Hội chợ thương mại theo pháp luật thương mại việt nam hiện nay từ thực tiễn thành phố đà nẵng

Nếu các hoạt động xúc tiến thương mại khác có thể do từng thươngnhân độc lập tiến hành thì hoạt động hội chợ thương mại có sự tham gia đồngthời của nhiều thương nhân tại cùng một địa điể

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGÔ TRẦN ĐỨC NGHĨA

HỘI CHỢ THƯƠNG MẠI THEO PHÁP LUẬT

THƯƠNG MẠI VIỆT NAM HIỆN NAY

TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Chuyên ngành: Luật Kinh tế

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS ĐẶNG VŨ HUÂN

HÀ NỘI, năm 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệutrích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực Tất cảcác trích dẫn đã được ghi rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

Ngô Trần Đức Nghĩa

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ HỘI

CHỢ THƯƠNG MẠI 71.1 Khái quát lý luận về hội chợ thương mại 71.2 Khái quát lý luận pháp luật về hội chợ thương mại 18

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HỘI CHỢ THƯƠNG MẠI VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 332.1 Thực trạng các quy định pháp luật về hội chợ thương mại ở Việt Namhiện nay 332.2 Thực tiễn thực hiện pháp luật về hội chợ thương mại tại thành phố ĐàNẵng 49

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỘI CHỢ

THƯƠNG MẠI TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 623.1 Định hướng hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện phápluật về hội chợ thương mại ở Việt Nam hiện nay 623.2 Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả việc thựchiện pháp luật về hội chợ thương mại từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng 66

KẾT LUẬN 77

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngày nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, quá trìnhtoàn cầu hóa và tự do hóa thương mại đang là xu thế nổi bật của nền kinh tếđương đại Cùng với sự phát triển đó, Việt Nam cũng đã tiến hành công cuộcđổi mới và hội nhập với việc tham gia vào các tổ chức kinh tế quốc tế, đặc biệt

là Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Bên cạnh thuận lợi trong việc giaolưu, hợp tác kinh tế quốc tế, thúc đẩy nền kinh tế phát triển, song đi đôi với đó

là nhiều thách thức đó là khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp phải đủmạnh để thúc đẩy sự phát triển kinh tế Chính vì vậy, Nhà nước phải tạo ra sânchơi cho các doanh nghiệp, thương nhân cạnh tranh với nhau một cách lànhmạnh và công bằng

Hội chợ thương mại là một khái niệm truyền thống có từ lâu đời, nhưng

ở góc độ pháp lý, khái niệm này mới được hình thành trong các văn bản phápluật nước ta trong những năm trở lại đây nhằm đáp ứng những yêu cầu đặt ra củahoạt động thương mại, là một kênh giúp doanh nghiệp đem sản phẩm của mình rathị nhằm quảng bá, tiếp thị và tìm kiếm khách hàng đối tác Hội chợthương mại làhoạt động xúc tiến thương mại được tổ chức với mục đích

giúp các doanh nghiệp có cơ hội giới thiệu sản phẩm nhằm tìm kiếm cơ hộihợp tác, trao đổi hàng hóa, dịch vụ, kinh doanh đầu tư, chuyển giao công nghệhoặc khảo sát mẫu mã, thị hiếu, tìm kiếm sản phẩm mới cũng như trưng bày,quảng bá sản phẩm của mình Thực tế cho thấy, lợi ích từ các hội chợ thươngmại mang lại không nhỏ Người tiêu dùng khi tham quan hội chợ thương mạiđược doanh nghiệp giới thiệu, tư vấn sử dụng hàng hóa rõ ràng, được lựa chọntrực tiếp hàng hóa dựa trên tiêu chí chất lượng, mẫu mã và giá cả Doanhnghiệp có cơ hội tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng, ghi dấu ấn về thươnghiệu sản phẩm, dịch vụ Bên cạnh đó, tham gia hội chợ thương mại doanh

nghiệp được gặp gỡ, giao lưu, tìm kiếm đối tác kinh doanh, ký kết các hợpđồng Bằng những chính sách khuyến mại, giảm giá, các doanh nghiệp có khảnăng tăng doanh thu thông qua việc bán hàng tại hội chợ Tuy vậy, không phải

ở hội chợ, triển lãm nào, các doanh nghiệp cũng gặt hái được thành công nhưmong đợi, nhất là trong bối cảnh hội chợ, triển lãm thương mại được tổ chức rấtnhiều như hiện nay Thực tiễn hoạt động của hội chợ thương mại cũng cho

thấy, vẫn còn nhiều tồn tại khi mà các quy định pháp luật về hội chợ thươngmại chưa bắt kịp được sự phát triển nền kinh tế thị trường, do vậy mà các cánhân và tổ chức đã lợi dụng những hạn chế đó để tư lợi cá nhân gây thiệt hạicho lợi ích người tiêu dùng

Đà Nẵng là một thành phố trực thuộc Trung ương, là trung tâm kinh tếlớn của miền Trung Việt Nam với vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên thuận lợicho sự phát triển kinh tế Đây là điểm đến hấp dẫn của rất nhiều nhà đầu tưtrong và ngoài nước đến đầu tư kinh doanh Hoạt động hội chợ vì thế cũng rấtphát triển đáp ứng được sự kỳ vọng của không ít nhà đầu tư mới, những nhàđầu tư tiềm năng nhằm đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng, tạoniềm tin và xây dựng thương hiệu Tuy nhiên, thông qua thực tiễn tổ chức hoạtđộng hội chợ ở thành phố Đà Nẵng cũng cho thấy, vẫn còn tồn tại những vấn

đề về mặt pháp luật cần được giải quyết và khắc phục để từ đó đề xuất nhữnggiải pháp hoàn thiện hơn pháp luật về hội chợ thương mại Chính vì vậy, học

viên chọn đề tài: “Hội chợ thương mại theo pháp luật thương mại Việt Nam

hiện nay từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng” để làm luận văn Thạc sĩ luật học.

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Hiện nay, hội chợ thương mại đóng vai trò quan trọng trong sự pháttriển nền kinh tế hội nhập, nâng cao khả năng cạnh tranh của các thương nhân

và thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế thị trường trong nước cũng như nướcngoài Vì vậy, những quy định pháp luật về hội chợ thương mại sẽ đóng vai tròhết sức quan trọng nhằm tạo ra môi trường cởi mở, thông thoáng, đảm bảo

nhanh gọn trong việc giải quyết các thủ tục hành chính nhằm tạo điều kiện hơnnữa giúp kích thích đầu tư, phát triển kinh tế.

Hội chợ thương mại với tầm quan trọng của nó đã có không ít các côngtrình nghiên cứu pháp luật về hoạt động xúc tiến thương mại nói chung, phápluật vềhội chợ thương mại nói riêng ra đời Đặc biệt là gần đây khi nền kinh tếthị trường ngày càng phát triển mạnh mẽ, đã xuất hiện nhiều hơn các côngtrình nghiên cứu về vấn đề này Có thể kể đến các công trình như:

- Sách chuyên khảo “Pháp luật về xúc tiến thương mại ở Việt Nam – Những vấn đề lý luận và thực tiễn” của tác giả Nguyễn Thị Dung, Nxb Chính

trị Quốc gia, Hà nội, năm 2007;

- Luận án Tiến sĩ kinh tế với đề tài: “Hoàn thiện hoạt động xúc tiến nhằm thúc đẩy xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam vào thị trường EU”

của tác giả Đỗ Thị Hương, trường Đại học Kinh tế Quốc dân, năm 2009;

- Luận văn Thạc sĩ quản trị kinh doanh với đề tài “Pháp luật về hội chợ thương mại - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện” của tác giả Nguyễn Phương

Linh, Trường Đại học Mở TP.Hồ Chí Minh, năm 2012;

- Sách chuyên khảo: “Xúc tiến thương mại - lý luận và thực tiễn” của

tác giả Lê Hoàng Oanh, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, năm 2014

- Luận văn Thạc sĩ luật học với đề tài “Pháp luật về xúc tiến thương mại

từ thực tiễn hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ”của tác giả Trần Thị Mai Hương, Khoa Luật, Học viện Khoa học Xã hội,

năm 2016;

- Luận văn Thạc sĩ luật học với đề tài “Pháp luật về hội chợ, triển lãm thương mại - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện từ thực tiễn tại tỉnh Trà Vinh”của tác giả Nguyễn Sơn Vũ, ngành Luật kinh tế, Trường Đại học Trà

Vinh, năm 2018;

- Bài “Quản lý hoạt động hội chợ, triển lãm cần bám sát thực tiễn” của Hoàng Mỹ Hạnh -https://www.nhandan.com.vn/nation_news/item/30162102-

Có thể khẳng định rằng, đã có không ít những nghiên cứu đề cập tớihoạt động hội chợ thương mại với những góc độ tiếp cận khác nhau Cácnghiên cứu này đã trực tiếp hoặc gián tiếp đưa ra các mục tiêu, phương hướng,luận cứ khoa học cũng như các giải pháp nhằm từng bước nâng cao hiệu quảcủa hoạt động hội chợ, triển lãm thương mại - một trong những biện pháp xúctiến thương mại, nhưng rất ít các công trình nghiên cứu một cách chuyên sâu

và toàn diện từ góc độ luật học pháp luật hội chợ thương mại ở nước ta hiện

nay Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài:“Hội chợ thương mại theo pháp luật thương mại Việt Nam hiện nay từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng” là cần thiết và

không có sự trùng lặp với các công trình nghiên cứu đã công bố

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ những vấn đề lý luận

và thực tiễn của hoạt động hội chợ thương mại theo pháp luật thương mại ViệtNam hiện nay, từ đó, đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng caohiệu quả của hội chợ thương mại với tư cách là một hoạt động xúc tiến thươngmại

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được những mục đích trên, thì luận văn cần phải thực hiện nhữngnhiệm vụ sau:

Nghiên cứu những vấn đề lý luận pháp luật về hội chợ thương mại như:Khái niệm, đặc điểm,chức năng và vai trò của hội chợ thương mại; khái niệm,đặc điểm và nội dung pháp luật về hội chợ thương mại;

Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật về hội chợ thương mại và thựctiễn hoạt động hội chợ thương mại theo pháp luật từ thực tiễn thành phố ĐàNẵng;

Đề xuất định hướng và các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng

cao hiệu quả của hội chợ thương mại với tư cách là một hoạt động xúc tiến thương mại ở Việt Nam qua thực tiễn thành phố Đà Nẵng.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các vấn đề lý luận và thựctiễnpháp luật về hội chợ thương mại, hệ thống quy định pháp luật thương mại

về hội chợ thương mại theo Luật Thương mại năm 2005 và các văn bản hướngdẫn thi hành

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Trong khuôn khổ của luận văn, người viết chủ yếu tập trung nghiên cứucác quy định của Luật Thương mại năm 2005 về hội chợ thương mại và cácvăn bản hướng dẫn thi hành, cũng như thực tiễn áp dụng pháp luật thương mại

về hội chợ thương mại trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lê Nin, tư tưởng HồChí Minh về duy vật biện chứng, duy vật lịch sử; về nhà nước và pháp luật.Luận văn còn được viết trên cơ sở vận dựng những quan điểm, cơ sở lý luậncủa Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước về đổi mới về xây dựng thể chế vàphát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo kinh tế thịtrường định hướng XHCN

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp được sử dụng trong quá trình nghiên cứu:

Phương pháp luật học so sánh: Được sử dụng để tham khảo kinh nghiệm

về pháp luật điều chỉnh hoạt động hội chợ thương mại ở trong và ngoài nước;

Phương pháp phân tích, tổng hợp: Được sử dụng để luận giải cơ sở lýluận về khái niệm, nội dung, vai trò của pháp luật về hội chợ thương mại;

Phương pháp tổng hợp, so sánh, thống kê, hệ thống hóa lôgic và lịch sử:

Để làm rõ các quy định của pháp luật từ trước tới nay về quy trình tổ chức hộichợ thương mại, chỉ ra những bất cập của pháp luật và đề xuất hướng giải phápkhắc phục.

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn là công trình nghiên cứu, phân tích, đánh giá khách quan, toàndiện thực trạng pháp luật về hội chợ thương mại trên địa bàn thành phố ĐàNẵng, bao gồm thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật trên địabàn, làm rõ những bất cập chủ yếu đang đặt ra của pháp luật về hội chợ thươngmại ở Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về hộichợ thương mại ở Việt Nam

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận vănđược kết cấu 03 chương, cụ thể như sau:

Chương 1:Những vấn đề lý luận pháp luật về hội chợ thương mại.

Chương 2:Thực trạng pháp luật về hội chợ thương mại và thực tiễn thực

hiện tại thành phố Đà Nẵng

Chương 3:Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả

thực hiện pháp luật về hội chợ thương mại từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT

VỀ HỘI CHỢ THƯƠNG MẠI

1.1 Khái quát lý luận về hội chợ thương mại

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm hội chợ thương mại

Hội chợ thương mại là một khái niệm đã hình thành từ rất lâu Khi xãhội phát triển đòi hỏi nhu cầu trao đổi, mua bán hàng hóa diễn ra thườngxuyên, liên tục Để thuận tiện cho việc mua bán hàng hóa người ta quy địnhmột số địa điểm cố định, nơi mà người mua và người bán được thực hiện việctrao đổi hàng hóa với nhau Đó chính là “chợ”

Theo định nghĩa Từ điển Tiếng Việt 2003 của Viện Ngôn ngữ họcthì:“Hội” là cuộc vui được tổ chức cho đông đảo người dự, theo phong tục

hoặc nhân dịp đặc biệt như Hội mùa, Hội làng…[31] “Chợ” là nơi cộng đồng

để đông người đến mua bán vào những ngày, buổi nhất định, ví dụ như Chợ

Bến Thành, Chợ Đồng Xuân…[31].

Hội chợ là việc tổ chức và trưng bày, giới thiệu hàng hóa của một địaphương, một ngành, một nước hoặc nhiều nước trong một thời gian nhất

định[31], ví dụ: Hội chợ hàng Việt Nam chất lượng cao, Hội chợ Xuân, Hội

chợ Quốc tế Quảng Châu…Hội chợ là nơi để các thương nhân tổ chức các hoạtđộng tuyên truyền, giới thiệu sản phẩm thế mạnh nhằm thúc đẩy hoạt động tiêuthụ sản phẩm và xuất khẩu Như vậy, hội chợ gắn liền với bản chất là một giaodịch thương mại

Hội chợ còn là hoạt động mang tính chất định kỳ được tổ chức tại mộtđịa điểm nhất định có quy mô và diện tích lớn, đây là nơi được tổ chức để thuhút lượng lớn người tiêu dùng đến tham quan, xem xét và mua bán sản phẩm.Khi tham gia hội chợ các thương nhân còn có cơ hội thực hiện được những

giao dịch mua bán hàng hóa, ký kết hợp đồngvới thương nhân, đối tác khác.Đây cũng là hoạt động gắn liền với việc quảng bá và tuyên truyền hình ảnh,thương hiệu cho các doanh nghiệp khi tham gia.

a Vậy hội chợ thương mại là gì?

Luật Thương mại năm 2005 quy định về hội chợ, triển lãm thương mạinhư sau: “Hội chợ, triển lãm thương mại là hoạt động xúc tiến thương mạiđược thực hiện tập trung trong một thời gian và tại một địa điểm nhất định đểthương nhân trưng bày, giới thiệu hàng hoá, dịch vụ nhằm mục đích thúc đẩy,

tìm kiếm cơ hội giao kết hợp đồng mua bán hàng hoá, hợp đồng dịch vụ”[4].

Theo Quyết định số 390TTg ngày 01/08/1994 thì “hội chợ thương mại”được hiểu là một loại hình hoạt động xúc tiến thương mại dưới hình thức mộtthị trường hoạt động tập trung trong một thời gian và địa điểm nhất định, trong

đó các nhà sản xuất, kinh doanh trưng bày hàng hóa của mình nhằm mục đíchtiếp cận thị trường, ký kết hợp đồng thương mại và bán hàng tại hội chợ (kể cảbán hàng lưu niệm)

Theo định nghĩa trên, hội chợ thương mại thực chất là một hình thức xúctiến thương mại, là nơi tập hợp các cá nhân, tổ chức kinh doanh, các nhà sảnxuất, đơn vị kinh doanh dịch vụ hội chợ thương mại tại một địa điểm nhất định(tầm 7 đến 10 ngày) nhằm giới thiệu các sản phẩm, hàng hóa dịch vụ, tạo cơhội cho họ được tiếp cận, trao đổi, đàm phán ký kết hợp đồng Trong hội chợthương mại, các nhà trưng bày sản phẩm có thể bán hàng hóa tại chỗ để bù đắpmột phần chi phí khi tham gia hội chợ

Việc định nghĩa về hội chợ thương mại còn rất nhiều, nhưng theo ý kiến

cá nhân của học viên thì hội chợ thương mại được hiểu như sau:

“Hội chợ thương mại là một hoạt động xúc tiến thương mại được tổchức tại một địa điểm và thời gian nhất định.Trong hoạt động hội chợ thươngmạimột công ty sẽ đứng ra làm chủ và tập hợp các công ty khác bỏ tiền ra mualại các gian hàng cho riêng mình Tại đây các thương nhân tổ chức các hoạt

động trưng bày, giới thiệu, mua bán và trao đổi hàng hóa nhằm mục đích thúc đẩy, tìm kiếm cơ hội giao kết hợp đồng mua bán hàng hóa, dịch vụ”.

b Đặc điểm của hội chợ thương mại

Hội chợ thương mại là một hoạt động xúc tiến thương mại nhằm thúcđẩy việc mua bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ, nên hội chợ thương mại cónhững đặc điểm sau:

Trong hội chợ thương mại, địa điểm và thời gian thường không đượcquy định rõ ràng mà phụ thuộc vào đặc điểm, tính chất từng cuộc hội chợ Vídụ: Địa điểm để tổ chức các hội chợ thương mại có quy mô vừa và lớn thườngđược diễn ra tại nơi có mặt bằng rộng lớn ở các khu đô thị, giao thông vận tảithuận tiện, cơ sở hạ tầng và an ninh tốt Thời gian để tổ chức một cuộc hội chợtầm 7 đến 10 ngày có thể dài hơn Các cuộc hội chợ thương mại tổng hợp cóthời gian dài hơn các cuộc hội chợ thương mại chuyên ngành Đặc điểm nàydùng để phân biệt hội chợ thương mại với các hình thức xúc tiến thương mạikhác

Về chủ thể: Chủ thể của hoạt động hội chợ thương mại là thương nhân.Các hoạt động xúc tiến thương mại khác có thể do từng thương nhân độc lậptiến hành, còn đối với hội chợ thương mại là sự tham gia đồng thời của nhiềuthương nhân trong cùng một khoảng thời gian và địa điểm cụ thể

Về cách thức tổ chức: Thương nhân có thể trực tiếp tổ chức tham gia hộichợ thương mại hoặc có quyền thuê một doanh nghiệp chuyên kinh doanh dịch

vụ hội chợ thương mại đứng ra tổ chức Trong trường hợp trên, thương nhânkhi tham gia hội chợ thương mại phải có trách nhiệm tuân thủ các quy định củaPháp luật Nếu hội chợ thương mại được tổ chức tại Việt Nam, nếu muốn đăng

ký tổ chức, tham gia hội chợ thương mại, thương nhân phải được sự xác nhậnbằng văn bản của cơ quan quản lý nhà nước về thương mại tỉnh, thành phố trựcthuộc trung ương nơi diễn ra hội chợ thương mại Nếu tổ chức tham gia hộichợ thương mại ở nước ngoài thì thương nhân phải tuân thủ các quy định về

xuất khẩu hàng hóa, không được tự ý tổ chức cho thương nhân khác tham gia hộichợ thương mại ở nước ngoài Khi tham gia hội chợ thương mại ở nước ngoài

thương nhân bắt buộc phải làm hồ sơ đăng ký với Bộ Công Thương [13].

