Đổi mới kiểm tra đánh giá và phương pháp dạy học môn Địa Lí

- Hiện nay dạy học đợc coi là quá trình phát triển của bản thân học sinh HS,việc học tập không chỉ là quá trình lĩnh hội các kiến thức có sẵn, mà còn là quá trìnhHS tự khám phá, tự phát

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

DỰ ÁN PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC

TRUNG HỌC CƠ SỞ - II

CỤC NHÀ GIÁO VÀ CÁN BỘ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Sửa ngày 2- 7- 09/ Lần 5- MP sửa

PHỤ LỤC Tài liệu tập huấn giáo viên THCS ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

VÀ ĐỔI MỚI ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP

CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ

MÔN ĐỊA LÍ

(Tài liệu lưu hành nội bộ)

Hà nội 6- 2009

(Đức 30-6-2009 MP 1/7/09)

- Tính tích cực (TTC) trong hoạt động học tập về thực chất là TTC nhận thức,

đặc trng ở khát vọng hiểu biết, cố gắng trí tuệ và nghị lực cao trong quá trình chiếm

lĩnh tri thức (những tri thức mà loài ngời đã tích luỹ đợc; khám phá những hiểu biếtmới đối với bản thân)

2 Phơng pháp tích cực

- Phơng pháp tích cực (PPTC) là một thuật ngữ rút gọn đợc dùng ở nhiều nớc đểchỉ những phơng pháp giáo dục / dạy học theo hớng phát huy tính tích cực, chủ động,sáng tạo của ngời học

- “Tích cực” trong PPTC đợc dùng với nghĩa là hoạt động, chủ động, trái nghĩa vớikhông hoạt động, thụ động chứ không dùng theo nghĩa trái với tiêu cực

- PPTC hớng tới việc hoạt động hoá, tích cực hoá hoạt động nhận thức của ngờihọc, nghĩa là tập trung vào phát huy tính tích cực của ngời học, chứ không phải tậptrung vào phát huy TTC của ngời dạy, đành rằng để dạy học theo PPTC thì GV phải

nỗ lực nhiều so với dạy theo PP thụ động

3 Những dấu hiệu đặc trng của dạy học tích cực

3.1 Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của HS

- GV là ngời tổ chức và chỉ đạo các hoạt động

- HS là đối tợng của hoạt động dạy, đồng thời là chủ thể của hoạt động học(thông qua các hoạt động => tự lực khám phá và chiếm lĩnh kiến thức)

3 2 Chú trọng rèn luyện phơng pháp tự học

- Rèn luyện PP học tập cho HS vừa là một biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học,

vừa là một mục tiêu dạy học

- Trong các PP học thì cốt lõi là PP tự học

3 3 Tăng cờng dạy và học cá thể , phối hợp với dạy và học hợp tác

3 4 Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò

Trớc đây GV giữ độc quyền đánh giá Trong PPTC, GV phải hớng dẫn HS phát triển

kĩ năng tự đánh giá để tự điều chỉnh cách học và tạo điều kiện để HS đợc tham gia đánh giálẫn nhau

Phụ lục 2:

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIấN QUAN ĐẾN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ĐỊA LÍ

1 Vì sao phải đổi mới PPDH Địa lí?

- Hiện nay dạy học đợc coi là quá trình phát triển của bản thân học sinh (HS),việc học tập không chỉ là quá trình lĩnh hội các kiến thức có sẵn, mà còn là quá trình

HS tự khám phá, tự phát hiện, tự tìm đến với kiến thức mới nhờ sự hớng dẫn, giúp đỡ,

tổ chức các hoạt động học tập của giáo viên (GV) Vì vậy, day học ngày nay khôngcòn đơn thuần chỉ là việc truyền đạt kiến thức của GV cho HS, mà phải tạo ra nhữngcơ hội để phát triển ở học sinh khả năng tự tìm kiếm , xử lí và thu thập thông tin, nóicách khác là phải rèn luyện cho học sinh khả năng tự học để họ có thể tự bổ sungkiến thức của mình và có khả năng học tập suốt đời

