PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ Bậc Tiểu học là bậc học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh. Môn toán cũng như những môn học khác cung cấp những tri thức khoa học ban đầu, những nhận thức về thế giới xung quanh nhằm phát triển năng lực nhận thức, hoạt động tư duy và bồi dưỡng tình cảm đạo đức tốt đẹp của con người. Tâm lý nhận thức của học sinh Tiểu học chủ yếu là tư duy trực quan cụ thể, tư duy trừu tượng mới bắt đầu hình thành và phát triển ở các lớp cuối cấp song còn ở mức độ đơn giản. Khả năng phân tích, tổng hợp, khái quát hoá các dữ kiện của bài toán ở các em chưa cao. Môn toán lớp 5 có vị trí vô cùng đặc biệt vì nội dung dạy học Toán 5 là dạy học và ứng dụng những kiến thức, kỹ năng về số thập phân và bốn phép tính với số thập phân. Để học tập có hiệu quả, học sinh phải huy động những kiến thức về số tự nhiên, phân số, số đo đại lượng và các phép với các loại số này đã được học từ các lớp dưới. Ngược lại, khi học về số thập phân học sinh vừa hiểu sâu sắc hơn các số đã học vừa được củng cố khắc sâu hơn những kiến thức đã học. Như vậy, Toán 5 góp phần tạo điều kiện cho học sinh phát triển các kiến thức, kỹ năng cơ bản của số học ngày càng sâu và rộng. Khả năng ứng dụng trong thực tế của số thập phân rất lớn nên sau khi học các phép tính với số thập phân học sinh có thể giải được nhiều dạng bài toán thực tế gần gũi với đời sống mà ở các lớp dưới các em chưa giải được. Trong các nội dung của môn Toán ở lớp 5 nói riêng thì nội dung về số thập phân là một nội dung quan trọng và khó nhất đối với học sinh. Nội dung này có khối lượng kiến thức lớn và khá trừu tượng. Thực tế cho thấy rằng khi học về nội dung này, đặc biệt khi học về các phép tính với số thập phân rất nhiều học sinh gặp khó khăn. Trong những năm qua thực tế tại đơn vị trường mà gần 100% học sinh là người dân tộc thiểu số, phụ huynh học sinh rất ít quan tâm và đầu tư đến việc học của con em mình. Vì vậy, để duy trì sĩ số, nâng cao tỷ lệ chuyên cần, giáo dục cho các em có những kỹ năng sống cơ bản cũng như nâng cao chất lượng giáo dục đại trà và chất lượng giáo dục mũi nhọn là cả một vấn đề cần giải quyết. Tuy nhiên, những năm gần đây nhờ sự chỉ đạo sát sao của phòng giáo dục, ban giám hiệu nhà trường, sự nỗ lực của giáo viên và sự quan tâm của xã hội nên các em đi học đã đầy đủ hơn, chất lượng giáo dục đại trà và mũi nhọn đã được nâng lên rất nhiều. Trong những năm qua, giáo viên đã có những biện pháp nhằm giúp học sinh có kĩ năng thực hiện 4 phép tính với số thập phân nhưng vẫn còn một số học sinh chưa thành thạo trong khi làm bài, đặt tính chưa chuẩn khi cộng, trừ số thập phân, hay nhầm lẫn trong lúc tính toán, chưa xác định dấu phẩy ở tích khi nhân số thập phân với số thập phân, thường hay quên nhớ khi tính, quên thực hiện bước tính khi nhân với thừa số có số 0, có em chưa nắm được cách chia số thập phân, ước lượng thương trong phép chia còn chậm. Để việc học tập của học sinh khối 5 nói riêng và học sinh tiểu học nói chung có hiệu quả góp phần vào việc giáo dục, đào tạo các em học sinh nơi vùng đặc biệt khó khăn trở thành những công dân hữu ích, mạnh dạn, tự tin trong học tập. Vì thế năm học 2018 2019 tôi chọn đề tài “Kĩ năng tính về số thập phân cho học sinh lớp 5” làm đề tài nghiên cứu của tôi. PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ khoa học. Môn toán có khả năng giáo dục rất lớn trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận lôgíc, thao tác tư duy cần thiết để con người phát triển toàn diện, hình thành nhân cách tốt đẹp cho con người trong thời đại mới. Muốn học sinh Tiểu học học tốt được môn Toán thì mỗi người giáo viên không phải chỉ truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã có sẵn trong Sách giáo khoa, trong các sách hướng dẫn và thiết kế bài giảng một cách rập khuôn, máy móc làm cho học sinh học tập một cách thụ động. Nếu chỉ dạy học như vậy thì việc học tập của học sinh sẽ diễn ra thật đơn điệu, tẻ nhạt và kết quả học tập sẽ thực không cao. Nó là một trong những nguyên nhân gây ra cản trở việc đào tạo các em thành những con người năng động, tự tin, sáng tạo sẵn sàng thích ứng với những đổi mới diễn ra hàng ngày. Mỗi dạng toán có một cách thực hiện khác nhau, song nhìn chung mỗi dạng toán giúp các em rèn luyện khả năng quan sát, óc phán đoán. Tóm lại học toán nói chung, giải toán nói riêng giúp cho học sinh phát triển toàn diện cả về đức, trí, thể, mĩ. Học toán làm cho học sinh phát triển toàn diện các năng lực một cách tự nhiên, giúp cho các em trao đổi kinh nghiệm tương tác lẫn nhau, từ đó các em tiếp thu kiến thức một một cách dễ dàng. Tính toán một cách nhanh nhẹn. 2. Cơ sở thực tiễn. Môn Toán là một môn học đồng hành với các em theo suốt cả quá trình học tập, nó có tầm quan trọng rất lớn trong cuộc sống hàng ngày của các em. Là một môn học học giúp học sinh rèn luyện năng lực suy nghĩ và phát triển trí tuệ. Đối với học sinh tiểu học thì tư duy trực quan và hình tượng chiếm ưu thế hơn. Nhận thức của các em chủ yếu là nhận thức trực quan cảm tính. Các em lĩnh hội kiến thức, quy tắc, khái niệm toán học và thực hành thao tác đều dựa trên bài toán mẫu cụ thể, diễn đạt bằng lời lễ đơn giản. Khả năng phân tích, tổng hợp làm rõ mối quan hệ giữa kiến thức này với kiến thức khác trong quá trình lĩnh hội kiến thức mới cũng như trong quá trình thực hành chưa sâu sắc. Năng lực phán đoán, suy luận còn thấp .Nhưng đến giai đoạn lớp 4, 5, đặc biệt là lớp 5 các em đã có sự phát triển mạnh mẽ về tư duy trừu tượng. Đặc biệt này là cơ sở thuận lợi để hình thành khái niệm toán học mới, hình thành