Phát triển đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp

11.1. Về lý luận: Luận văn đã nghiên cứu một cách có hệ thống về lý luận phát triển đội ngũ giáo viên ở bậc Tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp. Các khái niệm cơ bản về Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học; Các nội dung phát triển đội ngũ giáo viên (GV) trường tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp đã được trình bày khá chi tiết. Đặc thù và yêu cầu về phẩm chất đạo đức, kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ sư phạm của giáo viên Tiểu học; Những yếu tố khách quan và chủ quan tác động tới phát triển đội ngũ giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp GV tiểu học đã được xác định khá rõ ràng. Đó là những luận cứ khoa học để nghiên cứu thực trạng và đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trường tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp trong giai đoạn hiện nay.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ NGA

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TIỂU HỌC TRẦN QUỐC TOẢN, THÀNH PHỐ BẮC NINH,

TỈNH BẮC NINH THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2018

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ NGA

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TIỂU HỌC TRẦN QUỐC TOẢN, THÀNH PHỐ BẮC NINH,

TỈNH BẮC NINH THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 8 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: TS Phạm Tuấn Anh

HÀ NỘI - 2018

LỜI CẢM ƠN

Tác giả luận văn xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô trong Ban Giám hiệu Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc Gia Hà Nội; cùng các cán bộ, giảng viên đã giảng dạy, hướng dẫn, giúp đỡ trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận văn này Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Phạm Tuấn Anh, người hướng dẫn khoa học, đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả luận văn trong suốt quá trình nghiên cứu

Xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Bắc Ninh, Ban Giám hiệu trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh; cùng toàn thể cán bộ, giáo viên, nhân viên Nhà trường đã tạo những điều kiện thuận lợi và phối hợp để tác giả hoàn thành hoàn thành công trình nghiên cứu của mình

Tác giả xin tri ân sự quan tâm, động viên của gia đình, người thân trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu để có được kết quả hôm nay!

Hà nội, ngày tháng 5 năm 2018

Tác giả luận văn

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO

1.3 Vị trí, vai trò của giáo dục tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân 14

1.4 Phát triển đội ngũ giáo viên Tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp 14

1.4.2 Tuyển chọn đội ngũ giáo viên tiểu học đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp 21

1.4.3 Sử dụng đội ngũ giáo viên tại trường tiểu học 22

1.4.4 Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp

24

1.4.5 Kiểm tra, đánh giá đội ngũ giáo viên trường tiểu học theo chuẩn

2.1.3 Khái quát về đặc điểm kinh tế, văn hóa - xã hội ở thành phố Bắc Ninh 38

2.2 Khái quát về giáo dục & đào tạo nói chung và giáo dục tiểu học nói

2.2.1 Khái quát về phát triển giáo dục và đào tạo ở tỉnh Bắc Ninh 39

2.2.2 Khái quát về giáo dục tiểu học ở tỉnh Bắc Ninh 40

2.3 Khái quát về Trường tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh,

2.5 Thực trạng đội ngũ giáo viên ở trường Tiểu học Trần Quốc Toản - 57

thành phố Bắc Ninh - tỉnh Bắc Ninh

2.5.2.Trình độ đào tạo của giáo viên trường tiểu học Trần Quốc Toản 61

2.5.3 Kết quả đánh giá đội ngũ giáo viên trường tiểu học Trần Quốc Toản

2.6 Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên ở trường Tiểu học Trần

Quốc Toản theo Chuẩn nghề nghiệp

63

2.6.1.Thực trạng nhận thức tầm quan trọng của Chuẩn nghề nghiệp giáo

2.6.2 Thực trạng quy hoạch đội ngũ GV tại trường Tiểu học Trần Quốc

2.6.3 Thực trạng tuyển chọn và sử dụng đội ngũ GV tại trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp 67 2.6.4 Thực trạng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ GV tại trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp 70 2.6.5 Thực trạng kiểm tra, đánh giá đội ngũ GV tại trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp 73 2.6.6 Thực trạng xây dựng môi trường và thực hiện chính sách, chế độ đãi

ngộ đối với đội ngũ GV tại trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc

Ninh

76

2.7 Đánh giá chung về đội ngũ giáo viên và công tác phát triển đội ngũ giáo

viên trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh 78

82

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 82

3.2 Một số biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên ở trườngTiểu học

Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo chuẩn nghề

nghiệp

83

3.2.1 Tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức về Chuẩn nghề nghiệp

3.2.2 Xây dựng quy hoạch và kế hoạch phát triển đội ngũ giáo viên theo

3.2.3 Sử dụng đội ngũ giáo viên phù hợp, bảo đảm phát huy tối đa năng

3.2.4 Đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên nhằm đạt và trên

3.2.5 Tăng cường rà soát, kiểm tra, đánh giá giáo viên theo quy định của

3.2.6 Xây dựng môi trường và chính sách phát triển đội ngũ giáo viên 95

3.3 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 100

3.3.1.Kết quả khảo nghiệm về mức độ cấp thiết của các biện pháp đã đề xuất 100

3.3.2.Kết quả khảo nghiệm về mức độ khả thi của các biện pháp đã đề xuất 101

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Trang

Bảng 2.1 Số lớp và HS Trường Tiểu học Trần Quốc Toản, TP Bắc

Ninh từ năm học 2016 - 2017 đến năm học 2017 - 2018

Bảng 2.4 Kết quả xếp loại về năng lực của HS trường tiểu học Trần

Quốc Toản, TP Bắc Ninh năm học 2017 - 2018

48

Bảng 2.5 Kết quả xếp loại phẩm chất của HS trường tiểu học

Trần Quốc Toản, TP Bắc Ninh năm học 2017 - 2018

48

Bảng 2.6 Bảng kết quả đánh giá thường xuyên các môn học và

HĐGD của HS trường tiểu học Trần Quốc Toản, TP Bắc Ninh năm học 2016 - 2017

49

Bảng 2.7 Bảng thống kê kết quả thi đạt danh hiệu HS giỏi của HS

trường tiểu học Trần Quốc Toản năm học 2016 - 2017

51

Bảng 2.8 Bảng thống kê kết quả đánh giá thường xuyên các môn

học và HĐGD của HS trường tiểu học Trần Quốc Toản năm học 2017 - 2018

52

Bảng 2.9 Bảng thống kê kết quả thi đạt danh hiệu HS giỏi của HS

trường tiểu học Trần Quốc Toản năm học 2017 - 2018

54

Bảng 2.10 Bảng thống kê số lượng CBQL, GV và nhân viên

trường tiểu học Trần Quốc Toản, TP Bắc Ninh

57

Bảng 2.11 Tình hình số lượng CBQL, GV, nhân viên cần có theo số lớp

thực tế tại trường Tiểu học Trần Quốc Toản, TP Bắc Ninh

58

Biểu đồ 2.1 Cơ cấu giới tính của ĐNGV trường tiểu học Trần Quốc

Toản, TP Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh

59

Biểu đồ 2.2 Cơ cấu độ tuổi của ĐNGV trường tiểu học Trần Quốc

Toản, TP Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh

60

Bảng 2.12 Trình độ đào tạo của CBQL, GV và nhân viên

trường Tiểu học Trần Quốc Toản, TP Bắc Ninh

61

Bảng 2.13 Kết quả đánh giá, xếp loại ĐNGV trường Tiểu học Trần 61

Quốc Toản theo Chuẩn nghề nghiệp năm học 2016 - 2017 Bảng 2.14 Kết quả khảo sát về thời kỳ quy hoạch đội ngũ GV

trường tiểu học Trần Quốc Toản

64

Bảng 2.15 Kết quả khảo sát về công tác xây dựng quy hoạch, lập kế

hoạch phát triển ĐNGV trường tiểu học Trần Quốc Toản theo Chuẩn nghề nghiệp

65

Bảng 2.16 Kết quả khảo sát về công tác công tác tuyển chọn, sử dụng

giáo viên trường tiểu học Trần Quốc Toản, TP Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp

67

Bảng 2.17 Kết quả khảo sát về công tác công tác ĐT, BD GV

trường tiểu học Trần Quốc Toản, TP Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp

70

Bảng 2.18 Kết quả khảo sát về chất lượng chương trình bồi dưỡng

các GV trường tiểu học Trần Quốc Toản đã tham gia

71

Bảng 2.19 Kết quả khảo sát về chất lượng chương trình bồi dưỡng

cho GV của trường tiểu học Trần Quốc Toản

72

Bảng 2.20 Kết quả khảo sát về công tác kiểm tra, đánh giá đội ngũ

giáo viên của trường tiểu học Trần Quốc Toản theo Chuẩn nghề nghiệp

74

Bảng 2.21 Kết quả khảo sát về điều kiện, môi trường để phát triển

giáo viên trường tiểu học Trần Quốc Toản, TP Bắc Ninh đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp

76

Bảng 3.1 Đánh giá của CBQL, chuyên viên Phòng GD&ĐT TP.Bắc

Ninh; CBQL, GV trường tiểu học Trần Quốc Toản về mức độ cấp thiết của các biện pháp

100

Bảng 3.2 Đánh giá của CBQL, chuyên viên Phòng GD&ĐT TP.Bắc

Ninh; CBQL, GV trường tiểu học Trần Quốc Toản về mức độ khả thi của các biện pháp

101

Bảng 3.3 Tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện

pháp phát triển đội ngũ GV trường tiểu học Trần Quốc Toản theo Chuẩn nghề nghiệp

102

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục là sự nghiệp quan trọng của đất nước và được coi là nền tảng của

sự phát triển đất nước trong thời kỳ mới Điều 2 Luật Giáo dục 2005 (sửa đổi năm

2009) đã ghi: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

Đất nước ta đang bước vào thời kỳ hội nhập và phát triển, việc đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát triển đất nước là nhiệm vụ quan trọng của ngành giáo dục và đào tạo Nghị quyết số 29/NQ-TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng đã khẳng định: “Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục có vai trò quyết định chất lượng giáo dục, trong đó đội ngũ các thầy cô giáo ở các nhà trường nói chung và trong trường tiểu học nói riêng quyết định trực tiếp đến chất lượng giáo dục”

