Phát triển đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề tỉnh phú thọ theo chuẩn nghề nghiệp (tt)

Đến nay, có nhiều công trình nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề nhưng chưa có nghiên cứu nào về phát triển đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề của tỉnh Phú Thọ theo ch

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM – ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

Người hướng dẫn khoa học:

1 PGS.TS Trần Khánh Đức

2 GS TSKH Nguyễn Văn Hộ

Phản biện 1: Phản biện 2: Phản biện 3:

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường họp tại Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên

vào hồi … giờ … ngày … tháng… năm 2019

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia;

- Trung tâm Học liệu - ĐHTN

- Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên

LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

1 Nguyễn Xuân Thành (2013), "Nâng cao chất lượng đào tạo nghề của các Trung tâm dạy nghề công lập tỉnh Phú

nghiệp", Tạp chí Giáo dục, số đặc biệt tháng 7/2017

4 Nguyễn Xuân Thành (2017), "Đào tạo, bồi dưỡng giáo

viên dạy nghề theo tiêu chuẩn, tiêu chí hiện hành", Tạp chí Giáo dục, số đặc biệt tháng 8/2017

5 Nguyễn Xuân Thành (2017), "Tuyển dụng và sử dụng hiệu quả đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề phù hợp

với chuẩn nghề nghiệp", Tạp chí Giáo dục và Xã hội,

tháng 10/2017

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trước sự phát triển của khoa học và công nghệ, trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cuộc cách mạng 4.0 thì vai trò của giáo dục và đào tạo nói chung và giáo dục nghề nghiệp nói riêng vô cùng quan trọng Các nước phát triển trên thế giới đều đầu tư vào giáo dục, đào tạo nhằm tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ mục tiêu phát triển bền vững Trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực, đào tạo nghề có vị trí cực kỳ quan trọng, tạo ra đội ngũ công nhân kỹ thuật lành nghề, có kỹ năng và thái độ nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu về lao động trong xã hội Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014 khẳng định:

“Phát triển hệ thống giáo dục nghề nghiệp mở, linh hoạt, đa dạng

theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội

nhập quốc tế…”

Tỉnh Phú Thọ đã chú trọng chỉ đạo mở rộng cơ cấu ngành, nghề; phát triển quy mô đào tạo, đảm bảo chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực của địa phương Tuy nhiên, đội ngũ giáo viên dạy nghề của tỉnh vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của đào tạo nghề nghiệp Do đó, việc phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề theo chuẩn đang là vấn đề cấp bách

Đến nay, có nhiều công trình nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề nhưng chưa có nghiên cứu nào về phát triển đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề của tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp

Vì vậy, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Phát triển đội ngũ

giáo viên các trường dạy nghề tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp”

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Đội ngũ nhà giáo trong các cơ sở giáo

dục nghề nghiệp Tỉnh Phú Thọ

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề tỉnh

Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề theo hướng chuẩn hóa dựa trên lý thuyết quản lý nguồn nhân lực thì sẽ xây dựng được đội ngũ giáo viên dạy nghề đạt được các tiêu chí của chuẩn nghề nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nghề, đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực nước ta hiện nay

5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

5.1 Địa bàn nghiên cứu: Các trường cao đẳng và trung cấp nghề

Phú Thọ

5.2 Khách thể điều tra, khảo sát:

- Khách thể điều tra: Cán bộ, giáo viên các trường dạy nghề tỉnh Phú Thọ

- Phạm vi khảo sát: Một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp tỉnh Phú Thọ

5.3 Thời gian nghiên cứu: Luận án được sử dụng thông tin, dữ liệu

trong giai đoạn 2015-2018

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

6.1 Nghiên cứu xây dựng cơ sở lý luận về phát triển đ ộ i n g ũ gi á o

v i ê n dạy nghề theo chuẩn dựa trên khung lý thuyết quản lý nguồn nhân lực

6.2 Khảo sát thực trạng đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề Phú Thọ 6.3 Đề xuất các biện pháp phát triển đ ội ngũ giáo viên các trường dạy

nghề Phú Thọ theo chuẩn

6.4 Khảo nghiệm và thử nghiệm các biện pháp đã đề xuất

7 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp luận nghiên cứu

Nghiên cứu được dựa trên các quan điểm duy vật biện chứng

và lịch sử; quan điểm cơ bản của Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng

- Tiếp cận quản lý nguồn nhân lực

7.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận;

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn;

+ Phương pháp điều tra;

