giáo án hay CA DAO HAI HUOC năm học 2019 2020

giáo án cực tốt soạn dạy dự giờ CA DAO HÀI HƯỚC năm học 2019 2020 Bài soạn giảng chi tiết CA DAO HÀI HƯỚC ngữ Văn 10 năm học 2019 2020 giáo án cực tốt soạn dạy dự giờ CA DAO HÀI HƯỚC năm học 2019 2020 Bài soạn giảng chi tiết CA DAO HÀI HƯỚC ngữ Văn 10 năm học 2019 2020 giáo án cực tốt soạn dạy dự giờ CA DAO HÀI HƯỚC năm học 2019 2020 Bài soạn giảng chi tiết CA DAO HÀI HƯỚC ngữ Văn 10 năm học 2019 2020

Trang 1

GIÁO ÁN DẠY DỰ GIỜ 2019 - 2020

CA DAO HÀI HƯỚC

1 Ổn định lớp + kiểm tra sỉ số

2 Kiểm tra bài cũ: VHDG VN có 12 thể loại Chương trình lớp 10 từ đâu năm học giờ em đã được học nhưng thể loại nào của VHDG? Trong những thể loại em đã được học từ đâu năm, thể loại nào tạo tiếng cười? Qua những câu chuyện nào? Đằng sau tiếng cười là phê phán đều gì?

Như vậy, Tiếng cười giải trí, mua vui, tiếng cười tự trào (tự cười mình) và tiếng cười châm biếm, phê phán xã hội của người bình dân Việt Nam xưa ko chỉ thể hiện trong văn xuôi tự sự với thể loại truyện cười mà còn thể hiện rất rõ trong cả thơ trữ tình dân gian (thơ

ca dân gian).

Nếu như tục ngữ được xem là túi khôn của nhân dân lao động thì ca dao chính là tiếng đàn muôn điệu của người lao động bình dân, đó là tiếng hát đi từ trái tim đến đôi môi của người lao động bình dân xưa Bên cạnh những bài ca dao – những tiếng hát than thân, yêu thương tình thì trong ca dao vẫn còn có 1 tiếng hát khác, rất đặc biệt, rất vui tươi, hào hứng, lạc quan, yêu đời Tiếng hát ấy được thể hiện trong ca dao ntn Chúng ta cùng tìm hiểu bài học trong tiết này: Ca dao hài hước.

2 Bài mới – Vào bài: (HS TRẢ LỜI ĐÚNG, YÊU CẦU LỚP VỖ TAY)

[1] YÊU CẦU HS ĐỌC MỘT SỐ BÀI CA DAO HÀI

HƯỚC MÀ EM BIẾT.

Ca dao hài hước chiếm số lượng lớn trong kho tàng c a dao – dân

ca VN

[2] PHÂN LOẠI CA DAO:

* Gv gọi HS: Theo em ca dao hài hước chia làm mấy loại?

Đó là những loại nào?

HS trả lời GV hỏi tiếp: Thế nào là ca dao tự trào? Và ca dao

châm biếm, phê phán những nội dung gì, vấn đề gì?

+ Các nhà nghiên cứu VHDG chia ca dao hài hước chia

làm 02 loại:

I.

TÌM HIỂU CHUNG:

a Phân loại: 02 loại

- Tự trào (tự mình cười

bản thân cảnh ngộ mình, cười lạc quan, yêu đời)

Bài 1

- Châm biếm, chế giễu:

những thói hu tật xấu, những kẻ xấu bài 2

+Ca dao tự trào: là những bài ca dao vang lên tiếng tự

cười bản thân mình, cười hoàn cảnh của mình…là tiếng

cười lạc quan yêu đời của người lđ mặc dù họ sống trong

cảnh nghèo khó.

+ Ca dao châm biếm: dùng lời lẽ sắc sảo thâm thúy để

phê phán, chê bai, chế diễu những thói tật xấu, những

kiểu người xấu trong xã hội.