- Trong mối quan hệ giữa ba thành tố của quá trình dạy học: mục tiêu (MT) –nội dung (ND) và phơng pháp (PP) thì phơng pháp dạy học phải nhằm thực hiện mụctiêu và phụ thuộc vào nội dung dạy học

- Trớc những yêu cầu của xã hội, thời đại và sự phát triển của khoa học - kĩthuật, mục tiêu dạy học của môn Địa lí ngày nay không đơn thuần chỉ là cung cấpkiến thức và rèn luyện kĩ năng địa lí cho học sinh (HS), mà qua đó phải góp phần cùngvới các môn học khác đào tạo ra những con nguời có năng lực hành động; tính sángtạo, năng động, tính tự lực và trách nhiệm; năng lực cộng tác làm việc, năng lực vậndụng kiến thức, kĩ năng để giải quyết những tình huống, vấn đề của cuộc sống, xãhội

Để đạt đợc mục tiêu nói trên, nội dung dạy học Địa lí ở trờng THCS cũng đã có

sự thay đổi, một số nội dung mới đợc đa vào chơng trình, vì vậy chơng trình hiện hành toàn diện và cập nhật hơn so với chơng trình cũ

Đồng thời với sự thay đổi nội dung chơng trình (CT),việc thể hiện nôị dung

ch-ơng trình trong sách giáo khoa (SGK) Địa lí của các lớp cũng có sự đổi mới, SGK không chỉ còn là tài liệu trình bày kiến thức để HS dựa vào đó mà trả lời các câu hỏi

GV nêu ra trên lớp, ghi nhớ, kiểm tra, thi cử, mà đợc biên soạn theo hớng tạo điều kiện để GV tổ chức các hoạt động học tập tự giác, tích cực, độc lập của HS Bên cạnh việc cung cấp kiến thức, SGK cũng chú trọng đến cách thức làm việc để HS có thể tự khám phá, lĩnh hội kiến thức

Sự thay đổi của MT và ND dạy học đòi hỏi phơng pháp dạy học (PPDH) cũng phải thay đổi cho phù hợp, chỉ khi ngời giáo viên địa lí chuyển từ dạy học theo kiểu liệt kê, mô tả và thông báo - tái hiện sang một theo kiểu dạy học mới đòi hỏi học sinh phải làm việc nhiều hơn, suy nghĩ nhiều hơn thì khi đó mới có thể phát triển ở HS các năng lực t duy, sáng tạo và năng lực hành động nh mục tiêu dạy học đã xác định ,

đồng thời mới đảm bảo đợc nội dung dạy học

2 Quan điểm đổi mới PPDH Địa lớ THCS

1 Đổi mới phương phỏp dạy học Địa lớ (PPDHĐL) theo định hướng tớch cực hoỏ

hoạt động học tập của HS khụng cú nghĩa là loại bỏ cỏc PPDH hiện cú (hay cũn gọi

là cỏc PPDH truyền thống) và thay vào đú là cỏc PPDH mới ( hay cũn gọi là PPDH hiện đại)

2 Đổi mới PPDH khụng chỉ là đổi mới PP dạy (cỏch dạy) của thầy mà cũn phải quan

tõm đến PP học (cỏch học) của trũ, phải dạy cỏch tự học cho HS.

3 Cần đa dạng hoỏ cỏc hỡnh thức dạy – học (cỏ nhõn, theo nhúm, theo lớp; học trong lớp và trờn thực địa …)

4 Đổi mới PPDH phải chỳ ý tới đặc trưng về nội dung và phương phỏp của mụn học

5 Đổi mới PPDH phải đi đụi với đổi mới đỏnh giỏ kết quả học tập (ĐGKQHT) của

HS và sử dụng TBDH

3 Định hướng đổi mới PPDH

- Luật Giỏo dục, điều 28.2: “Phương phỏp giỏo dục phổ thụng phải phỏt huy tớnh tớchcực, tự giỏc, chủ động, sỏng tạo của học sinh; phự hợp với đặc điểm của từng lớp học,mụn học; bồi dưỡng phương phỏp tự học, rốn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tỏc động đến tỡnh cảm, đem lại niềm vui, hứng thỳ học tập cho học sinh”