loại số mới Số thập phân. Số thập phân là loại toán mới đối với các em cho nên việc hình thành khái niệm Số thập phân là công việc rất khó khăn. Để phù hợp với tư duy trực quan của lứa tuổi việc hình thành số thập phân và các phép tính đối với số thập phân phải trải qua nhiều bước khác nhau trong đó chủ yếu là dụa vào phép đo đại lượng, trước hết là số đo đọ dài. Trong thực tế giảng dạy của phần lớn giáo viên, tôi việc học sinh tự chiếm lĩnh nội dung kiến thức một cách chủ động và phát huy tính tích cực của mình trong quá trình học còn hạn chế. Để nâng cao chất lượng dạy học cũng như phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học toán nói chung và trong dạy học phần số thập phân nói riêng là một việc làm rất cần thiết đối với mỗi giáo viên. Trong quá trình giảng dạy và nghiên cứu về số thập phân tôi rút ra một số kinh nhiệm giúp học sinh học tốt hơn phần toán học này trong chương trình lớp 5. 3. Thực trạng. Thông thường trình độ của các em phát triển không đồng đều, dù các em học chung một lớp, một giáo viên giảng dạy, có em nắm bắt kiến thức và xử lí rất nhanh nhưng cũng có nhiều em xử lí rất chậm làm cho giáo viên rất khó khăn trong khi giảng dạy. Thực tế trong quá trình giảng dạy giáo viên đã vận dụng linh hoạt các phương pháp, hình thức dạy học, kỹ thuật dạy học khác nhau trong một tiết học cũng như trong cả năm học và nhận thấy học sinh đã nắm được kiến thức cơ bản và có các kỹ năng tính toán cần thiết. Tuy nhiên, các em chưa được thuần thục, còn hay mắc sai lầm khi tính toán, vận dụng do một số nguyên nhân sau: + Về phía giáo viên: Do chủ quan nghĩ rằng các em đã làm tốt các phép tính với số tự nhiên dần đến khi hướng dẫn học sinh thực hiện các phép tính với số thập phân thường để học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức dẫn đến một số sai sót như: đặt tính chưa thẳng cột dẫn đến sai kết quả (cộng, trừ), khi thực hiện nhân quên nhớ, quên viết thêm chữ số 0 khi nhân với thừa số có chữ số 0 ở giữa, nhầm lẫn nhiều nhất là ở phép chia (quên dấu phẩy, quên thêm 0 vào bên phải phần thập phân của số bị chia khi gạch dấu phẩy ở cả số bị chia lẫn số chia), … + Về phía học sinh: Việc nhận thức về vị trí, vai trò của môn học của các em còn chưa sâu sắc, các em chưa chú trọng vào môn học. Tinh thần thái độ học tập của các em còn chưa tự giác, chủ động. Kỹ năng thực hiện phép cộng, trừ, nhân, chia các số tự nhiên còn hạn chế. Việc lĩnh hội nắm bắt kiến thức của các em ở các nội dung trước còn chưa đầy đủ, chưa vững chắc, chẳng hạn như: Kỹ năng chia nhẩm, kỹ năng ước lượng thương trong phép chia còn chậm, yếu do chưa thuộc bảng nhân, chia và còn thiếu kinh nghiệm. . . Việc thực thành luyện tập rèn luyện kỹ năng chưa thường xuyên. + Về phía phụ huynh học sinh: mặt bằng dân trí của một bộ phận người dân còn hạn chế nên chưa quan tâm nhắc nhở con cái học hành. Ngoài ra, một số học sinh ở cách xa trường, gia đình gặp hoàn cảnh khó khăn (gần 100% học sinh thuộc diện hộ nghèo), các em lớp 5 đã lớn đến mùa vụ thường phải giúp bố mẹ làm việc nên ảnh hưởng đến tỉ lệ chuyên cần do đó ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học tập nhất là môn toán. Kết quả khảo sát chất lượng đầu năm học 20182019: Tổng số học sinh Kỹ năng tính toán, vận dụng tốt Kỹ năng tính toán tốt Kỹ năng tính toán còn hạn chế Số lượng Tỉ lệ Số lượng Tỉ lệ Số lượng Tỉ lệ 22 1 4,5% 6 27,3% 15 68,2 4. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề a) Giải pháp1: Giáo dục học sinh lòng yêu thích, say mê toán học Để thực hiện được việc này một cách có hiệu quả, trước hết giáo viên cần tạo ra một không khí tự nhiên, thoải mái cho lớp học để các em cảm nhận được “Mỗi ngày đến lớp, đến trường là một ngày vui”. Nội dung dạy học Toán đều có những chương, những bài gần gũi với đời sống hằng ngày, phù hợp với từng đối tượng tạo điều kiện để tất cả các em đều có thể tự tìm được cách giải quyết vấn đề. Khi hướng dẫn học sinh tìm tòi kiến thức mới, giáo viên cần luôn tạo ra những tình huống có vấn đề dẫn học sinh đến những thắc mắc để rồi muốn tìm cách giải quyết. . . Bên cạnh đó giáo viên dành thời gian tiết hoạt động tập thể cuối tuần kể cho các em nghe một số câu chuyện về các danh nhân, người nổi tiếng trong lĩnh vực toán học, kể các câu chuyện về các bạn nhỏ có hoàn cảnh khó khăn vẫn cố gắng học tập, . . . nhằm bồi dưỡng cho học sinh sự cố gắng vươn lên trong học tập từ đó sẽ có lòng say mê học toán. Ngay trong tuần ôn tập nói về vai trò và tác dụng của toán học đối với cuộc sống và con người: giúp con người rèn luyện cách suy nghĩ tư duy độc lập cho mỗi công việc khác nhau rất có ích cho mỗi con người. Nhờ các công thức toán học mà chúng ta có thể có được cuộc sống hiện đại với các tiện nghi máy móc phục vụ cho mọi nhu cầu của con người. Trong toán 5 có nhiều vấn đề liên quan đến thực tế mà các em có thể giúp cha mẹ ngay từ bây giờ: giúp cha mẹ tính toán diện tích ruộng nương, tính số lương thực thu được xem có cao hơn vụ mùa trước hay không? vì sao cao hơn? . . . Hỗ trợ cha mẹ trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống. Bên cạnh đó, giáo viên cũng giúp học sinh hiểu rằng toán học là một trong những nhân tố rất quan trọng đối với mỗi người. Ngoài việc cung cấp cho ta những ý niệm, kỹ năng, thói quen cần thiết cũng góp phần hoàn thiện nhân cách con người, thì toán học có vai trò rất quan trọng trong việc phát triển tư duy của mổi người (tư duy logic và ngôn ngử chính xác, suy đoán và tưởng tượng, tư duy thuật giải, tư duy hình tượng…) theo hướng tích cực và góp phần giải quyết nhu cầu thực tế. Những kiến thức về số tự nhiên, phân