Trong trường Tiểu học, thầy cô giáo sẽ là lực lượng trực tiếp thực hiện chương trình giáo dục của cấp học Chất lượng giáo dục của nhà trường phần lớn

do đội ngũ giáo viên quyết định Do vậy mỗi nhà trường phải thường xuyên chú ý đến việc phát triển đội ngũ GV; công tác GD, ĐT, BD nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ lý luận và chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên Công tác đào tạo, bồi dưỡng ĐNGV có tầm quan trọng đặc biệt, nó là mắt xích quan trọng nhất trong hệ thống các hoạt động QL phát triển đội ngũ GV Nếu công tác này được chú trọng thì nhất định chất lượng dạy học và giáo dục của nhà trường sẽ được nâng cao

Năm 2007, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số BGDĐT ngày 4 tháng 5 năm 2007 về Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học đã thể hiện rõ 03 mục đích: i) Là “tấm gương” để mỗi người giáo viên tự soi, tự sửa, tự học, tự bồi dưỡng theo các tiêu chuẩn, tiêu chí của Chuẩn; ii) Làm cơ sở để các cơ sở bồi dưỡng xây dựng các chương trình bồi dưỡng theo Chuẩn nghề nghiệp; iii) Làm cơ sở để các cơ quan quản lý giáo dục xây dựng các chế độ, chính sách nhằm phát triển đội ngũ

14/2007/QĐ-Sau khi Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học được ban hành, thực hiện chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh, Phòng Giáo dục và Đào tạo Thành phố Bắc Ninh, Trường Trường Tiểu học Trần Quốc Toản đã nghiêm túc triển khai thực hiện Chuẩn nghề nghiệp giáo viên; đánh giá, xếp loại giáo viên của Trường để phát triển đội ngũ GV theo Chuẩn Từ đó, lãnh đạo Trường xác định những tiêu chuẩn, tiêu chí giáo viên còn yếu, còn thiếu để cử giáo viên tham gia các khóa bồi dưỡng; cũng như yêu cầu giáo viên xây dựng kế hoạch tự học, tự bồi dưỡng để từng bước nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ Hoạt động phát triển ĐNGV, đặc biệt bồi dưỡng theo Chuẩn nghề nghiệp GV tiểu học, là hoạt động thường xuyên, liên tục không thể thiếu trong công tác QL, chỉ đạo của các cơ quan QLGD và trong hoạt động của các trường tiểu học, nhằm từng bước nâng cao chất lượng đội ngũ

Tuy nhiên, nhìn chung, việc phát triển ĐNGV của Trường Tiểu học Trần Quốc Toản nhằm đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp GV tiểu học vẫn còn những hạn chế, bất cập

Từ đó, tác giả đã chọn đề tài: “Phát triển đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp” với hy vọng đóng

góp một phần công sức nhỏ bé của bản thân nhằm góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh nói riêng và đội ngũ giáo viên tiểu học nói chung đáp ứng với Chuẩn nghề nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, thực trạng đội ngũ giáo viên và quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trường tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp; luận văn đề xuất một số biện pháp nhằm phát triển đội ngũ GV của Nhà trường theo Chuẩn nghề nghiệp

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Đội ngũ giáo viên trường Tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Phát triển đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp

4 Câu hỏi nghiên cứu

- Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học đang đặt ra những thách thức nào cho giáo viên trường Tiểu học Trần Quốc Toản?

- Nghiên cứu vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Trần Quốc Toản - thành phố Bắc Ninh cần dựa trên cơ sở lý luận gì?

- Hiện nay, thực trạng việc phát triển đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh nhằm đáp ứng với yêu cầu của Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học có những hạn chế, bất cập gì?

- Biện pháp nào để vượt qua những thách thức đó, phát triển đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh đạt Chuẩn và trên Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học?

5 Giả thuyết khoa học

Trong thời gian qua, đội ngũ GV ở trường tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh còn chưa đáp ứng với yêu cầu của Chuẩn nghề nghiệp

- cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu đội ngũ Nếu xác định được khung lý luận cơ bản về phát triển đội ngũ GV tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp và thực trạng đội ngũ GV, quản lý phát triển đội ngũ GV của trường tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp; để từ đó đề xuất và sử dụng đồng bộ hệ thống các biện pháp quản lý nhằm phát triển đội ngũ giáo viên của Nhà trường theo Chuẩn nghề nghiệp thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ, từ đó đáp ứng với

yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục - đào tạo

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

6.1 Nghiên cứu lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên Tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học

6.2 Khảo sát và phân tích thực trạng về đội ngũ GV và QL ĐNGV trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học

6.3 Đề xuất hệ thống các biện pháp nhằm phát triển ĐNGV trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh đáp ứng với yêu cầu của Chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học

- Đối tượng khảo sát: CBQL, chuyên viên Phòng GD&ĐT TP Bắc Ninh;

CBQL, đội ngũ GV và HS của trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc

Ninh, tỉnh Bắc Ninh

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1.Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa lý luận về đội ngũ giáo viên tiểu học và phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp

8.2.Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Tiến hành xây dựng và khảo sát

bằng phiếu hỏi đối với cán bộ quản lý và giáo viên nhằm thu thập thông tin, từ đó đánh giá thực trạng đội ngũ và phát triển đội ngũ giáo viên trường tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp

- Phương pháp chuyên gia: Tiến hành thu thập ý kiến của một số chuyên gia

về đội ngũ và phát triển ĐNGV trường tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp nhằm có thêm cơ sở đánh giá chính xác thực trạng, đề xuất một số biện pháp về công tác này trên địa bàn trường tiểu học Trần Quốc Toản,

TP Bắc Ninh nói riêng, các trường tiểu học tại tỉnh Bắc Ninh nói chung

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học theo

Chuẩn nghề nghiệp

Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Trần

Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp

Chương 3: Một số biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trường Tiểu học

Trần Quốc Toản, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo Chuẩn nghề nghiệp

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN

VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC

THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những công trình nghiên cứu ở nước ngoài

Các quốc gia trên thế giới đều coi trọng GD&ĐT Có thể nói, các cường quốc trên thế giới đã đạt được những bước tiến vượt bậc là nhờ sớm nhận thức được vai trò quan trọng của GD&ĐT Mỹ, Nhật Bản, Singapore hay Liên bang Nga đều coi: Giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu và những thành công trong phát triển

GD sẽ là tiền đề cho những thắng lợi trong phát triển kinh tế Vì vậy, các quốc gia phát triển luôn chú trọng đầu tư phát triển GD, thu hút nhân tài và phát triển ĐNGV

Lê - nin đã nêu ra quan điểm về vấn đề ĐT, BD đội ngũ GV: “Nâng cao một cách có hệ thống, kiên nhẫn, liên tục trình độ và tinh thần của GV nhưng điều chủ yếu, chủ yếu và chủ yếu là cải thiện đời sống vật chất cho họ ”.[15, tr.241]

Đến nay, có khá nhiều công trình nghiên cứu về quản lí và phát triển ĐNGV trong khu vực và trên thế giới Có thể kể một số công trình của các tác giả tiêu biểu

như: “Một tầm nhìn kỳ vọng về phát triển nghề nghiệp cho giáo viên” ”.[26]: Trong

bài viết này, Ganser cho rằng những nhà quản lý đóng vai trò then chốt trong phát triển nghề nghiệp của giáo viên Bài viết tập trung vào định hướng có tính tham vọng về nội dung, tiến trình và bối cảnh để đảm bảo cho sự cải thiện liên tục đối với từng cá nhân, nhóm giáo viên và tổ chức cơ sở giáo dục

Bài viết “Hành động của giáo viên, những vấn đề trong phát triển nghề nghiệp của giáo viên” ”[25] Tác giả bài viết cho rằng những kiểu đào tạo GV trong

thời gian trước, gồm những hình thức tập trung vào luyện tập trong lớp học tập trung không còn phù hợp với các sáng kiến cải cách hiện nay Các mô hình mới của phát triển chuyên môn cần tập trung vào xây dựng văn hoá liên quan đến thành tích của học sinh và cải cách trường học

Công trình nghiên cứu: “Vai trò của giáo viên trong đẩy mạnh học tập ở Burundi, Malawi, Senegal và Uganda: Sự mong đợi lớn và hỗ trợ nhỏ” “Báo cáo

về chất lượng giáo viên thuộc Dự án Nâng cao kết quả giáo dục trong các trường Tiểu học” của nhóm tác giả Akanksha A.Marphatia, Elise Legault, Karen Edge, David Archer thuộc Học viện Giáo dục, Đại học Luân Đôn (Tháng 5, 2010, Viện Đại học và Quỹ Hành động) ”[24] Dự án nghiên cứu về Nâng cao kết quả giáo dục trong các trường Tiểu học (ILOPS) gồm các vấn đề: Tình trạng về kiến thức của giáo viên, chi phí và đào tạo; Bằng chứng về lĩnh vực nhu cầu và những nguồn tài chính của giáo viên; Chiến lược và chương trình đào tạo GV; Tác động của đội ngũ

GV đến chất lượng GV trong trường tiểu học ở các quốc gia nghiên cứu; Những đề xuất nhằm nâng cao kết quả GD trong trường Tiểu học: 5 hành động then chốt để hướng tới sự chuyên nghiệp của GV tiểu học

1.1.2 Những công trình nghiên cứu ở Việt Nam

Ở nước ta, nhiều nhà nghiên cứu khoa học GD đã quan tâm nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn công tác QL đội ngũ GV cả ở góc độ QL vĩ mô và vi

mô Nhiều hội thảo khoa học về QL đội ngũ GV dưới góc độ QLGD theo ngành, bậc học đã được thực hiện và ứng dụng vào thực tế quản lý tại các nhà trường Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu của nhà khoa học: Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Quốc Bảo, Trần Kiểm, Nguyễn Quốc Trí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc,…

