Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thực hiện dự án cảng hàng không quốc tế vân đồn tại xã đoàn kết, huyện vân đồn, tỉnh quảng ninh

Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá được kết quả công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước giải phóng mặt bằng thực hiện Dự án Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn tại xã Đoàn Kết, hu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

PHẠM THỊ MAI LAM

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI THỰC HIỆN DỰ ÁN CẢNG

HÀNG KHÔNG QUỐC TẾ VÂN ĐỒN TẠI XÃ

ĐOÀN KẾT, HUYỆN VÂN ĐỒN, TỈNH QUẢNG NINH

THÁI NGUYÊN - 2019

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

PHẠM THỊ MAI LAM

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI THỰC HIỆN DỰ ÁN CẢNG

HÀNG KHÔNG QUỐC TẾ VÂN ĐỒN TẠI XÃ

ĐOÀN KẾT, HUYỆN VÂN ĐỒN, TỈNH QUẢNG NINH

Ngành: Quản lý đất đai

Mã số: 885 01 03

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Khắc Thái Sơn

THÁI NGUYÊN - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của riêng bản thân Toàn bộ quá trình nghiên cứu được tiến hành một cách khoa học, các số liệu, kết quả trình bày trong luận văn là chính xác, trung thực và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác Các số liệu trích dẫn trong quá trình nghiên cứu đều được ghi rõ nguồn gốc./

Tác giả luận văn

Phạm Thị Mai Lam

LỜI CẢM ƠN

Được sự phân công của Khoa Quản lý Tài nguyên, sự cho phép của Phòng Đào tạo, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, với sự hướng dẫn tận tình

của thầy giáo PGS TS Nguyễn Khắc Thái Sơn tôi đã tiến hành nghiên cứu đề

tài "Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thực hiện Dự án Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn tại xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh”

Trong quá trình điều tra, nghiên cứu để hoàn thành luận văn, ngoài sự nỗ lực của bản thân Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn trân trọng nhất tới giáo viên hướng

dẫn khoa học PGS.TS Nguyễn Khắc Thái Sơn đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ

tôi trong suốt quá trình hoàn thành luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn sự góp ý chân thành của các thầy, cô giáo trong khoa và nhà trường, UBND huyện Vân Đồn, phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Vân Đồn, UBND xã Đoàn Kết, Trung tâm phát triển quỹ đất đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thành luận văn này

Do thời gian nghiên cứu ngắn, trình độ nhận thức và sự hiểu biết về lĩnh vực nghiên cứu còn hạn chế, nên dù đã cố gắng, nhưng luận văn không thể tránh khỏi những khiếm khuyết, bất cập Tôi mong nhận được những ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, thầy giáo, cô giáo, đồng nghiệp và những ai quan tâm đến lĩnh vực này để tác giả hoàn thiện đề tài hơn nữa

Tôi xin chân thành cảm ơn./

Tác giả luận văn

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vii

DANH MỤC CÁC BẢNG viii

DANH MỤC CÁC HÌNH x

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 3

1.1 Cơ sở lý luận và các căn cứ pháp lý về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 3

1.1.1 Khái quát chung về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 3

1.1.2 Các căn cứ pháp lý của việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 7

1.2 Chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi thu hồi đất đai của một số nước trên thế giới và các nước trong khu vực 9

1.2.1 Chính sách bồi thường thiệt hại và tái định cư của các tổ chức tài trợ (WB và ADB) 9

1.2.2 Chính sách bồi thường, hỗ trợ cho công tác giải phóng mặt bằng của một số nước trên thế giới 11

1.3 Những quy dịnh về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam 15

1.3.1 Phương án bồi thường 15

1.3.2 Chính sách hỗ trợ và việc làm 15

1.3.3 Diện tích đất bồi thường, giá đất bồi thường 16

1.3.4 Bồi thường về tài sản, cây cối, hoa màu gắn liền với đất bị thu hồi 16

1.3.5 Tái định cư và cơ sở hạ tầng khu tái định cư 16

1.3.6 Tuyên truyền, phổ biến pháp luật đất đai trong công tác bồi thường

giải phóng mặt bằng 17

1.4 Thực tiễn công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh 18

1.4.1 Quy trình thu hồi đất tại tỉnh Quảng Ninh 18

1.4.2 Công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh 25

1.4.3 Công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 26

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 29

2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 29

2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 29

2.3 Nội dung nghiên cứu 29

2.4 Phương pháp nghiên cứu 30

2.4.1 Phương pháp thu thập và kế thừa số liệu, tài liệu đã có (số liệu thứ cấp) 30

2.4.2 Phương pháp điều tra thu thập số liệu từ người dân thông qua phiếu điều tra (số liệu sơ cấp) 31

2.4.3 Phương pháp tổng hợp, phân tích và biểu đạt số liệu 32

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 33

3.1 Giới thiệu khái quát chung về địa bàn huyện Vân Đồn và Dự án Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn tại xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh 33

3.1.1 Giới thiệu khái quát chung về địa bàn huyện Vân Đồn 33

3.1.2 Giới thiệu khái quát về dự án nghiên cứu: 36

3.2 Đánh giá công tác chuẩn bị thu hồi đất Dự án Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn tại xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh 40

3.2.1 Thành lập Hội đồng và xây dựng kế hoạch bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để thu hồi đất Dự án Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn tại xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh 40

3.2.2 Xác định đối tượng được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi

đất Dự án Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn tại xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh 43 3.2.3 Xác định mức bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất Dự án Cảng hàng

không Quốc tế Vân Đồn tại xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh 48 3.3 Đánh giá kết quả công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà

nước thu hồi đất Dự án Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 52 3.3.1 Đánh giá kết quả công tác bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất Dự

án Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 52 3.3.2 Đánh giá kết quả công tác hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất Dự án

Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 55 3.3.3 Đánh giá kết quả công tác tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất Dự án

Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 56 3.3.4 Đánh giá chung kết quả công tác thu hồi đất Dự án Cảng Hàng không

Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 58 3.3.5 Tổng hợp kết quả công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng

cho người dân giai đoạn 1 của dự án Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 58 3.4 Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác thu hồi đất tại Dự án Cảng

hàng không Quốc tế Vân Đồn tại xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh 60 3.4.1 Trách nhiệm của người dân bị thu hồi đất 60 3.4.2 Công tác quản lý, đăng ký và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng

đất, sở hữu nhà ở 61 3.4.3 Nguồn vốn thực hiện bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng 63 3.4.4 Vai trò, năng lực của chính quyền địa phương và sự phối hợp giữa

các cấp, các ngành trong công tác giải phóng mặt bằng 64

3.5 Khó khăn, tồn tại và giải pháp khắc phục khi Nhà nước thu hồi đất tại

Dự án Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 67

3.5.1 Khó khăn, tồn tại trong công tác thu hồi đất tại Dự án Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 67

3.5.2 Các giải pháp nhằm thúc đẩy tiến độ thực hiện giải phóng mặt bằng, thu hồi đất tại Dự án Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn 68

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 69

1 Kết luận 69

2 Đề nghị 70

TÀI LIỆU THAM KHẢO 71

MỘT SỐ HÌNH ẢNH SAU KHI GPMB THỰC HIỆN DỰ ÁN 73

PHỤ LỤC 78

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Hiện trạng sử dụng đất huyện Vân Đồn năm 2017 35

Bảng 3.2 Kế hoạch tiến độ chi tiết giải phóng mặt giai đoạn 1 của dự

án Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 42Bảng 3.3 Kết quả xác định đối tượng được bồi thường của dự án Cảng

Hàng không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 44Bảng 3.4 Kết quả xác định đối tượng được bồi thường theo loại đất của

dự án Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 45Bảng 3.5 Kết quả xác định đối tượng được hỗ trợ, giải phóng mặt bằng của

dự án Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 46Bảng 3.6 Tổng hợp ý kiến của người dân về việc xác định đối tượng và

điều kiện được bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng dự án Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn 47Bảng 3.7 Bảng giá đất bồi thường giai đoạn 1 của dự án Cảng Hàng

không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 48Bảng 3.8 Định mức hỗ trợ giải phóng mặt bằng giai đoạn 1 của dự án

Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 49Bảng 3.9 Tổng hợp ý kiến của người dân về việc xác định mức bồi

thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng giai đoạn 1 dự án Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn 52Bảng 3.10 Kết quả bồi thường về đất giai đoạn 1 của dự án Cảng Hàng

không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 53Bảng 3.11 Kết quả bồi thường thiệt hại về tài sản trên đất giai đoạn 1 của

dự án Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 54Bảng 3.12 Kết quả thực hiện công tác hỗ trợ giai đoạn 1 của dự án Cảng

Hàng không Quốc tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 55

Bảng 3.13 Tổng hợp ý kiến của người dân về công tác bồi thường, hỗ

trợ giải phóng mặt bằng giai đoạn 1 dự án Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn 58Bảng 3.14 Tổng hợp kết quả thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ giải

phóng mặt bằng giai đoạn 1 của dự án Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn 59Bảng 3.15 Tổng hợp ý kiến của cán bộ về trách nhiệm của người dân bị

thu hồi đất 61Bảng 3.16 Tổng hợp ý kiến của cán bộ về công tác quản lý, đăng ký và

cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sở hữu nhà ở 62Bảng 3.17 Tổng hợp nguồn vốn thực hiện bồi thường, hỗ trợ giải phóng

mặt bằng dự án Cảng Hàng không Quốc tế Vân Đồn giai đoạn 2015-2017 63Bảng 3.18 Tổng hợp ý kiến của người dân có đất bị thu hồi về vai trò,

năng lực của chính quyền địa phương và sự phối hợp giữa các cấp, các ngành trong công tác giải phóng mặt bằng 65Bảng 3.19 Tổng hợp ý kiến của cán bộ dự án về vai trò, năng lực của

chính quyền địa phương và sự phối hợp giữa các cấp, các ngành trong công tác giải phóng mặt bằng 66

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 3.1: Sơ đồ vị trí địa lý huyện Vân Đồn 33Hình 3.2: Hình ảnh Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn 38

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là tài sản quốc gia có giá trị lớn, có vị trí đặc biệt quan trọng đối với đời sống của từng hộ gia đình, cá nhân, là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thế, thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là điều kiện tối thiểu đảm bảo cho quá trình tái sản xuất giúp xã hội không ngừng phát triển, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các công trình kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh và quốc phòng; trong thời kỳ hiện nay, đất đai thêm những chức năng có ý nghĩa quan trọng là tạo nguồn vốn và thu hút đầu tư phát triển

Trong quá trình đổi mới nền kinh tế - xã hội ở nước ta, cơ chế kinh tế thị trường đã từng bước được hình thành, các thành phần kinh tế phát triển mạnh

mẽ và một xu hướng tất yếu về nguồn lực đầu vào cho sản xuất và sản phẩm đầu

ra đều phải trở thành hàng hoá, trong đó đất đai cũng không phải là ngoại lệ

Trong điều kiện quỹ đất có hạn, giá đất ngày càng cao và nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển thì lợi ích của người sử dụng đất khi nhà nước giao đất, thu hồi đất vẫn đang là một vấn đề hết sức nóng bỏng và cấp bách Việc bồi thường đất đai, giải phóng mặt bằng, tái định cư là một vấn đề hết sức nhạy cảm, phức tạp tác động đến mọi mặt của đời sống kinh tế - chính trị - xã hội

Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Khu kinh tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 Vân Đồn sẽ được phát triển để trở thành Khu kinh tế năng động, đầu mối giao thương, tạo động lực phát triển kinh tế cho tỉnh Quảng Ninh, Vùng duyên hải Bắc Bộ và Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ Hình thành các khu du lịch sinh thái biển, đảo chất lượng cao, tạo điểm đến du lịch giải trí vui chơi cao cấp, đồng thời tạo môi trường an sinh bền vững, sinh động và chất lượng cao cho người dân trong vùng

Để tạo động lực cho Vân Đồn thành đặc Khu kinh tế, thu hút vốn đầu tư

từ bên ngoài Nhà nước phải tiến hành đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng giao thông trong quá trình thực hiện đầu tư các hạng mục công trình nêu

trên cần phải thu hồi đất thực hiện giải phóng mặt bằng Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng giữ vị trí hết sức quan trọng là yếu tố có tính chất quyết định đến tiến độ thực hiện các dự án; quyết định đến cơ hội thu hút vốn đầu tư Qua nhiều năm, công tác giải phóng mặt bằng luôn là vấn đề nan giải, chiếm phần lớn các vụ khiếu nại, khiếu kiện về lĩnh vực đất đai trên địa bàn huyện Vân Đồn nói riêng và trên địa bàn cả nước nói chung gây mất trật tự xã hội làm ảnh hường không tốt đến môi trường đầu tư

Từ khi Luật Đất Đai ra đời đến nay qua nhiều lần thay đổi tiếp thu, lần sau khắc phục hạn chế tồn tại của những lần trước và cụ thể là Luật đất đai 2013 được ban hành Luật đất đai 2013 và các Nghị định, Thông tư hướng dẫn ra đời

đã khắc phục được phần nào hạn chế của các lần ban hành trước đó Tuy nhiên tiến độ thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn Khu kinh tế Vân Đồn hiện nay còn có nhiều khó khăn vướng mắc cả về mặt chủ quan

và khách quan

Do vậy tôi lựa chọn đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi thực hiện giải phóng mặt bằng Dự án Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn tại xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh”

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Đánh giá được kết quả công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước giải phóng mặt bằng thực hiện Dự án Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn tại xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh

- Đánh giá được một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác thu hồi đất tại Dự

án Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn tại xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh

- Chỉ ra được các khó khăn, tồn tại và đề xuất được giải pháp hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Vân Đồn

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1.1 Cơ sở lý luận và các căn cứ pháp lý về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư

1.1.1 Khái quát chung về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

1.1.1.1 Khái quát về Nhà nước thu hồi đất

Nhà nước Thu hồi đất là việc Nhà nước ban hành Quyết định hành chính

để thu lại đất hoặc thu lại quyền sử dụng đất đã giao cho tổ chức, hộ gia đình cá nhân sử dụng

Nhà nước thu hồi đất trong các trường hợp quy định tại các Điều 61, 62,

64, 65 Luật đất đai 2013

Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh

- Làm nơi đóng quân, trụ sở làm việc;

- Xây dựng căn cứ quân sự;

- Xây dựng công trình phòng thủ quốc gia, trận địa và công trình đặc biệt về quốc phòng, an ninh;

- Xây dựng ga, cảng quân sự;

- Xây dựng công trình công nghiệp, khoa học và công nghệ, văn hóa, thể thao phục vụ trực tiếp cho quốc phòng, an ninh;

- Xây dựng kho tàng của lực lượng vũ trang nhân dân;

- Làm trường bắn, thao trường, bãi thử vũ khí, bãi hủy vũ khí;

- Xây dựng cơ sở đào tạo, trung tâm huấn luyện, bệnh viện, nhà an dưỡng của lực lượng vũ trang nhân dân;

- Xây dựng nhà công vụ của lực lượng vũ trang nhân dân;

- Xây dựng cơ sở giam giữ, cơ sở giáo dục do Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý

Thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trong các trường hợp sau đây:

1 Thực hiện các dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư mà phải thu hồi đất;

2 Thực hiện các dự án do Thủ tướng Chính phủ chấp thuận, quyết định đầu tư mà phải thu hồi đất, bao gồm:

a) Dự án xây dựng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế; khu đô thị mới, dự án đầu tư bằng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA);

b) Dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương; trụ sở của tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao; công trình di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh được xếp hạng, công viên, quảng trường, tượng đài, bia tưởng niệm, công trình sự nghiệp công cấp quốc gia;

c) Dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật cấp quốc gia gồm giao thông, thủy lợi, cấp nước, thoát nước, điện lực, thông tin liên lạc; hệ thống dẫn, chứa xăng dầu, khí đốt; kho dự trữ quốc gia; công trình thu gom, xử lý chất thải;