- Định hướng đổi mới PPDH Địa lớ “Tớch cực hoỏ hoạt động học tập của HS nhằm phỏt huy tớnh tớch cực chủ động của HS trong học tập"

- Cốt lừi của đổi mới phương phỏp dạy học là giỳp HS hướng tới hoạt động học tập chủ động, chống lại thúi quen học tập thụ động

4 Một số giải phỏp đổi mới PPDH Địa lớ ở THCS

- Đổi mới trong việc soạn giỏo ỏn => Thiết kế kế hoạch bài học

- Đổi mới trong tổ chức dạy học trờn lớp:

+ Tổ chức và hướng dẫn HS hoạt động với cỏc phương tiện dạy học địa lớ (PTDHĐL)

+ Tổ chức, hướng dẫn HS thu thập, xử lớ thụng tin trong SGK và trỡnh bày lại+ Tổ chức hoạt động của HS theo những hỡnh thức học tập khỏc nhau

- Cải tiến cỏc phương phỏp dạy học truyền thống theo định hướng đổi mới, đồng thời tăng cường ỏp dụng cỏc phương phỏp, hỡnh thức tổ chức dạy học mới

5 Xác định mục tiêu của bài học

Xác định mục tiêu (MT) của bài là bớc đầu tiên, cũng là bớc quan trọng nhất khithiết kế giáo án MT cần chỉ ra chính xác và cụ thể những gì mà HS phải đạt đợc saubài học đó, MT cũng cần đợc diễn đạt nh thế nào để dễ dàng xác định đợc rằng mụctiêu đã đạt đợc hay cha Trên cơ sở nội dung của mỗi bài, GV cần nêu lên một cách

cụ thể về các mặt kiến thức, kĩ năng, thái độ mà HS cần có đợc sau bài học đó

Mục tiêu của dạy học địa lí hiện nay không chỉ nhằm làm cho HS hiểu và ghi nhớkiến thức, mà còn phải biết vận dụng kiến thức, biết cách làm việc (các thao tác) vớicác phơng tiện học tập và biết vận dụng các thao tác t duy để phát hiện và giải quyếtvấn đề, để tự chiếm lĩnh kiến thức Do đó, GV cần sử dụng các động từ khi xác định

MT bài học (động từ hoá mục tiêu) Nh vậy MT bài học phải vừa phản ánh quá trìnhnhận thức bài học của HS, vừa thể hiện cả kết quả của quá trình đó

6 Thiết kế kế hoạch bài học

- Kế hoạch bài học là bản thiết kế các hoạt động dạy học của GV và HS nhằm đạt

đợc mục tiêu và thực hiện đợc nội dung bài học

- Thiết kế kế hoạch bài học có thể đợc tiến hành theo các bớc:

+ Xỏc định mục tiờu bài học (Sử dụng động từ/ động từ hoỏ mục tiờu)

+ Xỏc định cỏc kiến thức trọng tõm/ nội dung chớnh

+ Thiết kế cỏc hoạt động của GV và HS (Căn cứ vào mục tiờu, nội dung và PTDH)

Phụ lục 3:

VỀ MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM ĐỔI MỚI

1 Những điểm mới trong việc sử dụng các PPDH theo định hớng đổi mới

- Các PPDH truyền thống đợc cải tiến nhằm phát huy tính tích cực học tập của HS

- Tăng cờng sử dụng các PPDH có nhiều khả năng phát huy tính tích cực học tập của HS

- Phối hợp linh hoạt giữa các PPDH truyền thống với các PPDH hiện đại

- Việc sử dụng các PPDH đợc thực hiện theo một quy trình nhất định nhằm nâng cao hiệu quả của việc sử dụng các PPDH