Những năm gần đây, có nhiều công trình nghiên cứu về biện pháp phát triển đội ngũ nhà giáo và CBQL trường học của nhiều tác giả Một số luận văn Thạc sĩ Quản lý giáo dục đã nghiên cứu vấn đề phát triển đội ngũ nhà giáo và CBQLGD như đề tài: “Quản lý đội ngũ giáo viên trường trung học phổ thông chất lượng cao Trần Hưng Đạo tỉnh Nam Định đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp” của Trần Thị Mai, năm 2015; “Phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học ở huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định theo hướng chuẩn hóa” của Phạm Văn Nam, năm 2015; “Phát triển đội ngũ giáo viên trường tiểu học Lộc Hòa, thành phố Nam Định đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” của Phạm Thị Thu Hương, năm 2016, … Các tác giả đã nghiên cứu lý luận, thực trạng và đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ GV

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Phát triển

Phát triển là “Sự vận động tiến triển theo một chiều hướng tăng lên”, là

“biến đổi hoặc làm cho biến đổi từ ít đến nhiều, là sự vận động từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp” [12 tr 793]; Hay có thể nói, phát triển là sự vận động theo chiều hướng tiến bộ của các sự vật và hiện tượng theo quy luật khách quan Đồng thời, chỉ ở một mức phát triển khá cao thì những mầm mống của cái cao chứa đựng trong cái thấp mới bộc lộ ra và lần đầu tiên mới trở nên dễ hiểu

Trong lĩnh vực xã hội, phát triển luôn gắn liền với sự tiến bộ, đối lập với nó

là sự lạc hậu, suy thoái Phát triển còn đồng nghĩa với tương lai, với một hình thức mới, một chất lượng mới

Nhiều người chấp nhận khái niệm phát triển theo nghĩa là: quá trình vận động của một sự vật, hiện tượng theo chiều hướng đi lên, ngày càng tiến bộ và hoàn thiện hơn Theo nghĩa đó, quá trình một sự vật phát triển sẽ làm cơ cấu tổ chức, phương thức vận động và chức năng hoạt động của nó ngày càng hoàn thiện hơn

1.2.2 Đội ngũ giáo viên Tiểu học

1.2.2.1 Đội ngũ giáo viên trường Tiểu học

Luật Giáo dục 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) qui định: “Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp trình độ

sơ cấp nghề, trung cấp nghề, trung cấp chuyên nghiệp gọi là giáo viên ”[19]

Theo Từ điển tiếng Việt của NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1998 thì đội ngũ là “Tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp, thành một lực lượng có tổ chức” Theo Đại từ Điển tiếng Việt, Nguyễn Như Ý chủ biên, NXB Văn hóa Thông tin, Hà Nội 1998 thì đội ngũ là “Tập hợp số đông người cùng chức năng, nghề nghiệp”[22]

Từ điển Giáo dục học, NXB Từ điển Bách Khoa, Hà Nội 2001 định nghĩa:

“Đội ngũ giáo viên là tập hợp những người đảm nhận công tác giáo dục và dạy học

có đủ tiêu chuẩn đạo đức, chuyên môn và nghiệp vụ quy định”

Đội ngũ GV tại trường tiểu học là tập hợp các GV thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục HS trong trường tiểu học Những GV này làm việc theo chương trình môn học và kế hoạch giáo dục của nhà trường, gắn bó với nhau trong hoạt động sư phạm; cùng được thụ hưởng những lợi ích về vật chất và tinh thần theo những quy định của pháp luật và thể chế xã hội Đồng thời, ĐNGV trong trường

tiểu học có quan hệ mật thiết với các GV bộ môn khác (GV tin học, GV tiếng nước ngoài, GV thể dục) để thực hiện các hoạt động dạy học, GD HS tiểu học

Theo quan điểm hệ thống, tập hợp các GV của một trường tiểu học nhất định được gọi là đội ngũ GV của trường đó Đây là một hệ thống mà mỗi thành tố trong

đó có mối quan hệ tác động lẫn nhau, cùng được điều chỉnh do những cơ chế xác định Mỗi tác động vào mỗi người GV - tức là các thành tố đơn lẻ của hệ thống (đội ngũ GV) vừa có ý nghĩa với mỗi thành tố, vừa có ý nghĩa với toàn bộ hệ thống

Đội ngũ GV tại các trường tiểu học được xác định qua các tiêu chí về số lượng và chất lượng Các tiêu chí này có mối quan hệ mật thiết với nhau Đội ngũ

GV trường tiểu học phải có đủ các tiêu chí quy định trong Chuẩn Nghề nghiệp của giáo viên tiểu học, có những phẩm chất và năng lực đặc thù do đặc điểm của bậc tiểu học đòi hỏi

1.2.2.2 Đặc thù và yêu cầu về phẩm chất đạo đức, kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ sư phạm của GV Tiểu học

Theo Điều 27 Luật Giáo dục năm 2005: Mục tiêu của Giáo dục tiểu học là nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở

Nội dung giáo dục phổ thông phải bảo đảm tính phổ thông, cơ bản, toàn diện, hướng nghiệp và có hệ thống; gắn với thực tiễn cuộc sống, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi của học sinh, đáp ứng mục tiêu giáo dục ở mỗi cấp học

Yêu cầu về nội dung Giáo dục tiểu học là phải bảo đảm cho học sinh có hiểu biết đơn giản, cần thiết về tự nhiên, xã hội và con người; có kỹ năng cơ bản về nghe, nói, đọc, viết và tính toán; có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; có hiểu biết ban đầu về hát, múa, âm nhạc, mỹ thuật

Điều 28 Luật Giáo dục năm 2005 quy định: Yêu cầu về phương pháp của

GD tiểu học là phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

Xuất phát từ đặc điểm tâm lý của HS tiểu học: Đó là hệ thần kinh của HS tiểu học đang trong thời kỳ phát triển mạnh Trong lứa tuổi học tiểu học, các em sẽ

có những đặc điểm tâm lý như khả năng kìm hãm (khả năng ức chế) của hệ thần kinh còn yếu, dễ bị kích thích Tri giác mang tính đại thể, toàn bộ, ít đi sâu vào chi tiết, mang tính không chủ động, gắn với hành động và với hoạt động thực tiễn Tuy vậy, ở lứa tuổi học tiểu học, trẻ em đã bắt đầu hình thành năng lực phân tích các dấu hiệu riêng biệt, khả năng phân tích từng chi tiết nhỏ của một sự vật, hiện tượng

cụ thể

Ở lứa tuổi HS tiểu học, thể chất và khả năng tư duy của trẻ còn non nớt, đặc biệt với những HS học những lớp đầu bậc tiểu học (lớp 1, lớp 2) Trẻ đang trong giai đoạn phát triển thể chất, trí não Sự phát triển có thể khác nhau giữa các HS cùng độ tuổi phụ thuộc vào thể chất, khả năng phát triển của cơ thể, trí tuệ; sự chăm sóc, giáo dục của gia đình

Những kiến thức, thói quen, kỹ năng HS học được ở bậc tiểu học là những nền tảng, có ý nghĩa vô cùng quan trọng, sẽ theo mỗi HS trong suốt cuộc đời

Vì những lý do đó, đòi hỏi người GV tiểu học vừa phải có có tri thức, kiến thức chung về giáo dục, đặc biệt về là những tri thức, kiến thức giáo dục tiểu học Các kiến thức cơ bản của bậc học tiểu học phải được mỗi GV nắm vững và truyền đạt thật chuẩn mực Mỗi GV tiểu học phải có khả năng hướng dẫn HS từng kỹ năng liên quan đến chương trình học tập, và cả những kỹ năng mềm trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày Để đáp ứng được những yêu cầu đó, người GV tại các trường tiểu học cần có phẩm chất chính trị, đạo đức; được đào tạo cơ bản: có bằng trung học

sư phạm trở lên; có khả năng tự học, tự bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng để phục vụ cho hoạt động giảng dạy, GD HS Trong thời đại ngày nay, người GV tiểu học cần

có trình độ ngoại ngữ đủ để đáp ứng yêu cầu nắm bắt, tiếp cận với những thông tin, trang thiết bị hiện đại và đáp ứng với những yêu cầu hội nhập quốc tế trong GD nói chung và GD tiểu học nói riêng; có trình độ về lý luận dạy học và giáo dục học để vận dụng tích cực các nguyên lý giáo dục, nguyên tắc dạy học trong hoạt động nghề nghiệp hiệu quả; có kiến thức chung về các lĩnh vực văn hóa, xã hội, nhân văn để

mở rộng giao tiếp xã hội, tích cực truyền đạt những kiến thức của bậc tiểu học, giáo dục toàn diện cho HS tiểu học và phục vụ cộng đồng

Yêu cầu vô cùng quan trọng có tính đặc thù ở bậc tiểu học là đạo đức nghề nghiệp, phẩm chất kiên trì, chăm chỉ, bao dung, lòng nhân ái Đây là những phẩm chất có tính cốt lõi tạo nên sự thành công trong giáo dục HS ở bậc tiểu học Bên cạnh đó là yêu cầu về kiến thức, sự hiểu biết về tâm lý, sinh lý lứa tuổi HS tiểu học, khả năng sử dụng phương pháp dạy học, ứng xử hiệu quả đối với các đối tượng HS

1.2.3.Chuẩn, Chuẩn nghề nghiệp giáo viên

1.2.3.1 Chuẩn

Theo Từ điển tiếng Việt của NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1998 thì Chuẩn

là “1 Cái được chọn làm căn cứ để đối chiếu, để hướng theo đó mà làm cho đúng;

2 Vật được chọn làm mẫu để thể hiện một đơn vị đo lường 3 Cái được công nhận

là đúng, theo quy định hoặc theo thói quen trong xã hội”