3 Thực hiện các dự án do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chấp thuận mà phải thu hồi đất bao gồm:

a) Dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; công trình di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh được xếp hạng, công viên, quảng trường, tượng đài, bia tưởng niệm, công trình sự nghiệp công cấp địa phương;

b) Dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật của địa phương gồm giao thông, thủy lợi, cấp nước, thoát nước, điện lực, thông tin liên lạc, chiếu sáng đô thị; công trình thu gom, xử lý chất thải;

c) Dự án xây dựng công trình phục vụ sinh hoạt chung của cộng đồng dân cư; dự án tái định cư, nhà ở cho sinh viên, nhà ở xã hội, nhà ở công vụ; xây dựng công trình của cơ sở tôn giáo; khu văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí phục

vụ công cộng; chợ; nghĩa trang, nghĩa địa, nhà tang lễ, nhà hỏa táng;

d) Dự án xây dựng khu đô thị mới, khu dân cư nông thôn mới; chỉnh trang

đô thị, khu dân cư nông thôn; cụm công nghiệp; khu sản xuất, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản, hải sản tập trung; dự án phát triển rừng phòng hộ, rừng đặc dụng;

đ) Dự án khai thác khoáng sản được cơ quan có thẩm quyền cấp phép, trừ trường hợp khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, than bùn, khoáng sản tại các khu vực có khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ và khai thác tận thu khoáng sản

Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai:

a) Các trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai bao gồm:

- Sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất và đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi sử dụng đất không đúng mục đích mà tiếp tục vi phạm;

- Người sử dụng đất cố ý hủy hoại đất;

- Đất được giao, cho thuê không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền;

- Đất không được chuyển nhượng, tặng cho theo quy định của Luật Đất đai 2013 mà nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho;

- Đất được Nhà nước giao để quản lý mà để bị lấn, chiếm;

- Đất không được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai 2013 mà người sử dụng đất do thiếu trách nhiệm để bị lấn, chiếm;

- Người sử dụng đất không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước và đã bị

xử phạt vi phạm hành chính mà không chấp hành;

- Đất trồng cây hàng năm không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liên tục; đất trồng cây lâu năm không được sử dụng trong thời hạn 18 tháng liên tục; đất trồng rừng không được sử dụng trong thời hạn 24 tháng liên tục;

- Đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư mà không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liên tục hoặc tiến độ sử dụng đất chậm 24 tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa phải đưa đất vào sử dụng; trường hợp không đưa đất vào sử dụng thì chủ đầu

tư được gia hạn sử dụng 24 tháng và phải nộp cho Nhà nước khoản tiền tương ứng với mức tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với thời gian chậm tiến độ thực hiện dự án trong thời gian này; hết thời hạn được gia hạn mà chủ đầu tư vẫn chưa đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường về đất

và tài sản gắn liền với đất, trừ trường hợp do bất khả kháng

b) Việc thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai phải căn cứ vào văn bản, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định hành vi vi phạm pháp luật về đất đai

Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người:

Các trường hợp thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật,

tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người bao gồm:

- Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất; người sử dụng đất thuê của Nhà nước trả tiền thuê đất hàng năm bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất;

- Cá nhân sử dụng đất chết mà không có người thừa kế;

- Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất;

- Đất được Nhà nước giao, cho thuê có thời hạn nhưng không được gia hạn;

- Đất ở trong khu vực bị ô nhiễm môi trường có nguy cơ đe dọa tính mạng con người;

- Đất ở có nguy cơ sạt lở, sụt lún, bị ảnh hưởng bởi hiện tượng thiên tai khác đe dọa tính mạng con người

1.1.1.2 Khái quát về Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị

quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất

+ Bồi thường hoặc hỗ trợ đối với toàn bộ diện tích đất Nhà nước thu hồi

+ Bồi thường hoặc hỗ trợ tài liệu hiện có gắn liền với đất và các chi phí đầu tư vào đất bị Nhà nước thu hồi

1.1.1.3 Khái quát về Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất

Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu

hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới, ổn định đời sống, sản xuất và một số khoản hỗ trợ khác

1.1.1.4 Khái quát về Tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

Tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất là quá trình bồi thường, hỗ trợ về

đất, tài sản, các khoản hỗ trợ để người bị thu hồi đất di chuyển đến một nơi ở mới để sinh sống và làm ăn và bàn giao lại đất cho dự án Khu tái định cư phải được xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ đảm bảo đủ điều kiện cho người sử dụng tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ

Tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất đối với trường hợp phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức:

- Bồi thường bằng việc giao đất ở hoặc nhà ở tái định cư;

- Bồi thường bằng tiền để người bị thu hồi đất tự tìm đất tái định cư;

1.1.2 Các căn cứ pháp lý của việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

* Văn bản của trung ương

- Luật Đất đai số 45/2013/QH13 ngày 29 tháng 11 năm 2013;

- Nghị định số 89/2013/NĐ-CP ngày 06 tháng 08 năm 2013 của Chính phủ

về việc Qui định chi tiết thi hành một số điều của Luật Giá về thẩm định giá;

- Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 của chính Phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai;

- Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính phủ qui định về giá đất;

- Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính phủ qui định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;

- Nghị định số 01/2017/NĐ-CP ngày 06 tháng 01 năm 2017 của Chính phủ

“Sửa đổi, bổ sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành Luật đất đai”;

- Thông tư số 30/2014/TT-BTNMT ngày 02 tháng 06 năm 2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất;

- Thông tư số 36/2014/TT-BTNMT ngày 30 tháng 6 năm 2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định chi tiết phương pháp định giá đất; xây dựng, điều chinh bảng giá đất; định giá đất cụ thể và tư vấn xác định giá đất;

* Văn bản của địa phương

- Quyết định số 398/2012/QĐ-UBND ngày 27 tháng 02 năm 2012 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành Bộ đơn giá bồi thường tài sản đã đầu

tư vào đất khi Nhà nước thu hồi trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

- Quyết định số 1766/2014/QĐ-UBND ngày 13 tháng 08 năm 2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất theo Luật Đất đai 2013 trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

- Quyết định số 3238/2014/QĐ-UBND ngày 26 tháng 12 năm 2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc quy định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh thực hiện từ ngày 01 tháng 01 năm 2015 đến 31 tháng 12 năm 2019

- Quyết định số 1244/2015/QĐ-UBND ngày 11 tháng 5 năm 2015 của UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt Kế hoạch sử dụng đất hàng năm của huyện Vân Đồn

- Quyết định số 1454/2015/QĐ-UBND ngày 29 tháng 5 năm 2015 của UBND tỉnh Quảng Ninh “ Về việc xét duyệt quy hoạch sử dụng đất đến năm

2020 và kế hoạch sử dụng đất kỳ đầu (2011-2015) của huyện Vân Đồn”

- Quyết định số 4234/2015/QĐ-UBND ngày 28 tháng 12 năm 2015 của UBND tỉnh Quảng Ninh “V/v ban hành bộ đơn giá bồi thường tài sản đã đầu tư vào đất khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh”

- Quyết định số 1192/2016/QĐ-UBND ngày 21 tháng 4 năm 2016 của UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt Kế hoạch sử dụng đất hàng năm của huyện Vân Đồn

- Quyết định số 1144/2017/QĐ-UBND ngày 17 tháng 04 năm 2017 của UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt Kế hoạch sử dụng đất hàng năm của huyện Vân Đồn

- Quyết định số 3000/2017/QĐ-UBND ngày 02 tháng 8 năm 2017 của

Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh “Về việc ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa

bàn tỉnh Quảng Ninh”

1.2 Chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi thu hồi đất đai của một

số nước trên thế giới và các nước trong khu vực

1.2.1 Chính sách bồi thường thiệt hại và tái định cư của các tổ chức tài trợ (WB và ADB)

Theo Ngân hàng thế giới (WB), Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) thì bản chất của việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất phục vụ mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng phải đồng thời đảm bảo lợi ích của những người bị ảnh hưởng để họ có một cuộc sống tốt hơn trước về mọi mặt Trên tinh thần giảm thấp nhất các tác động của việc thu hồi đất, cần phải có chính sách thỏa đáng, phù hợp nhằm đảm bảo người bị thu hồi đất không gặp bất lợi hay khó khăn trong cuộc sống sau này Khắc phục cải thiện chất lượng cuộc sống, nguồn sống đối với người bị ảnh hưởng là việc phải bảo đảm Để thực hiện được phương châm đó thì trong công

tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải lấy phát triển con người là trung tâm, không chỉ là các chính sách bồi thường vật chất Từ quan điểm đó, chính sách bồi thường công bằng là bồi thường ngang bằng với tình trạng như không có dự