+ Phương pháp chuyên gia;

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm;

+ Phương pháp khảo nghiệm và thử nghiệm

- Phương pháp thống kê và xử lý thông tin: Sử dụng thống kê toán học, phần mềm SPSS 20.0 để xử lý và biểu diễn kết quả nghiên cứu khảo sát

8 Các luận điểm bảo vệ

8.1 Trong giai đoạn hiện nay, phát triển đội ngũ giáo viên các trường

dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp là yêu cầu cấp thiết cần được các cấp lãnh đạo quan tâm nhằm tạo được đội ngũ nhân lực sư phạm đạt chuẩn, phù hợp với xu thế chuẩn hóa giáo viên trong giáo dục nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu đào tạo nhân lực phục vụ phát triển kinh tế-

xã hội ở nước ta

8.2 Tuy đã có những bước phát triển tiến bộ nhưng đội ngũ giáo viên

các trường dạy nghề Tỉnh Phú thọ còn nhiều hạn chế so với chuẩn nghề nghiệp

8.3 Các biện pháp được đề xuất dựa trên lý thuyết quản lý nguồn

nhân lực và phù hợp với thực tiễn ở địa phương có tính cần thiết và khả thi cao, đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề Tỉnh Phú Thọ hiện nay

9 Đóng góp mới của luận án

9.1 Về lý luận: Làm rõ cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên các

trường dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp trước yêu cầu chất lượng nguồn nhân lực của nước ta

9.2 Về thực tiễn: Phân tích rõ thực trạng đội ngũ giáo viên của các

trường nghề tỉnh Phú Thọ hiện nay so với chuẩn nghề nghiệp Các biện pháp đề xuất giúp cho việc phát triển đội ngũ giáo viên của các trường dạy nghề tỉnh Phú Thọ đảm bảo đạt chuẩn nghề nghiệp

9.3 Làm tài liệu tham khảo

Chương 3: Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường nghề tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG DẠY NGHỀ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những nghiên cứu trên thế giới

1.1.1.1 Những nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề

Nâng cao chất lượng giáo viên là vấn đề được các nhà khoa học, các chuyên gia giáo dục học quan tâm nghiên cứu Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu riêng về phát triển đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề một cách rõ nét mà chỉ thể hiện trong một số nghiên cứu về đội ngũ giáo viên và phát triển đội ngũ giáo viên nói chung

1.1.1.2 Những nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên các trường

dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp

Các nghiên cứu trên thế giới về phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề nói riêng cho thấy: (1) Chất lượng đội ngũ giáo viên luôn

có ý nghĩa quyết định chất lượng đào tạo của cơ sở giáo dục và chất lượng học sinh (2) Việc bồi dưỡng để phát triển đội ngũ giáo viên được coi là nhiệm vụ quan trọng của các cấp quản lý nhà nước (3) Chuẩn nghề nghiệp giáo viên của các bậc đào tạo được xác định làm căn cứ

để đào tạo và bồi dưỡng giáo viên (4) Các quốc gia đều có nhiều chính sách phù hợp để hỗ trợ nâng cao kiến thức, bồi dưỡng giáo viên của các cơ sở giáo dục, đào tạo

1.1.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam

1.1.2.1 Những nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề

Ở nước ta trong những năm gần đây, nhiều đề tài và đề án nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên, giáo viên dạy nghề đã, đang được và áp dụng trong thực tiễn Các nghiên cứu đã đề cập đến nhiều vấn đề thuộc lĩnh vực đào tạo nghề, đưa ra nhiều biện pháp quản lý, phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề

1.1.2.1 Những nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp

Các nghiên cứu trong và ngoài nước đã tiếp cận theo nhiều hướng, nhiều bình diện khác nhau, đều quan tâm đến góc độ quản lý giáo dục Tuy nhiên ít đề cập các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp Các tác giả đã tiếp cận theo các hướng:

1 Phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo nói chung và giáo dục nghề nghiệp nói riêng

2 Nghiên cứu dưới góc độ quản lý nguồn nhân lực sư phạm của hệ thống trường lớp theo hướng chuẩn nghề nghiệp nhằm nâng cao năng lực của đội ngũ giáo viên

3 Cần nghiên cứu đề xuất hệ thống các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp mới

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Nhà trường và trường dạy nghề

