THÔNG TIN VỀ TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ

Nhóm giải pháp tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý với cơ Danh mục Tài liệu tham khảo Phụ lục Ý kiến phỏng vấn các lãnh đạo quản lý, chuyên gia kinh tế, tài chính, ngân hàng, ngườ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TRẦN THỊ HIỀN

THÔNG TIN

VỀ TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM

TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ

HÀ NỘI - 2019

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TRẦN THỊ HIỀN

THÔNG TIN

VỀ TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM

TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn “Thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam trên báo điện tử” là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi

Các số liệu trong đề tài này được thu thập và xử lý một cách trung thực và nghiêm túc Những kết quả nêu trong luận văn là kết quả của quá trình học tập, lao động của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn, chỉ bảo của thầy giáo hướng dẫn - PGS.,TS Vũ Văn Hà Luận văn không sao chép bất kỳ một công trình nghiên cứu nào đã có từ trước

Tác giả luận văn

Trần Thị Hiền

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin được bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới PGS.,TS Vũ Văn Hà - Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng Sản, đã dành nhiều thời gian và tâm huyết hướng dẫn nghiên cứu, giúp tôi hoàn thành luận văn

Tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô giáo Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn, các nhà khoa học, nhà quản lý, các chuyên gia, đồng nghiệp đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu, khảo sát để có được tư liệu viết luận văn

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả luận văn

Trần Thị Hiền

Danh mục các chữ viết tắt

Quỹ tín dụng nhân dân

Trách nhiệm hữu hạn một thành viên

Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam

Mục lục

PHẦN MỞ ĐẦU

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ THÔNG TIN TÁI CƠ CẤU

HỆ THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM TRÊN BÁO CHÍ

1.1 Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan đến đề tài

1.1.1 Báo chí và Báo điện tử

1.1.2 Thông tin và Thông tin trên báo chí

1.1.3 Ngân hàng và tái cơ cấu hệ thống ngân hàng

1.1.4 Thực tiễn và vấn đề đặt ra về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt

Nam

1.2 Vai trò của thông tin trên báo chí, đặc biệt là báo điện tử đối với

vấn đề tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam

1.2.1 Vai trò của thông tin trên báo chí về tái cơ cấu hệ thống ngân

hàng Việt Nam

1.2.2 Vai trò của thông tin trên báo điện tử về tái cơ cấu hệ thống ngân

hàng Việt Nam

1.3 Nội dung thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam

1.3.1 Thông tin về quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà

nước về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam

1.3.2 Thông tin tái cơ cấu hệ thống ngân hàng về tổ chức, quản trị điều

hành

1.3.3 Thông tin tái cơ cấu hệ thống ngân hàng về nguồn tài chính

1.3.4 Thông tin kiểm tra, giám sát quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân

hàng

1.4 Tiêu chí đánh giá chất lượng thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân

hàng Việt Nam trên báo chí

1.4.1 Tác giả của thông tin

1.4.2 Tính khách quan, chân thực, đúng định hướng của thông tin

1.4.3 Tính thực tiễn của thông tin

1.4.4 Tính độc đáo của thông tin

1.4.5 Tính hợp thời của thông tin

1.4.6 Tác động xã hội

1.5 Các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng thông tin tái cơ cấu hệ thống

ngân hàng Việt Nam

1.5.1 Người cung cấp thông tin

1.5.2 Người nhận tin

1.5.3 Phương tiện truyền tin

1.5.4 Môi trường truyền tin

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THÔNG TIN VỀ TÁI CƠ CẤU HỆ

THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ

2.1 Sơ lược về lịch sử hình thành của 3 báo điện tử:

2.1.1 Báo Nhân dân điện tử (www.nhandan.org.vn;

www.nhandan.com.vn)

35

35

2.1.2 Thời báo Kinh tế Việt Nam - VnEconomy (vn.economy.vn)

2.1.3 Báo điện tử Thời báo Ngân hàng (thoibaonganhang.vn)

2.2 Khảo sát thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam trên

3 báo điện tử:

2.2.1 Số lượng và thời gian đăng tải

2.2.2 Về nội dung thông tin

2.4 Nguyên nhân của thành công và hạn chế

2.4.1 Nguyên nhân của thành công

2.4.2 Nguyên nhân của hạn chế

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM GÓP PHẦN NÂNG

CAO CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN VỀ TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG

NGÂN HÀNG VIỆT NAM TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ

3.1 Một số vấn đề đặt ra về chất lượng thông tin tái cơ cấu hệ thống

ngân hàng Việt nam trên báo điện tử

3.1.1 Yêu cầu nhanh, chuẩn với cơ chế cung cấp nguồn tin

3.1.2 Yêu cầu đúng, đầy đủ với năng lực phóng viên, tòa báo

3.1.3 Yêu cầu thông tin đa phương tiện với cơ sở hạ tầng báo chí

3.2 Đề xuất một số giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng thông tin về

96

97

98

100

tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam trên báo điện tử

3.2.1 Nhóm giải pháp về lãnh đạo, chỉ đạo

3.2.2 Nhóm giải pháp tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý với cơ

Danh mục Tài liệu tham khảo

Phụ lục Ý kiến phỏng vấn các lãnh đạo quản lý, chuyên gia kinh tế, tài

chính, ngân hàng, người sáng tạo tác phẩm báo chí

Phụ lục Hệ thống các TCTD của Việt Nam (đến 31/12/2017)

Phụ lục Một số tác phẩm báo chí viết về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng

trên 3 tờ báo điện tử

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài

Ngân hàng là một tổ chức tài chính có vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế, có nhiệm vụ tập trung và phân phối nguồn vốn tiền tệ cũng như các dịch vụ có liên quan đến tài chính - tiền tệ khác trong nền kinh tế Cùng với quá trình đổi mới của đất nước, hệ thống ngân hàng Việt Nam đã không ngừng nỗ lực xây dựng, phát triển và

đã hoàn thành tốt vai trò là huyết mạch, trụ cột của hệ thống tài chính quốc gia, là nhân

tố không thể thiếu để tập trung cho nguồn lực vốn, đóng góp tích cực vào những thành tựu kinh tế - xã hội của đất nước

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc mở cửa thị trường ngân hàng, tài chính là xu thế tất yếu, đặc biệt là từ khi Việt Nam gia nhập WTO, mang lại rất nhiều

cơ hội cũng như thách thức cho hệ thống ngân hàng Việt Nam Các NHTM Việt Nam phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng đến từ các khu vực tài chính phát triển như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản…; đồng thời, sự bộc lộ những yếu kém của hệ thống NHTM là nguyên nhân chính buộc Việt Nam phải quan tâm, đánh giá lại toàn bộ hoạt động của hệ thống ngân hàng Việc tái cơ cấu hệ thống ngân hàng đã trở nên phổ biến và cấp thiết để đảm bảo cho các NHTM thích nghi được với nhu cầu phát triển mới trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đầy biến động

Trong chiến lược tái cấu trúc tổng thể nền kinh tế, Đảng và Nhà nước ta đã xác định, tái cơ cấu hệ thống ngân hàng là một trong ba mục tiêu quan trọng và then chốt Sau một loạt các hoạt động sáp nhập, hợp nhất các TCTD, NHTM, giảm lãi suất, ổn định thị trường vàng, ngoại tệ; cùng với đó là việc xử lý nợ mà NHNN đã nỗ lực thực hiện trong suốt thời gian qua, tạo ra sự ổn định cần thiết cho nền kinh tế nước nhà Tuy nhiên, cho dù được đánh giá là bước đi đúng hướng, quyết liệt, nhằm tạo ra một hệ thống tiền tệ an toàn, lành mạnh; dù không gây ra sự xáo trộn hay bất cứ đổ vỡ nào, nhưng con đường gian nan nhất đối với quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng vẫn

còn đang ở phía trước, rất cần có sự tham gia vào cuộc của cả hệ thống chính trị chứ không chỉ là sự đơn lẻ của ngành Ngân hàng

Tái cơ cấu hệ thống ngân hàng là nhiệm vụ đầy khó khăn, phức tạp, trong khi hiện nay, nhận thức của nhiều người dân trong xã hội về chủ trương này còn khá hạn chế, mơ hồ, nên khi tiếp nhận một thông tin không tích cực đối với một NHTM nào đó

sẽ dễ dàng khiến họ hoang mang, lo lắng, không tin tưởng và tìm cách thu hồi vốn đầu

tư Đã có những trường hợp tương tự xảy ra dẫn đến các hành vi như ồ ạt rút tiền của người dân tại các quầy giao dịch, dồn ngân hàng vào tình thế không kịp đáp ứng, thiếu tiền cục bộ và dẫn đến mất kiểm soát, nếu không có sự can thiệp kịp thời của Ngân hàng Trung ương có thể gây nguy cơ hỗn loạn thị trường tiền tệ, ảnh hưởng tiêu cực tới kinh tế - xã hội nói chung, hoạt động của hệ thống ngân hàng nói riêng

Vì vậy, để có sự nhìn nhận đúng đắn của toàn xã hội về chủ trương tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam, từ đó, tranh thủ được sự đồng thuận, sự ủng hộ của công chúng đối với chủ trương này, thì công tác thông tin, tuyên truyền đóng vai trò cực kỳ quan trọng, cần được thực hiện mạnh mẽ trên tất cả các loại hình báo chí truyền thông, trong đó có báo điện tử