số, số thập phân và các kỹ năng tính toán cơ bản (cộng, trừ, nhân, chia) vốn hay được sử dụng trong cuộc sống hàng ngày. Từ sự yêu thích và thái độ học tập tích cực đối với môn Toán, khơi dậy niềm đam mê, hứng thú trong học tập để học sinh dần hình thành thói quen tự học và có trách nhiệm hơn trong học tập. b) Giải pháp 2: Xây dựng nề nếp học toán Xây dựng cho học sinh những thói quen, cách học hợp lí có trật tự để mang lại hiệu quả cao trong học tập nhất là trong học Toán. Ngay từ đầu năm học hướng cho học sinh bầu chọn Hội đồng tự quản lớp gồm các bạn có ý thức tốt hỗ trợ giáo viên trong việc quản lớp cũng như các hoạt động của lớp, sau đó lựa chọn các thành viên trong Ban học tập là những học sinh có ý thức học tập tốt phụ trách việc theo dõi, kiểm tra, đôn đốc các bạn trong 15 phút đầu giờ học buổi sáng cũng như buổi chiều. + Ở lớp: Trong các tiết học bài mới, giáo viên dành thời gian mở rộng kiến thức, đưa ra nhiều bài tập đồng dạng để rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức mới cho học sinh. Đối với các quy tắc thực hiện các phép tính với số thập phân, tôi cho học sinh nhắc lại nhiều lần và thuộc ngay trước khi chuyển sang phần luyện tập thực hành. Ban học tập sẽ có trách nhiệm nhắc nhở và kiểm tra các quy tắc này trong thời gian tự học. Thường xuyên nhắc nhở các em tập trung chú ý nghe giảng và ghi chép đầy đủ các cách làm bài ngắn gọn mà thầy giáo hướng dẫn ra vở nháp. Có thắc mắc hay điều gì chưa hiểu cứ mạnh dạn hỏi để thầy giáo giảng lại (Có thể hỏi bạn trong giờ ra chơi). Chú ý nghe thầy giáo sửa bài và ghi lại bài sửa cụ thể, rõ ràng vào giấy nháp để tham khảo khi có bài tập đồng dạng. Khi các em hiểu bản chất bài toán, các em sẽ thấy thích thú vì có thể áp dụng bài toán đó trong thực tế cuộc sống. Trong thời gian học môn Toán ở buổi 2 tôi dành nhiều thời gian giúp đỡ những học sinh gặp khó khăn và giao thêm một số bài tập có yêu cầu cao hơn cho những em hoàn thành tốt bài trong vở bài tập. Tổ chức thi đua trong tổ, nhóm, cá nhân, tôi thường theo dõi sát sao mọi sự tiến bộ dù là nhỏ nhất của học sinh để có những lời động viên, khuyến khích kịp thời đó để các em cố gắng vươn lên rèn luyện và học tập. + Ở nhà: Hướng dẫn học sinh đọc trước bài học mới trong sách giáo khoa để biết bài học mới sẽ học gì và cần những kiến thức cũ nào có liên quan. Học thuộc các quy tắc của bài cũ và các kiến thức cũ có liên quan. Rèn cho các em thói quen trước khi tự học ở nhà học thuộc kiến thức bài cũ, xem lại bài thầy giáo hướng dẫn và bài sửa ở nháp, đọc kĩ yêu cầu của bài tập rồi mới làm bài. Có thể tìm thêm các bài tập đồng dạng trong quyển Cùng ôn tập Toán 5 làm thêm để rèn kỹ năng tính toán cho bản thân. Học sinh làm bài khảo sát nghiêm túc, thực chất c) Giải pháp 3: Rèn kĩ năng tính cho học sinh Rèn kỹ năng tính cho học sinh trong suốt quá trình học tập nhằm giúp học sinh tính nhanh, tính đúng các phép tính vận dụng vào giải toán có lời văn, tính giá trị biểu thức, giải toán hình, … Khi tổ chức dạy học các bài phần lý thuyết tôi lựa chọn phương pháp, hình thức tổ chức dạy học phù hợp với nội dung từng bài học, phù hợp với từng đối tượng học sinh. Nội dung dạy học đảm bảo tính hệ thống theo mức độ tăng dần (từ dễ đến khó). Sau mỗi bài học, tôi luôn khắc sâu kiến thức trọng tâm của bài, lựa chọn xem cần củng cố khắc sâu phần nào để tránh sai lầm không đáng có khi các em vận dụng thực hành. Thường xuyên kiểm tra nhận xét việc nắm kiến thức và rèn kỹ năng của học sinh để có sự điều chỉnh, giúp đỡ phù hợp. Thường xuyên quan tâm đến từng đối tượng học sinh, đồng thời phải động viên, khuyến khích học sinh kịp thời khi thấy học sinh có sự tiến bộ. Tạo điều kiện để học sinh được thực hành luyện tập thường xuyên. Hình ảnh bài làm của học sinh Buổi chiều, củng cố kiến thức kĩ năng cho học sinh tôi lựa chọn những dạng toán cơ bản, dạng toán học sinh thường mắc sai lầm để hướng dẫn học sinh rèn luyện kỹ năng. Khi lựa chọn nội dung ôn tập, cần đưa ra những nội dung thật gần gũi đối với đời sống hằng ngày của các em để từ đó các em nhận thấy sự cần thiết phải trau dồi kiến thức của môn học, thấy được vai trò của môn học trong việc học tập các môn học khác và trong đời sống thực tiễn. Để giải được bất kì dạng toán nào đạt kết quả thì các em phải có kĩ năng thực hiện bốn phép tính cơ bản. Tôi luôn dành nhiều thời gian cho việc rèn kĩ năng thực hiện bốn phép tính cơ bản (cộng, trừ, nhân, chia) từ thực tế giảng dạy tôi thấy học sinh thường mắc phải các sai lầm sau: Với phép tính cộng, trừ Đặt phép cộng, trừ chưa thẳng cột. Ví dụ: Đặt tính đúng: Đặt tính sai: Đặt tính đúng: Đặt tính sai: Để khắc phục sai lầm này đòi hỏi giáo viên trong khi dạy phải hết sức tỉ mỉ, hướng dẫn cho học sinh cách đặt tính, đặt dấu bằng, phần nguyên thẳng phần nguyên, phần thập phân thẳng phần thập phân, dấu phẩy thẳng dấu phẩy, đến quy trình tính phải cẩn thận thì mới tập được cho các em kĩ năng tính toán thành thạo, chính xác. Những chi tiết dù rất nhỏ nhưng nếu giáo viên chú ý sửa sai thường xuyên, uốn nắn kịp thời thì dần dần trở thành thói quen, tạo ý thức tốt cho các em tính toán. Hình ảnh hướng dẫn học sinh cộng, trừ số thập phân Khi tính toán phải thực hiện phép tính từ phải sang trái, dấu phẩy hạ thẳng cột, nhắc nhở nhiều lần sẽ giúp học sinh hình thành khả năng tính toán. Giáo viên có thể luyện cho học sinh bằng nhiều cách: lúc đầu giáo viên đặt tính cho học sinh tính, sau đó giáo viên cho phép tính rồi học sinh tự đặt tính và tính, cuối cùng cho các em thử lại kết quả tính để tạo thói quen tự kiểm tra kết quả của mình cũng như củng cố sâu hơn mối quan hệ giữa phép cộng và phép trừ số thập phân. (Ví dụ minh chứng đính kèm) Với phép tính nhân + Sai do quên nhớ: Khi thực hiện nhân số thập phân học sinh thường mắc sai lầm nhất là quên nhớ khi nhân dẫn đến kết quả sai. Ví dụ: Tính đúng: 75, 3 1, 6 4518 753 120,48 Tính sai: 75, 3 1, 6 4508 753 120,38 Để khắc phục điều này vào thời gian ôn tập buổi 2 tôi ra thêm các bài tập dạng nhân số thập phân có nhớ để học sinh làm thêm, sau đó gọi một số em thường xuyên quên nhớ lên bảng làm và để cả lớp cùng phát hiện nhắc nhở nhiều lần để bản thân học sinh cũng như cả lớp tránh được lỗi sai này, dần dần các em tự tạo cho mình thói quen nhớ khi tính toán có nhớ. Hình ảnh học sinh làm bài trên bảng + Sai do xác định vị trí dấu phẩy sai: sai lầm này học sinh dễ mắc phải nhất do nhầm lẫn với cách đặt dấu phẩy ở phép cộng trừ hoặc do các em chưa nhớ kĩ quy tắc. Để khắc phục sai lầm này ngay từ bài đầu tiên của phép nhân sau khi hình thành cách nhân tôi luôn đề nghị giáo viên chủ nhiệm cho học sinh ghi nhớ cách nhân ngay tại lớp và cho thêm một số ví dụ vận dụng nhấn mạnh cách đặt dấu phẩy để học sinh ghi nhớ cách đặt dấu phẩy. Học xong bài nhân số thập phân với số thập phân tôi luôn đề nghị giáo viên chủ nhiệm cho học sinh so sánh hai dạng nhân và nhấn mạnh cách xác định dấu phẩy để học sinh thực hiện thành thạo. Ví dụ: Tính đúng: 4,12 3,5 2060 1236 14,420 Tính sai: 4,12 3,5 2060 1236 144,20 + Sai lầm khi nhân viết tích riêng không đúng hàng: do khi thực hiện phép nhân với thừa số có chữ số 0 ở giữa các em quên không viết thêm chữ số 0 ở hàng chục. Ví dụ: Tính đúng: 91,3 4,05 4 565 365 20 369,765 Tính sai: 91,3 4,05 4565 3652 41,085 Để khắc phục những sai lầm trên tôi cho các em làm rất nhiều phép tính dạng trên. Mỗi lần thực hiện tôi đều cho các em nhắc lại quy tắc thực hiện phép nhân: thực hiện từ phải qua trái, nhân lần lượt từ hàng đơn vị, đến hàng chục, rồi đến hàng trăm. Các tích riêng phải đặt đúng hàng. Chú ý cách viết tiếp theo sau khi nhân với 0. Hình ảnh hướng dẫn học sinh nhân số thập phân Đối với phép chia: Đây là phép tính mà học sinh thường hay nhầm lẫn nhất khi làm bài. Các em thường phạm sai lầm trong việc bỏ bớt số 0. Ví dụ: Tính đúng: Tính sai: Khi chia số thập phân cho số tự nhiên các em có thể vấp phải một số sai lầm như: Chia sai thương ở phần nguyên, cụ thể ở đây là quên 1 chữ số 0 (trường hợp 1) hoặc không đánh dấu phẩy ở thương khi chuyển sang chia chữ số đầu tiên của phần thập phân ( trường hợp 2). Ví dụ: 631,08 : 9 Tính đúng : Tính sai: Trường hợp 1: Trường hợp 2: Khi chia số tự nhiên cho số thập phân các em cũng thực hiện khá tốt theo quy tắc, tuy nhiên một số học sinh sau khi gạch dấu phẩy ở số chia (số thập phân) lại quên không thêm số 0 vào bên phải số bị chia. Ví dụ: 702 : 7,2 Tính đúng: Tính sai: Với các trường hợp này tôi luôn yêu cầu học sinh đó nhắc lại quy tắc tính và tự thực hiện lại một lần theo quy tắc rồi đưa thêm ví dụ cho học sinh đó làm để khắc sâu hơn. Hình ảnh hướng dẫn học sinh chia số thập phân Khi chia số thập phân cho số thập phân một số học sinh thường nhầm lẫn khi chuyển dấu phẩy ở số bị chia sang bên phải không đúng theo số chữ số ở phần thập phân của số chia. Ví dụ: 17,55 : 0,39 Tính đúng : Tính sai : Trường hợp 1: Trường hợp 2: Với tất cả các dạng bài trên để khắc sâu kiến thức tôi cho học sinh làm đi làm lại nhiều lần. Bên cạnh đó, trong quá trình giảng dạy, cung cấp kiến thức, nếu liên quan đến kiến thức cũ hoặc quy tắc cũ tôi hỏi ngay học sinh nhanh nhẹn hơn để củng cố giúp cả lớp nhớ lại vận dụng và thực hiện được tốt hơn. Trong quá trình giảng bài và hình thành kiến thức cho học sinh tôi luôn lựa chọn các câu hỏi phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh lớp mình có thể gắn liền với thực tế làm sao cho tất cả các em đều hiểu được yêu cầu cơ bản của bài học. Hình ảnh hướng dẫn học sinh chia số thập phân gắn với thực tiễn Trong từng tiết học, tôi luôn quan tâm nhận xét bài làm của từng em để nắm bắt khả năng hiểu bài và phát hiện những sai lầm của các em uốn nắn sửa chữa kịp thời. Để khắc phục tất cả các sai sót trên tôi yêu cầu tất cả học sinh phải nhớ cách tính từng dạng bài, đưa ra các ví dụ cụ thể từ đơn giản đến phức tạp cho học sinh làm nhiều lần trong giờ học củng cố kiến thức kỹ năng buổi chiều. Hình ảnh nhận xét bài làm của học sinh 5. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm Qua quá trình nghiên cứu áp dụng thực hiện sáng kiến “Kĩ năng tính về số thập phân cho học sinh lớp 5” cho đến thời gian báo cáo sáng kiến kinh nghiệm đã thu được một số kết quả như sau: Đa số học sinh đều yêu thích và say mê học toán, có nền nếp tự giác khi học toán ở lớp cũng như ở nhà. Tất cả học sinh đã có kĩ năng tính toán khá tốt, có khả năng vận dụng bốn phép tính cơ bản vào việc làm các bài toán như: Tìm thành phần chưa biết, tính giá trị của biểu thức, giải toán có lời văn, . . . . Các em đã có kĩ năng đánh giá bài làm của bạn. Có khả năng phát hiện và sửa chữa sai lầm mà bạn gặp phải, cũng như mỗi em đều có ý thức rèn luyện kĩ năng tính toán cẩn thận, ít phạm lỗi trong khi thực hiện các phép tính về số thập phân. Các em đã tích cực chuẩn bị bài ở nhà, luôn sẵn sàng tham gia các yêu cầu của giáo viên đưa ra trong tiết học toán. Kiểm nghiệm lại kết quả áp dụng. Sau khi áp dụng sáng kiến này vào dạy học tôi thấy chất lượng môn toán của học sinh được nâng lên rõ rệt. Qua một thời gian kiên trì áp dụng tôi đã tiến hành kiểm nghiệm lại thì kết quả thu được trong năm học: 2018 2019 như sau: Tổng số học sinh Kỹ năng tính toán, vận dụng tốt Kỹ năng tính toán tốt Kỹ năng tính toán còn hạn chế