Đặc trưng chủ yếu của hội chợ thương mại là tiêu thụ sản phẩm chứkhông chỉ đơn thuần là việc quảng bá, giới thiệu sản phẩm Ngoài việc trưngbày, quảng cáo sản phẩm, thương nhân có thể trực tiếp bán lẻ hàng hóa, sảnphẩm của mình cho khách hàng hoặc tìm kiếm các cơ hội giao kết hợp đồng.Đối với triễn lãm thương mại thì ngược lại, việc trưng bày, giới thiệu sản phẩmkhông nhằm mục đích bán sản phẩm mà chỉ để tìm kiếm cơ hội để giao kết cáchợp đồng thương mại trong tương lai

Hội chợ thương mại có tính xác định về thời gian, địa điểm và nội dung.Đặc điểm này giúp phân biệt hội chợ thương mại với các hoạt động trưng bày,giới thiệu hàng hóa dịch vụ khác Theo Điều 117 Luật Thương mại năm 2005quy định: “Trưng bày, giới thiệu hàng hóa, dịch vụ là hoạt động xúc tiếnthương mại của thương nhân dùng hàng hóa dịch vụ và tài liệu về hàng hóa,dịch vụ để giới thiệu với khách hàng về hàng hóa dịch vụ đó” Theo quy địnhtrên, việc trưng bày, giới thiệu hàng hóa dịch vụ không bị giới hạn về địa điểm,thời gian và không gian Vì vậy, khi thương nhân tổ chức hội chợ thương mạiphải xác định tên, chủ đề của hội chợ thương mại, địa điểm và thời gian tổchức hội chợ thương mại Đây là điều kiện để tổ chức hội chợ thương mại

Hội chợ thương mại là hoạt động xúc tiến thương mại do thương nhânthực hiện Nếu các hoạt động xúc tiến thương mại khác có thể do từng thươngnhân độc lập tiến hành thì hoạt động hội chợ thương mại có sự tham gia đồngthời của nhiều thương nhân tại cùng một địa điểm và thời gian nhất định.Thương nhân Việt Nam, thương nhân nước ngoài tại Việt Nam có quyền trựctiếp tổ chức, tham gia hoạt động hội chợ thương mại hàng hóa, dịch vụ củamình hoặc có quyền thuê doanh nghiệp chuyên kinh doanh dịch vụ hội chợthương mại đứng ra tổ chức Văn phòng đại diện của thương nhân không được

phép tổ chức hội chợ thương mại Trong trường hợp được thương nhân ủyquyền, văn phòng đại diện có quyền ký hợp đồng với doanh nghiệp chuyênkinh doanh dịch vụ hội chợ thương mại đứng ra tổ chức, tham gia hoạt độnghội chợ thương mại cho thương nhân mà mình đại diện Thương nhân nướcngoài có quyền trực tiếp tham gia hoặc thuê doanh nghiệp kinh doanh dịch vụhội chợ thương mại tại Việt Nam thay mặt mình tham gia hội chợ thương mạitại Việt Nam Trường hợp thương nhân nước ngoài muốn tổ chức hội chợthương mại tại Việt Nam thì thương nhân nước ngoài phải thuê thương nhânchuyên kinh doanh dịch vụ hội chợ thương mại tại Việt Nam thực hiện.

Thương nhân có thể tổ chức hội chợ thương mại hoặc tổ chức hội chợthương mại thông qua hợp đồng dịch vụ tổ chức hội chợ thương mại Các chủthể này khi đăng ký tổ chức, tham gia hội chợ thương mại đều phải tuân thủquy định của pháp luật về hội chợ thương mại Nếu hội chợ thương mại được

tổ chức tại Việt Nam thì phải được đăng ký và xác nhận bằng văn bản của cơquan quản lý nhà nước thương mại tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơidiễn ra hội chợ thương mại

Nếu tổ chức hội chợ thương mại ở nước ngoài, thương nhân kinh doanhdịch vụ hội chợ thương mại muốn tổ chức cho thương nhân khác tham gia hộichợ thương mại ở nước ngoài phải thực hiện đăng ký với Bộ Công thương.Thương nhân không kinh doanh dịch vụ hội chợ thương mại nếu muốn trựctiếp tổ chức, tham gia hội chợ thương mại ở nước ngoài thì phải thực hiệnđúng các quy định về xuất khẩu hàng hóa và không được tổ chức cho thương

nhân khác tham gia hội chợ thương mại tại nước ngoài[14].

Cách thức xúc tiến thương mại của hội chợ thương mại là quảng bá, giớithiệu sản phẩm, bán lẻ hàng hóa và giao kết hợp đồng Bán hàng tại chỗ đượcxem là một trong những đặc trưng cơ bản của hội chợ thương mại Việc bánhàng của mình sản xuất trong nước tại hội chợ thương mại cũng như việc bánhàng hóa thông thường Nó giúp các doanh nghiệp hạn chế các chi phí bỏ ra

khi tổ chức, tham gia hội chợ thương mại Đối với hàng hóa tạm nhập tái xuất,tạm xuất tái nhập khi tổ chức, tham gia hội chợ thương mại phải tuân thủ cácquy định của cơ quan hải quan, xuất nhập khẩu, thuế và các nghĩa vụ khác Đốivới một số trường hợp, việc bán, tặng phải được sự cho phép của cơ quan nhànước có thẩm quyền.

1.1.2 Phân biệt hội chợ thương mại với các hình thức xúc tiến

thương mại khác

Theo quy định của pháp luật thương mại, thìhội chợ thương mại cũng làmột hoạt động xúc tiến thương mại Hội chợ thương mại hoạt động một cáchtập trung tại một địa điểm và thời gian cụ thể nhằm trưng bày, giới thiệu sảnphẩm, hàng hóa và tìm kiếm cơ hội ký kết hợp đồng dịch vụ Hội chợ thươngmại được phân biệt với các hoạt động xúc tiến thương mại khác ở các dấu hiệu

cơ bản sau:

Hội chợ thương mại được tổ chức với sự tham gia của nhiều thươngnhân tại cùng một thời gian, địa điểm cụ thể Còn các hoạt động xúc tiếnthương mại khác có thể do cá nhân từng thương nhân độc lâp tiến hành

Cách thức xúc tiến của hoạt động hội chợ thương mại là trưng bày, giớithiệu, quảng cáo, bán hàng hóa và giao kết hợp đồng Trong khi đó các hìnhthức xúc tiến thương mại khác là việc dành cho khách hàng những lợi ích nhấtđịnh như khuyến mãi, quảng cáo thương mại, trưng bày giới thiệu hàng hóadịch vụ Ví dụ: Hoạt động xúc tiến thương mại bằng hình thức khuyến mãi,thương nhân sẽ dành cho khách hàng những lợi ích khác nhau như thử hàngmẫu không trả tiền, tặng hàng hóa không thu tiền, giảm giá… Các hình thứcxúc tiến thương mại trên không tồn tại hoạt động mua bán hàng hóa và giaokết hợp đồng như trong hoạt động hội chợ thương mại

Các chủ thể khi tham gia hội chợ thương mại buộc phải xác định thờigian, địa điểm và nội dung cụ thể Hội chợ thương mại được thực hiện tậptrung tại một địa điểm, thời gian và đã được đăng ký với cơ quan nhà nước có

thẩm quyền trước đó Trong khi đó, các hình thức xúc tiến thương mại khác không cần phải xác định thời gian, địa điểm và nội dung.

1.1.3 Phân loại hội chợ thương mại

a Căn cứ theo vị trí địa lý

(i) Hội chợ thương mại trong nước: Hoạt động hội chợ thương mại nàyđược diễn ra trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam

Ở Việt Nam có thể kể tên các hội chợ thương mại trong nước nổi bậtnhư Hội chợ Đồ gỗ và Trang trí Nội thất Việt Nam 2019 (Nhà thi đấu PhúThọ, TP HCM), Hội chợ hàng Việt Nam chất lượng cao…

(ii)Tổ chức hội chợ thương mại ở nước ngoài: Hội chợ thương mại được

tổ chức ở nước ngoài bao gồm các cá nhân, doanh nghiệp Việt Nam và nướcngoài tham dự được tổ chức bên ngoài lãnh thổ Việt Nam

Hội chợthương mại này có thể kể tên như Hội chợ thương mại và hợptác kinh tế Trung – Việt tại Trung Quốc, hội chợ hàng Việt Nam tại Myanmar,hội chợ Quốc tế Alger tại Algeria… Việc tham dự các hội chợ thương mại ởnước ngoài giúp cá nhân, doanh nghiệp Việt Nam học hỏi được nhiều tiến bộkhoa học – kỹ thuật cũng như thiết lập mối quan hệ giao lưu hợp tác lớn trênthế giới nhằm tìm kiếm cơ hội ký kết hợp đồng mua bán với các đối tác lớn,đặc biệt là các đối tác nước ngoài Việc tham gia hội chợ thương mại ở nướcngoài tốn chi phí cao song đem lại nhiều hiệu quả to lớn cho các doanh nghiệpViệt Nam Vì vậy, nhà nước luôn khuyến khích các thương nhân tổ chức, thamgia các hội chợ thương mại ở nước ngoài bằng cách hỗ trợ chi phí, cung cấpcác thông tin về thị trường, giá cả…

(iii) Hội chợ thương mại địa phương: Hội chợ thương mại địa phương làloại hình xúc tiến thương mại được tổ chức trong phạm vi một tỉnh, thành phốhoặc một địa phương nào đó với sự tham gia của các doanh nghiệp tại địaphương đó nhằm khuyến khích phát triển kinh tế địa phương và hợp tác liêndoanh

Ví dụ: Hội chợ Công thương khu vực đồng bằng Sông Hồng – Ninh Bình 2019, Hội chợ Công nghiệp, thương mại Ninh Thuận 2019.

b Phân loại theo chu kỳ

(i) Hội chợ thương mại định kỳ: Hội chợ thương mại định kỳ thườngđược tổ chức hàng năm vào một địa điểm và thời gian cụ thể Đây là hội chợthương mại có quy mô, tính chất lớn và có ý nghĩa rất quan trọng trong sự pháttriển nền kinh tế Khách tham quan, mua sắm tại hội chợ thương mại chiếm sốlượng lớn Nơi đây còn là nơi gặp mặt đầy đủ các doanh nghiệp thuộc mọithành phần kinh tế, mọi ngành nghề trên cả nước và quốc tế Vì vậy, nó luônnhận được sự quan tâm lớn đến từ khách hàng và những nhà kinh doanh

Một số hội chợ thương mại định kỳ như: Hội chợ Xuân tháng 12, Hộichợ hàng Việt Nam chất lượng cao tháng 4, Hội chợ Quốc tế hàng Côngnghiệp tháng 10…

(ii) Hội chợ thương mại không định kỳ: Hội chợ thương mại không định

kỳ làhoạt động thương mại thường được tổ chức rãi rác qua các năm và thườngkhông được tổ chức lại trong những năm kế tiếp Hội chợ được tổ chức ra nhằmđáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp có nhu cầu về sản phẩm ở thị trường nhỏ,hẹp hơn như các địa phương, các ngành kinh tế… Hội chợ thương

mại không định kỳ thường được tổ chức với quy mô nhỏ hơn so với hội chợthương mại định kỳ

c Căn cứ theo tính chất

(i) Hội chợ thương mại tổng hợp: Với sự tham gia của nhiều thươngnhân, các tổ chức doanh nghiệp trong nước và quốc tế nhằm quảng bá, giớithiệu và bán sản phẩm để phục vụ nhiều loại đối tượng khác nhau Các mặthàng chủ yếu trong hội chợ thương mại tổng hợp đa phần là hàng hóa côngnghiệp và hàng tiêu dùng Khách tham gia hội chợ thương mại cũng đa dạngbao gồm khách chuyên môn, khách tham quan nói chung thuộc các ngành,nghề khác nhau Tại hội chợ thương mại tổng hợp hàng hóa được phân chia

theo vị trí, khu vực phù hợp với từng ngành hàng cụ thể.