Theo Đại từ Điển tiếng Việt, Nguyễn Như Ý chủ biên, NXB Văn hóa Thông tin, Hà Nội, 1999 thì Chuẩn là “1 Cái được chọn làm căn cứ để đối chiếu, để làm mẫu; 2 Tiêu chuẩn được định ra; Cái được công nhận là đúng và phổ biến nhất trong việc sử dụng các phương tiện ngôn ngữ: còn gọi là chuẩn mực”[ 22]

Chuẩn được quy định trong những văn bản do cơ quan quyền lực có thẩm quyền, có chức năng ban hành, công khai trong toàn xã hội Trong chuẩn chứa

đựng những tiêu chí, những thước đo giá trị, chất lượng của một đối tượng, một sản

phẩm, một quá trình, Chuẩn được coi là khuôn mẫu, là nguyên tắc; chuẩn thường

được chủ thể quản lý sử dụng như thước đo dể đánh giá các hoạt động, quy trình, sản phẩm, và người ta thường có khuynh hướng phát triển các hoạt động, quy

trình, sản phẩm theo chuẩn

1.2.3.2 Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học

Ở Việt Nam, việc nâng cao chất lượng giáo dục được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của đất nước ta trong thời kỳ hội nhập, trong đó yếu tố then chốt là nâng cao chất lượng ĐNGV GV là người trực tiếp truyền đạt kiến thức cho HS; vì vậy đòi hỏi trước tiên là người thầy phải đạt trình độ đào tạo chuẩn Theo thống kê của Bộ GD&ĐT giáo dục năm 2013, cả nước có gần một triệu GV Tiểu học với tỷ lệ GV đạt Chuẩn và trên Chuẩn; đào tạo liên tục tăng từ 97,47% (năm học 2007- 2008) lên 99,61% (năm học 2012 - 2013)

Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận CBQL, GV tiểu học chưa chuyên nghiệp trong công tác, chưa đáp ứng yêu cầu trong thời hội nhập với trình độ kỹ năng còn hạn chế, chậm tiếp thu và đổi mới phương pháp giáo dục

Chuẩn nghề nghiệp GV Tiểu học được ban hành kèm theo Quyết định số 14/2007/QĐ-BGDĐT ngày 04/05/2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

“Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học là hệ thống các yêu cầu cơ bản về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; kiến thức; kỹ năng sư phạm mà giáo viên tiểu học cần phải đạt được nhằm đáp ứng mục tiêu của giáo dục tiểu học” (Điều 2, mục 1,

Quy định về Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học ban hành kèm theo Quyết định

số 14/2007/QĐ-BGDĐT ngày 04/05/2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)

Chuẩn nghề nghiệp GV tiểu học được ban hành với mục đích:

1 Làm cơ sở để xây dựng, đổi mới nhiệm vụ, mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng giáo viên tiểu học ở các khoa, trường cao đẳng, đại học sư phạm

2 Giúp giáo viên tiểu học tự đánh giá năng lực nghề nghiệp, từ đó xây dựng

kế hoạch học tập, rèn luyện phấn đấu nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ

3 Làm cơ sở để đánh giá giáo viên tiểu học hằng năm theo Quy chế đánh giá xếp loại giáo viên mầm non và giáo viên phổ thông công lập ban hành kèm theo Quyết định số 06/2006/QĐ-BNV ngày 21 tháng 3 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Nội

vụ, phục vụ công tác quy hoạch, sử dụng và bồi dưỡng ĐNGV tiểu học

4 Làm cơ sở để đề xuất chế độ, chính sách đối với GV tiểu học được đánh giá tốt về năng lực nghề nghiệp nhưng chưa đáp ứng điều kiện về văn bằng của ngạch ở mức cao hơn (Điều 3, Quy định về Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học)

Chuẩn nghề nghiệp của GV Tiểu học được xây dựng trên cơ sở kết hợp mô hình cấu trúc nhân cách với mô hình cấu trúc hoạt động nghề nghiệp Chuẩn phản ánh những yêu cầu thuộc lĩnh vực phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; lĩnh vực kiến thức và lĩnh vực kỹ năng sư phạm của đội ngũ GV Tiểu học GV sẽ được đánh giá trên 3 lĩnh vực, 15 tiêu chuẩn, gồm:

1/Các yêu cầu thuộc lĩnh vực phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống

Tiêu chuẩn 1: Nhận thức tư tưởng chính trị (gồm 04 tiêu chí);

Tiêu chuẩn 2: Chấp hành pháp luật, chính sách của Nhà nước (gồm 04 tiêu chí);

Tiêu chuẩn 3: Chấp hành quy chế của ngành, quy định của nhà trường, kỷ luật lao động (gồm 04 tiêu chí);

Tiêu chuẩn 4: Đạo đức, nhân cách và lối sống lành mạnh, trong sáng của nhà giáo (gồm 04 tiêu chí);

Tiêu chuẩn 5: Trung thực trong công tác; đoàn kết trong quan hệ đồng nghiệp; phục vụ nhân dân và học sinh (gồm 04 tiêu chí)

2/ Các yêu cầu thuộc lĩnh vực kiến thức

Tiêu chuẩn 1: Kiến thức cơ bản (gồm 04 tiêu chí);

Tiêu chuẩn 2: Kiến thức về tâm lý học sư phạm và tâm lý học lứa tuổi, giáo dục học tiểu học (gồm 04 tiêu chí);

Tiêu chuẩn 3: Kiến thức về kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của học sinh (gồm 04 tiêu chí);

Tiêu chuẩn 4: Kiến thức phổ thông về chính trị, xã hội và nhân văn, kiến thức liên quan đến ứng dụng công nghệ thông tin, ngoại ngữ, tiếng dân tộc (gồm

04 tiêu chí);

Tiêu chuẩn 5: Kiến thức địa phương về nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hoá,

xã hội của tỉnh, huyện, xã nơi giáo viên công tác (gồm 04 tiêu chí)

2/ Các yêu cầu thuộc lĩnh vực kỹ năng sư phạm

Tiêu chuẩn 1: Lập được kế hoạch dạy học; biết cách soạn giáo án theo hướng đổi mới (gồm 04 tiêu chí);

Tiêu chuẩn 2: Tổ chức và thực hiện các hoạt động dạy học trên lớp phát huy được tính năng động sáng tạo của học sinh (gồm 04 tiêu chí);

Tiêu chuẩn 3: Công tác chủ nhiệm lớp; tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (gồm 04 tiêu chí);

Tiêu chuẩn 4: Thực hiện thông tin hai chiều trong quản lý chất lượng giáo dục; hành vi trong giao tiếp, ứng xử có văn hoá và mang tính giáo dục (gồm 04 tiêu chí);

Tiêu chuẩn 5: Xây dựng, bảo quản và sử dụng có hiệu quả hồ sơ giáo dục và giảng dạy (gồm 04 tiêu chí)

Việc đánh giá GV phải căn cứ vào các kết quả đạt được thông qua xem xét các minh chứng, cho điểm từng tiêu chí, với 3 lĩnh vực, 15 tiêu chuẩn Điểm tối đa

các yêu cầu của Chuẩn là 40 Điểm tối đa các tiêu chí của Chuẩn là 10 Tổng số điểm tối đa các lĩnh vực của Chuẩn đạt được là 200

Tiêu chuẩn xếp loại chung cuối năm học gồm:

1 Loại Xuất sắc: là những giáo viên đạt loại tốt ở lĩnh vực phẩm chất chính

trị, đạo đức, lối sống; kiến thức và kỹ năng sư phạm;

2 Loại Khá: là những giáo viên đạt từ loại khá trở lên ở lĩnh vực phẩm chất

chính trị, đạo đức, lối sống; kiến thức và kỹ năng sư phạm;

3 Loại Trung bình: là những giáo viên đạt từ loại trung bình trở lên ở lĩnh

vực phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; kiến thức và kỹ năng sư phạm;

4 Loại Kém: là những giáo viên có một trong ba lĩnh vực xếp loại kém hoặc

vi phạm một trong các trường hợp:

a) Xúc phạm danh dự, nhân phẩm, xâm phạm thân thể người khác;

b) Gian lận trong tuyển sinh, thi cử, cố ý đánh giá sai kết quả học tập, rèn luyện của học sinh;

c) Xuyên tạc nội dung giáo dục;

d) Ép buộc học sinh học thêm để thu tiền;

e) Mắc các tệ nạn xã hội như: sử dụng ma tuý, chơi cờ bạc hoặc tham gia các

tệ nạn xã hội khác;

g) Vắng mặt không có lý do chính đáng trên 60% tổng số thời lượng học tập bồi dưỡng chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ hoặc trên 60% các cuộc sinh hoạt chuyên môn định kỳ;

h) Cả 3 tiết dự giờ do nhà trường tổ chức bao gồm: 1 tiết Tiếng Việt, 1 tiết Toán, 1 tiết chọn trong các môn học còn lại không đạt yêu cầu ”[1]

1.3 Vị trí, vai trò của giáo dục tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân

Bậc tiểu học là bậc học khởi đầu trong hệ thống GD quốc dân của Việt Nam cũng như các quốc gia khác trên thế giới Bậc tiểu học dành cho trẻ em từ 6 tuổi

Trong Luật Phổ cập giáo dục tiểu học, điều 2 đã khẳng định: “Giáo dục tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân”

Hoàn thành chương trình tiểu học là bắt buộc phải đạt với mỗi người dân, góp phần căn bản để nâng dần mặt bằng dân trí của cả dân tộc Mặt bằng dân trí này trực tiếp liên quan đến việc nâng cao chất lượng, cuộc sống và hạnh phúc của mỗi

người, tăng năng suất lao động, đặt nền móng vững chắc cho việc đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân lực đáp ứng nhu cầu của công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Giáo dục tiểu học có vai trò vô cùng quan trọng GD tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống GD quốc dân, sự thành công của GD tiểu học có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển và chất lượng GD của toàn bộ hệ thống GD quốc dân, góp phần quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế xã hội, thực hiện định hướng XHCN trong GD Do đó, muốn cho sự nghiệp GD phát triển thì phải xây dựng một nền GD tiểu học vững chắc, khoa học, chuẩn mực, thực hiện công bằng trong GD với mục tiêu là xây dựng bậc học lành mạnh, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển bền vững, từng bước phát triển hoà nhập với sự phát triển

