mở Hà Nội: những vấn đề lý luận cơ bản về giải quyết tranh chấplao động cá nhân tại Tòa án, trình tự thủ tục giải quyết tranh chấp lao động tạiTòa án theo quy định của pháp luật Việt Nam Đồng thời tìm hiểu về thực tiễn

áp dụng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, từ đó chỉ ra những bất cập để đưa ranhững kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc giải quyếttranh chấp lao động cá nhân tại Tòa án ;

Trần Thị Kim Chung, (2018), Pháp luật về giải quyết tranh chấp lao

động cá nhân tại Tòa án nhân dân từ thực tiễn tỉnh Phú Thọ, Trường Đại học

Mở Hà Nội: Nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về tranh chấp lao động

cá nhân và giải quyết tranh chấp lao động cá nhân tại Tòa án; thực trạng giảiquyết tranh chấp lao động cá nhân tại TAND theo quy định của pháp luật ViệtNam hiện hành và thực tiễn giải quyết tranh chấp lao động cá nhân tại TANDtại tinh Phú Thọ, từ đó đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật vànâng cao hiệu quả việc giải quyết tranh chấp lao động cá nhân tại TAND ởtinh Phú Thọ;

Nguyễn Thị Thanh Loan (2016), Giải quyết tranh chấp lao động cá

nhân qua thực tiễn xét xử của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, Luận văn

Thạc sĩ, Học viện Khoa học xã hội: Nội dung luận văn chỉ nghiên cứu về giảiquyết tranh chấp lao động cá nhân của Tòa án, trong đó có quá trình thươnglượng hòa giải tại Tòa khi thực hiện giải quyết tranh chấp Phạm vi nghiêncứu của luận văn chỉ bó hẹp qua thực tiễn xét xử của Tòa án nhân dân thànhphố Hà Nội Tuy vậy, luận văn đã cung cấp cho tác giả nguồn tài liệu thamkhảo quan trọng và hữu ích về cơ sở và quá trình giải quyết tranh chấp laođộng cá nhân tại Tòa án;

Nguyễn Thị Thanh Huệ (2014), Giải quyết tranh chấp lao động cá

nhân tại Toà án nhân dân – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Luận văn

Thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội: Luận văn nghiên cứu về giảiquyết tranh chấp lao động cá nhân tại Tòa án trên phạm vi rộng, không bó hẹptại một địa phương cụ thể Thông qua nghiên cứu, luận văn đã giúp cho tácgiả có thêm nguồn tham khảo về cơ sở lý luận và quá trình giải quyết tranh

chấp lao động cá nhân tại Tòa án, trong đó có sử dụng phương thức thươnglượng, hòa giải khi giải quyết tranh chấp

Nguyễn Thị Kim Anh (2014), Giải quyết tranh chấp lao động cá nhân

theo pháp luật Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ: Nội dung của luận văn tập trung

nghiên cứu về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân dựa trên các quy địnhcủa pháp luật Việt Nam bao gồm Bộ luật lao động, Luật trọng tài và Bộ luật

tố tụng dân sự bằng các hình thức thương lượng, hòa giải, trọng tài, tố tụng

Hà Thị Thanh Nga (2014), Pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động

cá nhân và tình hình thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, Luận văn

Thạc sĩ, Đại học Quốc Gia Hà Nội: Nội dung của luận văn tập trung nghiêncứu về vấn đề pháp luật giải quyết tranh chấp lao động cá nhân và thực tiễnthực hiện hoạt động giải quyết tranh chấp này trên địa bàn thành phố ĐàNẵng Tuy nội dung nghiên cứu của luận văn chỉ bó hẹp phạm vi áp dụng vàthực hiện trên địa bàn một thành phố nhưng thông qua nghiên cứu luận văn,tác giả hiểu rõ thêm về các quy định pháp luật Việt Nam về giải quyết tranhchấp lao động cá nhân để có sự vận dụng và tham khảo vào bài viết của mình

Ngô Thị Tâm (2012), Pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động cá

nhân – một số bất cập và hướng hoàn thiện, Luận văn Thạc sĩ, Đại học Luật

Hà Nội: Luận văn tập trung nghiên cứu về pháp luật giải quyết tranh chấp laođộng cá nhân trên phạm vi rộng, không bó hẹp ở một địa bàn cụ thể Thôngquá nghiên cứu pháp luật giải quyết tranh chấp lao động cá nhân để làm rõnhững hạn chế, bất cập trong quy định pháp luật và đề xuất định hướng hoànthiện các quy định này Việc nghiên cứu luận văn, giúp tác giả có thêm nguồntài liệu về xác định các bất cập của quy định pháp luật giải quyết tranh chấplao động cá nhân và định hướng hoàn thiện

TS Lưu Bình Nhưỡng (Chủ biên), TS Nguyễn Xuân Thu – TS Đỗ ThịDung (2015), Bình luận khoa học BLLĐ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