Ở nước ta hiện nay rất phổ biến loại hình hội chợ thương mại này vì dễ

tổ chức, dễ tham gia, dễ dàng thâm nhập vào thị trường như Hội chợ Xuân, Hội chợ Thương mại, Hội chợ hàng Việt Nam chất lượng cao…

(ii) Hội chợ thương mại chuyên ngành: Hội chợ thương mại chuyênngành là loại hình hội chợ thương mại tập trung chuyên giới thiệu, quảng bá chomột ngành công nghiệp hoặc một lĩnh vực sản xuất, dịch vụ nhất định như

hội chợ ngành tin học điện tử, hội chợ ngành dệt may, hội chợ ngành cơ khí…Hội chợ thương mại ngành thường thu hút khách hàng đến từ các doanhnghiệp, nhà sản xuất đang quan tâm đến lĩnh vực là chuyên môn ngành của họ.Hoạt động này nhằm tạo cơ hội tiếp xúc giữa các doanh nghiệp đầu ngành vớinhà kinh doanh của các công ty hay tập đoàn lớn Còn đối với những doanhnghiệp vừa và nhỏ, đây là cơ hội tốt để tìm kiếm các đại lý lớn, nhà phân phốilớn trên cả nước

Trên thế giới, hội chợ thương mại chuyên ngành thường là phổ biến hơn

vì mang lại tính hiệu quả cao, nguồn lợi lớn như Hội chợ nội thất CIFF QuảngChâu 2019, Hội chợ thương mại ngành cơ khí PTC Asean 2019 tại ThượngHải…

(iii) Hội chợ thương mại dành cho người tiêu dùng: Đây là loại hình hộichợ thương mại thu hút lượng lớn khách tham gia vì hàng hóa trưng bày tronghội chợ này là những mặt hàng được dùng phổ biến trong cuộc sống hàngngày Tuy nhiên, loại hình này không phù hợp với những nhà kinh doanhmuốn tìm cho mình những đối tác lớn, các đối tác liên doanh

Hội chợ thương mại hàng tiêu dùng tập trung giới thiệu, quảng cáo lợiích thực của sản phẩm, nhằm thu hút sự chú ý hơn và đẩy mạnh việc tiêu thụloại hàng hóa đó trên thị trường Các doanh nghiệp khi tham gia vào loại hìnhhội chợ thương mại này sẽ đạt được nhiều kết quả tốt nếu như có sự chuẩn bịchu đáo Hội chợ thương mại loại này có thể kể tên như Hội chợ xúc tiến tiêu

dùng, Hội chợ Xuân

d Căn cứ theo quy mô

(i) Hội chợ thương mại quy mô nhỏ: Là loại hình hội chợ thương mạiđược tổ chức với quy mô nhỏ, chỉ vài chục gian hàng và có thể được tổ chứctại một địa điểm như sảnh một khách sạn, hội trường Đây là loại hình ít tốnchi phí nhưng đem lại hiệu quả cao trong việc phát triển hệ thống phân phối,bán lẻ

(ii) Hội chợ thương mạiriêng của một nước hoặc một tổ chức (khối liênkết kinh tế, bộ, hiệp hội, công ty…): Là loại hình hội chợ thương mại tổ chức chomột địa phương, một quốc gia hay một tổ chức kinh tế có thể kể tên như

hội chợ thương mại ASEAN được tổ chức năm 2002 tại Thái Lan và 2004được tổ chức tại Việt Nam…

1.1.4 Chức năng và vai trò của hội chợ thương mại

1.1.4.1.Chức năng của hội chợ thương mại

Hội chợ thương mại là hoạt động xúc tiến thương mại nhằm mục đíchtìm kiếm đối tác để ký kết hợp đồng, đẩy mạnh việc tiêu thụ hàng hóa củadoanh nghiệp đem lại nguồn thu cho hoạt động kinh doanh Chính vì thế, chứcnăng của hội chợ thương mại cũng đều nhằm phục vụ các mục đích trên Cáchoạt động hội chợ thương mại bao gồm các chức năng sau đây:

Chức năng quảng bá, giới thiệu sản phẩm, dịch vụ: Tại hội chợ thươngmại các nhà sản xuất luôn cung cấp cho người tiêu dùng những đặc điểm nổibật về sản phẩm, thông tin sản phẩm, chỉ số chất lượng sản phẩm và những ưuđiểm khác nổi bật của sản phẩm so với các sản phẩm cùng loại trên thị trườngqua đó góp phần kích thích thị hiếu người tiêu dùng, tìm kiếm đối tác cũng nhưtiêu thụ hàng hóa

Chức năng cung cấp, thu thập thông tin kinh tế: Thông qua hoạt độnghội chợ thương mại, thương nhân nắm bắt được thông tin về khả năng đáp ứngnhu cầu hàng hóa, dịch vụ, thông tin về máy móc, thiết bị công nghệ…Ngoài

ra, khi tham gia hội chợ thương mại thương nhân nhận biết được nhu cầu thịtrường, giá cả sản phẩm dịch vụ của các doanh nghiệp khác Thương nhân cóthể thu thập được mức độ hài lòng của người tiêu dùng về hàng hóa, dịch vụ

do mình sản xuất

Chức năng sản xuất: Hội chợ thương mại cũng giúp doanh nghiệp tăngkhả năng sản xuất vì doanh nghiệp sẽ có cơ hội ký kết hợp đồng cung cấp sảnphẩm với nhiều công ty khác

1.1.4.2 Vai trò của hội chợ thương mại

Kích thích, phát triển sản xuất: Bằng việc so sánh hàng hóa, dịch vụ củadoanh nghiệp mình có bắt kịp được với sự tiến bộ của công nghệ, khoa học kỹthuật tại hội chợ thương mại mà mình tham gia hay không để từ đó có buộc cánhân, tổ chức phải phát triển khoa học công nghệ, cải tiến kỹ thuật, đẩy mạnhsản xuất nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ đáp ứng kịp với sự pháttriển của thị trường và đồng thời hạ giá thành sản phẩm

Cung ứng dịch vụ thương mại: Với việc quảng bá, giới thiệu hàng hóa,sản phẩm của doanh nghiệp, nhiều đơn vị khi tham gia đã không ngừng cungứng các dịch vụ thương mại đến từ các công ty chuyên cung cấp dịch vụ hộichợ thương mại Các doanh nghiệp khi tham gia hội chợ thương mại thươngmại có quyền đăng ký cung ứng dịch vụ thương mại

Hội chợ thương mại là một phương pháp truyền thống để khuếch trươnghàng hóa hoặc dịch vụ: Nếu có thể tận dụng các hội chợ thương mại mà doanhnghiệp tham gia, bạn sẽ có một hệ thống các công cụ marketing gồm quảngcáo, bán hàng trực tiếp và quan hệ công chúng kết hợp với nghiên cứu kháchhàng và đối thủ cạnh tranh Tham dự hội chợ thương mại là phương pháp tốt

để cải thiện tình hình kinh doanh hiện tại cũng như tìm kiếm thương vụ mớibằng cách mang lại cho bạn các cơ hội để:(i) Trưng bày trực tiếp hàng hóahoặc dịch vụ cho các khách hàng mục tiêu; (ii) Thử nghiệm tiềm năng thịtrường mới cho các hàng hóa hoặc dịch vụ: (iii) Kiểm tra sự chấp nhận của

khách hàng về hàng hóa hoặc dịch vụ; (iv) Nghiên cứu nhu cầu và hành vi củakhách hàng tập trung tại một địa điểm: (v) Liên hệ với các nhà cung cấp hoặccác doanh nghiệp đối tác khác tại một địa điểm.

Ngoài khách hàng và nhà cung cấp, hội chợ thương mại cũng thu hút sựchú ý của phương tiện truyền thông, chính khách cũng như các cơ quan khác

có liên quan ở các lĩnh vực cụ thể Do đó, đó cũng là một cơ hội tốt đểkhuyếch trương doanh nghiệp của bạn thông qua các hoạt động quảng cáo,khuyến mại và quan hệ công chúng Đó cũng là địa điểm phù hợp để có cáccuộc gặp trực tiếp với các khách hàng nhằm tăng cường các mối quan hệ củadoanh nghiệp

1.2 Khái quát lý luận pháp luật về hội chợ thương mại

1.2.1 Khái niệm và đặc điểm của pháp luật về hội chợ thương mại

Theo quy định của Luật Thương mại, hội chợ thương mại là hoạt độngxúc tiến thương mại tập trung trong một thời gian và địa điểm nhất định, trong

đó tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh được trưng bày hàng hóa của mìnhnhằm mục đích tiếp thị, ký kết hợp đồng mua bán hàng.Khái niệm hội chợthương mại ra đời muộn bởi vì hoạt động hội chợ thương mại được tạo thành

từ sự phát triển của nền kinh tế thị trường nơi mà các thương nhân tự do traođổi, buôn bán hàng hóa với nhau Còn người tiêu dùng được quyền lựa chọnhàng hóa, dịch vụmong muốn cho phù hợp với nhu cầu của mình Khi đó, sựcạnh tranh trong kinh doanh, mua bán là điều tất yếu Chính vì vậy, hội chợthương mại hình thành là cầu nối quan trọng, tạo ra sân chơi lành mạnh giúpcác thương nhân đem sản phẩm gần hơn đến tay người tiêu dùng Khi nền kinh

tế Việt Nam chuyển sang cơ chế thị trường với sự điều tiết của Nhà nước, việcđược tự do hóa thương mại giúp quan hệ mua bán giữa các thương nhân trong

và ngoài nước được mở rộng theo hướng đa dạng hóa, đa phương hóa Cácdoanh nghiệp khi tham gia vào hoạt động sản xuất, kinh doanh phải hoàn toànchịu trách nhiệm trước kết quả kinh doanh đạt được, đồng thời phải cạnh tranh

với nhau để giành lấy các lợi ích kinh doanh Khi đó, các doanh nghiệp phải cócho mình những chính sách, những hoạch định cụ thể nhằm kích thích nhu cầumua sắm của người tiêu dùng Để nâng cao khả năng cạnh tranh cũng như mởrộng thị trường, doanh nghiệp đã đề ra các giải pháp cụ thể như khuyến mãi,tặng quà trúng thưởng hoặc tổ chức các buổi hội chợ thương mại để giới thiệuthêm về sản phẩm, dịch vụ của mình.