Trong phạm vi đề tài này, có thể hiểu khái niệm trường dạy nghề như sau: Trường dạy nghề là cơ sở giáo dục nghề nghiệp bậc học cao đẳng, trung cấp nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân có nhiệm vụ đào tạo đội ngũ nhân lực trực tiếp cho sản xuất, kinh doanh

và dịch vụ, có năng lực hành nghề tương ứng với trình độ đào tạo, đáp ứng theo yêu cầu của các tổ chức, đơn vị hoạt động trong mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội

1.2.2 Đội ngũ và đội ngũ giáo viên dạy nghề

Đội ngũ là một nhóm người được tổ chức và tập hợp thành một lực lượng để thực hiện một hay nhiều chức năng, có thể cùng hay không cùng nghề nghiệp nhưng đều trong một tổ chức và có chung một mục đích nhất định

Khái niệm đội ngũ giáo viên dạy nghề có thể hiểu như sau: Đội ngũ giáo viên dạy nghề là một tập hợp những nhà giáo thực hiện nhiệm vụ giảng dạy các môn kỹ thuật nghề, lý thuyết chuyên môn và hướng dẫn thực hành nghề và giáo dục học sinh trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, được tổ chức thành một lực lượng cùng chung một nhiệm vụ là thực hiện các mục tiêu giáo dục nghề nghiệp đặt ra

1.2.3 Chuẩn và chuẩn nghề nghiệp giáo viên dạy nghề

Chuẩn nghề nghiệp giáo viên dạy nghề là văn bản pháp quy quy định những yêu cầu cơ bản về phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, năng lực dạy học, năng lực giáo dục,… đối với giáo viên dạy nghề nhằm đáp ứng yêu cầu về mục tiêu của từng bậc đào tạo

1.2.4 Phát triển

Phát triển là biểu hiện sự thay đổi, sự tăng tiến cả về số lượng lẫn chất lượng của sự vật, hiện tượng, của con người trong cộng đồng

và trong xã hội

1.2.5 Phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp

Phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp

là quá trình tác động của nhà quản lý các cấp đến đội ngũ giáo viên ở các trường dạy nghề thông qua việc lập quy hoạch, kế hoạch phát triển, tổ chức chỉ đạo thực hiện các công tác tạo nguồn, đào tạo, bồi dưỡng, tuyển dụng và đãi ngộ, sử dụng, sàng lọc… giáo viên dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp nhằm thực hiện tốt các chức năng,

nhiệm vụ của nhà trường

1.3 Đặc điểm nghề nghiệp của đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp

1.3.1 Đặc điểm lao động nghề nghiệp của giáo viên các trường dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp

1.3.1.1 Nhiệm vụ, chế độ làm việc của giáo viên các trường dạy nghề

a Nhiệm vụ chung của giáo viên dạy nghề: Theo Luật Giáo dục nghề nghiệp, nhiệm vụ và quyền hạn của nhà giáo dạy nghề có

10 nhiệm vụ

b Nhiệm vụ cụ thể của giáo viên theo bậc đào tạo nghề: Thông

tư số 07/2017/TT-BLĐTBXH ngày 10/3/2017 đã quy định nhiệm vụ

cụ thể cho mỗi bậc đào tạo với mức độ khác nhau với yêu cầu về trình độ và năng lực chuyên môn khác nhau nhằm phù hợp nội dung, chương trình đào tạo nghề của hệ thống giáo dục nghề nghiệp

1.3.1.2 Đặc điểm lao động nghề nghiệp của giáo viên các trường dạy nghề

a Vị trí, chức năng của giáo viên dạy nghề:

- Vị trí: Đội ngũ giáo viên dạy nghề có vị trí rất quan trọng

trong hoạt động giáo dục nghề nghiệp, có ý nghĩa quyết định chất lượng lao động kỹ thuật trong xã hội

- Chức năng: Truyền thụ kiến thức văn hoá, kỹ thuật cơ sở như

hình hoạ, vẽ kỹ thuật, điện kỹ thuật và chuyên môn nghề nghiệp như lý thuyết nghề, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp cho học sinh, sinh viên; có trách nhiệm giáo dục phẩm chất đạo đức, thái độ và hành vi giúp đỡ họ trưởng thành