Số lượng Tỉ lệ Số lượng Tỉ lệ Số lượng Tỉ lệ 22 4 18,2% 17 77,3% 1 4,5% Qua kết quả thu được chứng tỏ những kinh nghiệm áp dụng vào giảng dạy tại lớp 5A mang lại hiệu quả. Kết quả này cho thấy các biện pháp được đề xuất trong sáng kiến mang tính khả thi. Trong cuộc họp chuyên môn đầu năm học, tôi mạnh dạn trình bày ý kiến của mình trước đồng nghiệp. Được sự ủng hộ, giúp đỡ, cho phép của ban giám hiệu trường PTDTBT TH xã Bản Mế tôi mang kinh nghiệm này trao đổi với anh chị em trong trường để cùng thực hiện mang lại kết quả, giảm bớt nỗi ám ảnh của các em khi học môn toán. Nhờ áp dụng các phương pháp trên mà tôi thấy kết quả nâng lên đáng kể, từng bước các em nắm bắt phương pháp học cũng như kiến thức bị thiếu hụt trong nội dung bài học, chương học và đặc biệt các em yêu thích môn học này hơn. PHẦN III. KẾT LUẬN 1. Ý nghĩa. Để thực hiện dạy học có hiệu quả các phép tính về số thập phân cho học sinh lớp 5 thì người giáo viên cần: Giáo dục cho học sinh lòng yêu thích, say mê học toán: tạo ra không khí tự nhiên, thoải mái cho học sinh, tạo ra tình huống có vấn đề sau đó dẫn dắt học sinh tìm cách giải quyết. Xây dựng nề nếp học toán: Xây dựng cho học sinh những thói quen, cách học hợp lý, có trật tự, chú ý nghe giảng, hăng say phát biểu xây dựng bài, chia sẽ những ý kiến trong giờ học; lựa chọn đúng, hợp lý các thành viên trong Ban học tập... Phân hóa đối tượng học sinh trong quá trình dạy học, xác định những kiến thức mà học sinh mình đang gặp khó khăn khi thực hiện các phép tính về số thập phân. Vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp, hình thức dạy học, kỹ thuật dạy học, sử dụng thiết bị dạy học phù hợp đồng thời luôn quan tâm giúp đỡ học sinh kịp thời, động viên, khuyến khích học sinh, kích thích học sịnh tự tìm tòi, vận dụng vào thực tế một cách sáng tạo. Đặc biệt chú ý những lỗi học sinh hay mắc phải và khắc phục lỗi kịp thời trong khi thực hiện các phép tính về số thập phân ( đã trình bày trong phần biện pháp). 2. Khả năng ứng dụng và triển khai. Có thể vận dụng sáng kiến này trong việc rèn kĩ năng thực hiện các phép tính với số thập phân cho học sinh khối 5 Trường PTDTBT TH xã Bản Mế và vận dụng với các đơn vị trường bạn trong địa bàn huyện Si Ma Cai có cùng đối tượng học sinh. 3. Bài học kinh nghiệm. Để nâng cao hiệu quả khi dạy học toán nói chung và dạy học chương Số thập phân trong chương trình Toán lớp 5 nói riêng thì giáo viên cần lưu ý: Phải nắm vững nội dung, mục tiêu, yêu cầu bài học và cần xác định rõ trọng tâm của bài học. Nắm vững các đối tượng học sinh trong lớp, có kế hoạch giảng dạy phù hợp. Xây dụng kế hoạch dạy học một cách khoa học và sáng tạo, liên hệ thực tế. Đây là một trong những khâu cực kì quan trọng trong giảng dạy. Giáo viên phải biết vận dụng linh hoạt các hình thức học tập theo quy định hướng đổi mới phương pháp dạy học toán. Giáo viên cần phải chú ý đến ngôn ngữ diễn đạt của mình để thể hiện được rõ trọng tâm của bài dạy. Trong từng tiết học cần khắc sâu kiến thức bài giảng giúp mỗi học sinh đều hiểu và làm bài tập được ngay tại lớp. Đặc biệt chú trọng đến đối tượng học sinh yếu. Đối với cộng, trừ số thập phân giáo viên cần nhấn mạnh cách đặt tính và vị trí đặt dấu phẩy (các số cùng hàng đặt thẳng cột với nhau; dấu phẩy đặt thẳng cột với dấu phẩy). Phép nhân số tự nhiên với số thập phân hay số thập phân với số thập phân giáo viên cần khắc sâu cho học sinh biết cách đếm các chữ số của phần thập phân và cách đặt dấu phẩy ở tích chung. Đối với phép chia số thập phân thì có nhiều dạng: Ở mỗi dạng bài giáo viên cần rèn cho học sinh thành thạo cách chia qua nhiều bài tính cụ thể. Đối với mỗi phép tính giáo viên cần xác định đối tượng học sinh yếu và tìm nguyên nhân dẫn đến việc học sinh không theo kịp bài để có biện pháp giúp đỡ kịp thời để các em có điều kiện và niềm tin học tập các bài sau. Cần phải tạo không khí thoải mãi trong giờ học. Động viên khen thưởng kịp thời để các em có sự ham thích học Toán. Biết vận dụng vốn hiểu biết của học sinh để khai thác bài học được tốt. Phối hợp sự giúp đỡ từ gia đình, nhà trường. Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ mà bản thân tôi đúc kết được qua những năm giảng dạy. Rất mong được trao đổi của các bạn đồng nghiệp để ngày càng có thêm nhiều kinh nghiệm bổ ích. Vận dụng những kinh nghiệm quý báu để giáo dục các em học sinh thân yêu. Trong quá trình thực hiện không tránh khỏi những hạn chế sai sót. Tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp, bổ sung của các cấp quản lí, của đồng nghiệp để tôi hoàn thiện mình hơn, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học. Xin chân thành cảm ơn
Trang 14 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 5
Trang 2PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
Bậc Tiểu học là bậc học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng choviệc hình thành và phát triển nhân cách học sinh Môn toán cũng như nhữngmôn học khác cung cấp những tri thức khoa học ban đầu, những nhận thức vềthế giới xung quanh nhằm phát triển năng lực nhận thức, hoạt động tư duy vàbồi dưỡng tình cảm đạo đức tốt đẹp của con người
Tâm lý nhận thức của học sinh Tiểu học chủ yếu là tư duy trực quan cụ thể,
tư duy trừu tượng mới bắt đầu hình thành và phát triển ở các lớp cuối cấp songcòn ở mức độ đơn giản Khả năng phân tích, tổng hợp, khái quát hoá các dữ kiệncủa bài toán ở các em chưa cao