Nhằm tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ lợi ích người tiêudùng, các nhà làm luật đã nghiên cứu và ban hành các quy định pháp luật đểđiều chỉnh hoạt động hội chợ thương mại và giải quyết các vấn đề về hội chợthương mại khi phát sinh tranh chấp Khái niệm pháp luật về hội chợ thươngmại được hiểu theo nghĩa rộng cả về nội dung và hình thức Về nội dung, phápluật về hội chợ thương mại là tổng hợp các quy định pháp luật điều chỉnh quan

hệ xã hội hình thành trong quá trình Nhà nước, thương nhân và các tổ chứcthực hiện hoạt động hội chợ thương mại Về hình thức, các quy định pháp luật

về hội chợ thương mại được ghi nhận trong nhiều văn bản, thuộc nhiều lĩnhvực pháp luật khác nhau, trong đó chủ yếu là lĩnh vực pháp luật thương mại

Các quan hệ xã hội hình thành trong hoạt động hội chợ thương mại rất

đa dạng, song chủ yếu nhắc đến hai nhóm quan hệ cơ bản, đó là:

(i) Quan hệ giữa Nhà nước với thương nhân tham gia hội chợ thươngmại, với thương nhân kinh doanh dịch vụ hội chợ thương mại Đây là nhữngquan hệ mang tính chất tổ chức, quản lý, hình thành trong quá trình Nhà nướcthực hiện chức năng quản lý các hoạt động về hội chợ thương mại

(ii) Quan hệ giữa các thương nhân tham gia hội chợ thương mại với các

tổ chức hoạt động hội chợ thương mại hình thành khi thương nhân sử dụng dịch vụhội chợ thương mại do các tổ chức này cung cấp

Xét về tính chất các quan hệ xã hội, các mối quan hệ trên thuộc hainhóm chính: nhóm các quan hệ thương mại và nhóm quan hệ tổ chức, quản lýcác hoạt động hội chợ thương mại

Xét về nội dung cơ bản của các quy phạm pháp luật, có thể chia các quyđịnhpháp luật điều chỉnh các quan hệ hội chợ thương mại trên thành ba nhómchính:

(i) Các quy định ghi nhận quyền tự do hoạt động hội chợ thương mạicủa thương nhân Nội dung của nhóm này bao gồm quy định về các hình thứcpháp lý để thương nhân tham gia hội chợ thương mại, các hình thức thực hiệncác hoạt động hội chợ thương mại, các quy định liên quan đến cạnh tranh vàbảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động hội chợ thương mại…

(ii) Các quy định pháp luật bảo đảm thực thi quyền tự do hoạt động hộichợ thương mại phù hợp với lợi ích của Nhà nước, của thương nhân khác và

của người tiêu dùng Nội dung của nhóm này chủ yếu là các quy định về quản

lý nhà nước trong hoạt động hội chợ thương mại, bao gồm các quy định vềthẩm quyền quản lý nhà nước, quy định về trình tự, thủ tục tiến hành các hoạtđộng hội chợ thương mại mà thương nhân phải thực hiện, quy định về giámsát, kiểm tra hoạt động hội chợ thương mại của thương nhân, xử lý vi phạmpháp luật về hội chợ thương mại, quy định về trách nhiệm của cơ quan nhànước có thẩm quyền trong thực thi quyền tự do hoạt động hội chợ thương mại.(iii) Các quy định pháp luật có liên quan đến tổ chức hội chợ thương mạicủa Nhà nước và các thương nhân thực hiện tổ chức hoạt động hội chợ thươngmại Đó là các quy định về chức năng, nhiệm vụ của Chính phủ, cơ quan thuộcChính phủ trong quản lý hoạt động hội chợ thương mại, quy định liên quan đếnthành lập, hoạt động của các hiệp hội là tổ chức hội chợ thương mại ở trongnước và ở nước ngoài…

Như vậy, đối tượng điều chỉnh của pháp luật về hội chợ thương mại theonghĩa rộng bao gồm các quan hệ kinh tế - xã hội diễn ra giữa Nhà nước, cơquan quản lý nhà nước với các thương nhân, giữa các thương nhân với nhau,giữa các thương nhân với khách hàng… Vì vậy, theo nghĩa rộng, có thể đưa rakhái niệm: “Pháp luật về hội chợ thương mại là tổng hợp các quy định pháp

luật điều chỉnh quan hệ hội chợ thương mại và tổ chức, quản lý hoạt động hộichợ thương mại hình thành trong quá trình Nhà nước và các thương nhân tổchức thực hiện các hoạt động về hội chợ thương mại” Đây là một chế địnhpháp luật bao gồm các quy phạm được quy định trong các văn bản thuộc nhiềulĩnh vực pháp luật khác nhau như thương mại, dân sự, hành chính…, nhưngchủ yếu vẫn là lĩnh vực pháp luật về thương mại.

Theo nghĩa hẹp, pháp luật về hội chợ thương mại được tiếp cận với tưcách là một bộ phận của pháp luật thương mại, điều chỉnh các quan hệ thươngmại phát sinh trong quá trình tổ chức và tham gia hội chợ thương mại củathương nhân Bao gồm các quan hệ sau:

Quan hệ giữa thương nhân có nhu cầu tham gia hội chợ thương mại vớithương nhân kinh doanh dịch vụ tổ chức hoạt động hội chợ thương mại hoặccác tổ chức hội chợ thương mại có khả năng cung cấp dịch vụ

Quan hệ giữa thương nhân tham gia hội chợ thương mại với người tiêudùng

Quan hệ giữa thương nhân với cơ quan nhà nước có thẩm quyền khithực hiện các quyền và nghĩa vụ liên quan đến quản lý nhà nước về hoạt độnghội chợ thương mại

Như vậy, pháp luật về hội chợ thương mại theo nghĩa hẹp là một bộphận của pháp luật thương mại, nên chỉ bao gồm các quy định điều chỉnh cácquan hệ thương mại phát sinh trong quá trình hoạt động hội chợ thương mạicủa thương nhân Hiểu theo nghĩa này, pháp luật về hội chợ thương mại điềuchỉnh các quan hệ thương mại hình thành khi thương nhân thúc đẩy cơ hội muabán hàng hóa, cung ứng dịch vụ thông qua hoạt động hội chợ thương mại đểtác động tới thái độ và hành vi mua bán của khách hàng; quan hệ giữa thươngnhân có nhu cầu tham gia hoạt động hội chợ thương mại với thương nhân kinhdoanh dịch vụ hội chợ thương mại Nội dung của pháp luật về hoạt động hộichợ thương mại theo nghĩa hẹp bao gồm các nhóm quy định sau:

(i) Nhóm quy định về hình thức xúc tiến thương mại thông qua hoạtđộng hội chợ, triển lãm thương mại, trưng bày giới thiệu hàng hóa, dịch vụ.

(ii) Nhóm quy định về kinh doanh hoạt động hội chợ thương mại Cácquy định này là sự thừa nhận loại hình dịch vụ kinh doanh mới xuất hiện trongnền kinh tế thị trường, thừa nhận quyền kinh doanh từ tổ chức hoạt động hộichợ thương mại cho tổ chức, cá nhân khác để hưởng thù lao

Có thể nói, với tư cách là một bộ phận của của pháp luật thương mại,pháp luật về hội chợ thương mại theo nghĩa hẹp là tổng hợp các quy định phápluật điều chỉnh quan hệ thương mại hình thành trong quá trình thương nhân tổchức hoạt động hội chợ thương mại, thúc đẩy cơ hội mua bán hàng hóa, cungứng dịch vụ thông qua việc tham gia hội chợ thương mại để tác động tới thái

độ và hành vi mua sắm của khách hàng

Tóm lại, có thể định nghĩa một cách chung nhất: “Pháp luật về hội chợ thương mại là hệ thống các quy tắc xử sự do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình tổ chức và tham gia hoạt động hội chợ thương mại của thương nhân”.

1.2.2 Nội dung của pháp luật về hội chợ thương mại

Sự điều chỉnh của pháp luật thương mại đối với hoạt động hội chợthương mại được thể hiện qua những vấn đề cơ bản sau đây:

Một là, quy định về chủ thể tổ chức tham gia hội chợ thương mại

Thương nhân Việt Nam, chi nhánh của thương nhân nước ngoài tại ViệtNam có quyền trực tiếp tổ chức, tham gia hội chợ thương mại hàng hóa và dịch

vụ do mình kinh doanh hoặc thuê thương nhân chuyên kinh doanh dịch vụ hộichợ thương mại đứng ra thực hiện

Văn phòng đại diện không được quyền trực tiếp đứng ra tổ chức, thamgia hoạt động hội chợ thương mại Trong trường hợp được thương nhân ủyquyền, văn phòng đại diện có quyền ký hợp đồng với thương nhân kinh doanhdịch vụ hội chợ thương mại để tổ chức, tham gia hội chợ thương mại cho

thương nhân mà mình đại diện.