GD trong khu vực và thế giới

Kết quả giáo dục ở bậc tiểu học tạo nên nền tảng cơ bản, có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình tích luỹ các kiến thức, hình thành hệ thống kỹ năng Những kiến thức, thói quen HS được học tập và rèn luyện ở bậc tiểu học có tính bền vững, đồng hành với HS trong suốt cuộc đời GD tiểu học tạo lập những tri thức và kỹ năng cơ bản, hình thành nền tảng nhân cách ban đầu thể hiện ở những hành vi, thói quen Những tri thức, kỹ năng và thói quen được định hình ở HS tiểu học sẽ có thể theo suốt cuộc đời mỗi con người như: chữ viết, kỹ năng thực hiện phép tính, các

kỹ năng sống,…

Những đặc điểm này đòi hỏi GD trong trường tiểu học phải chuẩn xác với tính khoa học, tính nhân văn cao, ở từng người GV và CBQL, nhân viên trong Nhà trường GD ở bậc tiểu học có đặc điểm riêng và tính độc lập tương đối, ít phụ thuộc vào sự GD trước đó và các bậc học tiếp sau đó

GD tiểu học là bậc học bắt buộc đối với tất cả trẻ em trong độ tuổi Từ nền tảng GD bắt buộc này sẽ tiến tới một nền dân trí cao hơn Giáo dục tiểu học nhằm giúp HS hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để HS tiếp tục học trung học cơ sở

1.4 Phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp

Quản lý phát triển đội ngũ GV tại các trường tiểu học là quá trình tác động

có mục đích của chủ thể quản lý (người CBQL trường tiểu học) tới đội ngũ GV gồm: xây dựng quy hoạch; tuyển chọn; ĐT, BD; sử dụng; đánh giá năng lực thực hiện và đãi ngộ nhằm đạt được mục đích phát triển đội ngũ GV của trường

Phát triển đội ngũ GV trường Tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp là quá trình tiến hành các biện pháp quản lý nhằm xây dựng đội ngũ GV ổn định, tăng lên về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, loại hình; có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, tận tụy với nghề; trình độ chuyên môn nghề nghiệp đáp ứng ứng yêu cầu của Chuẩn nghề nghiệp GV tiểu học, từng bước nâng Chuẩn, để thực hiện có hiệu quả mục tiêu GD

HS tiểu học Nói cách khác, phát triển đội ngũ GV tiểu học phải tạo ra sự gắn kết

giữa Chuẩn nghề nghiệp với quy hoạch, ĐT, BD và sử dụng hợp lý, đánh giá đội ngũ GV một cách chính xác, khách quan, tạo môi trường thuận lợi cho đội ngũ GV Nhà trường phát triển

Phát triển đội ngũ GV tại các trường tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp thực chất là xác định mục tiêu, rà soát, quy hoạch, đánh giá nguồn nhân lực sư phạm trong trường tiểu học dựa trên những quy định của Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học và thực hiện các hoạt động quản lý nhằm hoàn thiện, phát triển đội ngũ GV đáp ứng với yêu cầu của Chuẩn nghề nghiệp ở mức độ ngày càng cao Kết quả công tác phát triển đội ngũ GV tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp phải bao gồm không chỉ đáp ứng những tiêu chuẩn, tiêu chí về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, kiến thức, kỹ năng sư phạm, mà còn là sự ổn định về tư tưởng, thoải mái về tinh thần; sự tận tụy, nhiệt huyết của người GV đối với nhà trường và với công việc chăm sóc, giáo dục HS; có sự thăng tiến của cá nhân người giáo viên trong sự phát triển của nhà trường

Phát triển đội ngũ GV tiểu học trong trường tiểu học có thể xem như một quá trình liên tục nhằm hoàn thiện hay thay đổi thực trạng hiện tại của đội ngũ, làm cho đội ngũ GV của trường không ngừng phát triển về mọi mặt, đáp ứng yêu cầu dạy học, giáo dục HS tiểu học trong xu thế của thời đại; đạt Chuẩn nghề nghiệp của

GV tiểu học Việt Nam, tiếp cận chuẩn nghề nghiệp giáo viên của các nước tiên tiến

So với các bậc học khác trong hệ thống GD, kiến thức và kỹ năng ở bậc tiểu học có tính đặc thù, góp phần quan trọng trong hình thành kiến thức, kỹ năng, nhân cách theo học sinh trong suốt cuộc đời Vì vậy, việc xây dựng đội ngũ GV tiểu học cần thể hiện các tiêu chuẩn, các tiêu chí cơ bản về phẩm chất, kiến thức và kỹ năng của Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học; đồng thời thể hiện những tiêu chí cụ thể đáp ứng với yêu cầu của Nhà trường, thực tiễn địa phương

Phát triển đội ngũ giáo viên thực chất là phát triển nguồn nhân lực sư phạm trong giáo dục, là quá trình tác động của chủ thể quản lí đến đội ngũ giáo viên nhằm phát triển từng cá nhân và cả đội ngũ giáo viên đáp ứng mục tiêu giáo dục; các yêu cầu của việc nâng cao chất lượng giáo dục trên tất cả các mặt: quy mô, chất lượng, hiệu quả Việc quản lí tốt đội ngũ giáo viên sẽ tạo ra môi trường liên nhân cách để phát triển hoàn thiện mọi nhân cách, đó là nhân cách học sinh, nhân cách giáo viên

và nhân cách cán bộ quản lí; đây là môi trường giáo dục mà các hoạt động trong đó đem lại cho mọi người khả năng tự giáo dục

Nội dung phát triển đội ngũ GV tại các trường tiểu học gồm: Quy hoạch; tuyển chọn; sử dụng; đào tạo, bồi dưỡng; chính sách đãi ngộ và kiểm tra, đánh giá Sáu nội dung này có mối liên kết chặt chẽ, tác động qua lại với nhau

1.4.1 Quy hoạch đội ngũ giáo viên tiểu học

Quy hoạch đội ngũ GV tiểu học là xây dựng kế hoạch nhằm duy trì, phát triển đội ngũ GV dựa trên Chuẩn nghề nghiệp; để có thể đáp ứng yêu cầu về số lượng, chất lượng, cơ cấu trong thời điểm hiện tại và tương lai Xây dựng quy hoạch phải theo quy trình khoa học, trên cơ sở nghiên cứu kỹ lưỡng những yếu tố bên trong nhà trường, cơ quan giáo dục và những yếu tố thuộc về môi trường bên ngoài như tình hình kinh tế - xã hội, cơ chế - chính sách,…; đồng thời phải dựa trên

cơ sở pháp lý (tuân thủ những quy định của văn bản pháp quy liên quan đến GV trường tiểu học và GD tiểu học), phân tích thực trạng, nguồn lực của Nhà trường

Quy hoạch đội ngũ GV tiểu học chính là việc nghiên cứu thực trạng, tìm hiểu những yếu tố tác động của môi trường để xác định mục tiêu và các biện pháp

để xây dựng và phát triển quy mô, chất lượng và cơ cấu đội ngũ

 Quy mô của một tổ chức được thể hiện ở số lượng người trong tổ chức, là

thành viên chính thức của tổ chức Một nhà trường tiểu học cần có quy mô hợp lý,

tức là cần xây dựng đội ngũ GV có đủ số lượng để có thể đáp ứng với việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà trường

 Chất lượng là “cái tạo nên phẩm chất, giá trị của người, sự vật” Trong

một tổ chức cụ thể, chất lượng đội ngũ là vấn đề đặc biệt quan trọng có tính sống còn, quyết định đến chất lượng hoạt động và sự thành bại của tổ chức Xuất phát từ quan điểm đó, với khái niệm đội ngũ GV tiểu học, chúng tôi thấy chất lượng đội ngũ GV tiểu học thể hiện ở các đặc điểm:

1) Số lượng

2) Phẩm chất chính trị, đạo đức

3) Trình độ

- Kiến thức cơ bản về giáo dục tiểu học

- Kiến thức chuyên sâu

- Kiến thức về tâm lý học lứa tuổi, giáo dục học tiểu học

- Kiến thức phổ thông về chính trị, xã hội và nhân văn

- Kiến thức liên quan đến ứng dụng công nghệ thông tin, ngoại ngữ, tiếng dân tộc

- Kiến thức về nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội của địa phương 4) Kỹ năng

- Kỹ năng sư phạm:

+ Lập được kế hoạch dạy học; biết cách soạn giáo án theo hướng đổi mới; + Tổ chức và thực hiện các hoạt động dạy học trên lớp phát huy được tính năng động sáng tạo của học sinh;

+ Thực hiện được công tác chủ nhiệm lớp; tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp;

+ Khả năng chủ nhiệm lớp; tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp + Khả năng giao tiếp, ứng xử có văn hoá và mang tính giáo dục;

+ Xây dựng, bảo quản và sử dụng có hiệu quả hồ sơ giáo dục và giảng dạy [1] Yếu tố quan trọng nhất của việc xây dựng và phát triển đội ngũ GV trường tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp là phát triển chất lượng của đội ngũ Chất lượng

GV Tiểu học ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng ĐT, do đó đội ngũ GV trường tiểu học phải đạt chuẩn và vượt chuẩn nghề nghiệp

 Cơ cấu đội ngũ:

Cơ cấu đội ngũ hợp lý là việc bố trí nhân lực bên trong tổ chức phù hợp, hài hòa về độ tuổi, giới tính, chuyên môn nghiệp vụ Việc bố trí cần để các thành viên

có thể phối hợp, hỗ trợ nhau, có tính kế thừa và có tính đến sự phát triển trong tương lai

Cơ cấu đội ngũ GV tiểu học gồm: các thành viên thuộc các tổ chuyên môn, khối lớp,…Đội ngũ này phải đủ mạnh để phát huy sức mạnh của từng cá nhân, cũng như sức mạnh tập thể để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ

Một đội ngũ GV tiểu học hợp lý về cơ cấu là:

+ Có sự cân đối hợp lý về cơ cấu nhân sự, giới tính, độ tuổi, thành phần dân tộc (nếu có);

+ Được bồi dưỡng thường xuyên về phẩm chất chính trị,…

+ Phải có đủ năng lực

Một đội ngũ GV hoạt động tốt được thể hiện ở sự đồng bộ, đồng tâm, có thể chia sẻ, hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau cùng phát triển và đóng góp vào sự phát triển chung của Nhà trường

Quy hoạch, kế hoạch tổng thể về xây dựng, phát triển ĐNGV tiểu học phải nhằm mục đích xây dựng ĐNGV có phẩm chất đạo đức tốt; Yên tâm gắn bó với sự nghiệp GD, tâm huyết với sự nghiệp GD thế hệ trẻ; có ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm cao, sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao; Có thái độ tích cực đối với hoạt động sư phạm, có tác phong chính qui, phong cách dân chủ tập thể cởi mở và đoàn kết, có lối sống lành mạnh, giản dị, khiêm tốn, gần gũi đối với HS, được mọi người tin tưởng Đồng thời, GV tiểu học phải có khả năng tự học tập, nghiên cứu, cập nhật tri thức, kiến thức mới và các kỹ năng chăm sóc, giáo dục trẻ; đây là một yêu cầu quan trọng và cũng là một tiêu chí đánh giá chất lượng của người GV trường tiểu học Bên cạnh đó, quy hoạch phải xây dựng đội ngũ GV trường tiểu học đảm bảo đáp ứng đủ về số lượng, đồng bộ về

cơ cấu và đảm bảo chất lượng; Có sự kế tiếp giữa các thế hệ GV Số lượng ĐNGV phải bảo đảm bố trí, sắp xếp đủ theo yêu cầu; Có nguồn kế cận và dự trữ để sẵn sàng bổ sung thay thế khi cần thiết

Phải đảm bảo nguyên tắc:

- Các cấp ủy Đảng thống nhất lãnh đạo, chỉ đạo công tác quy hoạch nói chung và quy hoạch ĐNGV của trường tiểu học nói riêng; đồng thời thực hiện trao quyền, phân cấp trong công tác quy hoạch và sử dụng cán bộ cho phù hợp

- Khi xây dựng quy hoạch đội ngũ GV trường tiểu học, người QL phải nghiên cứu kỹ lưỡng các chủ trương, định hướng, các quy định của Đảng, Nhà nước và của ngành GD, cũng như các ban ngành có liên quan; đồng thời cần nghiên cứu các chủ trương, quy định của địa phương liên quan đến công tác cán bộ như: quy định về quy hoạch, tuyển dụng, sử dụng, ĐT, BD cán bộ công chức, viên chức; quy định về tiêu chuẩn GV, CBQL; các quy định về chế độ chính sách đối với GV, CBQL trường học của nhà nước và địa phương

- Quy hoạch phát triển đội ngũ GV trường tiểu học phải thống nhất hay không mâu thuẫn, khác biệt với quy hoạch phát triển KT-XH mà địa phương đã xây dựng; đồng thời cũng phải phù hợp với quy hoạch nguồn nhân lực mà các ngành có liên quan đã xây dựng và ban hành

-Trong công tác quy hoạch GV, CBQL, các chủ thể quản lý phải tuân thủ đúng quy trình quy hoạch và thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ

- Quy hoạch phát triển ĐNGV trường tiểu học phải đảm bảo vừa “động”, vừa

“mở”; quy hoạch phải linh hoạt, có nhiều hướng phát triển; Quy hoạch cần có tính thực tiễn, khả thi, cần gắn quy hoạch với công tác ĐT, BD, bố trí, sử dụng GV, CBQL

- Xây dựng quy hoạch đội ngũ GV trường tiểu học phải dựa trên cơ sở tính toán, thống kê tỷ lệ tăng dân số của địa phương; dự báo khoa học về quy mô phát triển GD của địa phương: dự báo về quy mô HS, quy mô trường, lớp

Khi xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển ĐNGV cần quán triệt quan điểm:

- Phát triển đội ngũ vừa là mục tiêu, vừa là động lực của nhà trường

- Phát triển ĐNGV phải được xem là nhiệm vụ của mỗi CBQL và của mỗi GV Việc xây dựng quy hoạch phải được thực hiện theo đúng quy trình:

- Trường tiểu học và các cấp QLGD xây dựng quy hoạch đội ngũ GV trên

cơ sở phân tích môi trường bên trong và bên ngoài nhà trường, xác định mục tiêu cụ thể về phát triển đội ngũ GV;

- Đánh giá thực trạng đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp của đội ngũ GV Lãnh đạo trường và người QLGD các cấp chỉ đạo việc rà soát, xác định những điểm

mạnh, điểm yếu của đội ngũ GV từng nhà trường, từng địa phương; Xác định những cơ hội, thách thức, điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương

- Từ đó, hiệu trưởng trường tiểu học và thủ trưởng cơ quan QLGD các cấp đưa ra quyết định về quy hoạch nhằm hướng tới đội ngũ GV đạt các quy định của Chuẩn GV tiểu học, đáp ứng các yêu cầu của người GV trường tiểu học; trong đó

có kế hoạch cụ thể về số lượng GV được tuyển dụng, sử dụng, bồi dưỡng, đào tạo Đồng thời, yêu cầu về cơ cấu chất lượng đội ngũ GV cũng cần được xác định rõ Trong bản quy hoạch cũng cần thể hiện rõ các biện pháp, các công việc, điều kiện

cụ thể; các công việc cụ thể và tiến trình để có thể thực hiện được quy hoạch đội ngũ GV Khi xây dựng quy hoạch, trường tiểu học và các cơ quan QLGD cần căn

cứ vào những số liệu, thông tin về đội ngũ GV hiện tại và dự báo những biến động

về số lượng, chất lượng đội ngũ GV trong thời gian tới; để có thể phát huy năng lực, sử dụng hiệu quả đội ngũ GV hiện có, đón đầu giải quyết những thách thức trong những giai đoạn sắp tới; bảo đảm sử dụng hiệu quả, phát triển các thế hệ GV đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp

1.4.2 Tuyển chọn đội ngũ giáo viên tiểu học đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp

Tuyển chọn đội ngũ GV tiểu học đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp bao gồm hai bước là tuyển mộ và chọn lựa giáo viên, trong đó:

+ Tuyển mộ (hay tuyển dụng) giáo viên là một quá trình thông tin rộng rãi nhằm huy động, thu hút người có khả năng, có kinh nghiệm với chuyên môn, kỹ năng phù hợp vào làm giáo viên tại nhà trường

+ Lựa chọn giáo viên tiểu học là quá trình sử dụng các cách thức, phương pháp để đánh giá, nhận định xem trong số người đăng ký tuyển dụng, ai là người

đủ tiêu chuẩn làm việc trong nhà trường

Trong quá trình tuyển chọn đòi hỏi cần tuân thủ các quy định của pháp luật như Bộ luật Lao động, Luật Giáo dục, Luật Viên chức…

Các bước cần tiến hành trong quá trình tuyển chọn:

+ Công bố thông tin rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng, phương tiện truyền thông về việc tuyển dụng, về số lượng người cần tuyển, cơ cấu, yêu cầu về trình độ, chất lượng cần tuyển chọn của nhà trường;

+ Tiếp nhận hồ sơ xin việc; nghiên cứu hồ sơ;

+ Phỏng vấn chọn lựa sơ bộ; trắc nghiệm; phỏng vấn lựa chọn sâu;

+ Kiểm tra sức khoẻ;

+ Quyết định chọn lựa; phân công nhiệm vụ, giao việc;

Như vậy, công tác tuyển chọn đòi hỏi những nhà QLGD tiến hành theo một trình tự nhất định, việc nào làm trước, việc nào làm sau, các khâu khi tiến hành tuyển chọn đều có mối liên hệ mật thiết với nhau Công việc tuyển chọn cần phải giao cho một nhóm người nhất định, nhóm người này cần phải có những tiêu chuẩn nhất định như phải hiểu biết sâu về chuyên môn, phải có đạo đức tốt, làm việc phải trung thực khách quan; Phải bám sát các quy định về tiêu chuẩn giáo viên và quy định về chuẩn nghề nghiệp GV tiểu học để tuyển chọn

1.4.3 Sử dụng đội ngũ giáo viên tại trường tiểu học

Sau khi tuyển chọn được GV, bước tiếp theo là sử dụng ĐNGV; sử dụng ĐN

GV là sắp xếp, bố trí GV vào các vị trí công việc cụ thể; đề bạt, bổ nhiệm GV vào các nhiệm vụ, chức danh cụ thể nhằm phát huy cao nhất năng lực hiện có của ĐNGV; để người GV vừa hoàn thành được mục tiêu của tổ chức với tinh thần thoải mái, mong muốn được làm việc, cống hiến hết khả năng của mình cho công việc chung

Vấn đề về bố trí, sử dụng đội ngũ GV hết sức quan trọng đối với phát triển nguồn nhân lực, phát triển đội ngũ GV tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp và nâng cao chất lượng GD của nhà trường Nếu người QL sử dụng đúng người, đúng việc thì sẽ phát huy được hết năng lực, sở trường của giáo viên, tạo được hứng thú, động lực làm việc của GV và hiệu quả công tác của họ rất cao Ngược lại, nếu bố trí sử dụng không hợp lí thì sẽ không phát huy được năng lực, sở trường của từng GV, hiệu quả công tác thấp, thậm chí còn có tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động của nhà trường Đặc biệt, trong điều kiện GV tiểu học đào tạo theo các thế hệ

