Luận văn, bài tập nhỏ về độc quyền tập đoàn trong ngành kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ ở Việt Nam, bài tập nhỏ đạt điểm cao của sinh viên đại học Ngoại thương ngành kinh tế đối ngoại, mong giúp đỡ được các bạn sinh viên trong quá trình học tập.Khái quát về Độc quyền tập đoàn trong ngành kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ ở Việt Nam
Trang 1TIỂU LUẬN KINH TẾ VI MÔ II
Đề tài: Độc quyền tập đoàn
Mở đầu
Thị trường là một chiếc bánh béo bở và số lượng người muốn ăn là rất lớn Trong
số đó có một số ít những người to khỏe và một số lượng lớn những người già yếu
Số ít người to khỏe muốn được hưởng lợi nhiều hơn từ chiếc bánh nên cách tốt nhất
là họ liên kết lại để tiêu diệt những người già yếu và chia lại chiếc bánh Đó chính
là độc quyền tập đoàn Bài tiểu luận sẽ đưa ra khái niệm, đặc điểm của độc quyền tập đoàn, hành vi của các hãng độc quyền tập đoàn và ví dụ thực tiễn của độc quyền tập đoàn trong ngành kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ ở Việt Nam
Nội dung
1 Độc quyền tập đoàn – Lý thuyết
Xét từ phía người bán, thị trường độc quyền tập đoàn là dạng thì trường mà trên đó chỉ có một nhóm nhỏ doanh nghiệp cùng hoạt động Tuy không phải là một doanh nghiệp duy nhất độc chiếm thị trường nhưng doanh nghiệp độc quyền nhóm thường
có quy mô tương đối lớn so với quy mô chung của thị trường Điều này cho phép
nó có một quyền lục thị trường hay khả năng chi phối giá đáng kể Sản phẩm của các doanh nghiệp trên thị trường độc quyền nhóm có thể giống hệt (những sản phẩn được tiêu chuẩn hóa như thép, hóa chất…) hoặc gần như giống hệt nhau, song cũng
có thể khác biệt nhau (như ô tô, máy tính, dịch vụ hàng không) Tính đồng nhất hay khác biệt của sản phẩm không phải là những tính chất đặc thù của thị trường này
Đặc điểm nổi bật của thị trường độc quyền tập đoàn là sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các doanh nghiệp Mỗi khi ra quyết định về sản lượng, giá cả hay các quyết định kinh doanh có liên quan khác, mỗi doanh nghiệp đều phải cân nhắc xem quyết định của mình có ảnh hưởng gì đến các quyết định của các đối thủ, khiến cho các đối thủ phản ứng như thế nào Việc này xuất phát từ quy mô tương đối lớn của mỗi doanh
Trang 2nghiệp trong điều kiện số lượng doanh nghiệp hạn chế Trong bối cảnh này, hành vi của mỗi doanh nghiệp đều tác động đến lợi ích kinh doanh của các đối thủ
Sự phụ thuộc lẫn nhau trong việc ra quyết định của các doanh nghiệp trên thị trường độc quyền nhóm khiến cho các doanh nghiệp phải lựa chọn giữa 2 phương án: hoặc chúng cạnh tranh với nhau để gạt dần các đối thủ ra khỏi thị trường; hoặc cấu kết, hợp tác với nhau nhằm tránh tổn thất do cạnh tranh gây ra đồng thời tối đa hóa lợi nhuận chung của các hãng