Thương nhân nước ngoài có quyền trực tiếp tham gia hoặc thuê thươngnhân kinh doanh dịch vụ hội chợ thương mại thay mặt mình tham gia hội chợthương mại tại Việt Nam Trường hợp muốn tổ chức hội chợ thương mại ViệtNam thì thương nhân nước ngoài phải thuê thương nhân chuyên kinh doanhdịch vụ hội chợ thương mại tại Việt Nam thực hiện

Thương nhân tổ chức hội chợ thương mại phải thực hiện thủ tục hànhchính đăng ký tổ chức hội chợ thương mại tại cơ quan quản lý nhà nước cóthẩm quyền, bao gồm: (i) Sở Công Thương nơi tổ chức đối với hội chợ thươngmại tại Việt Nam; (ii) Bộ Công Thương đối với hội chợ, triển lãm thương mạitại nước ngoài.Thương nhân được lựa chọn một trong các cách thức đăng kýsau: (i) Nộp 01 hồ sơ đăng ký qua đường bưu điện đến cơ quan quản lý nhànước có thẩm quyền; (ii) Nộp 01 hồ sơ đăng ký trực tiếp tại trụ sở cơ quanquản lý nhà nước có thẩm quyền; (iii) Sử dụng hệ thống dịch vụ công trựctuyến do cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cung cấp Thời hạn đăng ký(căn cứ theo ngày nhận ghi trên vận đơn bưu điện hoặc các hình thức có giá trịtương đương trong trường hợp gửi qua đường bưu điện, căn cứ theo ngày ghitrên giấy tiếp nhận hồ sơ trong trường hợp nộp trực tiếp hoặc căn cứ theo ngàyghi nhận trên hệ thống trong trường hợp nộp qua hệ thống dịch vụ công trựctuyến): Tối đa (sớm nhất) 365 ngày và tối thiểu (chậm nhất) 30 ngày trướcngày khai mạc đối với hội chợ, triển lãm thương mại tại Việt Nam; Tối đa(sớm nhất) 365 ngày và tối thiểu (chậm nhất) 45 ngày trước ngày khai mạc đối

với hội chợ, triển lãm thương mại tại nước ngoài[15].

Nội dung đăng ký tổ chức hội chợ thương mại, bao gồm: Tên, địa chỉcủa thương nhân, tổ chức hoạt động có liên quan đến thương mại tổ chức hộichợ thương mại; tên, chủ đề hội chợ thương mại (nếu có); thời gian, địa điểm

tổ chức hội chợ thương mại; quy mô dự kiến của hội chợ thương mại; việc tổchức trưng bày hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ; việc tổ chức cấp

giải thưởng, chứng nhận chất lượng, danh hiệu của hàng hóa, dịch vụ, chứngnhận uy tín, danh hiệu của thương nhân, tổ chức hoặc cá nhân tham gia hội chợthương mại; việc tổ chức hội chợ thương mại với danh nghĩa của tỉnh, thành

phố hoặc danh nghĩa quốc gia Việt Nam[16].

Trường hợp có từ hai thương nhân, tổ chức hoạt động có liên quan đếnthương mại trở lên đăng ký tổ chức hội chợ thương mại trùng tên, chủ đề, thờigian, địa bàn, cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền tổ chức hiệp thương đểlựa chọn thương nhân, tổ chức hoạt động có liên quan đến thương mại được tổchức hội chợ thương mại đó

Đăng ký sửa đổi, bổ sung nội dung tổ chức hội chợ thương mại: Trườnghợp sửa đổi, bổ sung nội dung tổ chức hội chợ, triển lãm thương mại đã đăng

ký, thương nhân, tổ chức hoạt động có liên quan đến thương mại phải thựchiện thủ tục hành chính đăng ký sửa đổi, bổ sung nội dung tổ chức hội chợthương mại Hồ sơ đăng ký sửa đổi, bổ sung nội dung tổ chức hội chợ thươngmại phải gửi đến cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền chậm nhất 30 ngàytrước ngày khai mạc hội chợ thương mại Cơ quan quản lý nhà nước có thẩmquyền xác nhận hoặc không xác nhận bằng văn bản việc đăng ký sửa đổi, bổsung nội dung tổ chức hội chợ thương mại trong vòng 07 ngày làm việc kể từngày nhận được đầy đủ hồ sơ Trong trường hợp không xác nhận thì cơ quanquản lý nhà nước có thẩm quyền phải nêu rõ lý do.Việc sửa đổi, bổ sung nộidung tổ chức hội chợ thương mại phải đảm bảo không ảnh hưởng đến quyềnlợi của các thương nhân, tổ chức, cá nhân có liên quan

Hai là, quy định về hàng hóa dịch vụ tham gia hội chợ thương mại

Hàng hóa trưng bày, giới thiệu tại hội chợ thương mại tại Việt Nam phải

có nhãn hàng hóa theo quy định của Pháp luật về ghi nhãn hàng hóa

Hàng hóa tạm nhập để giới thiệu, trưng bày tại hội chợ thương mại tại Việt Nam phải thực hiện theo quy định của pháp luật về ghi nhãn hàng hóa

Việc trưng bày hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ để so sánh

với hàng thật tại hội chợ thương mại phải được nêu rõ trong nội dung đăng kýkhi thương nhân thực hiện các thủ tục hành chính đăng ký hoặc đăng ký sửađổi, bổ sung tổ chức hội chợ thương mại Hàng giả, hàng vi phạm quyền sởhữu trí tuệ phải được niêm yết công khai hàng hóa đó là hàng giả, hàng xâmphạm quyền sở hữu trí tuệ

Các hội chợ thương mại phải có chủ đề, quy mô, thời gian và địa điểmtiến hành, danh mục hàng hoá và tên, địa chỉ các nhà sản xuất, kinh doanhtham gia Nội dung của hội chợ thương mại phải phù hợp với chủ trương,chính sách xuất nhập khẩu và lưu thông hàng hoá trong nước trong từng thời

kỳ phát triển của nền kinh tế Các nhà sản xuất, kinh doanh thuộc mọi thànhphần kinh tế muốn tham gia hội chợ và triển lãm thương mại phải đăng ký và

ký hợp đồng với Ban Tổ chức từng hội chợ và triển lãm thương mại về việcđưa hàng hoá vào tham gia hội chợ, triển lãm; và ký hợp đồng thuê gian hàng,mặt hàng trưng bày hàng hoá hoặc kho chứa hàng hoá Hàng hoá, tài liệu vềhàng hoá đưa vào trưng bày tại hội chợ và triển lãm thương mại phải phù hợpvới số lượng và danh mục hàng đã đăng ký với Ban Tổ chức; không được đưahàng cấm, hàng giả, hàng kém phẩm chất vào tham gia hội chợ thương mại

Ngoài ra, Pháp luật cũng có những quy định riêng liên quan đến hànghóa tạm nhập khẩu để tham gia hội chợ thương mại tại Việt Nam Cụ thể:Hàng hóa tạm nhập khẩu để tham gia hội chợ thương mại tại Việt Nam phảiđược tái xuất khẩu trang thời hạn ba mươi ngày kể từ ngày kết thúc hội chợthương mại

Việc cấp giải thưởng, giấy chứng nhận chất lượng danh hiệu hàng hóa,dịch vụ hoặc uy tín của thương nhân, tổ chức hoặc cá nhân tham gia hội chợđược thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan

Ba là, quy định về trình tự thủ tục, đăng ký tổ chức, tham gia hội chợ

thương mại

Thương nhân tổ chức hội chợ thương mại tại Việt Nam (không bao gồm

các hoạt động hội chợ thương mại trong khuôn khổ các Chương trình, hoạtđộng xúc tiến thương mại do Thủ tướng chính phủ, Ủy ban nhân dân cấp Tỉnhquyết định) hoặc tổ chức cho thương nhân, tổ chức, cá nhân tham gia hội chợthương mại tại nước ngoài (không bao gồm các hoạt động hội chợ thương mạitrong khuôn khổ các chương trình, hoạt động xúc tiến thương mại do Thủtướng chính phủ quyết định) phải thực hiện đăng ký tổ chức, tham gia hội chợthương mại với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Thương nhân có thể nộp hồ sơ đăng ký thông qua đường bưu điện, nộptrực tiếp tại trụ sở cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc nộp hồ sơ thông qua

hệ thống dịch vụ công trực tuyến do cơ quan nhà nước có thẩm quyền banhành

Thời hạn đăng ký được ghi nhận trên vận đơn bưu điện hoặc các hìnhthức có giá trị tương đương trong trường hợp gửi qua bưu điện, căn cứ theongày ghi trên phiếu tiếp nhận hồ sơ trường hợp nộp trực tiếp hoặc ngày ghinhận trên hệ thống nếu nộp bằng hình thức dịch vụ công trực tuyến

Tối đa (sớm nhất) 365 ngày và tối thiểu (chậm nhất) 30 ngày trước ngàykhai mạc đối với hội chợ thương mại tổ chức tại Việt Nam

Tối đa (sớm nhất) 365 ngày và tối thiểu (chậm nhất) 45 ngày trước ngàykhai mạc đối với hội chợ thương mại tại nước ngoài

Cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiếp nhận và xác nhận đăng ký hoặckhông xác nhận bằng văn bản việc đăng ký bằng văn bản việc đăng ký tổ chứchội chợ thương mại trong vòng 7 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đầy đủ

hồ sơ Nội dung xác nhận hoặc không xác nhận thực hiện theo mẫu số 11 hoặcmẫu số 12 Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 81/2018/NĐ-CP

Trong vòng 30 ngày kể từ ngày kết thúc hội chợ thương mại Thươngnhân, tổ chức hoạt động liên quan đến thương mại phải có văn bản theo mẫu số

14 phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 81/2018/NĐ-CP báo cáo cơ quanquản lý nhà nước về kết quả việc tổ chức hội chợ thương mại theo những nội

dung, thủ tục đã đăng ký.

Bốn là, quy định về dịch vụ hội chợ thương mại

Kinh doanh dịch vụ hội chợ thương mại là một hoạt động thương mại,theo đó thương nhân kinh doanh dịch vụ này cung ứng dịch vụ tổ chức hoặctham gia hội chợ thương mại để nhận thù lao, dịch vụ tổ chức hội chợ thươngmại

Hợp đồng dịch vụ tổ chức, tham gia hội chợ thương mại phải được lậpthành văn bản hoặc hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương

Năm là, quy định về xử lý vi phạm trong hoạt động hội chợ thương mại

Các quy định về xử lý vi phạm trong hoạt động hội chợ thương mại đượcquy định cụ thể tại điều 50 Nghị định 185/2018/NĐ-CP về xử phạt vi phạmhành chính trong hoạt động thương mại bao gồm những các mức xử phạt viphạm hành chính bằng hình thức phạt tiền Tùy theo mức độ của các hành vi viphạm, pháp luật ban hành ra các khung hình phạt cụ thể nhằm bảo đảm tínhcông bằng giữa các chủ thể khi tham gia các giao dịch trao đổi, mua bán hànghóa trong hoạt động hội chợ thương mại, bảo đảm tính chất răn đe, thể hiệnquyền lực của nhà nước