Trong thời gian qua, cùng với các loại hình báo chí khác, báo điện tử đã luôn chủ động, tích cực thông tin một cách nhanh chóng, toàn diện tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước tới công chúng, trong đó có diễn biến của quá trình tái cơ cấu

hệ thống ngân hàng, đặc biệt là các thông tin về sáp nhập, xử lý các ngân hàng yếu kém

để duy trì ổn định hoạt động trong hệ thống Tuy nhiên, các thông tin này đôi lúc vẫn chưa phản ánh được sâu, rõ bản chất của quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng

Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn trên, cùng với những kiến thức và kinh nghiệm thu nhận được trong thời gian học tập và làm việc, tôi chọn đề tài: “THÔNG TIN VỀ TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ” để làm luận văn Thông qua quá trình thực hiện luận văn, tôi hy vọng, từ phân tích thực trạng, khảo sát, đánh giá điểm thành công, hạn chế của thông tin trên báo điện tử về

vấn đề nêu trên, sẽ rút ra được những giải pháp hữu hiệu để góp phần nâng cao chất lượng thông tin trên báo chí nói chung, báo điện tử nói riêng về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng hiện nay, đóng góp chung vào sự phát triển an toàn và lành mạnh của hệ thống ngân hàng Việt Nam

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Lịch sử nghiên cứu đề tài được chia làm hai nhóm nghiên cứu sau:

2.1 Các công trình nghiên cứu, tài liệu liên quan đến nội dung tái cơ cấu

2005, đề xuất các giải pháp tiếp tục thực hiện tái cơ cấu trong thời gian tiếp theo

- Cao Thị Ý Nhi (2007), Cơ cấu lại các ngân hàng thương mại nhà nước Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, Luận án Tiến sĩ kinh tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc

dân Hà Nội Luận án đã đánh giá thực trạng và tìm ra nguyên nhân dẫn đến việc cơ cấu lại các NHTM nhà nước kém hiệu quả trong giai đoạn 2000 – 2005, từ đó xây dựng các định hướng và đề xuất các giải pháp hữu hiệu nhằm cơ cấu lại NHTM nhà nước Việt Nam đến năm 2010 Luận án được giới hạn phạm vi nghiên cứu nên chỉ dừng lại ở 4 NHTM nhà nước, chưa phản ánh được thực trạng tái cơ cấu một cách toàn diện hệ thống ngân hàng Việt Nam

- Nguyễn Hồng Sơn (2011), Tái cấu trúc hệ thống ngân hàng: kinh nghiệm quốc tế và một số hàm ý về tư duy cho Việt Nam, Hội thảo quốc tế “Tái cấu trúc hệ

thống ngân hàng” ngày 21/11/2011 Bài nghiên cứu đưa ra lý do tái cấu trúc ngân hàng chủ yếu là do khủng hoảng kinh tế, hệ thống ngân hàng bị rơi vào khủng hoảng hoặc một ngân hàng lớn bị khủng hoảng; chỉ ra các nguyên tắc cần bảo đảm trong quá trình

tái cơ cấu; tuy nhiên, bài viết chưa coi tái cơ cấu hệ thống ngân hàng là công việc cần thực hiện thường xuyên, liên tục để duy trì sự ổn định và phát triển của toàn hệ thống; chưa đánh giá được thực trạng tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và chưa đề cập đến giải pháp tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam

- Sameer Goyal (2011), Tái cấu trúc hệ thống ngân hàng có vấn đề, các bài học từ kinh nghiệm toàn cầu, Hội thảo quốc tế “Tái cấu trúc hệ thống ngân hàng”

ngày 21/11/2011 Bài viết đã đề cập đến một số vấn đề: Động cơ tái cấu trúc; mục tiêu tái cấu trúc, những thách thức đối với ngành Ngân hàng Việt Nam, dẫn chứng những bất ổn của hệ thống ngân hàng Việt Nam; gợi ý giải pháp tái cấu trúc Tuy nhiên, bài viết cũng mới nêu được những vấn đề tổng quát và các giải pháp mới dừng lại ở kinh nghiệm

- Đề án “Cơ cấu lại các tổ chức tín dụng giai đoạn 2011 - 2015 (Ban hành kèm

theo Quyết định số 254/QĐ-TTg ngày 01/3/2012 của Thủ tướng Chính phủ) Mục tiêu của đề án trong giai đoạn 2011 - 2015 là tập trung lành mạnh hóa tình trạng tài chính

và củng cố năng lực hoạt động của các TCTD; cải thiện mức độ an toàn và hiệu quả hoạt động của các TCTD; nâng cao trật tự, kỷ cương và nguyên tắc thị trường trong hoạt động ngân hàng Phấn đấu đến cuối năm 2015 hình thành được ít nhất 1 - 2 NHTM có quy mô và trình độ tương đương với các ngân hàng trong khu vực

- Nguyễn Quỳnh Hoa (2014), Tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam, Luận án Tiến sĩ kinh tế; Trường Đại học Ngân hàng TP HCM Công trình

này đã phân tích khá rõ thực trạng tái cấu trúc hệ thống NHTM Việt Nam, bài học kinh nghiệm tái cơ cấu NHTM của các nước trên thế giới và đề xuất được một số giải pháp trong thực hiện tái cấu trúc NHTM Việt Nam trong thời gian tới Tuy nhiên, đề tài cũng chỉ giới hạn ở góc độ nghiên cứu đối với các NHTM và không phải toàn hệ thống ngân hàng

- Đề án “Cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2016 - 2020” (Ban hành kèm theo Quyết định số 1058/QĐ-TTg ngày 19/7/2017

của Thủ tướng Chính phủ) Mục tiêu đề án là tiếp tục cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với trọng tâm là xử lý nợ xấu và các TCTD yếu kém bằng các hình thức phù hợp với cơ chế thị trường trên nguyên tắc thận trọng, bảo đảm quyền lợi của người gửi tiền

và giữ vững sự ổn định, an toàn hệ thống; giảm số lượng TCTD yếu kém để có số lượng các TCTD phù hợp, có quy mô và uy tín, hoạt động lành mạnh; từng bước xử lý

và xóa bỏ tình trạng đầu tư chéo, sở hữu chéo và sở hữu có tính chất thao túng, chi phối các TCTD có liên quan; đẩy mạnh thoái vốn ngoài ngành của các NHTM, nâng cao năng lực quản trị của các TCTD theo quy định của pháp luật và phù hợp với thông lệ quốc tế…

- Nguyễn Khương (1/2018), Tái cấu trúc ngân hàng thương mại theo chuẩn mực Basel II (Restruturing Commercial Bank under the Basel II Standards), NXB Đại

học Quốc gia Hà Nội Cuốn sách đã làm sáng tỏ khái niệm, quan điểm về tái cấu trúc NHTM, các lý thuyết liên quan đến tái cấu trúc, cơ sở lý luận về tái cấu trúc NHTM theo chuẩn mực Basel II; các nghiên cứu chuyên sâu của các tác giả về chủ đề tái cấu trúc NHTM theo chuẩn mực Basel II giai đoạn 2011 -2015 và một số hàm ý, khuyến nghị Trên cơ sở vận dụng các kết quả nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn, các tác giả đã tiến hành phân tích, hoạch định chiến lược tái cấu trúc điển hình cho NHTM Việt Nam đến năm 2020

2.2 Một số công trình tiêu biểu nghiên cứu về Báo chí, Báo chí với lĩnh vực hoạt động ngân hàng:

- Nguyễn Văn Dững (2010), Báo chí truyền thông hiện đại, Nhà xuất bản Đại

học Quốc gia, Hà Nội Cuốn sách cung cấp những khái niệm cơ bản về hoạt động báo chí truyền thông hiện đại Trên nền tảng lý luận cơ bản, PGS.,TS Nguyễn Văn Dững

đã triển khai nhiều vấn đề đặc thù của báo chí truyền thông hiện nay

- Dương Xuân Sơn - Đinh Văn Hường - Trần Quang (2011), Cơ sở lý luận báo chí truyền thông, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, cuốn sách là giáo trình

mang tính nền tảng của toàn bộ chương trình đào tạo về lý luận báo chí tại Khoa Báo

chí Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội Nội dung của giáo trình đề cập đến những vấn đề có tính phương pháp luận, các khái niệm, phạm trù, đặc trưng, chức năng nguyên tắc, hiệu quả, tính sáng tạo của lao động báo chí, làm cơ sở cho việc tìm hiểu, nghiên cứu các vấn đề cụ thể trong lĩnh vực báo chí truyền thông…

- Nguyễn Thành Lợi (2014), Tác nghiệp báo chí trong môi trường truyền thông hiện đại, NXB Thông tin và Truyền thông Cuốn sách giới thiệu tổng quan về

báo chí truyền thông hiện đại, luận giải một số khái niệm về truyền thông xã hội, các lý thuyết truyền thông, hội tụ truyền thông, tòa soạn hội tụ và kỹ năng viết báo chí đa phương tiện, các bài tập tình huống Đặc biệt, đối với báo điện tử, tác giả hướng dẫn khá tỉ mỉ, cụ thể về kỹ năng viết tin cho báo điện tử tòa soạn hội tụ, những lưu ý cho người làm báo khi viết cho báo điện tử

- Phạm Hoàng Lan (2014), Thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay trên báo in, Luận văn Thạc sĩ Báo chí học, Học viện