Việt Nam, Nxb Lao động, Hà Nội; Giáo trình Luật Lao động Việt Nam củaTrường Đại học Luật Hà Nội, năm 2014; và các bài viết: Tranh chấp lao động

và giải quyết tranh chấp lao động trên Đặc san tuyên truyền pháp luật của Bộ

Tư pháp số 02/2014 của tác giả Vũ Thu Hiền; Đào Xuân Hội với bài viếtPháp luật về hòa giải tranh chấp lao động và định hướng hoàn thiện, tạp chíDân chủ và Pháp luật, Bộ Tư pháp, Số 2/2016; Nguyễn Thị Bích với bài viếtGiải quyết tranh chấp lao động tập thể vì lợi ích bằng hòa giải - một số kiếnnghị hoàn thiện, tạp chí Tòa án nhân dân, Tòa án nhân dân tối cao, Số14/2018

Có thể nói, các công trình nghiên cứu trên có ý nghĩa quan trọng về mặt

lý luận và thực tiễn, cung cấp cho tác giả cơ sở lý luận về tranh chấp lao động

cá nhân, giải quyết tranh chấp lao động cá nhân và các quy định pháp luậttrong giải quyết tranh chấp lao động cá nhân, những hạn chế bất cập và địnhhướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động cánhân Đó là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích và có giá trị đối với việc nghiêncứu, thực hiện luận văn thạc sĩ của tác giả

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu các quy định pháp luật Việt Nam hiện hành vềthương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân

Luận văn nghiên cứu thực tiễn thực hiện quy định pháp luật về thươnglượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân trong phạm vi các khu côngnghiệp tại quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ năm

2013 - 2018

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Luận văn phân tích, làm rõ một số vấn đề lý luận về pháp luật thươnglượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân, đánh giá thực trạng quy địnhpháp luật Việt Nam hiện hành về vấn đề này và thực tiễn thực hiện trong các

khu công nghiệp tại quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh, trên cơ sở đó đềxuất một số kiến nghị, giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả giảiquyết tranh chấp lao động cá nhân bằng thương lượng, hòa giải tại nước ta

Để thực hiện mục đích đó, luận văn thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Phân tích, làm rõ một số vấn đề lý luận như khái niệm, đặc điểm tranhchấp lao động cá nhân; thương lượng giải quyết tranh chấp lao động cá nhân;khái niệm, hòa giải giải quyết tranh chấp lao động cá nhân

- Phân tích làm rõ nội dung pháp luật về thương lượng, hoà giải tranhchấp lao động cá nhân

- Đánh giá thực trạng quy định pháp luật Việt Nam hiện hành về thươnglượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân

- Đánh giá thực tiễn thực hiện quy định về thương lượng, hòa giải tranhchấp lao động cá nhân tại các Khu công nghiệp tại quận Bình Tân, thành phố

Hồ Chí Minh, chỉ ra những thành công và hạn chế

- Đề xuất các định hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật và các giảipháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật Việt Nam về thương lượng, hòagiải tranh chấp lao động cá nhân

5 Phương pháp nghiên cứu

Xuất phát từ các nguyên lý của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duyvật lịch sử theo quan điểm khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin: tồn tại xã hộiquyết định ý thức xã hội, đồng thời giữa chúng có mối liên hệ biện chứng.Pháp luật là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng xã hội, được hình thành từmột cơ sở hạ tầng phù hợp Pháp luật được coi là tấm gương phản chiếu xãhội, còn về phần mình, xã hội được coi là cơ sở thực tiễn của pháp luật Về lýthuyết và thực tiễn cho thấy, các quy định của pháp luật phù hợp với sự pháttriển của các điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội thì mới có tính khả thi trong

quá trình thực hiện và áp dụng pháp luật; từ đó tạo cơ sở cho xã hội ổn định

và phát triển

Ngoài ra, trong quá trình thực hiện đề tài này, chúng tôi đã sử dụng một

số phương pháp nghiên cứu:

+ Phương pháp lịch sử được sử dụng khi nghiên cứu, tìm hiểu pháp

luật lao động về hòa giải tranh chấp lao động cá nhân qua các thời kỳ ở ViệtNam;

+ Phương pháp phân tích, Phương pháp phân tích được sử dụng trong

toàn bộ luận văn Phương pháp này được áp dụng để làm rõ những quy định

cụ thể liên quan đến thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân

+ Phương pháp tổng hợp cũng được sử dụng trong toàn bộ luận văn.

Trên cơ sở các tài liệu đã phân tích, so sánh, tác giả sử dụng phương pháp này

để tổng hợp những vấn đề đã nêu ra, từ đó rút ra những nhận định, kiến nghị,những bổ sung cần thiết nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật ViệtNam hiện hành về thương lượng hòa, giải tranh chấp lao động cá nhân

+ Phương pháp so sánh được thực hiện nhằm tìm hiểu quy định của

pháp luật hiện hành với hệ thống pháp luật trước đây ở Việt Nam cũng nhưpháp luật của một số nước khác quy định về thương lượng, hòa giải tranhchấp lao động cá nhân Qua đó, phân tích nét tương đồng và đặc thù của phápluật Việt Nam quy định về thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cánhân, phù hợp với điều kiện về kinh tế, văn hóa, xã hội và tập quán của ViệtNam;