Việc bố trí GV giảng dạy ở trường tiểu học có hai hình thức cơ bản: Có GV được bố trí là GV chủ nhiệm lớp và giảng dạy theo lớp HS liên tục từ lớp 1 đến lớp 5; có GV được bố trí giảng dạy cố định ở một khối lớp, vừa làm chủ nhiệm vừa dạy các môn học theo lớp HS chủ nhiệm

Về tổ chức chuyên môn, trường tiểu học bố trí: Giáo viên chủ nhiệm và dạy

1 lớp, các tổ chuyên môn - tổ trưởng chuyên môn theo từng khối lớp độc lập hoặc

tổ trưởng chuyên môn của nhiều khối lớp; trong trường tiểu học có Hội đồng

Trường, tổ Văn phòng, các hội đồng tư vấn như: Hội đồng Thi đua khen thưởng và một số Hội đồng được thành lập theo yêu cầu của từng công việc, hoạt động

Ngoài thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, một số GV còn được phân công, điều động thực hiện một số công việc như hoạt động phong trào, phục vụ hoạt động chung của nhà trường

Nguyên tắc chung của việc phân công lao động là:

- Chấp hành nghiêm các quy định và các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh những vấn đề liên quan đến định mức lao động

- Phù hợp với trình độ chuyên môn được đào tạo và mức độ thành thạo trong công việc, kinh nghiệm công tác của CB, GV

- Tuân thủ tính kế thừa khi phân công

- Cân nhắc đến phẩm chất cá nhân, năng lực công tác của từng giáo viên

- Đảm bảo chất lượng và lợi ích của HS Vì vậy các tổ chuyên môn, các lớp phải bố trí xen kẽ GV giỏi và yếu, GV cũ và mới

- Khi phân công việc, người QL cần tìm hiểu hoàn cảnh của từng người, quan tâm đúng mức đến nguyện vọng của từng GV, CB, nhân viên

Điều đó đòi hỏi hiệu trưởng trường tiểu học phải làm tốt một số công việc sau khi phân công GV:

+ Nắm bắt đặc điểm riêng biệt của mỗi cá nhân người GV, mỗi nhóm GV, tìm ra ưu nhược điểm của họ để từ đó có sự phân công lao động hợp lí

+ Phân công công việc phù hợp, phát huy được ưu thế sở trường của từng GV, căn cứ vào các tiêu chuẩn, tiêu chí, yêu cầu về năng lực chuyên môn nghề nghiệp

+ Nhà trường có văn bản quy định rõ ràng về quy trình các công việc, hoạt động, phân công lao động rõ ràng, công bằng

+ Đảm bảo mối liên hệ chặt chẽ giữa nghĩa vụ với quyền lợi của GV, đảm bảo đãi ngộ công bằng khi phân công lao động cho GV

+ Khi sử dụng đội ngũ giáo viên tiểu học phải sử dụng đúng ngành nghề và trình độ đào tạo, hoặc sử dụng người được đào tạo chuyên môn gần với chuyên môn vị trí sử dụng; bố trí sắp xếp, sử dụng cho phù hợp

Trong quá trình sử dụng đội ngũ GV, hiệu trưởng trường tiểu học cần có cơ chế, chính sách trọng dụng những GV giỏi, có nhiều kinh nghiệm, tạo lớp GV đầu

đàn để bồi dưỡng thế hệ GV trẻ, mới vào nghề; rà soát, sàng lọc những GV không đáp ứng với các yêu cầu về tiêu chuẩn, tiêu chí theo quy định của Chuẩn để chuyển sang công việc khác

*Quy trình bố trí, sử dụng GV:

- Thông thường, hay theo truyền thống: Hiệu trưởng tham khảo ý kiến của các phó hiệu trưởng và người đứng đầu các tổ chức đoàn thể, các tổ trưởng chuyên môn, quyết định phương án phân công Trước khi quyết định việc phân công công việc cho GV, Hiệu trưởng cần xem xét kỹ lưỡng các nguyện vọng của GV đề xuất

- Theo xu hướng đổi mới QLGD: Hiệu trưởng thực hiện cách truyền thống

để bố trí GV theo các tổ chuyên môn phù hợp, với từng năm học Sau đó Tổ trưởng chuyên môn (sau khi được hiệu trưởng giao quyền) được quyền chủ động phân công lao động của từng GV theo các môn học thuộc khối lớp mà tổ chuyên môn đó phụ trách

* Để sử dụng GV hiệu quả: Hiệu trưởng phải phân công, bố trí công việc

và đánh giá kết quả hoàn thành nhiệm vụ của GV trên cơ sở kế hoạch giảng dạy, kế hoạch thực hiện nhiệm vụ chuyên môn; chất lượng GD phản ánh qua kết quả học tập và rèn luyện của HS - Hiệu trưởng phải sử dụng GV và đánh giá kết quả hoạt động của GV qua kế hoạch và các hoạt động chuyên môn của nhà trường Nhà trường phải cần có những văn bản quy định rõ ràng về việc phân cấp QL, phân công nhiệm vụ cho các Phó Hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn giúp hiệu trưởng quản lý lao động GV; Hiệu trưởng cũng cần thực hiện nghiêm túc việc trao đổi, thống nhất với các tổ chức đoàn thể khi phân công lao động cho GV

1.4.4 Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp

Đào tạo là quá trình hình thành và phát triển hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, thái độ mới để nhằm tạo ra cho người lao động có cơ hội mới để học tập một lĩnh vực chuyên môn mới

Tổ chức giáo dục khoa học văn hóa liên hợp quốc (UNESCO) định nghĩa:

“Bồi dưỡng có thể coi là quá trình cập nhật kiến thức và năng lực còn thiếu hoặc lạc hậu trong một cấp bậc, bậc học và trường học được xác nhận bằng một chứng chỉ” Trong thời đại ngày nay, đặc biệt với sự phát triển như vũ bão của khoa học, công

nghệ, yêu cầu của công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện GD-ĐT, thì việc bồi dưỡng và tự bồi dưỡng trở thành một yêu cầu tất yếu và nhu cầu thường xuyên của mỗi cá nhân

ĐT, BD là yêu cầu tất yếu nhằm bảo đảm có đội ngũ đạt Chuẩn, có đủ phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ được giao Công tác ĐT, BD phải dựa vào các yêu cầu của người GV theo quy định của Chuẩn nghề nghiệp GV tiểu học, các yêu cầu về phẩm chất, năng lực của người GV tiểu học; Cần kết hợp giữa lí luận và thực tiễn, giữa ĐT, BD kiến thức chuyên môn với kỹ năng sư phạm, kỹ năng mềm; Chương trình ĐT được thiết kế theo hướng thực hành, giảm lí thuyết, hình thành kĩ năng nhằm đạt Chuẩn theo quy định của Bộ GD&ĐT

ĐT, BD đội ngũ GV tại các trường tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp cần được thực hiện thường xuyên; cần dựa vào kết quả đánh giá GV tiểu học theo những quy định về yêu cầu cần có và kết quả hoạt động nghề nghiệp của GV trong trường tiểu học Mục tiêu ĐT, BD là để có ĐN GV đáp ứng với các quy định của Chuẩn nghề nghiệp (đạt Chuẩn) hay bổ sung kiến thức, kỹ năng để nâng cao trình

độ chuyên môn nghiệp vụ để đội ngũ GV có trình độ trên Chuẩn

GV tiểu học có thể tự ĐT, BD hoặc được cử đi ĐT, BD Các trường tiểu học

có thể ĐT, BD đội ngũ GV với các phương thức khác nhau như: cử GV đi ĐT chính quy - tập trung; vừa học - vừa làm; cử đi học các khóa tập huấn, cử GV đi dự các hội nghị, hội thảo chuyên đề; tự tổ chức các khóa BD, tập huấn tại trường; bồi dưỡng thường xuyên, bồi dưỡng định kỳ; bồi dưỡng qua tọa đàm, sinh hoạt chuyên

đề, sinh hoạt tổ chuyên môn, giao lưu học tập kinh nghiệm từ các cơ sở GD

GV tiểu học cần được bồi dưỡng về tâm lý học lứa tuổi, kỹ năng mềm, ngoại ngữ, tin học để đạt Chuẩn hoặc nâng Chuẩn; Bồi dưỡng về nghiệp vụ sư phạm; Bồi dưỡng về các kỹ năng nghiên cứu khoa học, kỹ năng mềm; bồi dưỡng về lý luận chính trị

Để làm tốt công tác này cần làm tốt 4 việc:

Thứ nhất: Xây dựng nhà trường thành tổ chức học tập, cụ thể:

- Phát triển quan hệ theo chiều ngang để phát triển mối quan hệ giữa các cá nhân;

- Thực hiện chia sẻ, truyền thông, cung cấp thông tin để mọi người chọn lọc thông tin cần thiết cho công việc của mình;

- Xây dựng văn hóa nhà trường với các định hướng giá trị cụ thể;

- Hiệu trưởng phải là tấm gương về sự tự học;

- Xây dựng môi trường học tập trong nhà trường

Thứ hai: Lãnh đạo thực hiện các hoạt động BD định kỳ, cụ thể:

- Tạo điều kiện học tập thường xuyên;

- Lãnh đạo có hiệu quả hình thức học tập định kỳ

- Tuyên truyền, thúc đẩy hoạt động tự học, tự bồi dưỡng;

- Khuyến khích, thúc đẩy từng GV lập kế hoạch tự học

- Hiểu được mục tiêu, nội dung và cách thức để đạt được mục tiêu hỗ trợ;

- Biết tạo ra sự tự tin cho người được hỗ trợ;

- Kiên nhẫn, luôn biết chia sẻ và biết giữ bí mật về người được hỗ trợ;

- Tôn trọng người được hỗ trợ;

- Biết cách lôi cuốn người được hỗ trợ;