Báo chí và Tuyên truyền Luận văn đã nêu được vai trò của báo chí với việc tái cơ cấu

hệ thống ngân hàng, biểu dương những đóng góp tích cực của báo chí vào kết quả thực hiện tái cấu trúc hệ thống ngân hàng; làm rõ những điểm chưa phù hợp, những hạn chế trong công tác tuyên truyền của báo chí nói chung và báo in nói riêng về việc tái cơ cấu

hệ thống ngân hàng thương mại Tuy nhiên, do khuôn khổ giới hạn của đề tài, nghiên cứu chỉ dừng ở một số ngân hàng thương mại chứ chưa đi vào tổng thể hệ thống ngân hàng, chỉ tập trung vào lĩnh vực báo in, chưa đề cập đến báo điện tử

- Đinh Thị Xuân (2015), Thông tin tài chính ngân hàng trên báo điện tử hiện nay - những vấn đề đặt ra, Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Báo chí học, Trường Đại

học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn đánh giá thực trạng thông tin tài chính ngân hàng trên báo điện tử hiện nay, những ưu điểm cũng như tồn tại, các vấn đề đặt ra với thông tin tài chính - ngân hàng trên báo điện tử, ưu điểm của việc tích hợp sự phát

triển của các loại hình báo chí hiện đại… Tuy nhiên, các giải pháp của tác giả đưa ra mới chỉ mang tính chất định hướng chứ chưa đi vào cụ thể của vấn đề nêu ra

- Nguyễn Thị Thu Hà (2016), Tăng cường tuyên truyền về tái cơ cấu kinh tế trên các ấn phẩm Báo Nhân Dân, Đề án khoa học, Báo Nhân Dân Đề án nghiên cứu

các đường lối, chủ trương, nội dung tái cơ cấu kinh tế Việt Nam, trọng tâm là Đề án tái

cơ cấu tổng thể nền kinh tế và ba đề án tái cơ cấu đầu tư công, DNNN và các NHTM; đánh giá thực trạng, nguyên nhân của các ưu điểm và hạn chế, rút ra bài học trong hoạt động tuyên truyền tái cơ cấu kinh tế trên các ấn phẩm báo nhân dân giai đoạn 2011-2015; qua đó đề xuất các quan điểm, định hướng, nội dung, hình thức và giải pháp chủ yếu tăng cường và nâng cao hiệu quả tuyên truyền về nội dung này trên các ấn phẩm Báo Nhân Dân giai đoạn 2016 - 2020

- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (2016), Xử lý khủng hoảng truyền thông trong hoạt động ngân hàng Đề tài cấp Ngành Đề tài nghiên cứu, nhận diện về khủng

hoảng truyền thông nói chung, khủng hoảng truyền thông trong hoạt động ngân hàng nói riêng; Trên cơ sở đó, phân tích thực trạng khủng hoảng truyền thông của ngành Ngân hàng giai đoạn 2000 - 2015; Xác định vai trò của báo chí truyền thông trong hoạt động ngân hàng, nguy cơ tiềm ẩn khủng hoảng truyền thông và tác động của nó đối với hoạt động ngân hàng; Đề xuất các nguyên tắc, yêu cầu trong xử lý khủng hoảng truyền thông, giải pháp phòng ngừa và kỹ thuật truyền thông trong giai đoạn đối phó với tình huống khủng hoảng truyền thông trong hoạt động ngân hàng

Tóm lại, thông qua quá trình nghiên cứu về lịch sử nghiên cứu đề tài cho thấy,

các công trình nghiên cứu đã làm rõ được các khái niệm, nội dung, quá trình tái cơ cấu

hệ thống ngân hàng Việt Nam trong thời gian qua; làm rõ được vai trò báo chí trong thông tin về lĩnh vực tài chính, ngân hàng Tuy nhiên, cho tới thời điểm hiện nay, mặc

dù đã có nhiều công trình nghiên cứu thông tin, tuyên truyền về hoạt động tài chính, ngân hàng trên báo chí, song chưa có đề tài nào nghiên cứu về thông tin tái cơ cấu hệ thống ngân hàng trên báo điện tử

Vấn đề đặt ra là: Cần làm rõ vai trò của báo chí, cụ thể là báo điện tử trong thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng; làm rõ thực trạng thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng; những mặt đạt đƣợc và những tồn tại, hạn chế; qua đó, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

3.1 Mục tiêu của đề tài

Nghiên cứu phân tích, đánh giá thực trạng chất lƣợng thông tin trên báo điện tử

về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam thời gian qua; chỉ ra những mặt đạt đƣợc, những tồn tại cũng nhƣ nguyên nhân, từ đó đề xuất giải pháp để nâng cao chất lƣợng thông tin trên báo điện tử đối với vấn đề này

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu các tài liệu, giáo trình, sách tham khảo, bài báo trên các tạp chí, các tài liệu trên internet… để hệ thống hóa các vấn đề về lý luận xoay quanh nội dung thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam; Nghiên cứu, làm rõ vai trò báo chí, nhất là báo điện tử trong thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng; Khảo sát, điều tra, đánh giá thực trạng thông tin tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam trên 3 tờ báo điện tử

- Từ thực trạng thông tin trên báo điện tử nói chung, các tờ báo khảo sát nói riêng, xuất phát từ những đòi hỏi thực tiễn, đề xuất những giải pháp, khuyến nghị để khắc phục những hạn chế và nâng cao chất lƣợng thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam trên báo điện tử hiện nay

4 Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Đối tƣợng nghiên cứu là Thông tin trên báo điện tử

về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam Qua đó đánh giá thành công, hạn chế, nguyên nhân của thành công, hạn chế; từ đó giúp đƣa ra những giải pháp để nâng cao

chất lượng thông tin tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam trên báo điện tử trong thời gian tới

4.2 Phạm vi nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu thông tin trên 3 tờ báo điện tử: Báo

Nhân Dân, Thời báo Kinh tế Việt Nam VnEconomy, Thời báo Ngân hàng; thời gian khảo sát từ tháng 1 - 12/2017 Lý do chọn các báo trên: Đây là 3 tờ báo điện tử thời gian qua đã đưa rất nhiều tin bài liên quan đến thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng

Tờ báo Nhân Dân điện tử là cơ quan ngôn luận của Đảng, vì vậy, tất cả các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đều được tờ báo quan tâm và nhanh chóng đăng tải Khảo sát trên tờ báo này để thấy được mức độ quan tâm của tờ báo đối với chủ trương tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, mức độ thông tin về chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đối với vấn đề này;

Tờ VnEconomy thuộc Thời báo Kinh tế Việt Nam, đây là một tờ báo chuyên thông tin về kinh tế, trong đó có thông tin các hoạt động tài chính, ngân hàng Tuy nhiên, đây là tờ báo ngoài ngành ngân hàng nên sẽ có cái nhìn khách quan hơn, phong phú, nhiều chiều hơn về chủ trương tái cơ cấu hệ thống ngân hàng

Thời báo Ngân hàng là cơ quan ngôn luận của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam,

vì vậy, những vấn đề nổi cộm của ngành Ngân hàng đều được Thời báo Ngân hàng quan tâm và thường xuyên thông tin tới bạn đọc một cách nhanh nhất, cụ thể nhất

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu văn bản: Luật Báo chí năm 2016, Luật các Tổ chức Tín dụng năm 2010; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật các tổ chức tín dụng năm 2017, các nghị định, thông tư, các văn bản liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tài; đồng thời tập hợp, hệ thống tài liệu lý luận từ các sách, tạp chí, các công trình khoa học có liên quan đến đề tài

- Phương pháp nghiên cứu trường hợp: Khảo sát 3 trường hợp gồm 3 tờ báo điện tử: Báo Nhân Dân điện tử (www.nhandan.com.vn); Thời báo Kinh tế Việt Nam VnEconomy (www.vneconomy.vn); Thời báo Ngân hàng (www.thoibaonganhang.vn)

- Phương pháp phân tích nội dung: Phân tích nội dung và hình thức của một số

tờ báo trên về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam, từ đó có những nhận định, so sánh quan điểm về vấn đề này

- Phương pháp phỏng vấn sâu: Phỏng vấn 10 chuyên gia tài chính - ngân hàng, nhà báo về chủ trương tái cơ cấu hệ thống ngân hàng với các nội dung: Đánh giá vai trò, trách nhiệm của báo chí đối với việc thông tin tái cơ cấu hệ thống ngân hàng; chất lượng thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng có đầy đủ, kịp thời không…; về ưu điểm, hạn chế, qua đó đi đến phân tích, tổng hợp các luận điểm để làm rõ thực trạng thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa lý luận:

Đề tài góp phần hệ thống hóa lý luận về báo chí đối với việc thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam, qua đó góp phần nâng cao chất lượng báo chí, nhất

là chất lượng thông tin trên báo điện tử đối với vấn đề tái cơ cấu hệ thống ngân hàng

Đề tài là sự vận dụng lý luận nghiên cứu vào một trường hợp cụ thể: Thông tin

trên báo điện tử về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng

6.2 Ý nghĩa thực tiễn:

Đề tài chỉ rõ vai trò của báo chí nói chung, báo điện tử nói riêng đối với việc

thông tin, tuyên truyền về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng

Đề tài chỉ ra những mặt tích cực, hạn chế, nguyên nhân, qua đó đề xuất các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả thông tin và định hướng dư luận về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam trên báo chí nói chung, báo điện tử nói riêng

Kết quả nghiên cứu của đề tài là tài liệu tham khảo hữu ích cho người làm báo

về lĩnh vực ngân hàng, giúp người làm báo cải thiện, nâng cao trình độ nhận thức, đồng

thời định hướng trách nhiệm của người làm báo trong việc thông tin hiệu quả và đúng bản chất của vấn đề tái cơ cấu hệ thống ngân hàng trên báo chí

7 Bố cục của Luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, nội dung đề tài được triển khai trong 3 Chương: Chương 1: Lý luận chung về thông tin tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam trên báo chí

Chương 2: Thực trạng thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam trên báo điện tử

Chương 3: Giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam trên báo điện tử

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ THÔNG TIN TÁI CƠ CẤU HỆ THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM TRÊN BÁO CHÍ

1.1 Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan đến đề tài

1.1.1 Báo chí và Báo điện tử

1.1.1.1 Báo chí

Theo tác giả Dương Xuân Sơn, Đinh Văn Hường, Trần Quang (2011), Cơ sở lý

luận báo chí truyền thông, NXB ĐHQGHN, trang 23: “Trong tiến trình phát triển của

lịch sử văn hóa nhân loại, báo chí là một hiện tượng xã hội Báo chí ra đời do nhu cầu thông tin - giao tiếp, giải trí và nhận thức của con người Mặc dù ra đời chậm so với các hình thái ý thức xã hội khác, nhưng báo chí đã nhanh chóng trở thành một trong những lĩnh vực xung kích bởi khả năng phản ánh hiện thực của nó Báo chí luôn năng động trong việc phản ánh hiện thực đa dạng, sinh động và luôn vận động phát triển Báo chí là một bộ phận không thể thiếu trong đời sống tinh thần của mọi người, mọi dân tộc ”

Theo Luật Báo chí 2016, Điều 3, quy định: “1 Báo chí là sản phẩm thông tin về các sự kiện, vấn đề trong đời sống xã hội thể hiện bằng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được sáng tạo, xuất bản định kỳ và phát hành, truyền dẫn tới đông đảo công chúng

thông qua các loại hình báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử 2 Hoạt động báo chí là hoạt động sáng tạo tác phẩm báo chí, sản phẩm báo chí, sản phẩm thông tin có tính chất báo chí; cung cấp thông tin và phản hồi thông tin cho báo chí; cải chính thông tin trên báo chí; xuất bản, in, phát hành báo in; truyền dẫn báo điện tử và truyền dẫn, phát sóng báo nói, báo hình…”

Luật Báo chí 2016 cũng quy định: Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị

xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân Báo chí có nhiệm vụ thông tin trung thực về tình hình đất nước và thế giới phù hợp với lợi ích của đất nước và của Nhân dân; tuyên truyền, phổ biến, góp phần xây dựng và bảo vệ đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thành tựu của đất nước và thế giới theo tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí; góp phần ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao dân trí, đáp ứng nhu cầu văn hóa lành mạnh của Nhân dân, bảo vệ và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, xây dựng và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; phản ánh và hướng dẫn dư luận xã hội; làm diễn đàn thực hiện quyền tự do ngôn luận của Nhân dân…

Báo chí là phương tiện thông tin đại chúng nhanh nhất, hiệu quả nhất và có nhiều công chúng nhất Báo chí đã tác động mạnh mẽ đến mọi mặt của đời sống, trở thành một trong những động lực quan trọng cho sự phát triển của xã hội

1.1.1.2 Báo điện tử

So với các loại hình báo chí khác như báo in, truyền hình, phát thanh thì báo điện tử ra đời muộn nhất, được xây dựng dưới hình thức một trang web và phát hành dựa trên nền tảng intetnet Báo điện tử được xuất bản bởi tòa soạn điện tử, còn người đọc báo dựa trên máy tính, điện thoại di động, máy tính bảng… có kết nối internet

Luật Báo chí số 103/2016/QH13 ngày 05/4/2016 của Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, Khoản 6 Điều 3 có quy định: “…Báo điện tử là loại hình báo chí sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được truyền dẫn trên môi trường mạng, gồm báo điện tử

và tạp chí điện tử”

Mặc dù ra đời muộn nhưng báo điện tử có tốc độ phát triển nhanh nhất so với các loại hình báo chí khác và có nhiều tính năng vượt trội Báo điện tử là xu thế tất yếu của thời đại, là kết quả của sự tích tụ giữa công nghệ, internet và ưu thế của các loại hình báo chí truyền thống đã tạo ra bước ngoặt làm thay đổi cách truyền tin và tiếp nhận thông tin Có thể khẳng định, báo điện tử là loại hình báo chí thu hút lượng độc giả lớn nhất hiện nay

1.1.2 Thông tin và Thông tin trên báo chí

1.1.2.1 Thông tin

Có rất nhiều cách hiểu về thông tin Thậm chí ngay các từ điển cũng không thể

có một định nghĩa thống nhất: Theo từ điển Oxford English Dictionary thì: “Thông tin

là điều mà người ta đánh giá hoặc nói đến; là tri thức, tin tức” Từ điển khác thì đơn giản đồng nhất thông tin với kiến thức: “Thông tin” là điều mà người ta biết”; hoặc

“thông tin là sự chuyển giao tri thức làm tăng thêm sự hiểu biết của con người”…

Theo Phillipe Breton, Serge Proulx (1996), Bùng nổ truyền thông, NXB Văn hóa - Thông tin, Hà Nội: Thuật ngữ thông tin có thể hiểu theo hai hướng nghĩa: thứ

nhất, thông tin là nói về một hành động cụ thể để tạo ra một hình dạng; thứ hai, thông

tin là nói về sự truyền đạt một ý tưởng, một khái niệm hay một biểu tượng Hai hướng nghĩa này cùng tồn tại, một nhằm vào sự tạo lập cụ thể, một nhằm vào sự tạo lập kiến thức và truyền đạt

Theo quan điểm triết học: Thông tin là sự phản ánh của tự nhiên và xã hội (thế giới vật chất) bằng ngôn từ, ký hiệu, hình ảnh… hay nói rộng hơn, bằng tất cả các phương tiện tác động lên giác quan của con người

Theo Từ điển tiếng Việt thông dụng: Thông tin là tin tức về các sự kiện diễn ra trong thế giới xung quanh

Tóm lại, có thể hiểu, thông tin là tất cả các sự kiện, sự việc, ý tưởng, phán đoán làm tăng thêm sự hiểu biết của con người Thông tin hình thành trong quá trình giao tiếp: một người có thể nhận thông tin trực tiếp từ người khác thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, từ các ngân hàng dữ liệu hoặc từ tất cả các hiện tượng quan sát được trong môi trường xung quanh Thông tin là sự phản ánh sự vật, sự việc, hiện tượng của thế giới khách quan và các hoạt động của con người trong đời sống xã hội Con người, thông qua việc cảm nhận thông tin làm tăng hiểu biết cho mình và tiến hành những hoạt động có ích cho cộng đồng

Trong đời sống xã hội, nhu cầu thông tin là một nhu cầu rất cơ bản và không ngừng tăng lên cùng với sự gia tăng các mối quan hệ trong xã hội Mỗi người sử dụng thông tin lại tạo ra thông tin mới Các thông tin đó lại được truyền cho người khác trong quá trình thảo luận, truyền đạt mệnh lệnh, trong thư từ và tài liệu, hoặc qua các kênh truyền thông khác Thông tin được tổ chức tuân theo một số quan hệ logic nhất định, trở thành một bộ phận của tri thức, đòi hỏi phải được khai thác và nghiên cứu một cách hệ thống

1.1.2.2 Thông tin trên báo chí

Trong lĩnh vực báo chí, thông tin được dùng để nói đến chất liệu ngôn ngữ sống,

sự miêu tả câu chuyện, bằng chứng, thể hiện một nhân tố của thực tại Với những người hoạt động trong lĩnh vực truyền thông đại chúng như: phóng viên, biên tập viên, nhà báo…, thông tin là mục tiêu để họ sáng tạo không ngừng

- Theo E.P.Prôkhôrốp, (2004) Cơ sở lý luận của báo chí, NXB Thông tấn, Tập 1

- Tr25,26, “Thông tin là các thông báo ngắn không bình chú về các tin tức nóng hổi

của đời sống trong nước và quốc tế; Là danh mục nhóm các thể loại tin tức (các loại hình thông tin: tin ngắn, báo cáo, tường thuật, phỏng vấn); cuối cùng thông tin đôi khi được hiểu là thể loại tin ngắn”

- Theo Dương Xuân Sơn, Đinh Văn Hường, Trần Quang (2011), Cơ sở lý luận

báo chí truyền thông, NXB ĐHQGHN, Tr55: “Thông tin trong báo chí đang tồn tại hai

cách hiểu: Một là, tri thức, tư tưởng do nhà báo tái tạo và sáng tạo từ hiện thực cuộc sống Hai là, sự loan báo cho mọi người biết Theo cách hiểu thứ nhất, thông tin thể hiện tính chất khởi đầu, khởi điểm… Đây chính là một đặc trưng cơ bản của báo chí nói chung Còn cách hiểu thứ hai là sử dụng các phương tiện kỹ thuật hiện có để truyền đạt kết quả sáng tạo của nhà báo ra thế giới xung quanh”