+ Phương pháp thống kê được thực hiện trong quá trình khảo sát thực

tiễn hoạt động áp dụng pháp luật, với các số liệu cụ thể giải quyết các vấn đề

về thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân Tìm ra mối liên hệgiữa các quy định của pháp luật với thực tiễn áp dụng đã phù hợp hay chưa?Các lý do? Từ đó xem xét nội dung quy định của pháp luật về thương lượng,

hòa giải tranh chấp lao động cá nhân, với thực tiễn của đời sống xã hội nhằmnâng cao hiệu quả điều chỉnh của pháp luật về vấn đề này

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn là công trình nghiên cứu chuyên sâu một số vấn đề lý luận vềpháp luật thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân, đánh giá thựctrạng quy định pháp luật Việt Nam hiện hành, góp phần hệ thống hóa và làm

rõ hơn những vấn đề lý luận về quản lý Nhà nước trong giải quyết tranh chấplao động cá nhân bằng thương lượng, hòa giải; bước đầu đánh giá được thựctrạng quy định pháp luật Việt Nam hiện hành về vấn đề này và thực tiễn thựchiện trong các khu công nghiệp tại quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh;những đề xuất, kiến nghị trong luận văn sẽ là cơ sở góp phần đổi mới nhằmnâng cao hiệu quả công tác giải quyết tranh chấp lao động cá nhân bằngthương lượng, hòa giải trong thời gian tới

7 Kết cấu của luận văn

Luận văn ngoài Phần mở đầu và danh mục tài liệu tham khảo còn lạiđược kết cấu thành ba chương như sau:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận pháp luật về thương lượng, hòa giảitranh chấp lao động cá nhân và quy định pháp luật Việt Nam về thươnglượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân

Chương 2: Thực tiễn thực hiện pháp luật Việt Nam hiện nay về thươnglượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân tại các Khu công nghiệp quậnBình Tân, thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Định hướng, kiến nghị hoàn thiện pháp luật Việt Nam vềthương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân và một số giải pháp nângcao hiệu quả thực hiện pháp luật

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ THƯƠNG LƯỢNG, HÒA GIẢI TRANH CHẤP LAO ĐỘNG CÁ NHÂN VÀ QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN NAY VỀ THƯƠNG LƯỢNG, HÒA

GIẢI TRANH CHẤP LAO ĐỘNG CÁ NHÂN 1.1 Khái niệm chung về pháp luật thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm tranh chấp lao động cá nhân

Trong quá trình tồn tại và phát triển của quan hệ lao động thì tranh chấpxảy ra giữa các bên về quyền, lợi ích là điều khó tránh khỏi, đặc biệt khi nềnkinh tế thị trường ngày càng phát triển, người sử dụng lao động luôn hướngđến lợi nhuận tối đa trong sản xuất kinh doanh, họ cố gắng cắt giảm chi phí từnhiều nguồn, điều đó gây ảnh hưởng không nhỏ đến quyền và lợi ích củangười lao động, làm phát sinh các tranh chấp giữa người sử dụng lao động vàngười lao động

Như vậy, tranh chấp lao động là những tranh chấp về quyền và lợi íchphát sinh trong quan hệ lao động giữa người lao động, tập thể lao động vớingười sử dụng lao động Hay có thể hiểu, đó là những mâu thuẫn bất đồngkhông thể tự dàn xếp được giữa cá nhân hoặc tập thể người lao động và người

sử dụng lao động liên quan đến quyền và lợi ích của các bên trong quan hệ laođộng

Để duy trì hài hòa quan hệ lao động, cân bằng lợi ích giữa các bên, bảođảm ổn định sản xuất kinh doanh, ổn định nền kinh tế thì yêu cầu đặt ra làphải giải quyết tranh chấp lao động một cách có hiệu quả

Giải quyết tranh chấp lao động là việc các tổ chức, cơ quan Nhà nước

có thẩm quyền tiến hành những thủ tục theo luật định nhằm giải quyết nhữngtranh chấp phát sinh giữa cá nhân, tập thể người lao động với người sử dụng

1Tranh chấp lao động là gì, đặc điểm, phân loại tranh chấp lao động;

h tt p :/ / v n r es o u r c e v n / h r m b l o g /tr an h -

c h a p - la o - do n g - l a - g i/

12

lao động về việc thực hiện quyền nghĩa vụ và lợi ích của hai bên trong quan

hệ lao động, khôi phục các quyền và lợi ích hợp pháp đã bị xâm hại

Tranh chấp lao động được phân loại thành tranh chấp lao động tập thể

và tranh chấp lao động cá nhân Trong đó, tranh chấp lao động cá nhân đượckhái quát như sau:

Tranh chấp lao động cá nhân là tranh chấp giữa cá nhân người lao động và người sử dụng lao động về quyền, nghĩa vụ và lợi ích phát sinh giữa

Tranh chấp lao động cá nhân là loại tranh chấp phổ biến diễn ra trongquan hệ lao động, xuất phát từ mâu thuẫn giữa quyền lợi và nghĩa vụ giữa haibên là người lao động và chủ sử dụng lao động Tranh chấp lao động cá nhângây ảnh hưởng rất lớn đến quan hệ lao động, tới cá nhân người lao động vàtới doanh nghiệp Việc giải quyết tranh chấp lao động cá nhân là hết sức cầnthiết nhằm đảm bảo mối quan hệ lao động được duy trì, hài hòa, đảm bảo choquá trình vận động phát triển của các hoạt động sản xuất kinh doanh, gópphần phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của quốc gia