2 Ví dụ thực tiễn: Độc quyền tập đoàn trong kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ ở Việt Nam.
Hiện tượng độc quyền tập đoàn trong ngành bảo hiểm phi nhận thọ được thể hiện ở chỗ chỉ có một vài tập đoàn lớn làm bảo hiểm ở nước ta, nhưng lại có một thị trường để bán bảo hiểm rất tiềm năng
Năm 1976, sau khi hoàn toàn thống nhất đất nước về mặt Nhà nước, công ty Bảo Việt được chuyển thành chi nhánh của công ty bảo hiểm Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh Thời kỳ này, Bảo Việt là công ty duy nhất hoạt động kinh doanh bảo hiểm ở Việt Nam, công ty thuộc Bộ Tài chính, có chức năng giúp Bộ Tài chính thống nhất quản lý công tác bảo hiểm Nhà nước và trực tiếp tiến hành nghiệp vụ bảo hiểm trong cả nước Trong giai đoạn này, ở Việt Nam, Bảo Việt độc quyền kinh doan bảo hiểm nên các sản phẩm của Bảo Việt chưa được đa dạng
Ngày 18/12/1993, nghị định 100CP về hoạt động kinh doanh bảo hiểm đã được Chính phủ ban hành, mở ra bước phát triển mới cho ngành bảo hiểm Việt Nam Nó phá vỡ thế độc quyền đanh tồn tại của Bảo Việt và tạo tiền đề cho sự ra đời của các
tổ chức bảo hiểm với nhiều hình thức khác nhau thuộc mọi thành phần kinh tế Mặc
dù vậy, cho tới sau 2 năm sau tức là năm 1995, một loạt các công ty kinh doanh bảo hiểm mới ra đời: Bảo Minh, VINARE, PVI, PJICO…và các công ty liên doanh bảo
Trang 3hiểm như UIC, VIA,… Cụ thể tại Việt Nam có các tổ chức kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ tiêu biểu sau:
- Doanh nghiệp nhà nước, gồm: Công ty bảo hiểm Việt Nam (Bảo Việt), công
ty bảo hiểm thành phố Hồ Chí Minh (Bảo Minh), Bảo hiểm dầu khí Việt Nam (PVI)…
- Công ty cổ phần, gồm Công ty cổ phần bảo hiểm Petrolimex (PJICO), Công
ty cổ phần bảo hiểm bưu điện (PTI), Công ty cổ phần bảo hiểm Nhà Rồng (Bảo Long), Công ty cổ phần bảo hiểm Quân đội (MIC)…
- Công ty liên doanh, gồm Công ty liên doanh bảo hiểm quốc tế (VIA), Công
ty bảo hiểm Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam (BIC), Công ty TNHH Bảo hiểm Samsung-Vina,
- Công ty 100% vốn nước ngoài, gồm Công ty TNHH bảo hiểm Prudential, Công ty TNHH bảo hiểm quốc tế Mỹ (AIA), Công ty TNHH bảo hiểm Manulife, Công ty bảo hiểm AIG Việt Nam…
Theo số liệu của Cục quản lý, giám sát bảo hiểm thuộc Bộ Tài chính, trong 3 tháng đầu năm 2014 doanh thu thị trường bảo hiểm phi nhân thọ đạt 6.619 tỷ đồng, đứng đầu doanh thu là PVI 1.478 tỷ
đồng chiếm 22% thị phần; Bảo
Việt 1.423 tỷ đồng chiếm 21%
thị phần; Bảo Minh đạt 708 tỷ
đồng chiếm 10,7% thị phần;
PJICO đạt 429 tỷ đồng chiếm
7% thị phần.; PTI 394 tỷ đồng
đạt 6% thị phần
Như vậy, 5 doanh nghiệp tốp đầu
năm tới 67% thị phần khối bảo hiểm phi nhân thọ Theo Luật cạnh tranh, tỉ lệ này
Trang 4lớn hơn 65% thì được coi là thống lĩnh thị trường hay còn gọi là độc quyền tập đoàn.
Việc một số ít những doanh nghiệp dẫn đầu nắm giữ thị phần lớn sẽ dẫn tới nguy
cơ cạnh tranh không lành mạnh, lạm dụng vị trí thống lĩnh hay thỏa thuận với nhau
để hạn chế cạnh tranh Biểu hiện rõ nét nhất là hành động áp phí bảo hiểm cao, gây thiệt hai không chỉ cho các doanh nghiệp nhỏ mà còn cho cả người tiêu dùng
Kết luận
Tóm lại, độc quyền tập đoàn không phải là một khái niệm xa lạ và dễ dàng tìm thấy trong các sách kinh tế học Độc quyền nhóm cũng được đề cập thường xuyên trong các bài báo về tình hình kinh tế trong và ngoài nước Tuy nhiên thỉnh thoảng người
ta giật mình nhìn lại thì hóa ra độc quyền tập đoàn đôi khi vẫn tạo ra những cú sốc quá lớn cho nền kin tế, ví dụ như độc quyền tập đoàn về dầu mỏ của OPEC thỉnh thoảng khiến cho nền kinh tế thế giới chao đảo Thực trạng này khiến cho các nhà kinh tế thế giới trăn trở hơn, nghiên cứu nhiều hơn để tìm ra giải pháp hạn chế độc quyền nhóm và chiếm lĩnh thị trường và giải Nobel Kinh tế học 2014 thuộc về nhà kinh tế học người Pháp Jean Tirole với “lý thuyết về chế ngự các công ty quyền lực” là một đóng góp lớn trong quá trình nghiên cứu chính sách quản lý các công ty độc quyền tập đoàn
Tài liệu tham khảo:
1 Kinh tế học vi mô phần 2, Cao Thúy Xiêm – Nguyễn Thị Tường Anh, NXB Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, 2012
2 Báo cáo Tổng quan Thị trường bảo hiểm Việt Nam – Tạp chí tài chính
3 Trang web của Cục quản lý, giám sát bảo hiểm http://isa.mof.gov.vn/
4. The Official website of Nobel prize www.nobelprize.org