- Theo Afanaxiep (1975), Thông tin xã hội và định hướng xã hội, NXB

Matxcova, Tr33, Thông tin là phần tri thức được sử dụng để định hướng, tác động đến những hành động tích cực và quản lý xã hội, thực hiện mục đích giữ gìn những đặc điểm phẩm chất, sự hoàn thiện và phát triển hệ thống

Trong hoạt động báo chí, thông tin là công cụ chủ yếu để nhà báo thực hiện mục đích của mình Thông tin trở thành cầu nối giữa báo chí và công chúng Nó là dụng cụ làm việc của nhà báo, với sự giúp đỡ của dụng cụ đó, những việc đa dạng và quan trọng được thực hiện

Tất cả các tác phẩm báo chí đều chứa đựng trong mình một hàm lượng thông tin nhất định Tác phẩm đưa lên báo chí, đối với công chúng, tác phẩm đó mới chỉ thể hiện qua chất lượng của thông tin tiềm năng; khi thông tin này được công chúng tiếp nhận qua các phương tiện thông tin đại chúng hoặc nghe người khác đọc, kể lại, thì thông tin

đó trở thành thông tin hiện thực

Vì thế, trong khoa học hiện đại có cách định nghĩa về thông tin: Thông tin không chỉ là tác phẩm báo chí mà là những tác phẩm báo chí đã được công chúng tiếp nhận Thông tin là sự phản ánh sự vật, sự việc, hiện tượng của thế giới khách quan và các hoạt động của con người trong đời sống xã hội Điều cơ bản là con người thông

qua việc cảm nhận thông tin làm tăng hiểu biết cho mình và tiến hành những hoạt động

Theo Giáo sư Peter.S.Rose (Mỹ): Ngân hàng là loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất - đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán Và cũng được thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất

kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế

Theo luật pháp nước Mỹ: Bất kỳ tổ chức nào cung cấp tài khoản tiền gửi cho phép khách hàng rút tiền theo yêu cầu (như bằng cách viết séc hay bằng việc rút tiền điện tử) và cho vay đối với tổ chức kinh doanh hay cho vay thương mại sẽ được xem là một ngân hàng

Ở Việt Nam, Luật số 47/2010/QH12 Luật các TCTD ngày 16/6/2010, Khoản 2 Điều 4 quy định: “Ngân hàng là loại hình tổ chức có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng bao gồm ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã”; Khoản 12, Điều 14 quy định: “Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc các nghiệp vụ sau đây: a) Nhận tiền gửi; b) Cấp tín dụng; c) Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản”

Tóm lại, có thể hiểu: Ngân hàng là một tổ chức tài chính và trung gian tài chính chấp nhận tiền gửi và định kênh những tiền gửi đó vào các hoạt động cho vay trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các thị trường vốn Ngân hàng là kết nối giữa khách hàng có thâm hụt vốn và khách hàng có thặng dư vốn

* Vài nét về hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện nay

Tính đến ngày 31/12/2017, hệ thống ngân hàng Việt Nam gồm có:

- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam - cơ quan ngang bộ của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tiền tệ, hoạt động ngân hàng và ngoại hối, đồng thời thực hiện chức năng NHTW về phát hành tiền, ngân hàng của các TCTD và cung ứng dịch vụ tiền tệ cho Chính phủ;

- 2 ngân hàng chính sách: Ngân hàng Chính sách xã hội và Ngân hàng Phát triển;

- 01 Ngân hàng Hợp tác xã;

- 35 NHTM (là TCTD được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận theo quy định của Luật Các TCTD và các quy định khác của pháp luật), gồm: 07 NHTM thuộc sở hữu nhà nước (Nhà nước nắm tỷ lệ sở hữu chi phối trên 50%): NHTMCP Ngoại thương, NHTMCP Công thương, NHTMCP Đầu tư và Phát triển, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ngân hàng TNHH MTV Dầu khí toàn cầu, Ngân hàng TNHH MTV Xây dựng, Ngân hàng TNHH MTV Đại Dương; 28 NHTMCP thực hiện chức năng là trung gian thanh toán, trung gian tín dụng và tạo tiền

Bên cạnh đó, Việt Nam còn có 02 ngân hàng liên doanh với nước ngoài và 49

chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam đang hoạt động (xem phụ lục trang 147)

1.1.3.2 Tái cơ cấu hệ thống ngân hàng

Tái cơ cấu: Michael Hammer và James A.Champy trong cuốn sách Reengineering the Corporation, Reengineering Managemet, và The Agenda… đã định

nghĩa: Tái cơ cấu là việc xem xét và tái cấu trúc lại một phần, một số phần hay toàn bộ

một tổ chức, một đơn vị nào đó, mà thường là một công ty Ngoài việc tổ chức cho một công ty về các mảng chức năng (như là sản xuất, kế toán, tiếp thị v.v…) và xem xét các nhiệm vụ mà mỗi chức năng thực hiện, theo lý thuyết tái cơ cấu, chúng ta còn phải chú

ý tới các quy trình hoàn thiện từ khâu tìm kiếm các nguyên liệu, cho tới các khâu sản xuất, tiếp thị và phân phối Công ty cần được tái cơ cấu qua một loạt các quy trình

Nhu cầu tái cơ cấu trở nên cấp bách khi hiện trạng của các tổ chức đang gặp nhiều vấn đề trong cơ cấu, khiến tổ chức hoạt động không hiệu quả, thậm chí trì trệ, đứng trước nguy cơ tan rã, phá sản

Tái cơ cấu hệ thống ngân hàng: Hiểu theo nghĩa tái cấu trúc hệ thống ngân

hàng, có một số định nghĩa sau:

- Theo định nghĩa của WB (1998): Tái cấu trúc hệ thống ngân hàng là bao gồm một loạt các biện pháp được phối hợp chặt chẽ nhằm duy trì hệ thống thanh toán quốc gia và khả năng tiếp cận các dịch vụ tín dụng, đồng thời xử lý các vấn đề còn tồn tại trong hệ thống tài chính là nguyên nhân gây ra khủng hoảng

- Theo định nghĩa của Claudia Dziobek và Ceyla Pazarbasioglu (Bài học từ tái cấu trúc ngân hàng, IMF – 1997): Tái cấu trúc ngân hàng là biện pháp hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu suất hoạt động của ngân hàng, bao gồm phục hồi khả năng thanh toán và khả năng sinh lời, cải thiện năng lực hoạt động của toàn hệ thống ngân hàng để làm tròn trách nhiệm của một trung gian tài chính và khôi phục lòng tin của công chúng Theo quan điểm này thì tái cấu trúc ngân hàng bao gồm tái cấu trúc tài chính, tái cấu trúc hoạt động và giám sát an toàn; trong đó, tái cấu trúc tài chính hướng đến việc phục hồi khả năng thanh khoản bằng cách cải thiện bảng cân đối của các ngân hàng thông qua các biện pháp như tăng vốn, giảm nợ, hoặc nâng giá trị tài sản

Căn cứ vào mục tiêu, nhiệm vụ của tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, có thể hiểu

như sau: Tái cơ cấu hệ thống ngân hàng là quá trình cơ cấu lại về tổ chức, hoạt động,

tài chính, kiểm tra giám sát, nhân lực, công nghệ… của các ngân hàng nhằm mục tiêu

xử lý căn bản, triệt để các ngân hàng yếu kém bằng các hình thức phù hợp với cơ chế

thị trường trên nguyên tắc thận trọng, bảo đảm quyền lợi của người gửi tiền và giữ vững ổn định, an toàn hệ thống; lành mạnh hóa tình hình tài chính và nâng cao năng lực quản trị của các ngân hàng trong xu thế hội nhập…

1.1.4 Thực tiễn và vấn đề đặt ra về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam

Trong khoảng 20 năm trở lại đây, Việt Nam đã 3 lần tiến hành tái cơ cấu hệ thống ngân hàng: Lần 1 giai đoạn sau khủng hoảng tài chính châu Á (1998 – 2003); Lần 2 giai đoạn Việt Nam bắt đầu gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO (2005-2008); và cơ cấu lại lần 3 là giai đoạn cơ cấu lại nền kinh tế (2011 – 2015) và hiện nay (2016 – 2020)

- Kết thúc tái cơ cấu hệ thống ngân hàng lần 1, đã đóng cửa, rút giấy phép 1 ngân hàng, sáp nhập 7 ngân hàng, cho ngân hàng khác mua lại 1 ngân hàng, hợp nhất 1 ngân hàng TMCP nông thôn với 1 công ty tài chính cổ phẩn, chuyển 4 NHTMCP nông thôn thành NHTMCP đô thị; giảm nợ xấu từ 13% giai đoạn 1996-1998 xuống 5% năm

hệ thống và từng TCTD, đặc biệt là nhiệm vụ xử lý các ngân hàng yếu kém NHNN Việt Nam đã mua lại 03 NHTM yếu kém với giá 0 đồng và khuyến khích hoạt động M&A giữa các NHTM Đây là những giải pháp hoàn toàn phù hợp với thông lệ quốc tế

và khu vực trong quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng

Thực hiện thành công 7 thương vụ sáp nhập và mua lại (M&A) bao gồm cả bắt buộc và tự nguyện, ghi nhận sự tham gia của 16 NHTM, góp phần giảm bớt 10 NHTM,