Trang 2

[3] GV CUNG CẤP KIẾN THỨC VỀ VỊ TRÍ, Ý NGHĨA Của

ca

1

Trang 3

dao : Ca dao hài hước không phải là những tiếng cười vô

duyên, càng không phải là những tiếng cười vô nghĩa :

Cười là để quên đi những mệt nhọc của cuộc sống hằng

ngày, để nâng mình cao hơn hoàn cảnh, để mình vượt qua

hoàn cảnh 1 cách dễ dàng hơn và đặc biệt tiếng cười trong

ca

dao đã thể hiện vẻ đẹp tâm hồn và trí tuệ của dân

gian… Dằng sau tiếng cười là những bộn bề vất vả của

cuộc sống, trăm đắng ngàn cay, tiếng cười vẫn cất lên, vẫn

lạc

quan, yêu đời, rất khỏe khoắn, giòn giã.

[4] GV CUNG CẤP KIẾN THỨC VỀ NỘI DUNG

CỦA CA DAO

(Có trên màn hình – trai 5 thê 7 thiếp, gái chính chuyên chỉ

có 1 chồng)

[5]GV CUNG CẤP KIẾN THỨC VỀ NGHỆ

THUẬT

CỦA CA DAO : (trong truyện cười và ca dao đều có

nghệ thuật gây cười, nhờ những thi pháp nghệ thuật gây

cười này mà tiếng cười bật lên một cách giòn giã mặc dù

ca dao rất ngắn.VD : Nghệ thuật chơi chữ « Lợi »)

LƯU Ý HS VỀ VIỆC PHÂN BIỆT CA DAO

NGÀY XƯA VÀ NGÀY NAY : Bài ca dao ngày xưa

khác với cách sáng tác ca dao ngày nay của các em.

Nhiều em còn nhầm tưởng là thơ thường sáng tác với

nhau nghe hay đăng trên các trang mạng XH Ví dụ

trên trang mạng XH có bài đang ntn này :

HÔM QUA ANH ĐẾN NHÀ EM

RA VỀ MỚI BIẾT BỎ QUÊN NĂM NGÀN

ANH QUAY TRỞ LẠI VỘI VÀNG

EM CÒN NGỒI ĐÓ MÀ NĂM NGÀN MẤT TIÊU

Rõ rõ các bài ca dao do các em chế tác kiểu này

không phải là ca dao ngày xưa.

[6] HƯỚNG DẪN HS ĐỌC:

+ Bài 1: Giọng vui tươi, dí dỏm, mang hình thức đối đáp

+ Bài 2: Giọng vui, dí dỏm, mai mai chế giễu

+ GV gọi HS nam – nữ đọc kiểu đối đáp (bài 1) và 1 nữ đọc

bài 2.

KHÔNG GHI – NÓI NHANH:

*NỘI DUNG CA DAO:

- + Chính sách cai trị hà khắc

- + Chế độ đa thê

- + Cười cợt thói hư tật xấu

- + Cười cột cái nghèoười cột cái nghèo

- + Phản ánh ngược

- + Dùng các yếu tố đối lập

- + Cách nói khoa trương, phóng đại…

2

Trang 4

GV yêu cầu HS xác định bài 1 và bài 2 thuộc loại ca dao

nào.

GV: Hình thức bài 1 là: Kiểu đối đáp, chàng trai xưng là

gì? [ANH] và cô gái xưng là [EM]

Nhân vật tự xưng (Chàng trai: anh và cô gái: em), dấu hiệu

nhận biết qua hình thức bằng 2 gạch đầu dòng, gạch đầu

dòng thứ nhất: chàng trai, thứ 2: cố gái.Hình thức này ta

bắt gặp rất nhiều trong những cuộc hát giao duyên hay

những cuộc vui đùa

Kiểu hình thức đố đáp gặp rất nhiều trong ca

dao, hay ta cũng bắt gặp kiểu hình thức đối

đáp này trong dân ca quan họ Bắc Ninh.