b Đặc điểm lao động của giáo viên dạy nghề

- Trình độ văn hoá tốt nghiệp THPT và trình độ đào tạo chuyên

môn bậc đại học phải là trình độ tối thiểu của người giáo viên dạy nghề

- Cơ cấu ngành nghề đào tạo hình thành đội ngũ giáo viên dạy

nghề theo các lĩnh vực khoa học - công nghệ

- Kiến thức và năng lực sư phạm hiện đại có vai trò quyết định

đến năng lực hoạt động của người giáo viên dạy nghề

- Giáo viên dạy nghề phải sử dụng thành thạo công nghệ dạy

học hiện đại

- Người giáo viên dạy nghề cần có năng lực trong việc kiểm

tra, đánh giá kết quả học tập của người học

- Trình độ nhận thức xã hội, ngoại ngữ trở thành nhân tố quan

trọng trong quá trình đào tạo và phát triển nghề nghiệp của giáo viên dạy nghề

1.3.2 Yêu cầu chuẩn nghề nghiệp đối với đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề

1.3.2.1 Yêu cầu về năng lực chuyên môn

1 Tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn

2 Tiêu chuẩn về Trình độ ngoại ngữ

3 Tiêu chuẩn về Trình độ tin học

1.3.2.2 Yêu cầu về năng lực sư phạm

1 Tiêu chuẩn về Trình độ nghiệp vụ sư phạm và thời gian tham gia giảng dạy

2 Tiêu chuẩn về Chuẩn bị hoạt động giảng dạy

3 Tiêu chuẩn về Thực hiện hoạt động giảng dạy

4 Tiêu chuẩn về Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của người học

5 Tiêu chuẩn về Quản lý hồ sơ dạy học

6 Tiêu chuẩn 6 về Xây dựng chương trình, biên soạn giáo trình, tài liệu giảng dạy

7 Tiêu chuẩn về Xây dựng kế hoạch, thực hiện các hoạt động giáo dục

8 Tiêu chuẩn về Quản lý người học, xây dựng môi trường giáo dục, học tập

9 Tiêu chuẩn về Hoạt động xã hội

1.3.2.3 Yêu cầu về năng lực phát triển nghề nghiệp của giáo viên dạy nghề

1 Tiêu chuẩn về Học tập, bồi dưỡng nâng cao

2 Tiêu chuẩn về Phát triển năng lực nghề nghiệp cho người học

3 Tiêu chuẩn về Nghiên cứu khoa học

(Theo quy định tại Thông tư số 08/2017/TT-BLĐTBXH ngày 10/3/2017 của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội)

1.3.4 Chuân nghề nghiệp giáo viên dạy nghề

Theo Luật Giáo dục nghề nghiệp có các tiêu chuẩn sau:

a) Phẩm chất, đạo đức;

b) Đạt trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn và nghiệp

vụ (theo bậc đào tạo);

c) Có đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp;

d) Có lý lịch rõ ràng

1.4 Phát triển đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp theo mô hình quản lý nguồn nhân lực

1.4.1 Một số mô hình quản lý nguồn nhân lực

- Mô hình Martin Hilb (mô hình những người chịu trách nhiệm)

- Mô hình ombrun

- Mô hình Havard

- Mô hình Guest

- Mô hình Warwick

* Mô hình Leonard Nadle

Leonard Nadle đề xuất mô hình quản lý nguồn nhân lực với 3 nội dung chính, gồm: Phát triển nguồn nhân lực; sử dụng nguồn nhân lực; tạo môi trường làm việc

Mỗi mô hình đều có những đặc điểm riêng về nội dung, phương pháp do với cách tiếp cận khác nhau và đều có những ưu điểm nhất định khi áp dụng trong từng điều kiện trong thực tiễn Tuy nhiên, mô hình Leonard Nadle cho thấy phù hợp nhất với hướng tiếp cận nghiên cứu phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp hiện nay ở nước ta Vì vậy, nghiên cứu vận dụng các thành tố cơ bản theo mô hình Leonard Nadle có thể xem là phù hợp nhất trong các mô hình đã phân tích trên

1.4.2 Mục đích và ý nghĩa của phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp

- Phát triển đội ngũ giáo viên theo chuẩn nhằm kiện toàn đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo nghề ngày càng tăng

- Phát triển đội ngũ giáo viên theo chuẩn nhằm kết nối chặt chẽ giữa trường dạy nghề và các doanh nghiệp, các đơn vị về đào tạo lao động

- Phát triển đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề theo chuẩn nâng cao chất lượng đào tạo nghề là để đáp ứng nhu cầu của các tổ chức sử dụng lao động

- Phát triển đội ngũ giáo viên theo chuẩn nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các trường dạy nghề

- Phát triển đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp là thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về giáo dục nghề nghiệp

- Phát triển đội ngũ giáo viên theo chuẩn góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội và nhu cầu học nghề của người dân