Môn toán lớp 5 có vị trí vô cùng đặc biệt vì nội dung dạy học Toán 5 làdạy học và ứng dụng những kiến thức, kỹ năng về số thập phân và bốn phép tínhvới số thập phân Để học tập có hiệu quả, học sinh phải huy động những kiếnthức về số tự nhiên, phân số, số đo đại lượng và các phép với các loại số này đãđược học từ các lớp dưới Ngược lại, khi học về số thập phân học sinh vừa hiểusâu sắc hơn các số đã học vừa được củng cố khắc sâu hơn những kiến thức đãhọc Như vậy, Toán 5 góp phần tạo điều kiện cho học sinh phát triển các kiếnthức, kỹ năng cơ bản của số học ngày càng sâu và rộng Khả năng ứng dụngtrong thực tế của số thập phân rất lớn nên sau khi học các phép tính với số thậpphân học sinh có thể giải được nhiều dạng bài toán thực tế gần gũi với đời sống
mà ở các lớp dưới các em chưa giải được
Trong các nội dung của môn Toán ở lớp 5 nói riêng thì nội dung về số thập phân là một nội dung quan trọng và khó nhất đối với học sinh Nội dung này có
khối lượng kiến thức lớn và khá trừu tượng Thực tế cho thấy rằng khi học vềnội dung này, đặc biệt khi học về các phép tính với số thập phân rất nhiều họcsinh gặp khó khăn
Trong những năm qua thực tế tại đơn vị trường mà gần 100% học sinh làngười dân tộc thiểu số, phụ huynh học sinh rất ít quan tâm và đầu tư đến việchọc của con em mình Vì vậy, để duy trì sĩ số, nâng cao tỷ lệ chuyên cần, giáodục cho các em có những kỹ năng sống cơ bản cũng như nâng cao chất lượnggiáo dục đại trà và chất lượng giáo dục mũi nhọn là cả một vấn đề cần giảiquyết Tuy nhiên, những năm gần đây nhờ sự chỉ đạo sát sao của phòng giáodục, ban giám hiệu nhà trường, sự nỗ lực của giáo viên và sự quan tâm của xã
Trang 3hội nên các em đi học đã đầy đủ hơn, chất lượng giáo dục đại trà và mũi nhọn đãđược nâng lên rất nhiều
Trong những năm qua, giáo viên đã có những biện pháp nhằm giúp họcsinh có kĩ năng thực hiện 4 phép tính với số thập phân nhưng vẫn còn một sốhọc sinh chưa thành thạo trong khi làm bài, đặt tính chưa chuẩn khi cộng, trừ sốthập phân, hay nhầm lẫn trong lúc tính toán, chưa xác định dấu phẩy ở tích khinhân số thập phân với số thập phân, thường hay quên nhớ khi tính, quên thựchiện bước tính khi nhân với thừa số có số 0, có em chưa nắm được cách chia sốthập phân, ước lượng thương trong phép chia còn chậm Để việc học tập của họcsinh khối 5 nói riêng và học sinh tiểu học nói chung có hiệu quả góp phần vàoviệc giáo dục, đào tạo các em học sinh nơi vùng đặc biệt khó khăn trở thànhnhững công dân hữu ích, mạnh dạn, tự tin trong học tập Vì thế năm học 2018 -
2019 tôi chọn đề tài “Kĩ năng tính về số thập phân cho học sinh lớp 5” làm đề
tài nghiên cứu của tôi
PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Cơ khoa học.
Môn toán có khả năng giáo dục rất lớn trong việc rèn luyện phương pháp suynghĩ, phương pháp suy luận lôgíc, thao tác tư duy cần thiết để con người phát triểntoàn diện, hình thành nhân cách tốt đẹp cho con người trong thời đại mới
Muốn học sinh Tiểu học học tốt được môn Toán thì mỗi người giáo viênkhông phải chỉ truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã có sẵn trong Sách giáokhoa, trong các sách hướng dẫn và thiết kế bài giảng một cách rập khuôn, máymóc làm cho học sinh học tập một cách thụ động Nếu chỉ dạy học như vậy thìviệc học tập của học sinh sẽ diễn ra thật đơn điệu, tẻ nhạt và kết quả học tập sẽthực không cao Nó là một trong những nguyên nhân gây ra cản trở việc đào tạocác em thành những con người năng động, tự tin, sáng tạo sẵn sàng thích ứngvới những đổi mới diễn ra hàng ngày
Mỗi dạng toán có một cách thực hiện khác nhau, song nhìn chung mỗi dạngtoán giúp các em rèn luyện khả năng quan sát, óc phán đoán Tóm lại học toán nóichung, giải toán nói riêng giúp cho học sinh phát triển toàn diện cả về đức, trí, thể,
mĩ Học toán làm cho học sinh phát triển toàn diện các năng lực một cách tựnhiên, giúp cho các em trao đổi kinh nghiệm tương tác lẫn nhau, từ đó các em tiếpthu kiến thức một một cách dễ dàng Tính toán một cách nhanh nhẹn
Trang 42 Cơ sở thực tiễn.
Môn Toán là một môn học đồng hành với các em theo suốt cả quá trình họctập, nó có tầm quan trọng rất lớn trong cuộc sống hàng ngày của các em Là mộtmôn học học giúp học sinh rèn luyện năng lực suy nghĩ và phát triển trí tuệ
Đối với học sinh tiểu học thì tư duy trực quan và hình tượng chiếm ưu thếhơn Nhận thức của các em chủ yếu là nhận thức trực quan cảm tính Các em lĩnhhội kiến thức, quy tắc, khái niệm toán học và thực hành thao tác đều dựa trên bàitoán mẫu cụ thể, diễn đạt bằng lời lễ đơn giản Khả năng phân tích, tổng hợp làm
rõ mối quan hệ giữa kiến thức này với kiến thức khác trong quá trình lĩnh hội kiếnthức mới cũng như trong quá trình thực hành chưa sâu sắc Năng lực phán đoán,suy luận còn thấp Nhưng đến giai đoạn lớp 4, 5, đặc biệt là lớp 5 các em đã có sựphát triển mạnh mẽ về tư duy trừu tượng Đặc biệt này là cơ sở thuận lợi để hình
thành khái niệm toán học mới, hình thành loại số mới - Số thập phân.
Số thập phân là loại toán mới đối với các em cho nên việc hình thành khái
niệm Số thập phân là công việc rất khó khăn Để phù hợp với tư duy trực quancủa lứa tuổi việc hình thành số thập phân và các phép tính đối với số thập phânphải trải qua nhiều bước khác nhau trong đó chủ yếu là dụa vào phép đo đạilượng, trước hết là số đo đọ dài Trong thực tế giảng dạy của phần lớn giáo viên,tôi việc học sinh tự chiếm lĩnh nội dung kiến thức một cách chủ động và phát huytính tích cực của mình trong quá trình học còn hạn chế
Để nâng cao chất lượng dạy học cũng như phát huy tính tích cực của học
sinh trong dạy học toán nói chung và trong dạy học phần số thập phân nói riêng
là một việc làm rất cần thiết đối với mỗi giáo viên Trong quá trình giảng dạy vànghiên cứu về số thập phân tôi rút ra một số kinh nhiệm giúp học sinh học tốt hơnphần toán học này trong chương trình lớp 5