án được áp dụng, sao cho đời sống của người bị ảnh hưởng sau khi được bồi thường ít nhất phải đạt được ngang mức cũ của họ như trước khi có dự án Tuy vậy các chính sách này cũng có những khác biệt so với chính sách của Nhà nước Việt Nam như:

Khái niệm hợp pháp hay không hợp pháp trong chính sách bồi thường, tái định cư là một trong những khác biệt có khả năng gây ra những vấn đề xã hội lớn khi áp dụng chính sách tái định cư của WB, ADB Theo các tổ chức này thì thiếu chứng thư hợp pháp về đất sẽ không ảnh hưởng tới bồi thường cho một số nhóm dân bị ảnh hưởng và được mở rộng đối với cả đối tượng không bị thiệt hại

về đất và tài sản mà chỉ bị ảnh hưởng tới mặt tinh thần Ở Việt Nam trước kia chỉ bồi thường cho những người có chứng thư hợp pháp nhưng ở Nghị định 47/2014/NĐ-CP đã mở rộng hơn khái niệm hợp pháp, đồng thời có quy định rõ ràng các trường hợp không được bồi thường về đất, nếu xét thấy cần được hỗ trợ thì UBND tỉnh ra quyết định đối với từng trường hợp cụ thể

Theo chính sách của ADB thì việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư bao giờ cũng phải hoàn thành xong trước khi tiến hành công trình xây dựng, trong khi ở Việt Nam chưa có quy định rõ ràng về thời hạn này (rất nhiều dự án vừa giải tỏa mặt bằng vừa triển khai thi công, chỗ nào giải phóng mặt bằng xong thì thi công trước tránh lấn chiếm đất đai); do vậy, nhiều gia đình còn chưa kịp thời sửa chữa, xây dựng lại hoặc xây dựng nhà ở mới ổn định trước khi bị giải tỏa

Quy định của ngân hàng ADB là không những phải thông báo đầy đủ các thông tin về dự án cũng như chính sách bồi thường, tái định cư của dự án cho các hộ nông dân mà còn tham khảo ý kiến và tìm mọi cách thỏa mãn các yêu cầu chính đáng của họ trong suốt quá trình thực hiện Ở Việt Nam, thực tế cho thấy việc thực hiện đầy đủ nội dung này là rất khó khăn, vì lịch sử sử dụng đất rất phức tạp và khó có thể thỏa mãn được yêu cầu rất lớn của người bị thu hồi đất

Theo quy định của Ngân hàng ADB, ngoài giám sát nội bộ, cơ quan thực hiện dự án phải thuê một tổ chức bên ngoài giám sát độc lập để đảm bảo những thông tin là khách quan Nhiệm vụ của cơ quan giám sát độc lập phải kiểm tra xem các hoạt động tái định cư có được triển khai đúng không? Từ đó có những kiến nghị về biện pháp giải quyết sao cho công tác tái định cư đạt được mục tiêu cuối cùng là giải quyết hết những vướng mắc nảy sinh Các chính sách hiện hành tại Việt Nam chưa áp dụng cơ chế giám sát độc lập về tái định cư Vì vậy, việc giám sát độc lập công tác tái định cư là công tác khá mới mẻ ở Việt Nam nên cần

có thời gian phù hợp để ban hành quy định và làm quen với công việc này

Phạm vi ảnh hưởng của dự án phải quan tâm theo ADB là rất rộng còn theo chính sách hiện hành của Việt Nam thì phạm vi ảnh hưởng vẫn còn hạn hẹp

1.2.2 Chính sách bồi thường, hỗ trợ cho công tác giải phóng mặt bằng của một số nước trên thế giới

1.2.2.1 Trung Quốc

Có thể thấy rằng Luật Đất đai của Trung Quốc có nhiều nét tương đồng với Luật Đất đai của Việt Nam Tuy nhiên nhìn về tổng thể, Trung Quốc là một nước khá thành công trong việc thực hiện công tác bồi thường và TĐC Nguyên nhân chính của sự thành công đó là do nước này có một hệ thống pháp luật nói chung và pháp Luật Đất đai nói riêng rất đầy đủ, chi tiết đồng bộ, phù hợp với công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất năng động, khoa học Cùng với một Nhà nước pháp quyền vững chắc, năng lực thể chế của chính quyền địa phương theo thẩm quyền có hiệu lực cao, người dân có ý thức chấp hành pháp luật nghiêm minh Bên cạnh đó việc sử dụng đất đai tại Trung Quốc thực sự tiết kiệm, Nhà nước Trung Quốc hoàn toàn cấm việc mua bán chuyển nhượng đất đai Do vậy thị trường đất đai gần như không tồn tại mà chỉ có thị trường nhà cửa Trung Quốc xây dựng chính sách và các thủ tục rất chi tiết ràng buộc hoạt động TĐC với nhiều lĩnh vực khác nhau, trong đó mục tiêu của chính sách này

là cung cấp cơ hội cho TĐC thông qua cách tiếp cận cơ bản nơi ở ổn định, tạo nguồn lực sản xuất cho người thuộc diện bồi thường và tái định cư Về phương

thức bồi thường, Nhà nước thông báo cho người sử dụng đất biết trước việc họ

sẽ bị thu hồi đất trong thời hạn một năm Người dân có quyền lựa chọn các hình thức bồi thường, bằng tiền hoặc nhà tại khu ở mới Giá bồi thường theo tiêu chuẩn giá thị trường Nhưng đồng thời được Nhà nước quy định cho từng khu vực và điều chỉnh rất linh hoạt cho phù hợp với thực tế Đối với các dự án phải bồi thường GPMB thì kế hoạch TĐC chi tiết được chuẩn bị trước khi thông qua

dự án cùng với việc dàn xếp kinh tế, khôi phục cho từng địa phương từng hộ gia

đình và từng người bị ảnh hưởng

1.2.2.2 Thái Lan

Không có chính sách bồi thường, tái định cư ở cấp quốc gia Do công nhận hình thức đa sở hữu đất đai nên Hiến Pháp năm 1982 có quy định chung: (a) việc trưng dụng đất cho các mục đích xây dựng cơ sở hạ tầng, quốc phòng, phát triển nguồn tài nguyên cho đất nước, phát triển đô thị, cải tạo đất đai và các mục đích công cộng khác phải thực hiện bồi thường theo thời giá thị trường cho những người có đất hợp pháp về tất cả các thiệt hại

do việc trưng dụng gây ra; (b) việc bồi thường phải khách quan cho người chủ mảnh đất và người có quyền thừa kế tài sản đó Dựa trên các qui định chung này, các ngành có qui định chi tiết cho việc thực hiện trưng dụng đất của ngành mình

Năm 1987, Thái Lan ban hành Luật về trưng dụng bất động sản áp dụng cho việc trưng dụng đất sử dụng vào các mục đích xây dụng tiện ích công cộng, quốc phòng, phát triển nguồn tài nguyên hoặc các lợi ích khác cho đất nước, phát triển đô thị, nông nghiệp, công nghiệp, cải tạo đất đai vào các mục đích công cộng Luật qui định những nguyên tắc về trưng dụng đất, nguyên tắc tính giá trị bồi thường các loại tài sản bị thiệt hại Căn cứ vào đó, từng ngành đưa ra các qui định cụ thể về trình tự tiến hành bồi thường và TĐC, nguyên tắc cụ thể xác định giá trị bồi thường, các bước lập và phê duyệt dự án bồi thường, thủ tục thành lập các cơ quan, uỷ ban tính toán bồi thường và TĐC, trình tự đàm phán, nhận tiền bồi thường, quyền khiếu nại, quyền khởi kiện đưa ra toà án