Giải quyết tranh chấp lao động cá nhân là việc dựa trên cơ sở quy địnhcủa pháp luật, cá nhân người lao động và người sử dụng lao động cùng giảiquyết những tranh chấp bất đồng giữa hai bên nhằm đạt được lợi ích và haibên mong muốn trong quan hệ lao động

Bản chất của tranh chấp lao động cá nhân là một tranh chấp lao độngphản ánh xung đột, mâu thuẫn của các bên trong quan hệ lao động về quyền

và lợi ích, đồng thời nó còn phản ánh những xung đột về giá trị tinh thần củađời sống xã hội Xét về mặt về pháp lý, tranh chấp lao động cá nhân thể hiện

2Tranh chấp lao động là gì, đặc điểm, phân loại tranh chấp lao động;

cơ bản, nó chỉ có ý nghĩa khi phù hợp với mục đích của người tham gia vụtranh chấp lao động đó Nếu trong một vụ tranh chấp lao động có đông ngườilao động tham gia mà mỗi người chỉ quan tâm đến quyền lợi của bản thânmình thì đó là tranh chấp lao động cá nhân còn nếu tất cả mọi người tham gia

vụ tranh chấp đó quan tâm đến quyền lợi của nhau thì là tranh chấp lao độngtập thể Việc xác định đúng loại tranh chấp lao động có ý nghĩa quan trọnggiúp cho việc giải quyết tranh chấp lao động được đúng thẩm quyền và cáctrình tự, thủ tục luật định

- Tranh chấp lao động cá nhân là tranh chấp lao động không mang tính

tổ chức, không có quy mô và không phức tạp như tranh chấp lao động tập thể,

nó chỉ mang tính đơn lẻ, không có sự thống nhất ý chí và sự gắn kết giữanhững người lao động như trong tranh chấp lao động tập thể

- Nội dung của tranh chấp lao động cá nhân là những tranh chấp liênquan đến quyền, nghĩa vụ và lợi ích của một cá nhân người lao động hoặc mộtnhóm người lao động hoặc người sử dụng lao động liên quan đến quan hệ laođộng Tranh chấp lao động cá nhân thường phát sinh trong quá trình áp dụngquy phạm pháp luật vào từng quan hệ lao động cụ thể Nghĩa là tranh chấp vềnhững vấn đề mà pháp luật quy định cho các bên được hưởng hay phải thựchiện hoặc là vấn đề mà các bên đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động nhưviệc làm, tiền lương, đào tạo…; Do đó, tranh chấp lao động thường phát sinh

có sự vi phạm các quy định pháp luật này

- Tranh chấp lao động cá nhân có khả năng chuyển hóa thành tranhchấp lao động tập thể Tranh chấp lao động cá nhân có thể chuyển hóa thànhtranh chấp lao động tập thể trong trường hợp mâu thuẫn giữa các bên tranhchấp trở nên căng thẳng, ứng xử giữa các bên có thể tạo nên sự lan truyềntrong tập thể, gây tâm lý bức xúc, phản ứng mạnh của tập thể và có thể dẫnđến việc tập thể cùng tham gia với cá nhân để tranh chấp đòi quyền và lợi íchchung của tập thể

- Tranh chấp lao động cá nhân là tranh chấp giữa các bên có địa vịpháp lý kinh tế không ngang bằng và không tương xứng với nhau Người sửdụng lao động luôn là người có nhiều đặc quyền trong quan hệ lao động vàtrong sử dụng lao động Nhiều trường hợp, người sử dụng lao động thường có

xu thế lạm quyền nên khiến người lao động bức xúc, phát sinh tranh chấp vớingười sử dụng lao động

- Trong tranh chấp lao động cá nhân, tổ chức Công đoàn tham gia với

tư cách là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người lao động Tổchức Công đoàn tham gia trong trường hợp này nhằm mục đích yêu cầu người

sử dụng lao động xem xét các yêu cầu của người lao động chứ không phải là

người đại diện trực tiếp cho người lao động để yêu cầu người sử dụng lao

động giải quyết như trong tranh chấp lao động tập thể

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động

cá nhân

Thương lượng trong tranh chấp lao động cá nhân là việc hai bên xảy ramâu thuẫn, ngồi lại với nhau, trao đổi, bàn bạc đi tìm hướng giải quyết phùhợp nhất của vấn đề mâu thuẫn3

Đây là một trong những phương thức xử sự của pháp luật nói chung vàcủa pháp luật lao động nói riêng Biện pháp thương lượng giải quyếttranh chấp lao động đã được ghi nhận là một biện pháp ưu tiên cho quá trìnhgiải quyết các tranh chấp nảy sinh trong quan hệ lao động, trong đó có tranhchấp lao động cá nhân

Pháp luật không có quy định bắt buộc các bên phải tiến hành thươnglượng Do đó, từ quy trình tổ chức, thực hiện, sự có mặt của các bên,quyền lợi cũng như nghĩa vụ của các chủ thể, kết quả thương lượng không hề

có sự điều chỉnh của quy phạm pháp luật Tất cả đều phụ thuộc vào thiện chí

tự giải quyết của các bên Trường hợp đạt được thỏa thuận trong cuộc họpthương lượng, sau đó có một trong các bên không tuân thủ, các bên cũngkhông thể yêu cầu cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thực hiện cưỡng chế