3 Thực trạng.
Thông thường trình độ của các em phát triển không đồng đều, dù các emhọc chung một lớp, một giáo viên giảng dạy, có em nắm bắt kiến thức và xử lírất nhanh nhưng cũng có nhiều em xử lí rất chậm làm cho giáo viên rất khó khăntrong khi giảng dạy
Thực tế trong quá trình giảng dạy giáo viên đã vận dụng linh hoạt cácphương pháp, hình thức dạy học, kỹ thuật dạy học khác nhau trong một tiết họccũng như trong cả năm học và nhận thấy học sinh đã nắm được kiến thức cơ bản
và có các kỹ năng tính toán cần thiết Tuy nhiên, các em chưa được thuần thục,
Trang 5còn hay mắc sai lầm khi tính toán, vận dụng do một số nguyên nhân sau:
+ Về phía giáo viên: Do chủ quan nghĩ rằng các em đã làm tốt các phép tínhvới số tự nhiên dần đến khi hướng dẫn học sinh thực hiện các phép tính với sốthập phân thường để học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức dẫn đến một số sai sótnhư: đặt tính chưa thẳng cột dẫn đến sai kết quả (cộng, trừ), khi thực hiện nhânquên nhớ, quên viết thêm chữ số 0 khi nhân với thừa số có chữ số 0 ở giữa,nhầm lẫn nhiều nhất là ở phép chia (quên dấu phẩy, quên thêm 0 vào bên phảiphần thập phân của số bị chia khi gạch dấu phẩy ở cả số bị chia lẫn số chia), …+ Về phía học sinh: Việc nhận thức về vị trí, vai trò của môn học của các
em còn chưa sâu sắc, các em chưa chú trọng vào môn học Tinh thần thái độ họctập của các em còn chưa tự giác, chủ động Kỹ năng thực hiện phép cộng, trừ,nhân, chia các số tự nhiên còn hạn chế Việc lĩnh hội nắm bắt kiến thức của các em
ở các nội dung trước còn chưa đầy đủ, chưa vững chắc, chẳng hạn như: Kỹ năngchia nhẩm, kỹ năng ước lượng thương trong phép chia còn chậm, yếu do chưathuộc bảng nhân, chia và còn thiếu kinh nghiệm Việc thực thành luyện tậprèn luyện kỹ năng chưa thường xuyên
+ Về phía phụ huynh học sinh: mặt bằng dân trí của một bộ phận người dâncòn hạn chế nên chưa quan tâm nhắc nhở con cái học hành Ngoài ra, một số họcsinh ở cách xa trường, gia đình gặp hoàn cảnh khó khăn (gần 100% học sinhthuộc diện hộ nghèo), các em lớp 5 đã lớn đến mùa vụ thường phải giúp bố mẹlàm việc nên ảnh hưởng đến tỉ lệ chuyên cần do đó ảnh hưởng không nhỏ đếnchất lượng học tập nhất là môn toán
Kết quả khảo sát chất lượng đầu năm học 2018-2019:
Tổng số học sinh
Kỹ năng tínhtoán, vận dụng tốt
Kỹ năng tính toán
tốt
Kỹ năng tính toáncòn hạn chếSố
lượng Tỉ lệ
Sốlượng Tỉ lệ
Sốlượng Tỉ lệ
4 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
a) Giải pháp1: Giáo dục học sinh lòng yêu thích, say mê toán học
Để thực hiện được việc này một cách có hiệu quả, trước hết giáo viên cầntạo ra một không khí tự nhiên, thoải mái cho lớp học để các em cảm nhận được
“Mỗi ngày đến lớp, đến trường là một ngày vui” Nội dung dạy học Toán đều cónhững chương, những bài gần gũi với đời sống hằng ngày, phù hợp với từng đối
Trang 6tượng tạo điều kiện để tất cả các em đều có thể tự tìm được cách giải quyết vấn
đề Khi hướng dẫn học sinh tìm tòi kiến thức mới, giáo viên cần luôn tạo ranhững tình huống có vấn đề dẫn học sinh đến những thắc mắc để rồi muốn tìmcách giải quyết
Bên cạnh đó giáo viên dành thời gian tiết hoạt động tập thể cuối tuần kể chocác em nghe một số câu chuyện về các danh nhân, người nổi tiếng trong lĩnh vựctoán học, kể các câu chuyện về các bạn nhỏ có hoàn cảnh khó khăn vẫn cố gắnghọc tập, nhằm bồi dưỡng cho học sinh sự cố gắng vươn lên trong học tập từ
đó sẽ có lòng say mê học toán
Ngay trong tuần ôn tập nói về vai trò và tác dụng của toán học đối với cuộcsống và con người: giúp con người rèn luyện cách suy nghĩ tư duy độc lập chomỗi công việc khác nhau rất có ích cho mỗi con người Nhờ các công thức toánhọc mà chúng ta có thể có được cuộc sống hiện đại với các tiện nghi máy mócphục vụ cho mọi nhu cầu của con người Trong toán 5 có nhiều vấn đề liên quanđến thực tế mà các em có thể giúp cha mẹ ngay từ bây giờ: giúp cha mẹ tínhtoán diện tích ruộng nương, tính số lương thực thu được xem có cao hơn vụ mùatrước hay không? vì sao cao hơn? Hỗ trợ cha mẹ trong việc nâng cao chấtlượng cuộc sống
Bên cạnh đó, giáo viên cũng giúp học sinh hiểu rằng toán học là một trongnhững nhân tố rất quan trọng đối với mỗi người Ngoài việc cung cấp cho tanhững ý niệm, kỹ năng, thói quen cần thiết cũng góp phần hoàn thiện nhân cáchcon người, thì toán học có vai trò rất quan trọng trong việc phát triển tư duy củamổi người (tư duy logic và ngôn ngử chính xác, suy đoán và tưởng tượng, tưduy thuật giải, tư duy hình tượng…) theo hướng tích cực và góp phần giải quyếtnhu cầu thực tế Những kiến thức về số tự nhiên, phân số, số thập phân và các kỹnăng tính toán cơ bản (cộng, trừ, nhân, chia) vốn hay được sử dụng trong cuộcsống hàng ngày
Từ sự yêu thích và thái độ học tập tích cực đối với môn Toán, khơi dậyniềm đam mê, hứng thú trong học tập để học sinh dần hình thành thói quen tựhọc và có trách nhiệm hơn trong học tập
b) Giải pháp 2: Xây dựng nề nếp học toán
Xây dựng cho học sinh những thói quen, cách học hợp lí có trật tự để manglại hiệu quả cao trong học tập nhất là trong học Toán Ngay từ đầu năm họchướng cho học sinh bầu chọn Hội đồng tự quản lớp gồm các bạn có ý thức tốt hỗ
Trang 7trợ giáo viên trong việc quản lớp cũng như các hoạt động của lớp, sau đó lựachọn các thành viên trong Ban học tập là những học sinh có ý thức học tập tốtphụ trách việc theo dõi, kiểm tra, đôn đốc các bạn trong 15 phút đầu giờ họcbuổi sáng cũng như buổi chiều
+ Ở lớp: Trong các tiết học bài mới, giáo viên dành thời gian mở rộng kiếnthức, đưa ra nhiều bài tập đồng dạng để rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thứcmới cho học sinh