Ví dụ như trong ngành điện năng thì cơ quan điện lực Thái Lan là nơi có nhiều dự án bồi thường và TĐC lớn nhất trong nước Họ đã xây dựng chính sách riêng với mục tiêu: “Đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng một mức sống tốt hơn” thông qua việc cung cấp cơ sở hạ tầng có chất lượng và đạt mức tối đa nhu cầu, đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng có thu nhập cao hơn và được tham gia nhiều hơn vào quá trình phát triển xã hội Trên thực tế, chính sách này đã tỏ

ra hiệu quả khi cần thu hồi đất cho các dự án đầu tư

1.2.2.3 Hàn Quốc

Hàn Quốc là một nước nhỏ hẹp với 70% diện tích là đất đồi, núi cho nên đất công cộng được xem là một vấn đề hết sức quan trọng Do đó để sử dụng đất một cách hiệu quả hơn thì các quy hoạch và quy chế được coi như một hình thức pháp luật

Luật đất đai của Hàn Quốc được xác lập trên cơ sở Luật quy hoạch đô thị cho từng đô thị và Luật quản lý sử dụng quốc thổ bao gồm tất cả các đô thị, Nhà nước chỉ định năm khu vực sử dụng để cân bằng sự phát triển đồng bộ

Đặc biệt, khái niệm cơ bản của luật quản lý sử dụng quốc thổ công khai rõ ràng về đất đai Đây có ý nghĩa là tách riêng hai phần quyền sở hữu và quyền sử dụng đất để nhấn mạnh tầm quan trọng của đất công cộng trong xã hội Chế độ này giúp việc sử dụng đất một cách hữu dụng bằng cách thúc đẩy quyền sử dụng đất nhiều hơn quyền sở hữu đất Với khái niệm công khai đất đai, hạn chế sở hữu đất, hạn chế sử dụng đất, hạn chế lợi ích phát sinh, hạn chế thanh lý các quy chế công cộng được áp dụng theo luật pháp và cách tính các quy chế như thế này được xem là đặc trưng của luật liên quan đến đất đai của Hàn Quốc

Luật bồi thường GPMB của Hàn Quốc được chia ra thành hai thể chế Một là “đặc lệ” liên quan đến bồi thường GPMB cho đất công cộng đã đạt được theo thủ tục thương lượng của pháp luật Hai là luật “sung công đất” theo thủ tục quy định cưỡng chế của công pháp

Để thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế thì cần rất nhiều đất công cộng trong một khoảng thời gian ngắn với mục đích cưỡng chế đất cho nên luật “sung

công đất” đã được thiết lập trước vào năm 1962 Sau đó theo pháp luật ngoài mục đích thương lượng thu hồi đất công cộng thì còn muốn thống nhất việc này trên phạm vi toàn quốc và đảm bảo quyền tài sản của công nên Luật này đã được lập vào năm 1975 và dựa vào hai luật trên Hàn Quốc đã triển khai bồi thường cho đến nay Tuy nhiên dưới hai thể chế luật và trong quá trình thực hiện luật

“đặc lệ” thương lượng không đạt được thỏa thuận thì luật “sung công đất” được thực hiện bằng cách cưỡng chế, nhưng nếu cứ như vậy thì phải lặp đi lặp lại quá trình này và đôi khi trùng lặp cho nên thời gian có thể bị kéo dài hoặc chi phí cho bồi thường sẽ tăng lên Do đó, Luật bồi thường thiệt hại của Hàn Quốc mới

ra đời và thực hiện theo ba giai đoạn:

Thứ nhất: Tiền bồi thường đất đai được giám định viên công cộng đánh giá trên tiêu chuẩn giá quy định để thu hồi đất phục vụ cho công trình công cộng Giá quy định không dựa vào lợi nhuận khai thác do đó có thể đảm bảo sự khách quan trong việc bồi thường

Thứ hai: Pháp luật có quy định không gây thiệt hại nhiều cho người có quyền sở hữu đất trong quá trình thương lượng chấp thuận thu hồi đất Quy trình chấp thuận theo thứ tự là công nhận mục đích, lập biên bản tài sản và đất đai, thương lượng, chấp nhận thu hồi

Thứ ba: Biện pháp di dời là một đặc điểm quan trọng Nhà nước hỗ trợ tích cực về mặt chính sách đảm bảo sự sinh hoạt của con người, cung cấp đất đai cho những người bị mất nơi cư trú do thực hiện công trình công cộng cần thiết của Nhà nước Đây là công việc có hiệu quả lôi cuốn người dân tự nguyện di dời

và liên quan rất nhiều tới việc GPMB Theo luật bồi thường, nếu như tòa nhà nơi

dự án sẽ được thực hiện có trên 10 người sở hữu thì phải xây dựng cho các đối tượng này nơi cư trú hoặc hỗ trợ 30% giá trị của tòa nhà đó Còn nếu như các dự

án xây dựng chung cư nhà ở thì cung cấp cho các đối tượng này chung cư hoặc nhà ở thấp hơn giá thành Đối với các đối tác kinh doanh để kiếm sống nhưng không có pháp nhân, các đối tác kinh doanh nông nghiệp, gia cầm thì có chính

sách mang tính chất ân huệ ngoài biện pháp di dời còn ưu tiên cung cấp cho họ các cửa hàng hoặc khu kinh doanh

1.3 Những quy dịnh về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam

1.3.1 Phương án bồi thường

Theo báo cáo xã hội học của Viện nghiên cứu Địa chính năm 2003, trong tổng số 6000 hộ được điều tra thì phương án bồi thường bằng tiền cho đến nay vẫn là phương án được áp dụng phổ biến (92,50%) Vì trên thực tế, quỹ đất phục

vụ cho việc bồi thường GPMB và TĐC của mỗi địa phương không giống nhau, quỹ đất công ích còn lại của các địa phương không đáng kể, nên không đáp ứng được yêu cầu bồi thường bằng đất và lập khu TĐC Mặt khác, số lượng các hộ di chuyển lớn, có những hộ diện tích đất thu hồi lớn nên việc bồi thường diện tích đất có cùng giá trị là rất khó Hầu hết địa điểm khu TĐC và cơ sở hạ tầng khu TĐC không thỏa mãn yêu cầu của người bị thu hồi đất như cách xa trung tâm, không thể kinh doanh, buôn bán nên rất nhiều trường hợp người bị thu hồi đất lựa chọn phương án bồi thường bằng tiền Thực tế cho thấy chính sách bồi thường chưa thật công bằng giữa các loại đất với nhau, giữa hộ gia đình với nhau và giữa 2 địa phương liền kề Trong cùng một khu vực giải toả nhiều nơi

có sự phân biệt giữa hai đối tượng sử dụng đất có ngành nghề khác nhau Mức bồi thường thấp so với giá chuyển nhượng thực tế tại địa phương, tạo ra sự chênh lệch làm cho người bị thu hồi đất cảm thấy bị thiệt thòi, đòi tăng tiền bồi thường, không bàn giao mặt bằng đúng kế hoạch gây ảnh hưởng đến tiến độ của

dự án

1.3.2 Chính sách hỗ trợ và việc làm

Một số địa phương chưa thực hiện chính sách hỗ trợ tuyển dụng đào tạo việc làm cho các hộ thuộc diện chính sách, mặc dù số hộ được hưởng chính sách rất cao

Một số dự án có thực hiện chính sách đào tạo việc làm cho lao động bị thu hồi đất nông nghiệp song chất lượng đào tạo không đảm bảo trình độ và tay nghề để làm việc ở các cơ sở sản xuất, kinh doanh

Tình trạng không có việc làm ở khu vực có dự án ngày càng cao, nhất là đối với các dự án chiếm dụng đất nông nghiệp có quy mô lớn Vì vậy, phát sinh

tệ nạn xã hội gây hậu quả lâu dài về mặt xã hội, nên phải có biện pháp giải quyết kịp thời

1.3.3 Diện tích đất bồi thường, giá đất bồi thường

Cách xác định hạn mức đất ở bồi thường so với quy định còn tuỳ tiện, không thống nhất giữa các địa phương và các dự án với nhau

Bồi thường đất nông nghiệp theo phân hạng đất đến nay quá lạc hậu, không còn phù hợp, nó không chỉ ảnh hưởng đến việc xác định giá bồi thường

mà còn làm thất thu thuế nông nghiệp của Nhà nước

Do giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chứng thư pháp lý quan trọng trong việc xác định điều kiện được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, nhưng công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở các địa phương còn chậm trễ gây không ít khó khăn cho công tác thu hồi, GPMB