– tái hiện.:

thầy chủ

động thông báo những kiến thức

đã chuẩn bịsẵn và HS thụ động táihiện lại kiến thức

GV sử dụng

hệ thống câu hỏi để dẫn dắt, chỉ

đạo HS tìm hiểu và lĩnhhội nội dung của bài học

Cách thức/

hệ thống các cách sử dụng PTTQ

để phát hiện, khai thác và lĩnhhội

biết và cái cha biết, chuyển HS vào tình huống có vấn đề , kích thích

họ tự lực, chủ động

và có nhu cầu mong muốn giải quyết vấn

đề

Phơng pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ là PP tổchức cho

HS học tập theo các nhóm nhỏ

để giải quyết các vấn đề / thực hiện các nhiệm

vụ có liên quan đến nội dung bài học

Quy trình - Bớc 1: Mở - Bớc 1: - Bớc 1: - Bớc 1: - Bớc 1:

- Bớc 2:

Làm việc với tài liệu mới

- Bớc 3:

Luyện tập/

củng cố

GV nêu nộidung cần tìm hiểu

- Bớc 2:

GV nêu câuhỏi và HS tìm câu trả

lời

- Bớc 3:

GV tóm tắt

và chuẩn xác kiến thức

Giới thiệu/tìm hiểu về PTTQ

-Bớc 2:

Quan sát các PTTQ

và rút ra những đặc

điểm,thuộc tính, dấu hiệu của các đối t-ợng, hiện t-ợng Địa lí

-Bớc 3: Nêu

biểu tợng, khái niệm

địa lí trên cơ sở các

đặc điểm, thuộc tính, dấu hiệu;

vận dụng kiến thức

để giải thích đặc

điểm của các đối t-ợng, hiện t-ợng Địa lí

Đặt vấn đề (tạo tình huống có vấn đề)

- Bớc 2:

Giải quyết vấn đề

- Bớc 3:

Tổng hợp kết quả cuả

các nhóm

-Bớc 4:

GV tóm tắt

ý kiến phảnhồi từ các nhóm và chốt lại những nội dung chủ yếu

3 Các mức độ của dạy học giải quyết vấn đề

Mức độ Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

- Hiểu đợc cách đặt giả thuyết

3 Nghiên cứu - Cung cấp thông tin tạo tình

huống, đề xuất, gợi ý hớngphát hiện vấn đề

- PP thuyết trỡnh: Trước và trong khi thuyết trỡnh, cần nờu lờn những vấn đề, tỡnh

huống hoặc cõu hỏi cú liờn quan đến nội dung thuyết trỡnh, nhằm kớch thớch tư duy, định hướng hoạt động nhận thức của HS

- PP đàm thoại: Cần tăng cường sử dụng PP đàm thoại gợi mở và nõng cao chất

lượng của cỏc cõu hỏi

- PP trực quan: Sử dụng cỏc PTTQ cần theo một quy trỡnh hợp lớ để cú thể khai

thỏc tối đa kiến thức từ cỏc PTTQ Cần chuẩn bị cõu hỏi/ hệ thống cõu hỏi dẫn dắt HSquan sỏt và tự khai thỏc kiến thức

- PPDH phỏt hiện và giải quyết vấn đề: Mấu chốt của PPDH phỏt hiện và giải

quyết vấn đề là tạo ra cỏc tỡnh huống cú vấn đề phự hợp với trỡnh độ nhận thức của HS

- PPDH hợp tỏc theo nhúm nhỏ: Khụng phải bài học nào cũng thớch hợp với việc

tổ chức cho HS làm việc theo nhúm Cần lưu ý trỏch nhiệm của cỏ nhõn trong nhúm

Phụ lục 4:

GIỚI THIỆU MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MỚI

Chỳng ta thấy, cú nhiều cỏch dạy học khỏc nhau Nếu lấy “giảng để dạy” thỡngười ta thường dựng phương phỏp thuyết trỡnh; nếu lấy “hỏi để dạy” thỡ người tathường dựng phương phỏp vấn – đỏp; cũn lấy “làm để dạy” thỡ người ta thường tổchức cỏc hoạt động cho người học Và, người ta đó sử dụng nhiều cỏch dạy học khỏcnữa, chẳng hạn như: dạy học theo mục tiờu, dạy học theo tỡnh huống, dạy học giảiquyết vấn đề, dạy học tương tỏc, dạy học khỏm phỏ,… Trong thời kỡ mở cửa và hộinhập, nhiều phương phỏp dạy học mới được du nhập và sử dụng, chẳng hạn như: dạyhọc theo dự ỏn, dạy học theo hợp đồng, dạy học theo gúc,…