Em nào đứng lên đọc 1 vài bài ca dao cũng viết theo

hình thức đối đáp giữa nam và nữ.

+Bài ca dao :Mận, đào và bài ca dao:

+ Đêm trăng thanh anh mới hỏi nàng:

Tre non đủ lá đan sàng nên chăng?

Đan sàng thiếp cũng xin vâng

Tre vừa đủ lá.nên chăng hỡi chàng?

.

2 Văn bản:

- Hình thức: Đối đáp.

- Nội dung:

+ Lời dẫn cưới và thách cưới.

+ Chế giễu, phê phán đàn ông yếu đuối.

[7] Bài ca dao 1 viết về đề tài gì? DẪN CƯỚI –

THÁCH CƯỚI] một tập tục cổ xưa của người VN.

Gv Cưới xin là việc hệ trọng trong cuộc đời mỗi người

nên nó thường được tổ chức rất trang trọng Do đó, nó

phô diễn rõ gia cảnh của con người Thách cưới và dẫn

cưới là những tục lệ lâu đời của người Việt Nam.

Trong lễ cưới thường người ta dẫn cưới bằng vàng, tiền,

trầu cau, rượu nếp, bánh… Thậm chí trong truyện Sơn

Tinh, Thủy Tinh vua Hùng Vương thách cưới: VOI

CHÍN NGÀ, GÀ CHÍN CỰA, NGỤA CHÍN

HỒNG MAO Còn trong ca dao này chàng trai dẫn cưới

rất ngộ nghĩnh, rất khác thường Điều đó làm thầy nhớ

đến cái đám cưới chuột trong tranh Đông hồ, diễn ra rất

đông vui, có cả quan mèo đến dự.

[8] HỎI]:Ở đây ta thấy, lời dẫn cưới của chàng

trai có gì đặc biệt và khác thường?

[9] GV GỢI Ý: Cái khác thường thứ nhất là

ở lễ vật dẫn cưới Vậy cái khác thường, đặc

biệt tiếp theo trong lời nói, cách nói của

chàng trai là gì?

Và để hiểu thêm về sự bất thường, đặc biệt trong lễ vật dẫn

II.

ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN: 1.

Bài 1: Lời thách cưới và dẫn cưới: (Tiếng cười tự trào)

a/ Lời thách cưới:

- Đặc biệt, khác thừơng:

+ Lễ vật - thú 4 chân:

voi-trâu-bò, chuột béo mời dân,

mời làng.

+ Cách nói dí dỏm, hài hước.

Trang 5

cưới, ở cách nói hài hước, dí dỏm, vui tươi các e sang ý tiếp

theo để tìm hiểu nghệ thuật gây tiếng cười trong cách nói. 3

Trang 6

Trong truyện cười và ca dao hài hước cũng vậy Sử

dụng nhiều biện pháp nghệ thuật gây cười.

Cách nói hài hước, dí dỏm, vui tươi của chàng

trai được thể hiện qua những biện pháp nghệ thuật

nào? (Nói một cách khác, chàng trai có những cách nói

nào khi dẫn cưới với cô gái?)

Lời dẫn cưới đầu tiên – qua câu 1, chàng trai dẫn cưới

qua từ ngữ nào?

[HỎI]Đọc lại lại văn bản, lời chàng trai và cho biết

chàng trai “toan dẫn” có nghĩa là thế nào? [ DỰ

ĐỊNH THÔI]

[HỎI] Em có nhận xét gì về lễ vật dẫn cưới

của chàng trai, cả về hình thức, chất lượng?

Voi-trâu-bò…

tát, hứa hẹn một cái đám cưới linh đình Một đám cưới có 1

không 2, sẽ làm nức lòng nhà gái.

[HỎI] Em có nhận xét gì về hình thức trong lễ vật mà

chàng trai dẫn từ, ban đầu từ voi – trâu-bò- chuột…?