Hiện nay, những quy định về tính hợp pháp của thửa đất đang được điều chỉnh theo xu hướng giảm dần các căn cứ pháp lý Vì vậy, để GPMB kịp tiến độ, nhiều địa phương đã phải thừa nhận và thỏa thuận bồi thường cho các trường hợp không có đủ căn cứ pháp lý về quyền sử dụng đất

1.3.4 Bồi thường về tài sản, cây cối, hoa màu gắn liền với đất bị thu hồi

Trên cơ sở chính sách bồi thường và TĐC của Nhà nước cách xác định phương án bồi thường tài sản gắn liền với đất của các địa phương được người dân đồng tình ủng hộ Nhiều dự án bồi thường cho một số công trình, cây cối, hoa màu cao hơn giá thị trường

1.3.5 Tái định cư và cơ sở hạ tầng khu tái định cư

Thực trạng trong những năm qua cho thấy việc xây dựng các khu TĐC của các dự án rất bị động, thiếu đồng bộ nhất là các dự án thuộc nguồn vốn TW,

trong đó, tồn tại lớn nhất là cơ sở hạ tầng khu TĐC không được đầu tư theo quy định hoặc đầu tư nửa vời Các dự án thiếu biện pháp phục hồi thu nhập tại nơi ở mới cho người TĐC Các công trình khu công nghiệp khu chế xuất phương án bồi thường do các chủ dự án lập, Hội đồng GPMB chỉ tham gia với tư cách tư vấn Vì vậy trách nhiệm của chính quyền địa phương thường không cao và là nguyên nhân làm giảm hiệu lực pháp luật của các chính sách bồi thường và TĐC, ảnh hưởng đến tiến độ GPMB

Nguồn đất xây dựng các khu TĐC ở các khu đô thị loại I và loại II rất hiếm, mặc dù có chính sách xây dựng nhà ở ra khu ven đô nhưng chưa được người dân chấp nhận do giá căn hộ quá cao, có sự lệch lớn về chế độ xã hội, những hộ sống bằng nghề buôn bán thì hầu hết không lựa chọn phương án đổi đất lấy đất Còn ở khu dân cư nông thôn, việc thu hồi đất làm ảnh hưởng đến tập quán sinh hoạt của người dân, giao đất mới với quy mô như diện tích hiện nay không đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt và nông nghiệp của người dân như: Nhà phải có sân phơi, gần gũi với họ hàng, đi lại thuận tiện

Vì vậy, cần quy định rõ thêm dự án nào có khu TĐC và quy trình thẩm định kế hoạch TĐC có thể giúp cho người dân bị thu hồi không bị thiệt thòi sau khi giải tỏa

1.3.6 Tuyên truyền, phổ biến pháp luật đất đai trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

Công tác phổ biến pháp Luật Đất đai và chính sách bồi thường, GPMB và TĐC của Hội đồng bồi thường cho người bị thu hồi đất tại các địa phương tính theo mặt bằng chung là chưa sát thực tế Phần lớn người dân rất quan tâm đến chính sách bồi thường GPMB nhưng công tác tuyên truyền ở các địa phương còn nhiều hạn chế, ở những vùng có trình độ dân trí cao thì kiến thức hiểu biết pháp luật, việc chấp hành các quy định của luật nghiêm minh và công tác GPMB đạt tiến độ và hiệu quả so với kế hoạch Trái lại, đối với những vùng nông thôn, miền núi, vùng xa, hải đảo, do không có điều kiện tuyên truyền phổ biến chính sách pháp luật, mặt bằng dân trí thấp dẫn đến việc GPMB gặp khó khăn

1.4 Thực tiễn công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

1.4.1 Quy trình thu hồi đất tại tỉnh Quảng Ninh

Nhằm minh bạch hoá công tác bồi thường, GPMB, nâng cao trình độ nghiệp vụ cho các cán bộ trực tiếp thực hiện công tác GPMB trên cơ sở quy định hiện hành tỉnh Quảng Ninh đã xây dựng quy trình thực hiện công tác bồi thường GPMB gồm 9 bước cụ thể như sau:

Bước 1 Thông báo thu hồi đất:

Trước khi có quyết định thu hồi đất, chậm nhất là 90 ngày đối với đất nông nghiệp và 180 ngày đối với đất phi nông nghiệp, cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải thông báo thu hồi đất cho người có đất thu hồi biết Nội dung thông báo thu hồi đất bao gồm kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm

Thông báo thu hồi đất phải được gửi đến từng người có đất thu hồi, họp phổ biến đến người dân trong khu vực có đất thu hồi và thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng, niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi

Sau khi thông báo thu hồi đất theo đúng thủ tục nói trên, nếu người sử dụng đất trong khu vực thu hồi đất đồng ý thì UBND cấp có thẩm quyền có thể

ra Quyết định thu hồi đất và thực hiện các chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà không cần chờ hết thời hạn thông báo

Bước 2 Thu hồi đất:

UBND cấp tỉnh có thẩm quyền thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn; đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

UBND cấp huyện có thẩm quyền thu hồi đất đối với đất của hộ gia đình,

cá nhân, cộng đồng dân cư; đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam

Trường hợp khu đất thu hồi có cả tổ chức và hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất thì UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định thu hồi đất hoặc ủy quyền cho Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất

Bước 3 Kiểm kê đất đai, tài sản có trên đất:

Sau khi có Thông báo thu hồi đất của cấp có thẩm quyền, UBND cấp xã

có trách nhiệm phối hợp với Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng triển khai thực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm Người sử dụng đất có trách nhiệm phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng thực hiện việc điều tra, khảo sát, đo đạc xác định diện tích đất, thống kê nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất để lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Trường hợp người sử dụng đất trong khu vực có đất thu hồi không phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng trong việc điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm thì UBND cấp xã, Ủy ban MTTQVN cấp xã nơi có đất thu hồi và tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng tổ chức vận động, thuyết phục để người sử dụng đất thực hiện

Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày được vận động, thuyết phục mà người

sử dụng đất vẫn không phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng thì Chủ tịch UBND cấp huyện ban hành quyết định kiểm đếm bắt buộc Người có đất thu hồi có trách nhiệm thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc Trường hợp người có đất thu hồi không chấp hành thì Chủ tịch UBND cấp huyện ban hành quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc và tổ chức thực hiện cưỡng chế theo quy định tại Điều 70 của Luật đất đai 2013

Việc cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc được thực hiện khi có đủ các điều kiện sau đây: người có đất thu hồi không chấp hành quyết định kiểm đếm bắt buộc sau khi UBND cấp xã, Ủy ban MTTQVN cấp xã nơi có đất thu hồi và tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng đã vận động, thuyết phục; Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt

buộc đã được niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã, tại địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi; Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc đã có hiệu lực thi hành; người bị cưỡng chế đã nhận được quyết định cưỡng chế có hiệu lực thi hành Trường hợp người bị cưỡng chế từ chối không nhận quyết định cưỡng chế hoặc vắng mặt khi giao quyết định cưỡng chế thì UBND cấp xã lập biên bản

Trình tự, thủ tục thực hiện quyết định cưỡng chế kiểm đếm bắt buộc được quy định như sau: tổ chức được giao thực hiện cưỡng chế vận động, thuyết phục, đối thoại với người bị cưỡng chế; trường hợp người bị cưỡng chế chấp hành quyết định cưỡng chế thì tổ chức được giao thực hiện cưỡng chế lập biên bản ghi nhận sự chấp hành và thực hiện điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm Trường hợp người bị cưỡng chế không chấp hành quyết định cưỡng chế thì tổ chức được giao thực hiện cưỡng chế thi hành quyết định cưỡng chế

Bước 4 Lập phương án bồi thường thiệt hại, hỗ trợ, tái định cư:

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với từng tổ chức, cá nhân, hộ gia định bị thu hồi đất, trên cơ sở tổng hợp số liệu kiểm kê, xử lý các thông tin liên quan của từng trường hợp; áp giá tính giá trị bồi thường về đất, tài sản trên đất

Phương án tái định cư: UBND cấp tỉnh, UBND cấp huyện có trách nhiệm

tổ chức lập và thực hiện dự án tái định cư trước khi thu hồi đất Khu tái định cư tập trung phải xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ, bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng, phù hợp với điều kiện, phong tục, tập quán của từng vùng, miền Dự