Phương thức thương lượng rất được các chủ thể ưu tiên lựa chọn ngaykhi xảy ra tranh chấp, bởi phương thức này không chịu sự điều chỉnhcủa pháp luật, không bị gò bó bởi các quy định chặt chẽ về quy trình tổ chứcthương lượng, thành phần tham gia, thời gian thực hiện, cũng như khôngtốn kém tiền bạc Do sự tự giải quyết với nhau, nên tranh chấp không bị làmlớn,

16không ảnh hưởng đến uy tín của các bên Cũng bởi không có sự điều chỉnh

3 Giải quyết tranh chấp lao động; h t t p s :/ / v o e r e d u v n / m / g ia i - q u y e t - tr a n h - c h a p - la o - don g / 615 e 9 a 6 1

của quy phạm pháp luật nên không có sự cưỡng chế thi hành đối với kết quảthương lượng.

Đặc điểm quan hệ lao động vốn là quan hệ vốn là quan hệ vừa có tínhthống nhất vừa có tính mâu thuẫn Quan hệ lao động trong một nền kinh tếthi trường chấp nhận và thừa nhận rằng người lao động và nhoḿ quản ly

co lợi ich ́ khác biệt nhau và một sô ́xung đột là không thể tránh khoi và cầnđược kiểm soát Xung đột co thể phát triển trở thành tranh chấp Tuy nhiên,sự khác biệt về lợi ich́ không co nghia là xung đột thường xuyên Người laođộng và

người sử dụng lao động co thể làm việc cung nhau để giải quyết khác biệt vàđạt được hiểu biết chung mà không làm cho bất đồng trở thành tranh chấpchinh thức Lợi ích mâu thuẫn tạo ra nhu cầu thảo luận và thương lượngtrong khi lợi ich chung khuyến khích sự nhượng bộ và thoả thuận Tranhchấp co thể được ngăn ngừa và giải quyết bằng hành động cuả chinh cácbên, không co sư caṇ thiệp cuả bên thư ́ba Tranh chấp lao động cũng co thểđược ngăn ngừa hoặc giải quyết thông qua các dich vu tư vấn do các cơquan nhà nước hỗ trợ hoặc thực hiện hoặc do các cơ sở tư nhân cung cấp.Ngay khi phát sinh bất đồng hoặc tranh chấp lao động thì biện pháp giảiquyết đầu tiên được sử dụng chính là biện pháp thương lượng Thươnglượng hiệu quả có giá trị ngăn ngưa ngăn các bất đồng phát triển trở thànhtranh chấp, ngăn ngừa các tranh chấp ngày càng căng thẳng hơn và thậm chíthương lượng hiệu quả giúp giải quyết triệt để các tranh chấp lao động mộtcách hoa bình

Về bản chất, thương lượng là quy trình mà hai hoặc nhiều bên cocác lợi ích chung và mâu thuẫn ngôì lại để trao đôi và lắng nghe, nhằm muc̣đich ́ đạt được một thoa ̉ thuận co thể chấp nhận được đôí với cả hai bên Khi

NLĐ và NSDLĐ có bất đồng về quan điểm, lợi ích thì hầu hết pháp luật cácnước đều quy định việc đầu tiên các bên phải làm là tiến hành thương lượngvới nhau Pháp luật các nước đều không quy định bắt buộc trình tự,thủ tục

thương lượng Điều này là phù hợp với bản chất của thương lượng, đó là quátrình các bên lắng nghe lẫn nhau và tiến đến một thoả thuận Nhiều cuọctranh chấp đuợc chinh các ben giải quyết thong qua các quá trinh đối thoại,đàm phán và thuong luợng dựa tren sự đồng thuạn Các bên có thể nhận sựtrợ giúp từ chuyên gia hoặc tổ chức về những vấn đề họ cần trợ giúp,nhưng chủ thể trợ giúp đó không tham gia quá trình thương lượng như làmột bên thứ 3 Khi thuong luợng thất bại và gạp phải bế tắc, cần co sự canthiẹp cuả ben thứ ba để hỗ trợ các ben tranh chấp giải quyết xung đọt củaho,̣ từ đây bắt đầu thủ tục hoà giải giải quyết tranh chấp lao động Tuy nhiên,thương lượng giải quyết tranh chấp lao động có thể diễn ra ở bất kỳ giaiđoạn nào trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động, trong giai đoạn hoàgiải hoặc trong giai đoạn được toà án giải quyết Chỉ cần hai bên có nhu cầu

và thống nhất với nhau về việc tiếp tục tiến hành thương lương thì các bên

có thể ngay lập tức tiến hành thương lượng mà các chủ thể có thẩm quyềngiải quyết tranh chấp không có quyền ngăn cản

Thương lượng trong giải quyết tranh chấp lao động cá nhân có nhữngđặc điểm sau:

- Thương lượng là phương thức giải quyết tranh chấp mà các bên tranhchấp đối thoại với nhau một cách trực tiếp nhằm đạt được thỏa thuận vềviệc giải quyết tranh chấp Trong thực tế, đây chính là phương thức giảiquyết được sử dụng rộng rãi nhất

- Trong quá trình thương lượng, bằng tri thức, bằng những kỹ năngthương lượng và những kinh nghiệm sống, những người tham gia thươnglượng sẽ thể hiện quan điểm, ý kiến của mình về cách giải quyết xungđột giữa họ và bên liên quan Các bên sẽ bàn bạc, thảo luận các vấn đề liên

20quan tới vụ tranh chấp, đưa ra những phương án nhằm giải quyết vụ tranhchấp đó.