[NHỎ DẦN]Vậy đó là nghệ thuật gì? [giảm dần)

GV BÌNH: Qua cách nói giảm dần này, tiếng cười bật lên

vì lễ vật quá sang trọng, khác thường tất cả đều là ‘thú 4

chân” là con chuột béo cũng ngang tầm với voi- trâu-bò.

[HỎI]Nhưng cuối cùng chàng trai có thực hiện được

việc toan dẫn, dự định dẫn voi –trâu-bò…của mình

không? Vì sao không? Như vậy đó là là cách nói gì giữa 1

bên là dự định dẫn, muốn dẫn với 1 bên không dẫn được [đối

lập].

[HỎI] Nhưng cuối cùng chàng trai quyết định dẫn cưới

bằng lễ vật gì?

"Miễn là có thú bốn chân

Dẫn con chuột béo mời dân, mời làng

+ Miễn: cứ có là được

+ Thú bốn chân (đảm bảo tiêu chuẩn số lượng)

- Những cách nói khi dẫn cưới

(nghệ thuật văn bản):

+ Cách nói giả định “toan dẫn”

+ Khoa trương, phóng đại: voi

– trâu –bò. > lễ vật sang trọng

+Cách nói giảm dần:

Voitrâu bòchuột

+ Đối lập:

dẫn voi >< sợ quốc cấm Dẫn trâu >< sợ họ máu hàn Dẫn bò >< sợ nhà nàng co gân

Trang 7

+ Chuột béo (chất lượng đảm bảo)

[HỎI] Theo em chi tiết nào gây cười nhất trong

các lễ vật dẫn cưới của chàng trai? Con chuột béo…

mời dân mời làng Làm sao con chuột có thể đãi cả làng,

cả xóm, đúng là cách nói hài hước, hóm hỉnh, có lẻ con

chuột mà chàng tra sắp dẫn to cỡ con khủng

long bảo chúa chăng To cỡ đó mới có thể mời cả làng,

4

Trang 8

cả xóm được.Qủa là sính lễ chàng trai dẫn xưa nay

chưa từng có, độc đáo đến mức phi lý luôn Phải nói là

đây là chàng trai đầu tiên, duy nhất trong văn hóa VN

dẫn cưới bằng chuột sang nhà cô gái.

[HỎI]Qua cách nói đối lập, cách lập luận, lý giải

vì sao chàng trai không thể dẫn cưới được Qua

đó, cho thấy con người, tình cảm và gia cảnh

chàng trai ra sao? và là người ntn? [Nghèo, khéo

nói, Hiểu biết, hông minh, chỉnh chu, hài hước, tình cảm,

lạc quan, yêu đời.]

Diễn giảng: Cách lập luận của anh dù suy diễn hài hước

nhưng có lí, rất thuyết phục… chứng tỏ anh là người đứng

đắn, cẩn trọng, quan tâm đến nhà gái và cô gái, chỉn chu,

biết lo xa, biết nghĩ đến người khác, biết cách ứng xử

Khéo léo, có lí có tình, thông minh, hiểu biết Với những lí

do đó, chàng trai thông minh và bản lĩnh đã tìm ra giải

pháp tuyệt vời để hủy bỏ dự định to tát của mình. >gia

cảnh nghèo, nhưng sống rất tình nghĩa, sống rất lạc

quan,Yêu đời VIỆC DẪN CƯỚI NHỮNG LỄ VẬT NÊU

TRÊN LÀ KHÔNG CÓ THẬT MÀ CÁI CÓ THẬT Ở ĐÂY

LÀ TÌNH CẢM, TUY CUỘC SỐNG NGHÈO KHÓ NHƯNG

TÂM HỒN LẠC QUAN, VUI VẺ, PHÓNG KHOÁNG, BẰNG

SỰ THÔNG MINH, DÍ DỎM CHÀNG ĐÃ KHÉO LÉO

BÀY TỎ HOÀN CẢNH… ĐỂ CHO CÔ GÁI VÀ DÂN

LÀNG CHẤP NHẬN

Trước lời dẫn cưới đó, cô gái có phản ứng và đánh

giá lễ vật của chàng trai ra sao thì mời các em sang

phần b/ Lời thách cưới của cô gái.