đưa tổng số NHTM tại Việt Nam về con số 20 vào thời điểm tháng 5/2017 Chấn

chỉnh, củng cố các NHTMCP toàn diện trên các mặt tài chính, quản trị và hoạt động

nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh, năng lực cạnh tranh Đến nay, NHNN đã thẩm

định, phê duyệt phương án cơ cấu lại gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2017-2020 của 3/4 NHTM nhà nước

Cuối năm 2017, nợ xấu nội bảng của toàn hệ thống khoảng 2,3%; tỷ lệ nợ xấu

và nợ tiềm ẩn nợ xấu so với tổng dư nợ cho vay đầu tư với nền kinh tế ước tính giảm còn 7,91% từ 10,08% của cuối năm 2016 Tính từ năm 2012 đến cuối 2017, toàn hệ thống các TCTD đã xử lý được 705,3 nghìn tỷ đồng nợ xấu, trong đó nợ xấu do các TCTD tự xử lý là 407,7 nghìn tỷ đồng (chiếm 57,81%), còn lại là bán nợ (bao gồm bán cho VAMC và tổ chức, cá nhân khác), chiếm 42,19% Tính đến 31/12/2017 xử lý được khoảng trên 50 nghìn tỷ đồng nợ xấu

Mặt đạt được: Ngăn chặn nguy cơ đổ vỡ ngân hàng; Khả năng thanh khoản của

hệ thống được cải thiện, tăng cường năng lực tài chính đối với các tổ chức tín dụng; Tình hình của các NHTM cổ phần yếu kém cơ bản đã được kiểm soát và xử lý dứt điểm, từng bước giảm bớt số lượng các NHTM thông qua cơ cấu lại các ngân hàng yếu

kém; Từng bước hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về tiền tệ và ngân hàng

Mặt hạn chế: Các ngân hàng được mua lại với giá 0 đồng tuy có cải thiện tính

thanh khoản, nhưng nợ xấu cần tiếp tục phải xử lý; Quá trình M&A các NHTM còn

chậm chưa như mong đợi; Khuôn khổ pháp lý cho tái cơ cấu hệ thống ngân hàng còn chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ, chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với các NHTM sau

sáp nhập và hợp nhất còn chưa nhiều; Nợ xấu của các NHTM được xử lý nhưng chưa

thực sự hiệu quả…

* Đề án Cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2016 - 2020 của Chính phủ

Tiếp tục cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với trọng tâm là xử lý triệt để nợ xấu

và các TCTD yếu kém bằng các hình thức phù hợp, đảm bảo quyền lợi của người gửi

tiền và giữ vững ổn định, an toàn hệ thống; Giảm số lượng TCTD yếu kém để có số lượng các TCTD phù hợp, có quy mô uy tín và hoạt động lành mạnh, bảo đảm tính thanh khoản; Tiếp tục lành mạnh hóa tình hình tài chính, nâng cao năng lực quản trị của các TCTD theo quy định của pháp luật và phù hợp với thông lệ quốc tế, từng bước

xử lý và xóa bỏ tình trạng đầu tư chéo, sở hữu chéo và sở hữu có tính chất thao túng, chi phối trong các TCTD có liên quan Đẩy mạnh thoái vốn ngoài ngành NHTM…; Phấn đấu đến năm 2020 tăng gấp 2 tỷ trọng thu nhập từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng trong tổng thu nhập của các NHTM, hoàn thành việc niêm yết cổ phiếu của các NHTMCP trên thị trường chứng khoán Việt Nam, các quỹ tín dụng nhân dân đạt mức vốn điều lệ 1 tỷ đồng, đưa tỷ lệ nợ xấu nội bảng của các TCTD xuống dưới 3%

- Định hướng và giải pháp cơ cấu lại các TCTD: Cơ cấu lại NHTM do Nhà

nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ (không bao gồm các NHTM mua bắt buộc); Cơ cấu lại NHTMCP, công ty tài chính và cho thuê tài chính; Củng cố, phát triển Ngân hàng Hợp tác xã, quỹ TDND và các tổ chức tài chính vi mô; (iv) Cơ cấu lại TCTD nước ngoài

- Định hướng và giải pháp về xử lý nợ xấu: Hoàn thiện mô hình tổ chức và hoạt

động của Công ty quản lý tài sản nợ VAMC, tăng cường xử lý nợ xấu theo nguyên tắc thị trường, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cơ chế, chính sách về xử lý nợ và mua bán

nợ

- Lộ trình tái cơ cấu:

Năm 2016: Tiếp tục xây dựng và triển khai phương án cơ cấu lại đối với các TCTD yếu kém và các TCTD khác; Triển khai rà soát, sửa đổi, bổ sung khuôn khổ pháp lý, cơ chế, chính sách về tiền tệ và xử lý nợ xấu

Năm 2017 - 2018: Hoàn thành rà soát, sửa đổi, bổ sung khuôn khổ pháp lý, cơ chế chính sách; triển khai Basel II đối với 10 NHTM; Xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện triển khai Đề án; Các TCTD xây dựng và trình phê duyệt các phương án cơ cấu lại theo Đề án, triển khai các giải pháp nâng cao năng lực tài chính, chuyển đổi mô

hình kinh doanh, quản trị, điều hành; Triển khai nhóm giải pháp xử lý nhanh và căn bản nợ xấu; tăng vốn điều lệ cho VAMC lên 5.000 tỷ đồng

Năm 2019 - 2020: Các NHTM có vốn tự có theo chuẩn mực Basel II, ít nhất

12-15 NHTM triển khai áp dụng Basel II; Hoàn thành căn bản xử lý nợ xấu; tăng vốn điều

lệ cho VAMC lên 10.000 tỷ đồng; các TCTD hoàn thành các giải pháp về nâng cao năng lực tài chính, chuyển đổi mô hình kinh doanh, quản trị, điều hành

1.2 Vai trò của thông tin trên báo chí, đặc biệt là báo điện tử về tái cơ cấu

hệ thống ngân hàng Việt Nam

1.2.1 Vai trò của thông tin trên báo chí về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam

Thông tin trong đời sống xã hội ngày nay được coi là nhu cầu thiết yếu, là công

cụ điều hành, quản lý của từng đất nước, là phương tiện hữu hiệu để mở rộng giao lưu, hiểu biết giữa các quốc gia, dân tộc Trong từng quốc gia, thông tin là một bộ phận quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Xã hội càng phát triển thì nhu cầu thông tin của con người càng cao Và Báo chí chính là cơ quan có chức năng, nhiệm vụ chuyển tải những thông tin đó cùng với những chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước ta tới người dân và ngược lại, phản hồi ý kiến của người dân về quá trình thực thi và giám sát quá trình thực thi chính sách đó

Tái cơ cấu hệ thống ngân hàng là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta,

là một nhiệm vụ cực kỳ khó khăn không phải ngày một ngày hai mà là cả một quá trình, lộ trình, đòi hỏi không chỉ riêng ngành Ngân hàng mà cần có sự đồng thuận, ủng

hộ của nhân dân và các cơ quan chức năng

Tại Quyết định số 1058/QĐ-TTg ngày 19/07/2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu giai

đoạn 2016 - 2020, Điều 2 - Tổ chức thực hiện có ghi:

“1 Trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: …- Chủ trì, phối hợp và chủ động cung cấp thông tin cho Bộ Thông tin và Truyền thông, Ủy ban nhân dân các

tỉnh, thành phố và các cơ quan thông tấn, báo chí tăng cường thông tin, tuyên truyền

về các chủ trương, chính sách, quy định của pháp luật, diễn biến về tiền tệ, hoạt động ngân hàng và cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu để tạo sự ủng hộ, đồng thuận trong toàn xã hội…

6 Trách nhiệm của Bộ Thông tin và Truyền thông: Phối hợp chặt chẽ với các

Bộ, cơ quan, tổ chức, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có liên quan và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong công tác chỉ đạo, cung cấp thông tin cho các cơ quan thông tấn, báo chí thực hiện thông tin, tuyên truyền các chủ trương, chính sách về tiền tệ, hoạt động ngân hàng, cơ cấu lại hệ thống tổ chức tín dụng và xử

lý nợ xấu”

Như vậy, Chính phủ cũng đã chỉ đạo rõ nhiệm vụ của cơ quan báo chí trong việc thông tin, tuyên truyền các chủ trương, chính sách, quy định của pháp luật, diễn biến về tiền tệ, hoạt động ngân hàng, cơ cấu lại các TCTD và xử lý nợ xấu Để có được sự thống nhất nhận thức của toàn xã hội về chủ trương này thì Báo chí đóng một vai trò cực kỳ quan trọng.Việc thông tin, tuyên truyền về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam cần được thực hiện trên tất cả các loại hình báo chí truyền thông, trong đó có báo