Các quy định xử phạt bao gồm việc xử phạt đối với các hành vi vi phạmtrong việc đăng ký hồ sơ tổ chức, tham gia hội chợ thương mại; xử phạt cácnội dung liên quan đến hang hóa như hàng giả, hàng nhái, hàng giả và hàng viphạm quyền sở hữu trí tuệ dùng để so sánh với hàng thật trong hội chợ thươngmại; xử phạt đối với việc đăng ký tổ chức, tham gia hội chợ thương mại củathương nhân tới các cơ quan nhà nước có thẩm quyền; các quy định xử phạtđối với trường hợp các thương nhân mang hàng hóa thuộc diện cấm xuất khẩu,kinh doanh tham gia vào hội chợ thương mại

1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng nội dung pháp luật về hội chợ thương mại

Các yếu tố chi phối nội dung pháp luật về hội chợ thương mại bao gồm

ba yếu tố chủ yếu sau đây:

Thứ nhất, cơ chế quản lý kinh tế và cơ cấu nền kinh tế

Nước ta đã trải qua nhiều nền kinh tế khác nhau trong từng giai đoạnphát triển bao gồm: Nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, nền kinh tế thị trườngvận hành theo cơ chế thị trường, cơ chế hỗn hợp vận hành theo cơ chế thịtrường có sự quản lý của nhà nước Cơ chế quản lý của nhà nước là phươngthức mà qua đó, Nhà nước tác động vào nền kinh tế để định hướng nền kinh tế

tự vận động đến các mục tiêu đã định Mỗi cơ chế quản lý kinh tế tạo nên đặctrưng riêng của pháp luật về nội dung, do mỗi nhà nước có phương thức tácđộng khác nhau vào nền kinh tế

Bước sang nền kinh tế thị trường theo cơ chế tự do mở cửa thương mại,

tự do hàng hóa, các doanh nghiệp được tự chủ về kinh doanh,tự do giaothương và tự do ký kết các hợp đồng mua bán hàng hóa, góp phần thúc đẩy sựphát triển kinh tế Tuy nhiên, một nền kinh tế cạnh tranh đặt ra việc nhiềuthương nhân bằng mọi cách tìm kiếm các biện pháp nhằm thúc đẩy, tranhgiành cơ hội kinh doanh, vì vậy, không ít thương nhân đã lợi dụng việc tìmkiếm đó để thực hiện các hành vi cạnh tranh không lành mạnh với nhau gâyảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng và gây ra ảnh hưởng xấu đến thịtrường Nhà nước đã có biện pháp hạn chế các vấn đề trên bằng cách ban hànhcác văn bản pháp luật để điều chỉnh các vấn đề phát sinh thương mại cụ thể làhoạt động hội chợ thương mại Như vậy, có thể khẳng định nền kinh tế sảnxuất hàng hóa vận hành theo cơ chế thị trường làm nảy sinh pháp luật về hộichợ thương mại Khuôn khổ pháp lý, mức độ rộng hẹp về quyền và chủ thểphụ thuộc vào yêu cầu quản lý từ phía Nhà nước Ở các nước mà nền kinh tếhàng hóa vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, trongpháp luật thương mại có nhiều quy định mang tính chất thủ tục hành chính đểthông qua đó, Nhà nước thực hiện kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quyền

tự do thương mại

Việt Nam là nước có nền kinh tế chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóatập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường.

Cơ chế vận hành cũ tuy đã được xóa bỏ nhưng vẫn còn đậm nét trong tư tưởngcủa một số nhà quản lý kinh tế lúc bấy giờ Điều này phản ánh trong pháp luậtkinh tế nói chung và pháp luật về hội chợ thương mại nói riêng Ở các nước cónền kinh tế phát triển, nhà nước chú trọng việc quy định các hành vi hội chợthương mại được coi là vi phạm Ngoài phạm vi đó, thương nhân được phépsáng tạo mọi phương thức, cách thức, kỹ năng nghiệp vụ vào kinh doanh đểtối đa hóa lợi nhuận của mình Khác với điều này, Pháp luật hội chợ thươngmại ở Việt Nam ngoài các quy định cấm đoán, hạn chế thương nhân còn có cácquy định mang tính chất hướng dẫn hành vi của thương nhân trong hoạt độngkinh doanh và vai trò quản lý nhà nước thông qua cơ chế quản lý, kiểm tra,giám sát bằng những thủ tục hành chính khá chặt chẽ

Thứ hai, quá trình tự do hóa thương mại

Tự do hóa thương mại là một thuật ngữ chỉ nới lỏng của Nhà nước hayChính phủ vào lĩnh vực trao đổi, mua bán hàng hóa Mục đích quan trọng của

tự do hóa thương mại là dần gỡ bỏ rào cản thuế quan, xóa bỏ mọi rào cảnthương mại, hướng tới tự do hóa thương mại Tự do hóa thương mại là kháiniệm được đề cập nhiều trong thương mại quốc tế với nội dung chính là nhữngcải cách trong hệ thống chính sách kinh tế và các chính sách khác liên quan,nhằm xóa bỏ dẫn mọi cản trở trong hoạt động thương mại, bao gồm thuế quan

và phi thuế quan Những cải cách này nhằm đáp ứng yêu cầu chủ trương hộinhập kinh tế quốc tế và hội nhập khu vực, vừa là tiền đề tạo “áp lực” choChính phủ trong tiến trình thực hiện tự do hóa thương mại nội địa Đây là yếu

tố quan trọng quyết định nội dung pháp luật thương mại trong giai đoạn hiệnnay

Là một bộ phận của pháp luật thương mại nên tất yếu pháp luật về hộichợ thương mại bị chi phối bởi quá trình tự do hóa thương mại Sự tác động

biểu hiện ở việc Nhà nước đã thực hiện xóa bỏ nhiều thủ tục hành chính khôngcần thiết đối với chủ thể trong hoạt động hội chợ thương mại, hoạt động đầu tưtrong lĩnh vực hội chợ thương mại Cơ chế nhằm giảm thiểu sự can thiệp củanhà nước vào hoạt động hội chợ thương mại cũng ít nhiều đã đem đến sự tự docho thương nhân Quá trình chi phối nội dung pháp luật về hội chợ thương mạidiễn ra theo xu hướng phù hợp với tự do thương mại trong khuôn khổ quốc gia

và quốc tế Khi hoạt động thương mại vượt ra khỏi biên giới quốc gia thì nhucầu tổ chức hội chợ thương mại cũng theo thương nhân tới mọi thị trường

Thứ ba, văn hóa, đạo đức, truyền thống kinh doanh của người Việt Nam Năm

1943, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của

cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữviết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công

cụ cho sinh hoạt hằng ngày như ăn, mặc, ở và các phương thức sử dụng Toàn

bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa” Văn hóa là sự tổng hợpcủa mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sảnsinh ra nhằm thich ứng với những nhu cầu của đời sống và đòi hỏi của sự sinh

tồn[7] Văn hóa trong kinh doanh thể hiện qua trình độ, mức độ giao tiếp với

khách hàng của doanh nghiệp qua đó phản ánh trình độ kiến thức, hiểu biếtnghề nghiệp của nhà kinh doanh Văn hóa có khả năng ảnh hưởng đến nộidung của pháp luật và ngược lại, pháp luật cũng ảnh hưởng đến các chuẩn mựccủa văn hóa Chính vì lẽ đó, đạo đức kinh doanh và văn hóa tuân thủ pháp luậtluôn là yếu tố được bàn đến trong văn hóa kinh doanh

Đạo đức kinh doanh của các chủ thể khi tham gia vào thị trường đượcbiểu hiện thông qua mối quan hệ cạnh tranh, quan hệ xúc tiến thương mại đượctrong đó có mối quan hệ hội chợ thương mại giữa thương nhân với nhau vàgiữa thương nhân với người tiêu dùng Các hành vi cạnh tranh không lànhmạnh chính là mặt trái của khía cạnh đạo đức trong kinh doanh và thường bị xãhội lên án Tính trung thực, tính tôn trọng lợi ích của thương nhân khác và lợi

ích của người tiêu dùng là những chuẩn mực thông thường trong đạo đức kinhdoanh Mức độ tuân thủ nguyên tắc này là thước đo đạo đức của thương nhân.

Có những thương nhân tiến hành cạnh tranh không lành mạnh khi tổ chức cáccuộc hội chợ thương mại, dễ dãi trong việc trao danh hiệu, khuếch trương têntuổi hàng hóa, dịch vụ gây nhầm lẫn, ngờ vực cho người tiêu dùng Thươngnhân sẽ lợi dụng những kẽ hở trong hệ thống pháp luật để thực hiện nhữnghành vi gian lận thương mại còn người tiêu dùng vẫn mặc nhiên chấp nhận lốiứng xử đó của thương nhân vì lối ứng xử đó chưa gây ra thiệt hại trực tiếp chomình Thương nhân sẽ vẫn thực hiện được những hành vi ấy nếu pháp luậtchưa có những quy định cụ thể hoặc đã có quy định rồi nhưng không xử lý.Chính vì điều đó, nhu cầu phải sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luậtthương mại nói chung và của hoạt động hội chợ thương mại nói riêng được đề

ra như một cách thức để đối phó với những bất cập có thể xảy ra trong thựctiễn, mà bất cập đó nguyên nhân xuất phát từ ý thức không tuân thủ pháp luậtđến từ các thương nhân

Từ những phân tích nêu trên, chúng ta có thể hình dung một cách kháiquát về hội chợ thương mại, nêu bật vai trò của pháp luật về hội chợ thươngmại khi Việt Nam bước sang nền kinh tế thị trường Hội chợ thương mại làmột hoạt động xúc tiến thương mại làm tăng khả năng cạnh tranh, mở rộng thịtrường của các thương nhân Hội chợ thương mại đóng vai trò to lớn trong sựphát triển nền kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội Nó có tác động tạo nên mốigiao lưu hợp tác kinh tế quốc tế với các nước khác Vai trò quan trọng của hộichợ thương mại đối với nền kinh tế nước nhà đặt ra việc phải có một cơ chếpháp lý phù hợp với quá trình phát triển nhằm tạo ra môi trường cạnh tranhlành mạnh, hạn chế tối đa những hành vi vi phạm trong hoạt động hội chợthương mại góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh, giao lưu hợp tác kinh tế vớinước ngoài Những cơ sở lý luận này làm bàn đạp cho những vấn đề lý luậnsau này nhằm làm sáng tỏ những quy định của pháp luật về hội chợ thương

mại cũng như thực tiễn về hội chợ thương mại.