Đối với các quy tắc thực hiện các phép tính với số thập phân, tôi cho họcsinh nhắc lại nhiều lần và thuộc ngay trước khi chuyển sang phần luyện tập-thực hành Ban học tập sẽ có trách nhiệm nhắc nhở và kiểm tra các quy tắc nàytrong thời gian tự học
Thường xuyên nhắc nhở các em tập trung chú ý nghe giảng và ghi chép đầy
đủ các cách làm bài ngắn gọn mà thầy giáo hướng dẫn ra vở nháp Có thắc mắchay điều gì chưa hiểu cứ mạnh dạn hỏi để thầy giáo giảng lại (Có thể hỏi bạntrong giờ ra chơi) Chú ý nghe thầy giáo sửa bài và ghi lại bài sửa cụ thể, rõ ràngvào giấy nháp để tham khảo khi có bài tập đồng dạng Khi các em hiểu bản chấtbài toán, các em sẽ thấy thích thú vì có thể áp dụng bài toán đó trong thực tếcuộc sống
Trong thời gian học môn Toán ở buổi 2 tôi dành nhiều thời gian giúp đỡ nhữnghọc sinh gặp khó khăn và giao thêm một số bài tập có yêu cầu cao hơn cho những
em hoàn thành tốt bài trong vở bài tập
Tổ chức thi đua trong tổ, nhóm, cá nhân, tôi thường theo dõi sát sao mọi sựtiến bộ dù là nhỏ nhất của học sinh để có những lời động viên, khuyến khích kịpthời đó để các em cố gắng vươn lên rèn luyện và học tập
+ Ở nhà: Hướng dẫn học sinh đọc trước bài học mới trong sách giáo khoa
để biết bài học mới sẽ học gì và cần những kiến thức cũ nào có liên quan Họcthuộc các quy tắc của bài cũ và các kiến thức cũ có liên quan Rèn cho các emthói quen trước khi tự học ở nhà học thuộc kiến thức bài cũ, xem lại bài thầygiáo hướng dẫn và bài sửa ở nháp, đọc kĩ yêu cầu của bài tập rồi mới làm bài
Có thể tìm thêm các bài tập đồng dạng trong quyển Cùng ôn tập Toán 5 làmthêm để rèn kỹ năng tính toán cho bản thân
Trang 8Học sinh làm bài khảo sát nghiêm túc, thực chất
c) Giải pháp 3: Rèn kĩ năng tính cho học sinh
Rèn kỹ năng tính cho học sinh trong suốt quá trình học tập nhằm giúp họcsinh tính nhanh, tính đúng các phép tính vận dụng vào giải toán có lời văn, tínhgiá trị biểu thức, giải toán hình, …
Khi tổ chức dạy học các bài phần lý thuyết tôi lựa chọn phương pháp, hìnhthức tổ chức dạy học phù hợp với nội dung từng bài học, phù hợp với từng đốitượng học sinh Nội dung dạy học đảm bảo tính hệ thống theo mức độ tăng dần(từ dễ đến khó) Sau mỗi bài học, tôi luôn khắc sâu kiến thức trọng tâm của bài,lựa chọn xem cần củng cố khắc sâu phần nào để tránh sai lầm không đáng có khicác em vận dụng thực hành
Thường xuyên kiểm tra nhận xét việc nắm kiến thức và rèn kỹ năng của họcsinh để có sự điều chỉnh, giúp đỡ phù hợp
Thường xuyên quan tâm đến từng đối tượng học sinh, đồng thời phải độngviên, khuyến khích học sinh kịp thời khi thấy học sinh có sự tiến bộ Tạo điềukiện để học sinh được thực hành luyện tập thường xuyên
Trang 9Hình ảnh bài làm của học sinh
Buổi chiều, củng cố kiến thức kĩ năng cho học sinh tôi lựa chọn những dạngtoán cơ bản, dạng toán học sinh thường mắc sai lầm để hướng dẫn học sinh rènluyện kỹ năng Khi lựa chọn nội dung ôn tập, cần đưa ra những nội dung thậtgần gũi đối với đời sống hằng ngày của các em để từ đó các em nhận thấy sự cầnthiết phải trau dồi kiến thức của môn học, thấy được vai trò của môn học trongviệc học tập các môn học khác và trong đời sống thực tiễn
Để giải được bất kì dạng toán nào đạt kết quả thì các em phải có kĩ năngthực hiện bốn phép tính cơ bản Tôi luôn dành nhiều thời gian cho việc rèn kĩnăng thực hiện bốn phép tính cơ bản (cộng, trừ, nhân, chia) từ thực tế giảng dạytôi thấy học sinh thường mắc phải các sai lầm sau:
Trang 10nguyên, phần thập phân thẳng phần thập phân, dấu phẩy thẳng dấu phẩy, đếnquy trình tính phải cẩn thận thì mới tập được cho các em kĩ năng tính toán thànhthạo, chính xác Những chi tiết dù rất nhỏ nhưng nếu giáo viên chú ý sửa saithường xuyên, uốn nắn kịp thời thì dần dần trở thành thói quen, tạo ý thức tốtcho các em tính toán
Hình ảnh hướng dẫn học sinh cộng, trừ số thập phân
Khi tính toán phải thực hiện phép tính từ phải sang trái, dấu phẩy hạ thẳng cột,nhắc nhở nhiều lần sẽ giúp học sinh hình thành khả năng tính toán Giáo viên có thểluyện cho học sinh bằng nhiều cách: lúc đầu giáo viên đặt tính cho học sinh tính, sau
đó giáo viên cho phép tính rồi học sinh tự đặt tính và tính, cuối cùng cho các em thửlại kết quả tính để tạo thói quen tự kiểm tra kết quả của mình cũng như củng cố sâuhơn mối quan hệ giữa phép cộng và phép trừ số thập phân
(Ví dụ minh chứng đính kèm)
* Với phép tính nhân
+ Sai do quên nhớ: Khi thực hiện nhân số thập phân học sinh thường mắc
sai lầm nhất là quên nhớ khi nhân dẫn đến kết quả sai
Ví dụ:
Tính đúng:
75, 3
1, 6 4518 753120,48
Tính sai:
75, 3
1, 6 4508 753120,38
Để khắc phục điều này vào thời gian ôn tập buổi 2 tôi ra thêm các bài tậpdạng nhân số thập phân có nhớ để học sinh làm thêm, sau đó gọi một số em
�
Trang 11thường xuyên quên nhớ lên bảng làm và để cả lớp cùng phát hiện nhắc nhởnhiều lần để bản thân học sinh cũng như cả lớp tránh được lỗi sai này, dần dầncác em tự tạo cho mình thói quen nhớ khi tính toán có nhớ.
Hình ảnh học sinh làm bài trên bảng
+ Sai do xác định vị trí dấu phẩy sai: sai lầm này học sinh dễ mắc phải nhất
do nhầm lẫn với cách đặt dấu phẩy ở phép cộng trừ hoặc do các em chưa nhớ kĩquy tắc Để khắc phục sai lầm này ngay từ bài đầu tiên của phép nhân sau khi hìnhthành cách nhân tôi luôn đề nghị giáo viên chủ nhiệm cho học sinh ghi nhớ cáchnhân ngay tại lớp và cho thêm một số ví dụ vận dụng nhấn mạnh cách đặt dấu phẩy
để học sinh ghi nhớ cách đặt dấu phẩy Học xong bài nhân số thập phân với số thậpphân tôi luôn đề nghị giáo viên chủ nhiệm cho học sinh so sánh hai dạng nhân vànhấn mạnh cách xác định dấu phẩy để học sinh thực hiện thành thạo
2060 1236 144,20
+ Sai lầm khi nhân viết tích riêng không đúng hàng: do khi thực hiện
phép nhân với thừa số có chữ số 0 ở giữa các em quên không viết thêm chữ số 0
ở hàng chục
x x