1 Dạy học theo dự ỏn

- Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học, trong đó học sinh thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, gắn với thực tiễn, kết hợp lí thuyết với thực hành, tự lực lập kế hoạch, thực hiện và đánh giá kết quả Hình thức làm việc chủ yếu là theo nhóm,kết quả dự án là những sản phẩm hành động có thể giới thiệu đợc

- Một trong những quan điểm xây dựng và phát triển chơng trình môn Địa lí ở trờngTHPT là tăng tính hành dụng, tính thực tiễn của chơng trình và quan tâm đến nhữngvấn đề về địa lí địa phơng; vì vậy Địa lí là môn học mà nội dung gắn bó chặt chẽ vớithực tiễn Đặc biệt chơng trình Địa lí lớp 12 (Địa lí Việt Nam) đề cập một cách khá

đầy đủ về đặc điểm tự nhiên, dân c, kinh tế, các vùng lãnh thổ củaViệt Nam Ngoài

ra, chơng trình còn dành một thời gian thích hợp cho phần địa lí địa phơng (tỉnh/thànhphố)

- Từ đặc trng nội dung môn học cho thấy hình thức dạy học theo dự án có thể sửdụng đợc và sử dụng có hiệu quả trong giảng dạy và học tập Địa lí Hình thức dạy họcnày sẽ tạo điều kiện cho học sinh gắn với thực tiễn, kết hợp lí thuyết với thực hành và

vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết một số vấn đề trong thực tiễn; từ đó gópphần hình thành và phát triển các năng lực của học sinh nh năng lực hoạt động, thamgia, hoà nhập với cộng đồng và biết vận dụng kiến thức, kĩ năng của môn Địa lí đểgiải quyết những vấn đề đặt ra trong cuộc sống.

- Ô nhiễm do sử dụng thuốc trừ sâu, phân bón

* Bớc 2: Các nhóm xây dựng kế hoạch làm việc

- Xác định mục đích khảo sát

- Lựa chọn địa điểm khảo sát (mang tính điển hình)

- Dự kiến công việc và xác định phơng pháp tiến hành

* Bớc 3: Thực hiện

HS làm việc nhóm theo kế hoạch; các nhóm có thể làm các công việc sau:

- Khảo sát thực tế và ghi chép lại hiện trạng của môi trờng (hiện trạng suy thoái,

ô nhiễm ; nguyên nhân; hậu quả; đề xuất biện pháp giải quyết)

Dạy học theo hợp đồng là cỏch tổ chức học tập, trong đú HS làm việc theo “mộtgúi cỏc nhiệm vụ” trong một khoảng thời gian nhất định Sinh viờn chủ động xỏc địnhkhoảng thời gian và thứ tự thực hiện cỏc nhiệm vụ Mỗi hợp đồng phải bao gồm cỏcnhiệm vụ bắt buộc và nhiệm vụ tự chọn Tuỳ theo nội dung bài học của từng mụn học

mà tổ chức dạy học theo hợp đồng cho phự hợp Vớ dụ như cỏc giờ thực hành, ụn tập,luyện tập, học kiến thức mới,…

Bước 3: Tổ chức kớ kết và thực hiện hợp đồng.

Bước 4: Tổ chức nghiệm thu hợp đồng (trao đổi, chia sẻ ; thực hiện linh hoạt)

3 Dạy học theo gúc

- Là một mụi trường học tập với cấu trỳc được xỏc định cụ thể

- Kớch thớch HS tớch cực hoạt động, thụng qua hoạt động mà học tập

- Đa dạng về nội dung và hỡnh thức hoạt động

- Được tổ chức với mục đớch để HS được thực hành, khỏm phỏ và thử nghiệm qua mỗi hoạt động

=> Học theo gúc: Một hỡnh thức tổ chức hoạt động học tập theo đú HS thực hiện cỏc nhiệm vụ khỏc nhau tại cỏc vị trớ cụ thể

Vớ dụ về gúc học tập:

- Gúc mĩ thuật: Nơi để học sinh tới vẽ, thiết kế, ….