Thứ nhất, thông tin gắn với đặc điểm của báo điện tử Mặc dù ra đời muộn nhất

nhưng báo điện tử lại hội tụ được các thế mạnh của nền khoa học công nghệ hiện đại,

thể hiện những tính năng vượt trội Khả năng cập nhật thông tin của báo điện tử có thể nói là nhanh nhất, nóng hổi nhất ở mọi lúc, mọi nơi, tạo sự kết nối toàn cầu mà không phụ thuộc vào không gian, thời gian, thông qua tốc độ đường truyền internet Nó có thể cung cấp một ngôn ngữ truyền tải mới lạ và hấp dẫn dưới dạng thông tin đa phương

tiện Các sự kiện, thông tin được cập nhật trên báo điện tử không chỉ thể hiện bằng văn bản mà còn được tích hợp bằng cả hình ảnh, âm thanh, clip, video tại hiện trường cùng với sự tương tác, phản hồi của độc giả, điều này đã làm tăng tính hấp dẫn của các thông tin trên báo điện tử lên rất nhiều so với các loại hình báo chí khác

Thứ hai, thông tin gắn với số lượng người sử dụng internet nhiều và ngày càng tăng Theo đánh giá của Báo điện tử VTV news, năm 2017 là năm đánh dấu mốc 20

năm internet có mặt tại Việt Nam Từ con số 0 của những năm đầu thập niên 90, Việt Nam đã trở thành một trong những nước có tỷ lệ người sử dụng ineternet hàng đầu trong khu vực Đặc biệt, mạng 4G phát triển với hàng trăm nghìn trạm thu phát sóng phủ 95% dân số trong cả nước

Theo Người làm báo Online (internet-viet-nam-len-muc-80-90-dan-so-n4876.html), phát biểu tại buổi “Tọa đàm về công dân số và hướng ứng ngày sử dụng an toàn internet 2017” diễn ra vào 22/2/2017 tại Hà Nội, Cục trưởng Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và truyền Thông - ông Nguyễn Thanh Hải cho biết, Việt Nam hiện có khoảng 50 triệu người sử dụng internet, đạt tỷ lệ trên 53% dân số, cao hơn mức trung bình thế giới là 46,64%

http://nguoilambao.vn/tang-ty-le-nguoi-dung-Số liệu báo cáo từ tổ chức We Are Social cũng cho biết, tính đến tháng 1/2017, Việt Nam có 50,05 triệu người sử dụng internet, chiếm 53% dân số, tăng 6% so với năm 2016, đứng vị trí thứ 16 trong top 20 quốc gia có số lượng người sử dụng internet nhiều nhất tại châu Á Tính đến tháng 1/2018, Việt Nam có tổng số gần 64 triệu người dùng internet, tăng khoảng 27,5% so với cùng thời điểm năm 2017, đây là con số thể hiện sự tăng trưởng không hề nhỏ về số lượng người sử dụng internet ở Việt Nam hiện nay

Như vậy, thông qua các số liệu thống kê trên cho thấy, số lượng người sử dụng internet ở Việt Nam hiện nay là khá lớn và ngày càng có xu hướng tăng nhanh Điều này thể hiện sức hút mạnh mẽ của công nghệ thông tin thông qua các tiện ích của internet, đặc biệt là các trang báo điện tử và trang mạng xã hội đối với công chúng

Dịch vụ internet tạo nên một mạng thông tin báo chí điện tử sôi động có sức hút hàng triệu lượt người truy cập hàng ngày, báo điện tử đã và đang trở thành một công cụ hữu ích có tác động lớn đến độc giả

Thứ ba, thông tin gắn với đặc điểm của thông tin về hệ thống ngân hàng Khác

với các thông tin về văn hóa xã hội, chính trị, an ninh quốc phòng…, thông tin về về hệ thống ngân hàng có những đặc điểm sau: (i) mang tính tổng hợp và là thước đo tình trạng sức khỏe của nền kinh tế Các thông tin về lạm phát, lãi suất, tỷ giá, tăng trưởng tín dụng, tái cơ cấu, nợ xấu… đều là những thông tin phản ánh tình trạng sức khỏe của nền kinh tế tại một thời điểm nhất định; (ii) có tác động trực tiếp, nhanh chóng đến thị trường tài chính và có khả năng dẫn dắt, định hướng dòng vốn trong xã hội, do vậy, thu hút sự quan tâm đặc biệt của xã hội, các nhà đầu tư; (iii) có tính “nhạy cảm” cao, đòi hỏi sự thận trọng, chuẩn xác trong việc phát ngôn, đưa tin, bình luận; (iv) ngày càng mang tính phổ biến Cùng với sự phát triển của đời sống kinh tế - xã hội, các thông tin

về tài chính, ngân hàng được chú trọng nhiều hơn Các phương tiện truyền thông đều giành những thời lượng quan trọng, những trang chủ đạo hay giờ cao điểm để truyền tải các thông tin về tỷ giá, lãi suất, diễn biến của thị trường chứng khoán, những biến động của hệ thống ngân hàng Thông tin về thị trường tài chính tiền tệ ngân hàng đã trở thành nhịp thở của đời sống kinh tế hiện đại

Trong thời gian qua, cùng với các loại hình báo chí khác, báo điện tử đã đóng một vai trò cực kỳ quan trọng trong việc làm cầu nối truyền tải những thông tin về chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước về các hoạt động của hệ thống ngân hàng nói

chung, về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng nói riêng

Tần suất thông tin về quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng xuất hiện nhiều trên các trang báo điện tử, trong đó có những bài phân tích, đánh giá có chiều sâu của các chuyên gia kinh tế, tài chính, ngân hàng Thông tin trên báo điện tử có tác động trực tiếp, nóng hổi tới người đọc, đặc biệt là các thông tin phản hồi, chia sẻ của công chúng đã giúp cho bài viết tiếp tục được đẩy lên, thu hút người đọc, mang lại hiệu quả

rõ rệt trong việc tuyên truyền, định hướng dư luận về các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và thông tin về quá trình triển khai tái cơ cấu hệ thống ngân hàng

Có thể nói, trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ như hiện nay thì báo điện tử là xu thế phát triển tất yếu của xã hội hiện đại Mặc dù trên thực tế, không chỉ có báo điện tử mà các loại hình báo chí khác cũng đều tham gia tích cực vào công tác thông tin, tuyên truyền về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, song, báo điện tử với nhiều ưu điểm vượt trội là loại hình có những thế mạnh rõ rệt trong việc truyền tải thông tin tới công chúng về chủ đề này

1.3 Nội dung thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam

Dựa trên tính chất thông tin và nội dung chủ trương tái cơ cấu hệ thống ngân hàng mà Đảng và Nhà nước ta đưa ra, luận văn sẽ dẫn ra các nội dung thông tin về tái

cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam được báo chí cung cấp, tuyên truyền tới công chúng, để qua đó, có cái nhìn rõ nét về chủ trương này

1.3.1 Thông tin về quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam

Thời gian qua, báo chí đã rất tích cực trong việc thông tin, tuyên truyền tới công chúng bạn đọc những chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước ta về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Cụ thể, thông tin về Đề án “Cơ cấu lại hệ thống các TCTD giai đoạn 2011- 2015” ban hành kèm theo Quyết định số 254/QĐ-TTg ngày 01/3/2012 của Thủ tướng Chính phủ; Đề án “Cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2016 -2020” ban hành kèm theo Quyết định 1058/QĐ-TTg ngày 19/7/2017 của Thủ tướng Chính phủ; thông tin về Nghị quyết số 42/2017/QH14, về thí điểm xử lý nợ xấu

Báo chí cũng đã thực hiện tốt tinh thần chỉ đạo của Chính phủ về cung cấp thông tin, tiếp cận thông tin và đưa tin kinh tế, tài chính ngân hàng thông qua các văn bản: Quyết định 1390/2008/QĐ-TTg ngày 29/9/2008 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế phối hợp cung cấp thông tin cho báo chí giữa Bộ Thông tin và Truyền

thông, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công thương, Bộ Ngoại giao và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Nghị quyết 18/NQ-CP ngày 6/4/2010 yêu cầu chỉ đạo các

cơ quan truyền thông, báo chí về việc đưa thông tin đầy đủ, kịp thời về chính sách đặc biệt là lĩnh vực tài chính, tiền tệ, giá cả…; Công văn 2357/VPCP-KTTH ngày 9/4/2010 của Văn phòng Chính phủ về việc thông tin tuyên truyền về các chính sách tài chính, tiền tệ và chứng khoán; Nghị định 09/2017/NĐ-CP ngày 9/2/2017 của Chính phủ quy định chi tiết việc phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính nhà nước…

Tái cơ cấu hệ thống ngân hàng nhằm mục tiêu hướng đến một hệ thống ngân hàng Việt Nam toàn diện về tài chính, hoạt động và quản trị, tránh đổ vỡ gây thiệt hại cho nền kinh tế nói chung, người dân nói riêng; củng cố, phát triển một hệ thống ngân hàng lành mạnh, phù hợp với đặc điểm và trình độ phát triển kinh tế xã hội của đất nước Vì vậy, việc thông tin, tuyên truyền về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng là một trong những nhiệm vụ quan trọng của báo chí trong giai đoạn hiện nay

1.3.2 Thông tin tái cơ cấu hệ thống ngân hàng về tổ chức, quản trị điều hành

Báo chí đã thông tin kịp thời các thông tin tái cơ cấu hệ thống ngân hàng về tổ chức, quản trị điều hành của các ngân hàng, các TCTD theo quy định của pháp luật và phù hợp với thông lệ quốc tế, từng bước xử lý và xóa bỏ tình trạng đầu tư chéo, sở hữu chéo và sở hữu có tính chất thao túng, chi phối trong các tổ chức tín dụng có liên quan; thông tin sửa đổi, bổ sung các tiêu chuẩn, điều kiện đối với các chức danh Chủ tịch Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên, Ban kiểm soát, Tổng giám đốc của các NHTM, thông tin về quy định tiêu chuẩn tham gia quản trị, điều hành TCTD; hoặc thông tin về việc trang bị kiến thức về quản trị rủi ro, yêu cầu về trình độ, năng lực của Tổng giám đốc để đảm bảo đáp ứng khả năng quản lý, điều hành phù hợp với quy mô và phạm vi hoạt động của NHTM