- Luôn tự tin vào kết quả hỗ trợ

* Bồi dưỡng đào tạo GV: Gồm 4 nội dung

- Về chính trị tư tưởng: BD cho mỗi GV tình yêu nghề, yêu thương HS; chống biểu hiện thờ ơ với chất lượng GD thực chất hoặc thương mại hóa dạy học; gắn việc BD lý tưởng nghề nghiệp với BD phẩm chất đạo đức của người GV Mỗi người GV tiểu học cần nắm vững mục tiêu GD, chấp hành nghiêm chính sách pháp luật của nhà nước, không ngừng phấn đấu nâng cao trình độ, đạo đức nhà giáo, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần đoàn kết hợp tác thực hiện nhiệm vụ

- Về chuyên môn và nghiệp vụ: Hiệu trưởng và những người QL tổ chức các hoạt động, nội dung BD qua thực tiễn nhằm hoàn thiện kỹ năng sư phạm cho GV như: tổ chức dự giờ, hội thảo, thi giáo viên dạy giỏi các cấp, tổ chức đúc rút kinh nghiệm và ứng dụng các sáng kiến kinh nghiệm; tổ chức sinh hoạt chuyên đề về dạy một số vấn đề khó của chương trình; tổ chức giao lưu nghiệp vụ, học tập, trao đổi kinh nghiệm với các trường có ĐNGV giỏi Tạo điều kiện cho đội ngũ GV được tham gia học tập các lớp học như: Đại học, cao học, ngoại ngữ, kỹ năng, để nâng cao trình độ chuyên môn

- Về ngoại ngữ: GV có trình độ ngoại ngữ nhất định là điều kiện thuận lợi để nâng cao trình độ và giao tiếp

- Về công nghệ thông tin:

Muốn đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng giáo dục thì không thể không áp dụng CNTT vào quá trình giảng dạy

Muốn ĐT BD GV có hiệu quả thì Hiệu trưởng phải phân loại trình độ GV, định hướng nội dung BD Tạo điều kiện cho 100% GV được ĐT nâng chuẩn Xây dựng nhà trường tự học, tự BD; xây dựng thư viện hoặc tủ sách BD GV, trang bị máy tính nối mạng internet; mỗi GV phải xây dựng kế hoạch tự BD và BD hàng năm

1.4.5 Kiểm tra, đánh giá đội ngũ giáo viên trường tiểu học theo chuẩn nghề nghiệp

Kiểm tra, đánh giá, sàng lọc đội ngũ GV tiểu học là tổng thể các biện pháp đánh giá thực trạng và quá trình phát triển đội ngũ GV tiểu học đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp, tổ chức kiểm tra đánh giá thực tế việc thực hiện kế hoạch phát triển đội ngũ GV của các trường; trên cơ sở đó để đưa ra những quyết định điều chỉnh

kịp thời, thoả đáng trong việc phát triển đội ngũ GV tại các trường tiểu học nhằm đáp ứng Chuẩn

Những người được giao nhiệm vụ kiểm tra, đánh giá, sàng lọc cần dựa trên những tiêu chí, văn bản quy định về Chuẩn GV tiểu học, yêu cầu đối với người GV trường tiểu học của cơ quan chức năng để xem xét kỹ lưỡng, đánh giá chính xác, khách quan mức độ đạt những yêu cầu so với quy định về phẩm chất đạo đức, năng lực chuyên môn nghiệp vụ, các kỹ năng; Cần có những nhóm người, những người

có đủ năng lực, có chuyên môn, có đủ phẩm chất, đạo đức để có thể đánh giá công bằng, khách quan, đúng thực chất về thực trạng, mức độ đáp ứng với Chuẩn nghề nghiệp của giáo viên tiểu học Dựa trên kết quả đánh giá về mức độ đạt Chuẩn của đội ngũ GV, hiệu trưởng trường tiểu học, nhà quản lý tại các cơ quan QLGD các cấp sẽ quyết định việc biểu dương, khen thưởng, thúc đẩy quá trình phát triển hay đưa ra những quyết định nhằm khắc phục những điểm yếu nhằm có đội ngũ GV đạt Chuẩn và trên Chuẩn

Nhà trường và cơ quan QLGD các cấp có thể ứng dụng công nghệ thông tin,

sử dụng phần mềm quản lý nhân sự để hỗ trợ việc thực hiện các nội dung phát triển đội ngũ GV tại các trường tiểu học đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp: từ xây dựng quy hoạch đến theo dõi, giám sát thực hiện các khâu tuyển chọn; sử dụng; ĐT, BD; chính sách đãi ngộ; đặc biệt là kiểm tra, đánh giá việc đáp ứng Chuẩn của GV và đội ngũ GV tiểu học

Kiểm tra, đánh giá chất lượng của nhà trường không thể tách rời đánh giá quá trình dạy học, quá trình lao động sư phạm của GV Kiểm tra đánh giá không phải chỉ để xếp loại, bình bầu thi đua mà còn để xác định mục tiêu, điều chỉnh kế hoạch cho một quyết định QL mới

Kiểm tra quá trình hoạt động sư phạm của GV là theo dõi, giám sát; phát hiện các hoạt động sư phạm đã thực hiện tốt, các hoạt động còn hạn chế nhằm động viên; khuyến khích những mặt tốt; động viên, giúp đỡ GV, HS thực hiện tốt nhiệm

vụ được giao

Trong trường tiểu học, nếu hiệu trưởng, lãnh đạo trường không thực hiện chức năng kiểm tra, đánh giá hoặc ít kiểm tra đánh giá hay kiểm tra thiếu kế hoạch thì sẽ gây tác hại đến các phong trào, hoạt động trong trường Đó là:

- Đối tượng QL là con người nên phong trào, hoạt động sẽ diễn ra hình thức, kiểu đối phó, chiếu lệ dẫn đến chất lượng, hiệu quả công tác của đội ngũ và thực hiện các nhiệm vụ được giao không đáp ứng yêu cầu đề ra và quan điểm chỉ đạo

- Việc đánh giá của nhà trường đối với CB, GV, nhân viên, HS, đánh giá các phong trào thi đua sẽ chung chung, “hòa cả làng” Do vậy, không phát huy được sức mạnh của tập thể sư phạm, tập thể HS, không khai thác được các nhân tố tích cực trong đội ngũ để tham gia xây dựng các phong trào thi đua

1.4.6 Tạo điều kiện, môi trường để phát triển giáo viên tại các trường tiểu học đáp ứng chuẩn nghề nghiệp

Môi trường của một tổ chức chịu tác động của nhiều yếu tố, gồm các yếu tố bên trong như: Sứ mệnh, tầm nhìn, cơ cấu tổ chức, các nguồn lực, chính sách, hệ thống các quy định, năng lực của các thành viên trong tổ chức, quan điểm, thái độ của người lãnh đạo văn hóa của tổ chức, nhu cầu và động cơ cá nhân…Các yếu tố bên ngoài như: các điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, văn hóa và truyền thống của một dân tộc,…

Môi trường làm việc gồm: các điều kiện vật chất như phòng làm việc, bàn ghế, tư liệu nghiên cứu, giảng dạy, internet và máy tính…Môi trường tinh thần gồm

sự lựa chọn các giá trị đạo đức mà tổ chức tuân thủ như: cởi mở, tôn trọng, tin tưởng lẫn nhau,… Ngoài ra còn có các thể chế, quy định liên quan đến việc đảm bảo điều kiện sống và làm việc cho người lao động GV tại các trường tiểu học sẽ làm việc đạt hiệu quả cao hơn và có chất lượng tốt khi họ được đáp ứng các yếu tố môi trường này

Cơ chế chính sách là nhân tố có ảnh hưởng quan trọng đối với việc xây dựng, phát triển đội ngũ GV tiểu học đạt Chuẩn và nâng Chuẩn tại các trường tiểu học Luật Giáo dục đã chỉ rõ Nhà nước phải “có chính sách bảo đảm các điều kiện cần thiết về vật chất và tinh thần để nhà giáo thực hiện nhiệm vụ của mình” Do vậy, đối với GV tại các trường tiểu học, các cơ quan chức năng cần tham mưu, đề xuất, xây dựng và trình phê duyệt, ban hành các cơ chế, chính sách đãi ngộ phù hợp

để đội ngũ GV tại các trường tiểu học yên tâm, gắn bó với công việc

- Xây dựng và thúc đẩy môi trường thân thiện trong nhà trường để tạo điều kiện thuận lợi cho GV chia sẻ, hợp tác nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng, để từ đó

tập thể GV có thể học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau và có điều kiện trải nghiệm, phát huy hết năng lực của mình trong điều kiện tốt nhất

Nhà trường là môi trường làm việc và phát triển cho GV, hiệu trưởng là chủ thể của những tác động trực tiếp mang ý chí, kỳ vọng của xã hội đến GV Bởi vậy, nhà trường giữ vai trò vô cùng quan trọng trong việc làm cho mỗi GV toàn tâm toàn

ý với sự nghiệp GD Để thực hiện được mục tiêu này, nhà trường cần:

- Làm cho mọi thành viên nhận thức đầy đủ về tầm nhìn, sứ mạng, mục tiêu, các bước đi, các cơ hội, những thách thức và các giá trị mà trường sẽ đạt tới

- Xác định các mục tiêu rõ ràng cho từng đơn vị, từng nhóm, trên cơ sở họ được thảo luận, chia sẻ và thống nhất tư tưởng

- Khuyến khích tinh thần hợp tác cùng phát triển

- Phát hiện ra tiềm năng, tạo điều kiện để mỗi GV và đội ngũ GV có thể phát triển tối đa năng lực tiềm tàng của họ

- Huấn huyện và hỗ trợ các điều kiện cho sự phát triển cá nhân từng GV về

+ Yếu tố vật chất được hiểu là những vấn đề liên quan đến vật chất như: lương, các khoản thù lao, các khoản phụ cấp; các khoản phúc lợi xã hội, tiền hỗ trợ,

Nhà trường cần chi trả lương, phụ cấp, thưởng theo đúng chế độ cho GV đầy

đủ, đúng thời hạn; Có biện pháp để chi đầy đủ các khoản phúc lợi; phấn đấu tăng các khoản phúc lợi, hỗ trợ cho GV