Kết luận Chương 1

Với việc làm rõ khái niệm, đặc điểm về hội chợ thương mại và pháp luật

về hội chợ thương mại, làm rõ các mối quan hệ mà pháp luật điều chỉnh đểgiúp chúng ta có một cái nhìn tổng thể, khách quan về hội chợ thương mại vàpháp luật về hội chợ thương mại Qua đó, có thể thấy hoạt động hội chợthương mại thể hiện tầm quan trọng không chỉ riêng phạm vi mỗi doanhnghiệp mà còn cả ở phạm vi quốc gia Đối với người tiêu dùng, hội chợ thươngmại là nơi mọi người đến tham quan, mua sắm và tăng cường cơ hội thươngmại cho doanh nghiệp Hoạt động hội chợ thương mại là một bộ phận khôngthể thiếu trong chính sách thương mại quốc gia Vì vậy, pháp luật hiện hành đãkịp thời điều chỉnh các vấn đề trọng tâm, cốt lõi để căn cứ vào đó thương nhânthực hiện Pháp luật về hội chợ thương mại đã dần tinh giảm các thủ tục hànhchính tạo điều kiện thuận lợi cho thương nhân trong việc tổ chức hoạt động hộichợ thương mại Việc tạo ra khung pháp lý là cần thiết cho thương nhân thựchiện quyền tự do trong hoạt động hội chợ thương mại trong sự tôn trọng lợi íchcủa nhà nước, của người tiêu dùng và thương nhân khác, đồng thời là công cụ

để nhà nước kiểm soát, ngăn ngừa những tiêu cực phát sinh trong hoạt độnghội chợ thương mại của thương nhân, góp phần hình thành và đảm bảo môitrường cạnh tranh lành mạnh trong kinh doanh

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HỘI CHỢ THƯƠNG MẠI

VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.1 Thực trạng các quy định pháp luật về hội chợ thương mại ở Việt Nam hiện nay

2.1.1 Các quy định về chủ thể tổ chức, tham gia hội chợ thương mại

Việc tìm kiếm, thúc đẩy cơ hội thương mại là nhu cầu tất yếu củathương nhân khi tham gia vào thị trường Luật Thương mại 2005 quy định rõquyền tổ chức, tham gia hội chợ thương mại của thương nhân Theo đó,thương nhân Việt Nam, chi nhánh thương nhân nước ngoài tại Việt Nam cóquyền trực tiếp tham gia hội chợ thương mại về hàng hóa, dịch vụ mà mìnhkinh doanh hoặc thuê thương nhân kinh doanh dịch vụ hội chợ thương mạithực hiện Vì vậy, thương nhân là chủ thể tổ chức tham gia hội chợ thươngmại

Thương nhân là tổ chức, cá nhân hoạt động thương mại một cách thường

xuyên và mang tính nghề nghiệp [3] Pháp luật thương mại hiện hành không

có các quy định cụ thể về thương nhân mà chỉ thông qua những tiêu chí nhậndiện thương nhân Theo quy định khoản 1 Điều 6 Luật Thương mại 2005 thìthương nhân bao gồm tổ chức kinh tế được hình thành hợp pháp, cá nhân hoạtđộng thương mại một cách độc lập, thường xuyên và có đăng ký kinh doanh.Theo quy định này, một chủ thể để xem là thương nhân khi có đủ các yếu tốsau: chủ thể đó là cá nhân, tổ chức kinh tế thành lập hợp pháp, cá nhân tổ chức

đó phải hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên và chủ thể đóphải có đăng ký kinh doanh

Thương nhân Việt Nam, Chi nhánh của thương nhân Việt Nam, chinhánh của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam có quyền trực tiếp tổ chức,

tham gia hội chợ thương mại hàng hóa hoặc thuê thương nhân kinh doanh dịch

vụ hội chợ thương mại thực hiện

Thương nhân khi thực hiện hoạt động hội chợ thương mại có quyềnthành lập chi nhánh, văn phòng đại diện Văn phòng đại diện của thương nhânkhông được trực tiếp tổ chức, tham gia hội chợ thương mại Chi nhánh, vănphòng đại diện của thương nhân chỉ được thực hiện hoạt động hội chợ thươngmại khi có sự ủy quyền của thương nhân và thương nhân phải chịu trách nhiệm

về mọi hoạt động thương mại do các chủ thể này thực hiện

Thương nhân hoạt động trong hội chợ thương mại ở Việt Nam bao gồmthương nhân Việt Nam và thương nhân nước ngoài Thương nhân nước ngoài

là thương nhân được thành lập, đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp

luật nước ngoài và được pháp luật nước ngoài công nhận[12] Thương nhân

nước ngoài có quyền trực tiếp tham gia hoặc thuê cá nhân, tổ chức kinh doanhdịch vụ hội chợ thương mại Việt Nam thay mặt mình tổ chức, tham gia hội chợthương mại tại Việt Nam

Tổ chức, cá nhân tổ chức tham gia hội chợ thương mại tại Việt Nam cóquyền trưng bày, giới thiệu hàng hóa, tài liệu về hàng hóa, dịch vụ của mìnhtheo danh mục đã đăng ký tham gia Giao dịch và ký kết hợp đồng thương mạitheo đúng trình tự và quy định của pháp luật Thực hiện nghiêm chỉnh việc kêkhai, nộp thuế theo quy định Tuân thủ các quy định, nội quy tổ chức hội chợthương mại tại Việt Nam

Nội dung hoạt động hội chợ thương mại của chính phủ được thực hiệntrên hai phương diện: Quản lý nhà nước về hội chợ thương mại và trực tiếpthực hiện các hoạt động hội chợ thương mại mang tầm vĩ mô Chính phủ là chủthể tổ chức và thực hiện các hoạt động hội chợ thương mại bằng cách thành lậpcác tổ chức xúc tiến thương mại và thông qua các tổ chức đó thực hiện cáchoạt động về hội chợ thương mại

Cục Xúc tiến thương mại là một tổ chức xúc tiến thương mại do Chínhphủ thành lập năm 2000 theo Quyết định số 78/2000/QĐ-TTg ngày 6/7/2000của Thủ tướng Chính phủ về thành lập Cục xúc tiến thương mại thực hiện haichức năng: Quản lý nhà nước và thực hiện một số hoạt động xúc tiến thươngmại cụ thể Do đó, Cục Xúc tiến thương mại cũng là chủ thể của hoạt động hộichợ thương mại.

Tuy nhiên, hoạt động hội chợ thương mại do Chính phủ, Cục Xúc tiếnthương mại thực hiện không nhằm mục đích tìm kiếm, thúc đẩy thương mại,tăng lợi nhuận cho riêng mình Các hoạt động hội chợ thương mại do các chủthể này thực hiện nhằm mục đích tạo điều kiện tiếp cận, thâm nhập mạnh hơnvào thị trường cho thương nhân và sản phẩm của thương nhân, đồng thờiquảng bá thông tin về sản phẩm và thương nhân Việt Nam ra thị trường thếgiới thúc đẩy nền kinh tế nước nhà phát triển

2.1.2 Các quy định về hàng hóa, dịch vụ tham gia hội chợ thương mại

Đối với hội chợ thương mại được tổ chức ở Việt Nam, hàng hóa, dịch vụđem trưng bày, quảng bá thì hàng hóa, dịch vụ đó phải thỏa mãn những tiêuchí sau:

(i) Hàng hóa, dịch vụ được phép lưu thông theo quy định của pháp luật không thuộc diện cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh;

(ii) Hàng hóa, dịch vụ do thương nhân nước ngoài cung ứng không thuộc diện cấm nhập khẩu theo quy định của pháp luật

(iii) Hàng hóa, dịch vụ không phải là hàng giả, hàng hóa vi phạm quyền

sở hữu trí tuệ, trừ trường hợp trưng bày, giới thiệu để so sánh với hàng thật

(iv) Hàng hóa, dịch vụ thuộc diện quản lý chuyên ngành phải tuân thủnhững quy định về quản lý chuyên ngành đối với hàng hóa, dịch vụ đó

Đối với hàng giả, hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ nếu muốn đượcđem ra trưng bày tại hội chợ thương mại để so sánh với hàng thật, thì phảiđược cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận đó là hàng giả, hàng vi phạm

quyền sở hữu trí tuệ Hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ khi đem ratrưng bày phải niêm yết rõ hàng hóa đó là hàng giả, hàng vi phạm quyền sở

hữu trí tuệ[6].

Hàng hóa, dịch vụ đem trưng bày, giới thiệu tại hội chợ thương mại ViệtNam phải có nhãn, mác hàng hóa (trên nhãn phải ghi đầy đủ các thông tin vềtên hàng hóa, xuất xứ, ngày sản xuất, hạn sử dụng…), hàng hóa không có đầy

đủ thông tin về nhãn, mác thì sẽ không được trưng bày, giới thiệu tại hội chợthương mại Việt Nam

Theo Điều 134 Luật Thương mại 2005 quy định hàng hóa tạm nhập đểtham gia hội chợ thương mại tại Việt Nam thì phải được tái xuất khẩu trongthời hạn ba mươi ngày kể từ ngày kết thúc hội chợ thương mại Hàng hóa đượctạm nhập để trưng bày, giới thiệu tại hội chợ thương mại phải thực hiện quyđịnh của pháp luật về ghi nhãn hàng hóa, tuân thủ các quy định pháp luật vềhải quan và các quy định khác của pháp luật có liên quan

Pháp luật cũng đã có quy định riêng đối với những hội chợ thương mạimang tên, chủ đề có sử dụng từ ngữ để quảng bá chất lượng, danh hiệu củahàng hóa, dịch vụ hoặc uy tín, thương hiệu của doanh nhân, tổ chức cá nhântham gia Điều 25 Nghị định số 81/2018/NĐ-CP ngày 22/5/2018 quy định chitiết Luật Thương mại về hoạt động xúc tiến thương mại có quy định, thươngnhân khi tổ chức các cuộc hội chợ thương mại thuộc loại này phải có bằngchứng chứng minh chất lượng danh hiệu của hàng hóa, dịch vụ uy tín danhhiệu của thương nhân phù hợp với tên, chủ đề của hội chợ thương mại đã đăng

ký Như vậy, khi đăng ký tổ chức hội chợ thương mại thương nhân phải xuấttrình các bằng chứng chứng minh chất lượng, danh hiệu của hàng hóa, dịch vụ,

uy tín, danh hiệu của thương nhân khi tham gia hội chợ thương mại

Pháp luật hiện hành cũng quy định rõ việc cấp giải thưởng, chứng nhậnchất lượng, danh hiệu hàng hóa, dịch vụ, uy tín của thương nhân, tổ chức hoặc

cá nhân tham gia hội chợ thương mại được thực hiện theo quy định của pháp