- Các vấn đề tranh chấp giữa các bên sẽ được đưa ra quyết địnhtrên nền tảng của sự thỏa thuận giữa chính các bên mà không phải là kết quảcủa một áp lực nào từ bên ngoài.

- Kết quả thương lượng là xuất phát từ sự tự nguyện thỏa thuận củacác bên, không có tính bắt buộc các bên phải thực hiện

Hầu hết các nước quy định, sau khi thương lượng thất bại thì cácbên bắt đầu thủ tục hoà giải giải quyết tranh chấp lao động cá nhân Hoà giải

là phương thức giải quyết tranh chấp có sự tham gia của bên thứ ba nhằm

hỗ trợ các bên tranh chấp đạt được thỏa thuận về việc giải quyết tranh chấp.Phương thức này nhấn mạnh vai trò của bên thứ ba, bao gồm việc xúc tiếncác cuộc gặp gỡ và đối thoại giữa các bên tranh chấp chứ không tham gianhiều vào nội dung của quá trình đối thoại đó hoặc không chỉ xúc tiến sự đốithoại giữa các bên tranh chấp mà còn đề xuất phương án giải quyết với cácbên tranh chấp

Có hai cách tiếp cận về hình thức hoà giải như một phương thức giảiquyết tranh chấp lao động (hoà giải tự nguyện và bắt buộc):

(1) Hoà giải tự nguyện (Anh, Mỹ): Các bên có thể tự nguyện và cùngnhau lựa chọn bên thứ ba là cơ quan dịch vụ hoà giải của nhà nước để tiếnhành hoà giải Trong hòa giải tự nguyện, các bên toàn quyền quyết định sửdụng hay không sử dụng các dịch vụ hòa giải của Nhà nước Khi một tronghai bên đề nghị hòa giải và bên kia không phản đối, cơ quan hòa giải của Nhànước sẽ tiến hành hòa giải Trong hệ thống hòa giải tự nguyện, dịch vụhòa giải của Nhà nước được coi như là một sự hỗ trợ Từ “dịch vụ” được thểhiện ngay trong tên gọi của các cơ quan này (ví dụ: Cơ quan dịch vụ trunggian và hòa giải liên bang (FMCS) của Mỹ, Dịch vụ tư vấn, hòa giải và trọng tài(ACAS) của Anh

(2)Hoa ̀ giải bắt buộc (Hàn Quốc, Malaysia và Việt Nam): Đây làtrường hợp mà pháp luật yêu cầu các bêntranh châp lao động tuân theo thủtục

hoa giải cua Chinh phu.̉ Tuy nhiên hòa giải bắt buộc chỉ khác hòa giải tựnguyện ở vấn đề thủ tục còn mục tiêu hòa giải trong cả hai trường hợp giốngnhau, nghĩa là giải quyết tranh chấp trên cơ sở thỏa thuận của hai bên Đốivới hòa giải bắt buộc (cũng giống như tự nguyện), các bên tranh chấp khôngbuộc phải chấp nhận đề xuất của hòa giải viên; hòa giải viên chỉ có quyềnthuyết phục các bên đạt được thỏa thuận mà thôi”.

Hòa giải được coi là tự nguyện khi các bên được tự do lựa chọn việc sửdụng nếu họ muốn Nó sẽ là bắt buộc nếu họ bị buộc tham gia hoặc sử dụngthủ tục hoà giải này, nhưng hòa giải bắt buộc không có nghĩa là các bên buộcphải chấp nhận các nội dung đề nghị hoà giải do người hòa giải đưa ra

Tùy từng nước có các thiết chế hòa giải khác nhau, nhưng nhìn chung

có hai thiết chế hoà giải: Hệ thống hòa giải tư (cơ chế hòa giải thỏa thuận) và

hệ thống hòa giải thiết lập bởi Chính phủ Tương ứng, có hai tiến trình hòagiải: Các tiến trình hòa giải giữa các bên với nhau một cách tự nguyện haytheo quy định của pháp luật; và hệ thống hòa giải do Chính phủ thiết lập

Có thể nói, hòa giải là một sự mở rộng quá trình thương lượng tập thểgiữa hai bên nhằm hàn gắn những mâu thuẫn Bên thứ ba, đóng vai trònhư một người trung gian, độc lập với cả hai bên – tìm cách đưa hai bênđến một

điểm mà họ có thể thỏa thuận với nhau Người hòa giải không có quyềnáp

đặt và cũng không tham gia vào quá trình giải quyết tranh chấp mà chỉlà

người trung gian, đưa hai bên đến một điểm tương đồng Mục tiêu củahòa giải là biến sự đối đầu giữa hai bên thành quá trình cùng nỗ lực của

ba bên

không đưa ra phán quyết mà chỉ hỗ trợ các bên về kỹ thuật, về thông tin

Phương thức giải quyết này tôn trọng tuyệt đối quyền tự quyết của cácbên, tạo thói quen thương lượng trong giải quyết tranh chấp Giải phápchung cho vấn đề tranh chấp là thành quả sáng tạo do các bên tranh chấp tựtìm ra và cùng thống nhất thực hiện với sự hỗ trợ của bên thứ ba