án tái định cư được lập và phê duyệt độc lập với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nhưng phải bảo đảm có đất ở, nhà ở tái định cư trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định thu hồi đất Khu tái định cư được lập cho một hoặc nhiều dự án; nhà ở, đất ở trong khu tái định cư được bố trí theo nhiều cấp nhà, nhiều mức diện tích khác nhau phù hợp với các mức bồi thường và khả năng chi trả của người được tái định cư

Bước 5 Niêm yết công khai phương án lấy ý kiến của nhân dân

Sau khi phương án chi tiết được lập, tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm phối hợp với UBND cấp xã nơi có đất thu hồi tổ chức lấy ý kiến của nhân dân, nhất là các đối tượng bị thu hồi đất Hình thức lấy ý kiến là:tổ chức họp trực tiếp với người dân trong khu vực có đất thu hồi, đồng thời niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi

Việc tổ chức lấy ý kiến phải được lập thành biên bản có xác nhận của đại diện UBND cấp xã, đại diện Ủy ban MTTQVN cấp xã, đại diện những người có đất thu hồi

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm tổng hợp ý kiến đóng góp bằng văn bản, ghi rõ số lượng ý kiến đồng ý, số lượng ý kiến không đồng ý, số lượng ý kiến khác đối với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; phối hợp với UBND cấp xã nơi có đất thu hồi tổ chức đối thoại đối với trường hợp còn có ý kiến không đồng ý về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; hoàn chỉnh phương án trình cơ quan có thẩm quyền

Bước 6 Hoàn chỉnh Phương án:

Trên cơ sở ý kiến góp ý của các đối tượng có đất bị thu hồi, đại diện chính quyền, đoàn thể ở cơ sở, tổ chức bồi thường tiếp thu, hoàn chỉnh phương án chi tiết bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trình cơ quan chuyên môn thẩm định và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt

Bước 7 Phê duyệt phương án chi tiết và tổ chức triển khai thực hiện:

Việc quyết định thu hồi đất, phê duyệt và tổ chức thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được quy định như sau: UBND cấp có thẩm quyền quy định tại Điều 66 của Luật đất đai năm 2013 quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong cùng một ngày

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm phối hợp với UBND cấp xã phổ biến và niêm yết công khai quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại trụ sở UBND cấp xã và địa

điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi; gửi quyết định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đến từng người có đất thu hồi, trong đó ghi rõ về mức bồi thường, hỗ trợ, bố trí nhà hoặc đất tái định cư (nếu có), thời gian, địa điểm chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ; thời gian bố trí nhà hoặc đất tái định cư (nếu có)

và thời gian bàn giao đất đã thu hồi cho tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng

Tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định cư theo phương

án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được phê duyệt; trường hợp người có đất thu hồi không bàn giao đất cho tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng thì UBND cấp xã, Ủy ban MTTQVN cấp xã nơi có đất thu hồi và tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng tổ chức vận động, thuyết phục để người có đất thu hồi thực hiện, nếu họ vẫn không chấp hành việc bàn giao đất thì bị cưỡng chế theo quy định tại Điều 71 của Luật đất đai 2013

Bước 8 Tổ chức chi trả bồi thường:

Theo quy định tại Điều 93 Luật đất đai 2013, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền có hiệu lực thi hành, cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường phải chi trả tiền bồi thường,

hỗ trợ cho người có đất thu hồi

Trường hợp cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường chậm chi trả thì khi thanh toán tiền bồi thường, hỗ trợ cho người có đất thu hồi, ngoài tiền bồi thường, hỗ trợ theo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì người có đất thu hồi còn được thanh toán thêm một khoản tiền bằng mức tiền chậm nộp theo quy định của Luật quản lý thuế tính trên số tiền chậm trả và thời gian chậm trả Trường hợp người có đất thu hồi không nhận tiền bồi thường, hỗ trợ theo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì tiền bồi thường, hỗ trợ được gửi vào tài khoản tạm giữ của Kho bạc nhà nước

Người sử dụng đất được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với Nhà nước theo quy định của pháp

luật thì phải trừ đi khoản tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính vào số tiền được bồi thường để hoàn trả ngân sách nhà nước Về vấn đề này, Nghị định 47/2013/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Đất đai về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất cũng quy định rõ tại Điều 30, cụ thể là: khoản tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai bao gồm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp cho Nhà nước nhưng đến thời điểm thu hồi đất vẫn chưa nộp; số tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính này được xác định theo quy định của pháp luật về thu tiền sử dụng đất; thu tiền thuê đất, thuê mặt nước Trường hợp số tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính đến thời điểm có quyết định thu hồi đất lớn hơn số tiền được bồi thường,

hỗ trợ thì hộ gia đình, cá nhân tiếp tục được ghi nợ số tiền chênh lệch đó; nếu hộ gia đình, cá nhân được bố trí tái định cư thì sau khi trừ số tiền bồi thường, hỗ trợ vào số tiền để được giao đất ở, mua nhà ở tại nơi tái định cư mà số tiền còn lại nhỏ hơn số tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính thì hộ gia đình, cá nhân tiếp tục được ghi nợ số tiền chênh lệch đó

Lưu ý: tiền được bồi thường để trừ vào số tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính gồm tiền được bồi thường về đất, tiền được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại (nếu có) Không trừ các khoản tiền được bồi thường chi phí di chuyển, bồi thường thiệt hại về tài sản, bồi thường do ngừng sản xuất kinh doanh và các khoản tiền được hỗ trợ vào khoản tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai

Trường hợp diện tích đất thu hồi đang có tranh chấp về quyền sử dụng đất

mà chưa giải quyết xong thì tiền bồi thường, hỗ trợ đối với phần diện tích đất đang tranh chấp đó được chuyển vào Kho bạc Nhà nước chờ sau khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết xong thì trả cho ngươi có quyền sử dụng đất

Bước 9 Bàn giao mặt bằng, cưỡng chế thu hồi đất

Sau khi nhận tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; người bị thu hồi đất phải bàn giao mặt bằng sạch cho chủ đầu tư Trường hợp người có đất bị thu hồi không bàn giao mặt bằng thì bị cưỡng chế thu hồi đất theo quy định tại Điều 71

Luật Đất đai 2013, khi có đủ các điều kiện: người có đất thu hồi không chấp hành quyết định thu hồi đất sau khi UBND cấp xã, Ủy ban MTTQVN cấp xã nơi

có đất thu hồi và tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng đã vận động, thuyết phục; Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đã được niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi; Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đã có hiệu lực thi hành; người bị cưỡng chế đã nhận được quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất có hiệu lực thi hành Trường hợp người bị cưỡng chế từ chối không nhận quyết định cưỡng chế hoặc vắng mặt khi giao quyết định cưỡng chế thì UBND cấp xã lập biên bản

Trình tự, thủ tục thực hiện cưỡng chế thu hồi đất: trước khi tiến hành cưỡng chế, Chủ tịch UBND cấp huyện quyết định thành lập Ban thực hiện cưỡng chế; Ban thực hiện cưỡng chế vận động, thuyết phục, đối thoại với người

bị cưỡng chế; nếu người bị cưỡng chế chấp hành thì Ban thực hiện cưỡng chế lập biên bản ghi nhận sự chấp hành Việc bàn giao đất được thực hiện chậm nhất sau 30 ngày kể từ ngày lập biên bản Trường hợp người bị cưỡng chế không chấp hành quyết định cưỡng chế thì Ban thực hiện cưỡng chế tổ chức thực hiện cưỡng chế; Ban thực hiện cưỡng chế có quyền buộc người bị cưỡng chế và những người có liên quan phải ra khỏi khu đất cưỡng chế, tự chuyển tài sản ra khỏi khu đất cưỡng chế; nếu không thực hiện thì Ban thực hiện cưỡng chế có trách nhiệm di chuyển người bị cưỡng chế và người có liên quan cùng tài sản ra khỏi khu đất cưỡng chế Trường hợp người bị cưỡng chế từ chối nhận tài sản thì Ban thực hiện cưỡng chế phải lập biên bản, tổ chức thực hiện bảo quản tài sản theo quy định của pháp luật và thông báo cho người có tài sản nhận lại tài sản

Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện quyết định cưỡng chế thu hồi đất: UBND cấp huyện chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện việc cưỡng chế, giải quyết khiếu nại liên quan đến việc cưỡng chế theo quy định của pháp luật về khiếu nại; thực hiện phương án tái định cư trước khi thực hiện cưỡng chế; bảo đảm điều kiện, phương tiện cần thiết phục vụ cho việc cưỡng

chế; bố trí kinh phí cưỡng chế thu hồi đất; Ban thực hiện cưỡng chế có trách nhiệm chủ trì lập phương án cưỡng chế và dự toán kinh phí cho hoạt động cưỡng chế trình UBND cấp có thẩm quyền phê duyệt; thực hiện cưỡng chế theo phương án đã được phê duyệt; bàn giao đất cho tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng Trường hợp trên đất thu hồi có tài sản thì Ban thực hiện cưỡng chế phải bảo quản tài sản; chi phí bảo quản tài sản đó do chủ sở hữu chịu trách nhiệm thanh toán; lực lượng Công an có trách nhiệm bảo vệ trật tự, an toàn trong quá trình tổ chức thi hành quyết định cưỡng chế thu hồi đất; UBND cấp xã nơi có đất thu hồi có trách nhiệm phối hợp với cơ quan, đơn vị có liên quan tổ chức thực hiện việc giao, niêm yết công khai quyết định cưỡng chế thu hồi đất; tham gia thực hiện cưỡng chế; phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng niêm phong, di chuyển tài sản của người bị cưỡng chế thu hồi đất; cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan chịu trách nhiệm phối hợp với Ban thực hiện cưỡng chế thực hiện việc cưỡng chế thu hồi đất khi Ban thực hiện cưỡng chế có yêu cầu

1.4.2 Công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

Từ khi Luật đất đai 2013 có hiệu lực UBND tỉnh Quảng Ninh ban hành quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư chi tiết hơn, cụ thể hơn tối ưu hoá những điểm mà Luật, Nghị định quy định các đặc điểm liên quan đến điều kiện thực tế tại địa phương nhằm nâng cao giá trị bồi thường, hỗ trợ cho người có đất bị thu hồi để hạn chế kiến nghị, khiếu nại của nhân dân, giàm tải cho nhà nước phải đầu tư hạ tầng tái định cư cho người bị thu hồi đất

UBND tỉnh Quảng Ninh quy định chính sách tái định cư và hỗ trợ tái định

cư chi tiết và cởi mở như trên nhằm khuyến khich người có đất bị thu hồi tự tìm đất tái định cư để được hưởng những khoản hỗ trợ có lợi so với mức thu nhập bình quân đầu người trên địa bàn tỉnh

Khuyến khích được người dân chuyển mục đích sử dụng đất để xây dựng nơi ở mới vừa thu được tiền về ngân sách nhà vừa giảm tải cho nhà nước phải đầu

tư hạ tầng tái định cư Nhà nước tận dụng quỹ đất công ích xen kẹp trong khu dân

cư để quy hoạch các khu đất tái định cư phù hợp với điều kiện cụ thể của các hộ dân có đất bị thu hồi Chủ động quỹ đất để bố trí tái định cư hiện nay trên địa bàn huyện Vân Đồn có 03 khu tái định cư cho người dân lựa chọn nơi tái định cư phù hợp với giá tiền bồi thường

Nếu phải bố trí tái định cư thì hiện nay UBND tỉnh Quảng Ninh tính giá thu tiền tái định cư cho người có đất ở bị thu hồi sẽ không tính chi phí đầu tư vào đất là chi phí giải phóng mặt bằng, chi phí đầu tư xây dựng hạ tầng Giá từng lô đất

cụ thể sẽ đựơc định giá điều chỉnh theo mức thuận lợi của vị trí

1.4.3 Công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh

Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng các dự án trên địa bàn huyện Vân Đồn luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh TT Huyện ủy, UBND huyện xác định công tác quản lý đất đai, giải phóng mặt bằng các dự án là một trong những nhiệm vụ được ưu tiên hàng đầu, cần huy động cả

hệ thống chính trị vào cuộc Huyện ủy, UBND huyện đã tập trung chỉ đạo các phòng ban, cơ quan, đơn vị, các địa phương tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/HU ngày 20/12/2017 (Về phương hướng nhiệm vụ năm 2018 và chủ đề công tác năm “Tăng cường quản lý tài nguyên; đảm bảo an ninh trật tự”) Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nhân dân hưởng ứng và chấp hành tốt chính sách giải phóng mặt bằng các dự án trên địa bàn, nhất là những dự án trọng điểm (Dự án Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn; khu tái định cư, khu hành chính phục vụ GPMB dự án Cảng hàng không; các dự án điểm khai thác đất phục vụ cảng hàng không Quảng Ninh; Đường Cao tốc Hạ Long - Vân Đồn, Vân Đồn - Móng Cái; Hồ chứa nước Đồng Dọng; Đường giao thông trục chính nối các khu chức năng chính từ cảng hàng không đến khu công viên phức hợp

xã Vạn Yên và tuyến 835m; Đường trục chính trung tâm khu đô thị Cái Rồng 58m; Sân Golf Ao Tiên )

Tập trung tháo gỡ các vướng mắc, tồn tại của các dự án; chỉ đạo Trung tâm phát triển quỹ đất, các phòng ban và các địa phương thực hiện thủ tục kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất, lập và trình phê duyệt các phương án đền bù

GPMB đảm bảo tiến độ yêu cầu; đổi mới và nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại tố cáo; kiên quyết xử lý đối với các hộ cố tình gây cản trở công tác GPMB; tăng cường chỉ đạo, kiểm tra, giám sát việc triển khai thực hiện công tác GPMB; đẩy nhanh tiến độ GPMB, tạo quỹ đất sạch để các nhà đầu tư triển khai thực hiện và hoàn thành tiến độ các dự án

Công tác phối hợp giữa UBND huyện với các sở, ban, ngành của tỉnh, Ủy ban MTTQ và các đoàn thể huyện; công tác phối hợp giữa các phòng ban chuyên môn của huyện với các địa phương trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân hiểu và chấp hành các cơ chế chính sách và pháp luật của Nhà nước về bồi thường GPMB được chú trọng Đại đa số nhân dân đều ủng hộ và chấp hành chủ trương thu hồi đất của nhà nước để thực hiện các dự án

Công tác GPMB được cả hệ thống chính trị vào cuộc triển khai thực hiện với nhiều giải pháp đồng bộ, quyết liệt Tập trung thực hiện đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng các dự án theo đúng tinh thần chỉ đạo của tỉnh UBND huyện đã ban hành các văn bản chỉ đạo thực hiện, cụ thể như sau:

- Kiện toàn Hội đồng thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư tại Quyết định số: 5001/QĐ-UBND ngày 29/12/2018

- Kiện toàn tổ công tác xác định loại đất phục vụ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng các dự án trên địa bàn huyện Vân Đồn tại Quyết định số: 5683/QĐ-UBND ngày 24/11/2015

- Kiện toàn tổ thẩm định các đơn giá bồi thường tài sản gắn liền với đất khi nhà nước thu hồi đất chưa có trong Quyết định số 4234/2015/QĐ-UBND ngày 28/12/2015

- Hàng tháng ban hành các Thông báo chỉ đạo kiểm điểm tiến độ GPMB các dự án trên địa bàn huyện

Bên cạnh đó, UBND huyện thường xuyên giữ mối liên hệ với các sở, ban ngành trong việc giải quyết các vướng mắc cụ thể khi thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng Theo kế hoạch, hàng tuần tổ chức kiểm điểm, đánh giá tiến độ

giải phóng mặt bằng, thống nhất giải quyết những vướng mắc, tồn tại trong việc thực hiện các dự án trên địa bàn huyện

Trong năm 2017, đã triển khai thực hiện 54 dự án (bao gồm cả dự án chuyển tiếp) trong đó tổng diện tích đất phải thu hồi là 1220,5 ha; tổng số hộ ảnh hưởng là 1319 hộ, số hộ phải tái định cư là 75 hộ, tổng số tiền bồi thường hỗ trợ giải ngân trong năm 2018 là 230 tỷ đồng