- Gúc trải nghiệm: Trang bị nhiều đồ dựng học tập cho HS thử nghiệm, hoạt

động, nghiờn cứu,… (sỏi đỏ, nam chõm, tay lỏi,…)

- Gúc thảo luận: Nơi HS cú thể tới để bàn luận, núi chuyện,…

- Gúc đọc: Nơi HS tới để tự đọc thầm (Yờu cầu cú nhiều sỏch, bỏo, tài liệu,…).

4 Dạy học vi mụ

Dạy học vi mụ được khởi xướng từ trường Đại học Stanford (Hoa Kỡ) vào năm

1963 với mục đớch là để bồi dưỡng GV mới vào nghề một cỏch cấp tốc và hiệu quảhơn cỏch làm truyền thống Dạy học vi mụ được coi là một phương phỏp đào tạo lấyhoạt động của người học làm trung tõm rất hiệu quả trong việc đào tạo, bồi dưỡng GVnắm chắc từng kĩ năng riờng biệt, hỡnh thành cỏc năng lực của nghề dạy học

Ngời ta chọn từng đoạn ngắn từ 15 đến 20 phút trong các tiết học ở phổ thông docác giáo viên già dặn kinh nghiệm hoặc các giáo viên tập sự tiến hành – cũng có thể

là tiết tập dạy của giáo sinh – với dụng ý rèn luyện cho học viên một kĩ năng, nănglực xác định trong hệ thống các năng lực s phạm của chơng trình đào tạo Bài họcngắn đợc ghi hình, phát lại trên màn hình với số lần cần thiết để từng nhóm học viên,dới sự hớng dẫn của giảng viên, tập dợt quan sát sâu sắc, phân tích tỉ mỉ, thảo luận rútkinh nghiệm, đề xuất cải tiến theo hớng vận dụng những kiến thức lí luận đã học Phơng án đã sửa chữa đợc một vài học viên trong nhóm thể hiện, đợc ghi hình, đem

ra phân tích, thảo luận lần thứ hai, qua đó sinh viên thấy đợc mình trên màn hình, tự

đánh giá mức độ đạt đợc và những điểm yếu cần rèn luyện tiếp

Chu trình trên có thể đợc tái diễn nhiều lần, theo nhóm hoặc từng cá nhân, cho đếnkhi học viên làm chủ đợc kĩ năng, năng lực s phạm cần rèn luyện

Camera, đầu video, tivi là những phơng tiện thuận lợi cho dạy học vi mô Không cócác phơng tiện này cũng có thể tiến hành những bài học ngắn có quan sát, ghi chép,thảo luận, sau đó tập dạy lại trớc nhóm hoặc tập dạy một mình để rút kinh nghiệm.Ghi hình là phơng tiện phản hồi giàu thông tin và hiệu quả cao, giúp cho học viên tựsoi, tự thấy mình trong hành động, điều chỉnh các hành vi ứng xử s phạm, tự đánh giáthành tích tập dợt rèn luyện của mình Nếu đầy đủ phơng tiện, dạy học vi mô sẽ trởthành phơng thức tự đào tạo theo nhu cầu và khả năng của mỗi học viên Dạy học vimô khắc phục đợc tình trạng chỉ thiên về lí thuyết, giúp cho học viên hình thành vàphát triển các năng lực nghề nghiệp một cách tuần tự, vững chắc, chuẩn bị cho giáoviên có thể đơng đầu với thực tế lớp học

Trong khi vận dụng dạy học vi mô cần đề phòng khuynh hớng rập khuôn, máymóc, buộc mọi giáo viên phải hành động theo một mẫu cứng nhắc, ngăn cản sự hìnhthành phong cách s phạm của mỗi cá nhân Cũng cần đề phòng sai lầm chia cắt quátrình rèn luyện năng lực nghề nghiệp thành những mảnh vụn rời rạc; phải tôn trọngtính hệ thống có chủ định, hớng tới hình thành những năng lực cơ bản đòi hỏi ở mộtgiáo viên