Phương thức hòa giải cũng là một phương thức giải quyết tranh chấp không chịu sự điều chỉnh của pháp luật, được thực hiện hoàn toàn dựa trên thiện chí của các bên So với việc thương lượng giữa các bên trong tranh chấp, khi tiến hành hòa giải, các bên được thỏa thuận lựa chọn ra một bên trung gian, độc lập, có kiến thức, kinh nghiệm và kỹ năng giải quyếttranh chấp để đưa ra các lời khuyên về quyền lợi và nghĩa vụ của các bên Ý kiến của hòa giải viên chỉ có tính chất tham khảo Kết quả của phiên hòa giải là sự thỏa thuận của các bên, không phải của hòa giải viên

Phương thức hòa giải cũng được các bên ưu tiên lựa chọn vì thủ tụcnhanh gọn, chi phí thấp, các bên có quyền định đoạt, không làm ảnhhưởng đến mối quan hệ hợp tác giữa các bên, uy tín, bí mật kinh doanh đượcgiữ kín Tuy nhiên, kết quả hòa giải cũng không được pháp luật bảo đảmthi hành, hoàn toàn phụ thuộc vào thiện chí của các bên

- Hòa giải không phải là tiến trình phân xử, đó là quá trình phân tích

và ứng xử, kết quả của tiến trình hòa giải là một giải pháp hợp tình, hợp

lý Do đó, để hòa giải thành công thì người hòa giải cần có sự tôn trọng,tin tưởng và chấp nhận của các bên tranh chấp

- Kết quả hòa giải không mang tính bắt buộc thực hiện Các bên nếukhông thực hiện thì vẫn có quyền sử dụng những phương thức giảiquyết

26tranh chấp khác theo quy định của pháp luật.

4 Giải quyết tranh chấp lao động; h t t p s :/ / v o e r e d u v n / m / g ia i - q u y e t - tr a n h - c h a p - la o - don g / 615 e 9 a 6 1

1.1.3 Khái niệm, đặc điểm pháp luật thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân

Pháp luật giải quyết tranh chấp lao động cá nhân là các quy định phápluật về nguyên tắc, thẩm quyền giải quyết, trình tự giải quyết tranh chấp laođộng cá nhân

Vậy, pháp luật thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân làtổng hợp các quy phạm pháp luật do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền banhành điều chỉnh về vấn đề thương lượng, hòa giải trong tranh chấp laođộng cá nhân

Pháp luật thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân có các

đặc điểm sau:

- Pháp luật thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân

là những quy định về cách thức, trình tự, thủ tục thực hiện việc thươnglượng, hòa giải giữa các bên tranh chấp trong quan hệ lao động Thông quacác quy định pháp luật này, cá nhân cũng tổ chức, cơ quan có thẩm quyềntrong giải quyết tranh chấp lao động sẽ biết được cách thức, trình tự thủ tục,quá trình thực hiện hoạt động thương lượng, hòa giải để hoạt động nàyđược diễn ra một cách hợp pháp, đảm bảo được các tài liệu được lậptrong quá trình thương lượng hòa giải là hợp pháp, khách quan, trung thực,phản ánh đúng sự thật Tránh được tình trạng có sự ép buộc, lừa dối trongthương lượng, hòa giải hoặc thực hiện không đúng quy định, gây thiệt hạiđến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên

- Pháp luật về thương lượng, hòa giải tranh chấp lao động cá nhân là

cơ sở pháp lý để các cơ quan có thẩm quyền, các bên tranh chấp thực hiệnquyền và nghĩa vụ của mình khi tiến hành thương lượng, hòa giải Căn cứ vào

các quy định về thương lượng, hòa giải trong tranh chấp lao động cánhân, cơ quan có thẩm quyền tiến hành các hoạt động tổ chức, điềuhành các phiên

thương lượng, hòa giải theo thẩm quyền, nhằm đảm bảo cho hoạtđộng

thương lượng, hòa giải được diễn ra theo đúng quy định pháp

luật

- Pháp luật thương lượng, hòa giải trong tranh chấp lao động cá nhân

là một trong những công cụ hữu hiệu góp phần giải quyết các tranh chấplao động cá nhân được nhanh chóng mà vẫn đảm bảo hiệu quả Trong tranhchấp lao động cá nhân, dù là giải quyết bằng con đường tố tụng hay khôngthì hoạt động thương lượng, hòa giải luôn được khuyến khích ở mọi giaiđoạn Với các quy định pháp luật về thương lượng, hòa giải, các cá nhân, cơquan có thẩm quyền sẽ vận dụng, giải thích cho các bên trong tranhchấp hiểu rõ những vấn đề lợi, hại khi thương lương, hòa giải Giá trị củakết quả thương

lượng, hòa giải Việc các cá nhân, cơ quan có thẩm quyền vận dụng đúng, đềcao áp dụng pháp luật thương lượng hòa giải trong giải quyết tranh chấp sẽgiúp cho các tranh chấp được giải quyết nhanh gọn, hiệu quả mà vẫn đảmbảo