1.3.3 Thông tin tái cơ cấu hệ thống ngân hàng về nguồn tài chính

Việc tiếp tục làm lành mạnh hóa tài chính hệ thống ngân hàng được báo chí theo dõi chặt chẽ các biến động và cập nhật đầy đủ các thông tin như đẩy mạnh thoái vốn ngoài ngành của các NHTM; thông tin về xử lý nợ xấu và các TCTD yếu kém; thông tin tiêu chuẩn về vốn ngân hàng theo chuẩn mực của quốc tế Basel II…

1.3.4 Thông tin kiểm tra, giám sát quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng

Khảo sát các thông tin về công tác thanh tra, giám sát ngân hàng, kiểm tra, giám sát quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng; xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động ngân hàng, bảo vệ quyền chủ nợ, áp dụng biện pháp xử lý hành chính, khắc phục hậu quả dân sự, hành chính trước khi áp dụng các biện pháp xử lý hình sự; xác định trách nhiệm xảy ra tổn thất do khách quan hay cố ý làm trái pháp luật…

Nhìn chung, các cơ quan báo chí đã phối hợp chặt chẽ với NHNN, tích cực thông tin, tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, góp phần ổn định tâm lý và tạo sự đồng thuận cao trong xã hội, giảm thiểu những tác động tiêu cực đến hệ thống ngân hàng, thị trường tài chính

1.4 Tiêu chí đánh giá chất lượng thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam trên báo chí

Chất lượng thông tin mà báo chí cung cấp cho công chúng về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam được đánh giá theo các tiêu chí như: tác giả của thông tin, tính khách quan của thông tin, tính chính xác, tính thực tiễn, tính độc đáo, tính hợp thời, tác động xã hội Cụ thể:

1.4.1 Tác giả của thông tin

Tác giả của thông tin là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng thông tin Thông tin được tin cậy thường là thông tin của các phóng viên, nhà báo, cộng tác viên thường xuyên của tòa soạn báo Trong trường hợp, người viết là một tác giả mới thì việc thẩm định khó khăn hơn và tòa soạn buộc phải thận trọng hơn trong việc thẩm định thông tin

Đối với các thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam, do tính chất đặc thù của hoạt động ngân hàng, tác giả của thông tin phần lớn là những những nhà báo chuyên ngành, phóng viên chuyên trách, hoặc những cây viết có trình độ nhất định

về lĩnh vực tài chính ngân hàng, hoặc các chuyên gia kinh tế, tài chính ngân hàng, các lãnh đạo quản lý trong ngành tài chính ngân hàng Các bài viết trên báo chí về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng thường mang tính chất định hướng dư luận cao

1.4.2 Tính khách quan, chân thực, đúng định hướng của thông tin

Thông tin phải phản ánh đời sống một cách khách quan, chân thực, chính xác, thể hiện ở việc đảm bảo nội dung thông tin phản ánh chính xác về sự kiện, quá trình thực hiện Sự kiện diễn ra như thế nào thì nội dung thông tin báo chí phải chuyển tải như thế, không được cắt xén, bóp méo, tô hồng, làm sai lệch nguyên bản sự kiện Tính khách quan, chân thực là nguyên tắc tối cao, là điều kiện tồn tại của báo chí, thể hiện chất lượng của thông tin báo chí và tạo nên hiệu quả của hoạt động báo chí

Thông tin phải thể hiện được các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước về chủ trương cơ cấu lại, về quá trình triển khai, phối hợp, xử lý các ngân hàng yếu kém, nợ xấu…, được phản ánh trung thực, dựa trên đối tượng cung cấp thông tin là các nguồn tin đáng tin cậy, các cơ quan liên quan như NHNN, NHTM, các TCTD Tuy nhiên, thông tin hầu như mới chỉ dừng ở mức độ phản ánh một chiều, chưa có nhiều bài viết trái chiều hoặc mang tính phản biện chính sách

1.4.3 Tính thực tiễn của thông tin

Thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng là dạng thông tin khó khai thác do mức độ nhạy cảm của nguồn tin và sức ảnh hưởng lan tỏa của nó tới sự sống còn của

cả một hệ thống ngân hàng, nên mặc dù rất cố gắng, song không phải nhà báo nào cũng dễ dàng tiếp cận được với nguồn tin Vì vậy, các bài viết đôi khi mới dừng ở mức

độ đưa tin, phản ánh, chưa phân tích sâu, rõ bản chất của quá trình tái cơ cấu ; mặt khác, do đặc thù của báo điện tử là thông tin phải nhanh, nóng, không có nhiều không

gian nên thường hướng đến các tin bài ngắn, xúc tích hơn là những bài phân tích

chuyên sâu

1.4.4 Tính độc đáo của thông tin

Tính độc đáo của thông tin là thể hiện cái mới mà công chúng chưa biết Cùng với sự đòi hỏi tất yếu của cái mới, có thể tái hiện, bổ sung các thông tin cũ để giúp cho công chúng có thêm tư liệu để nhận thức tốt hơn sự kiện mới, tức là phải có tính hệ thống

Viết về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng là xâu chuỗi cả một quá trình triển khai, nhiều giai đoạn, có đúc kết kinh nghiệm, những mặt đạt được và chưa được, từ đó rút

ra nguyên nhân, các bài học và có những giải pháp hiệu quả nhất Ví dụ, khi thông tin

về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng giai đoạn 2016-2020; không thể không xâu chuỗi quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng giai đoạn 2011-2015 và trước đó, những thành công và thất bại, bài học rút ra cho quá trình cơ cấu tiếp theo Tính độc đáo ở đây chính

là sự xâu chuỗi thông tin

1.4.5 Tính hợp thời của thông tin

Tính hợp thời đòi hỏi tác phẩm báo chí xuất hiện đúng lúc, nhanh nhạy, đáp ứng được nhu cầu của công chúng và sự quan tâm của họ trong thời điểm đó, tạo sự hứng thú, hấp dẫn công chúng

Tính hợp thời của thông tin thể hiện ngay khi Đề án cơ cấu lại hệ thống các TCTD giai đoạn 2011 - 2015 kết thúc và Đề án cơ cấu lại các TCTD giai đoạn 2016 -

2020 được trình lên Thủ tướng phê duyệt Hàng loạt các bài viết xuất hiện trên báo chí cùng với các thông tin nóng hổi thời sự của quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Thông tin nhanh, cập nhật sinh động, tần suất xuất hiện nhiều, giúp người đọc nắm bắt được bản chất và cách thức của quá trình triển khai tái cơ cấu

Nhìn chung chất lượng thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng xuất hiện trên báo chí, đặc biệt là báo điện tử khá nhiều, khá đa dạng

1.4.6 Tác động xã hội

Tác động xã hội có thể coi là tiêu chí quan trọng nhất để đánh giá chất lượng thông tin Xét về bản chất, thông tin báo chí luôn là hệ thống mở và phải có khả năng

dự báo, định hướng, hướng dẫn dư luận xã hội theo một mục tiêu xác định Vì vậy, thông tin phải chọn lọc, có hệ thống, có chủ đích, để tạo nên những biến đổi về lượng

và cuối cùng dẫn đến những thay đổi về chất trong tư duy, suy nghĩ và hành động

Thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam, về cơ bản đã đáp ứng được nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ thông tin định hướng dư luận xã hội Báo chí đã thường xuyên theo sát và thông tin kịp thời các diễn biến của quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Tuy nhiên, nếu xét về mặt tác động xã hội thì có thể nói là chưa thực

sự đáp ứng được yêu cầu đặt ra Thông tin chưa mang tính hệ thống; chỉ đăng tin một chiều, khen nhiều hơn chê; hiếm khi xuất hiện thông tin trái chiều hoặc phản hồi tích cực; các bài viết phân tích, dự báo còn ít Đây cũng chính là những hạn chế cần phải được làm rõ và khắc phục, qua đó giúp nâng cao chất lượng thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam trong thời gian tới

1.5 Các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng thông tin tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam

Theo cơ sở lý thuyết về truyền thông, thông điệp, được truyền từ người cung cấp thông tin đến người nhận tin, phải qua hệ thống truyền tin và môi trường truyền tin Như vậy, chất lượng thông tin về tái cơ cấu hệ thống ngân hàng chịu ảnh hưởng bởi các nhân tố sau:

1.5.1 Người cung cấp thông tin

Người cung cấp thông tin gồm nguồn tin và người xây dựng tin Cụ thể:

- Nguồn tin: Nguồn tin là nhân tố cực kỳ quan trọng, ảnh hưởng rất lớn đến chất

lượng thông tin Nguồn tin của nhà báo gồm đại diện những cơ quan quản lý nhà nước

về ngân hàng, những người có trách nhiệm và hiểu về hệ thống ngân hàng, các thông báo, các phương tiện truyền thông khác, mạng internet, blog, mạng xã hội, các trang