Chuột béo >< mời dân mời làng

nghèogiàu tình nghĩa, chỉnh chu, lạc quan yêu đời.

[HỎI]Trước lời dẫn cưới của chàng trai, cô gái có thái độ

ntn? Từ nào cho thấy thái độ của cô gái đối với lễ vật chàng

trai?

Giảng: Không ngạc nhiên trước món quà dẫn cưới, cô gái tỏ

ra rất hài lòng, thích thú: “lấy làm sang” và còn động viên

“nỡ nào em lại phá ngang”.

“ [HỎI] Sang ở đây em hiểu ntn?  Có giá, to tát, sang

trọng, đàng hoàng, lịch sựnên cô gái tỏ ra rất thích thú,

rất hài lòng nên cô gái không nỡ phá ngang lời dẫn cưới

b Lời thách cưới của cô gái:

5

Trang 9

của chàng trai

- Đặc biệt khác thường: một nhà khoai lang và cách nói hài hước, dì dỏm.

 Lễ vật: bình dị, gần gũi, dễ tìm

 Cô gái nghèo, đồng cảm…

HẾT TIẾT 1

GV

* Tiếp tục tìm hiểu tiếp lời thách cưới của cô gái, nghệ thuật – những cách nói trong lời thách cưới của cô gái.

Vẻ đẹp tâm hồn cô gái…

* Bài ca dao thứ 2

* Đọc thêm: Lời tiễn dặn (15p

[HỎI] Vậy cô thách cưới những gì? Lời thách cưới

của cô gái đặc biệt khác thường ở chỗ nào?

[HỎI] Theo em, chi tiết nào là hài hước nhất trong lời

thách cưới của cô gái?  Một nhà khoai lang.

GV BÌNH: Việc thách cưới 1 nhà khoai lang là hiếm,

xưa nay chưa từng có Thách cưới khoai lang đã hiếm,

chưa có mà cô gái ở đây thách cưới tới 1 nhà, chứ

không phải 1 gánh, muôn, thúng, hay tạ số lượng khá

lớn.

[HỎI] Vì sao cô gái thách cưới sính lễ là khoai lang?

(nhà trai nghèo)

[HỎI] Em có đánh giá gì về lễ vật thách cưới “nhà

khoai lang” của cô gái?  Thiết thực, gần gũi, dễ tìm,

là sản phẩm mùa màng bội thu của người nông dân

nghèo, nhà nào cũng có Một nhà khoai lang là số lượng

nhiều >sự cần cù siêng năng chăm chỉ.

TÌM MỘT SỐ BÀO CA DAO CÓ NỘI DUNG DẪN

CƯỚI,

THÁCH CƯỚI

Gv đặt câu hỏi giáo dục tư tưởng tình cảm hs

qua hoàn cảnh của nhân vật chàng trai, cô gái.

(lạc quan yêu đời, chăm chỉ cần cù lao động sáng

tạo; thiết thực hơn: là hs cần chăm chỉ học tập,

vân lời ông bà, cha mẹ, thầy cô, phấn đấu học

tốt…)

[HỎI]Lời thách cưới hài hước, dí dỏm, vô tư của cô gái

được thể hiện qua những biện pháp nghệ thuật nào?

+Vẻ đẹp con người, tính cách,tâm hồn cô gái ntn tiết

sau

Đọc lại văn bản từ câu: Củ to –củ nỏ hết) Cho

biết biện pháp nghệ thuật?

6

Trang 10

- Cách nói của cô gái:

3 Củng cố

4 Dặn dò:

Nhận xét tiết học (chuẩn bị bài, xây dựng

bài….) Kết thúc: Cảm ơn HS, GV dự

Trang 11