được quyền và lợi ích cho các bên theo đúng thỏa thuận của

đó là nguyên tắc thương lượng, thỏa thuận giữa các bên Điều này phù hợpvới tính chất của quan hệ lao động là quan hệ được thiết lập trên cơ sở

tự do thỏa thuận của người sử dụng lao động và người lao động

Khi thực hiện giải quyết tranh chấp lao động, các cơ quan, tổ chức, cánhân có thẩm quyền cần phải tuân theo các nguyên tắc giải quyết tranhchấp

lao động Theo quy định tại Điều 194 Bộ luật lao động năm 2012 (dự thảo Bộluật Lao động sửa đổi năm 2019), nguyên tắc khi thực hiện giải quyết tranh

chấp lao động được chia thành: Tôn trọng, bảo đảm quyền tự định đoạt

của các bên tranh chấp; Đảm bảo tính công khai, minh bạch, khách quan, kịp thời, nhanh chóng, đúng pháp luật; Bảo đảm sự tham gia của đại diện các bên trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Trong đó, Nguyên tắc tôn trọng, bảo đảm quyền tự định đoạt củacác bên tranh chấp được thể hiện trong khoản 1, khoản 5 và khoản 6 Điều

194 Bộ luật lao động năm 2012 (dự thảo Bộ luật Lao động sửa đổi năm2019) Theo đó, việc giải quyết tranh chấp lao động phải được tiến hànhthương lượng trước tiên và dựa trên sự tôn trọng, bảo đảm để các bên

tự thương lượng, quyết định trong giải quyết tranh chấp lao động, nhằmgiải quyết hài hòa lợi ích của hai bên tranh chấp, ổn định sản xuất, kinhdoanh, bảo đảm trật tự và an toàn xã hội Việc giải quyết tranh chấp của cơquan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền chỉ xem xét tiến hành khi có yêu cầucủa một trong hai bên tranh

chấp

Quyền tự định đoạt của các bên là phù hợp với tính chất của quan

hệ lao động – quan hệ được thiết lập trên cơ sở tự do thỏa thuận của người

sử dụng lao động và người lao động Quyền tự định đoạt của các bên khôngchỉ được đảm bảo thực hiện trước khi các bên đưa vụ tranh chấp lao động ra

tổ chức, cơ quan có thẩm quyền giải quyết, mà ngay cả khi đã yêu cầu tổchức, cơ quan có thẩm quyền giải quyết thì các bên vẫn có quyền tự quyếtđịnh giải quyết tranh chấp của mình Chẳng hạn, khi hòa giải viên lao động,Hội đồng trọng tài lao động hay Tòa án đã thụ lý vụ việc để giải quyết,người sử dụng lao động và người lao động vẫn có quyền tự thương lượng và

24hoà giải để giải quyết tranh chấp, nếu thương lượng được hoặc hoà giảithành thì kết quả này được công nhận và đảm bảo thi hành.

Như vậy, thương lượng, hòa giải là một trong những nguyên tắc giảiquyết tranh chấp lao động, tranh chấp lao động cá nhân.

1.2.2 Thương lượng giải quyết tranh chấp lao động cá nhân

Pháp luật lao động Việt Nam quy định về vấn đề thương lượng khi giảiquyết tranh chấp lao động cá nhân tại khoản 5 Điều 194 Bộ luật lao độngnăm

2012 (dự thảo Bộ luật Lao động sửa đổi năm 2019): Việc giải quyết tranhchấp lao động trước hết phải được hai bên trực tiếp thương lượng nhằm giảiquyết hài hòa lợi ích của hai bên tranh chấp, ổn định sản xuất, kinhdoanh, bảo đảm trật tự và an toàn xã hội Từ đó, có thể thấy thương lượng làmột biện pháp rất quan trọng – biện pháp đầu tiên trong quá trình giải quyếttranh chấp lao động Đây cũng là nguyên tắc mà pháp luật quy định khi tiếnhành giải quyết tranh chấp lao động

Trong quá trình thương lượng, bằng tri thức, bằng những kỹ năngthương lượng và những kinh nghiệm sống, những người tham gia thươnglượng sẽ thể hiện quan điểm, ý kiến của mình về cách giải quyết xungđột giữa họ và bên liên quan Trong quá trình đó, các bên có quyền bình đẳngvới nhau về mọi vấn đề Không bên nào được áp đặt ý chí, ép buộc bên đốidiện phải tuân theo quan điểm, ý kiến của mình Kết quả của quá trìnhthương lượng, có thể là sự đồng thuận của hai bên và khúc mắc được giảiquyết, hoặc là vấn đề diễn biến không khả quan, không có tiếng nói chung, từ

đó hai bên tranh chấp sẽ tiếp tục sử dụng các biện pháp khác để giải quyếttranh chấp

Thương lượng trong giải quyết tranh chấp lao động cá nhân góp phần tạo ra khả năng hàn gắn, gìn giữ mối quan hệ lao động: Ngoại trừ tranh chấp

về việc đòi quyền lợi khi bị sa thải thì phần lớn trong các tranh chấp lao động