PHẦN HAI:

ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP ĐỊA LÍ

Ở TRUNG HỌC CƠ SỞ

Phụ lục 1:

QUAN NIỆM VỀ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ

Trong quỏ trỡnh dạy học, kiểm tra, đỏnh giỏ (KTĐG) là một hoạt động tất yếu,khụng thể thiếu Trong đú, KT là hoạt động thu thập thụng tin về mức độ thực hiệnmục tiờu, từ đú đỏnh giỏ hiệu quả hoạt động dạy học và giỏo dục Căn cứ mục tiờudạy học để quyết định nội dung, hỡnh thức KTĐG

Do đú, cú thể quan niệm KTĐG như sau:

- KT là thu thập thụng tin từ riờng lẻ đến hệ thống về kết quả thực hiện mục tiờudạy học; ĐG là xỏc định mức độ đạt được trong việc thực hiện mục tiờu dạy học; ĐG

đúng hay chưa đúng tùy thuộc ở mức độ khách quan, chính xác của KT;

- KTĐG phải căn cứ mục tiêu dạy học, mục tiêu giáo dục, cụ thể là căn cứchuẩn kiến thức, kỹ năng và yêu cầu về thái độ của học sinh (HS) đã được quy địnhtrong Chương trình giáo dục phổ thông (CTGDPT); KT và ĐG là 2 khâu trong mộtquy trình thống nhất nhằm xác định kết quả thực hiện mục tiêu dạy học, trong đó KT

là khâu đi trước (không KT thì không có căn cứ ĐG, chỉ KT không ĐG thì khôngthực hiện được mục tiêu của hoạt động KTĐG);

- Trong quá trình dạy và học, phải kết hợp ĐG của GV và tự đánh giá của HS đểphát huy vai trò tích cực, chủ động trong học tập (biết mình đang ở loại nào, có nhữngmạnh yếu nào và phải vươn lên với mức độ nào?);

- KTĐG chỉ có hiệu lực sư phạm thuyết phục và thân thiện khi bảo đảm yêu cầukhách quan, chính xác, công bằng, động viên HS phát huy vai trò tích cực, chủ động,sáng tạo trong học tập, rèn luyện ĐG dễ dãi, cao hơn thực tế sẽ đi đến triệt tiêu độnglực phấn đấu vươn lên và ngược lại ĐG khắt khe quá mức hoặc với thái độ kém thânthiện sẽ ức chế tình cảm trí tuệ, giảm vai trò tích cực, chủ động, sáng tạo của HS.Tùy theo mục tiêu ĐG, khi ĐG có thể dựa trên kết quả định tính (dựa vào nhậnxét) hoặc kết quả định lượng (dựa vào chỉ số số lượng) Hoạt động ĐG có 2 chứcnăng cơ bản: Xác định kết quả đạt được của việc thực hiện mục tiêu dạy học vàthông báo cho người dạy, người học (là các chủ thể của hoạt động dạy học), cụthể là xác định mức độ thực hiện chuẩn kiến thức, kỹ năng của CTGD mà HS đạtđược khi kết thúc một giai đoạn học tập (bài, chương, chủ điểm, lớp, cấp học )

Phụ lục 2:

VAI TRÒ CỦA KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ

+ KTĐG là hoạt động không thể thiếu nhằm xác định hiệu quả thực hiện mục tiêudạy học, từ đó định hướng và thúc đẩy GV đổi mới PPDH, thúc đẩy HS đổi mới PPHTnhằm nâng cao chất lượng thực hiện mục tiêu giáo dục

+ Thông qua KTĐG để:

Tạo điều kiện cho GV nắm được tình hình học tập, mức độ phân hoá về trình

độ học lực của HS trong lớp, từ đó có biện pháp giúp đỡ HS yếu kém và bồi dưỡng

HS giỏi; giúp GV điều chỉnh, hoàn thiện PPDH;

Giúp cho HS biết được khả năng học tập của mình so với yêu cầu của CT; xácđịnh nguyên nhân thành công cũng như chưa thành công, từ đó điều chỉnh PPHT;phát triển kỹ năng tự đánh giá;