Giáo án tự chọn Ngữ văn 9( chủ đề bám sát )

luyện tập phơng châm hội thoại sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh A.. MỤC TIấU: Giúp học sinh: -Ôn tập lại cho học sinh phơng châm hội thoại về lợng, về chất và m

Ngày soạn 25/8/2008

Ngày dạy 26/8/2008

Tiết 1 N TậP TIếNG VIệT ,TậP LàM VĂN ÔN TậP TIếNG VIệT ,TậP LàM VĂN

A.Mục tiêu: Giúp học sinh:

- ôn tập lại các kiểu câu

- Biết vận dụng làm các bài tập

B.Tài liệu bổ trợ:

- Sách giáo viên, sách nâng cao 9, rèn luyện kỷ năng 9

c Nội dung:

Hoạt động 1 Ôn tập các kiểu câu ( 20’ )

- GV: Tổ chức cho HS tìm

hiểu, trả lời về các kiểu câu?

- HS: Tìm hiểu trả lời theo yêu

cầu của GV

- GV: Hớng dẫn HS nêu các ví

dụ minh hoạ cho các loại kiểu câu

- HS: Làm việc theo nhóm, thảo

- Câu cầu khiến

- Câu nghi vấn

- Câu cảm thán

- Câu trần thuật

- Câu phủ định

+ Câu cầu khiến là loại câu có những từ cầu khiến nh:

hãy, đừng, chớ, đi, thôi, nào, dùng để ra lệnh ,yêu cầu, đề nghị

+ Câu nghi vấnlà câu có những từ nghi vấn nh: ai, gì, nào, sao có chức năng chính dùng để hỏi

+ Câu cảm thán là câu có những từ cảm thán nh: ôi, than ôi, hỡi ơi dùng để bộc lộ cảm xúc

+ Câu trần thuật là câu không có đặc điểm của câu nghi vấn, câu cầu khiến và câu cảm thán

+ Câu phủ định là loại câu có những từ ngữ phủ định nh: không chẳng phải, cha không fhải

Hoạt động 2: Ôn tập làm văn văn bản thuyết minh ( 20’ )

GV: Tổ chức cho HS nhắc lại về văn

bản thuyết minh

? Văn bản thuyết minh là gì ?

- HS: Tìm hiểu, trả lời theo hớng dẫn,

yêu cầu của GV

- GV: Thống nhất và nêu ví dụ về tính

thông dụng của văn bản thuyết minh

- GV: Tổ chức cho HS luyện tập

? Lập dàn ý thuyết minh về chiếc

nón

- HS: Tiến hành thực hiện theo yêu cầu

của GV lập dàn ý thuyết minh về chiếc

về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân của các hiện tợng

và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phơng thức trình bày,giới thiệu, giải thích

* Luyện tập: Lập dàn ý thuyết minh về chiếc nón

- Mổ bài: Giới thiệu về chiếc nón

- Thân bài:

+ Lịch sử về chiếc nón

+ Quy trình làm ra chiếc nón

+ Cấu tạo chiếc nón

+ Giá trị kinh tế, văn hoá, nghệ thuật của chiếc nón

- Kết bài: Cảm nghĩ chung về chiếc nón trong đời sống hiện tại

IV:Cũng cố ( 3’ )

-HS;nhắ lại câu chia theo mục đích phát ngôn

-Thế nào là văn bản thuyết minh

V;Dặn dò ( 2’ )

GV hớng dẫn học sinh:

- Về nhà học bài và xem lại bài các phơng châm hội thoại.( Có mấy phơng châm hội

thoại? lấy ví dụ)

Ngày soạn:23/08/2008

Ngày dạy: 26/08/2008

Tiết 2 luyện tập phơng châm hội thoại

sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

A MỤC TIấU: Giúp học sinh:

-Ôn tập lại cho học sinh phơng châm hội thoại về lợng, về chất và một số biện pháp nghệthuật trong văn bản thuyết minh

B tài liệu bổ trợ:

- Sách giáo viên, sách nâng cao 9, rèn luyện kỷ năng 9

c nội dung:

Hoạt động 1 : Ôn về phơng châm hội thoại ( 15’ )

- HS: Tìm hiểu trả lời theo yêu

Ăn không nói có vu cáo bịa đặt

Cãi chày cãi chối ngoan cố không chịu thừa nhận sự thật đã có bằng chứng

Khoa môi múa mép ba hoa khoác lác

Nói dơi nói chuột nói lăng nhăng nhảm nhí

Nói hơu nói vợn hứa hẹn một cách vô trách nhiệm, có màu sắc của sự lừa đảo

- HS: Tìm hiểu, trả lời theo hớng dẫn,

yêu cầu của GV

- GV: Thống nhất và nêu ví dụ về tính

thông dụng của văn bản thuyết minh

- GV: Tổ chức cho HS luyện tập

? Lập dàn ý thuyết minh về chiếc

nón

- HS: Tiến hành thực hiện theo yêu cầu

của GV lập dàn ý thuyết minh về chiếc

* Luyện tập: Lập dàn ý thuyết minh về chiếc nón

- Mổ bài: Giới thiệu về chiếc nón

- Thân bài:

+ Lịch sử về chiếc nón

+ Quy trình làm ra chiếc nón

+ Cấu tạo chiếc nón

+ Giá trị kinh tế, văn hoá, nghệ thuật của chiếc nón

- Kết bài: Cảm nghĩ chung về chiếc nón trong đời sốnghiện tại

IV Củng cố ( 3’ )

- HS: Nhắc lại các phơng châm hội thoại và cách làm dàn ý văn bản thuyết minh

V Dặn dò ( 2’ )

- Nắm vững toàn bộ kiến thức tiết học

-Tiếp tục su tầm tài liệu, chuẩn bị cho tiết học tiếp theo

Mục tiêu : Giúp học sinh:

- Củng cố kiến thức đã học trong “ Phong cách Hồ Chí Minh ”

- Biết vận dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

B tài liệu bổ trợ:

- Sách giáo viên, sách nâng cao 9, rèn luyện kỷ năng 9

c nội dung:

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Hoạt động 1: Hớng dẫn luyện tập trắc nghiệm ( 15’ )

A Thuyết minh kết hợp tự sự C Thuyết minh kết hợp nghị luận

B Thuyết minh kết hợp miêu tả D Thuyết minh kết hợp biểu cảm

Câu 2 Xét về nội dung văn bản Phong cách Hồ Chí Minh thuộc kiểu văn bản nào ?

A Hành chính C Biểu cảm

B Nhật dụng D Công vụ

Câu 3 Để có vốn tri thức sâu rộng, Bác đã làm gì ?

A Ngời đã ghé lại nhiều hải cảng, đã thăm các nớc Châu Phi, Châu á, Châu Mỹ

B Ngời học nhiều thứ tiếng và làm nhiều nghề

C Đến đâu Ngời cũng học hỏi, tìm hiểu văn hoá, nghệ thuật

D Tất cả các ý trên

Câu 4 Giá trị nghệ thuật của văn bản Phong cách Hồ Chí Minh đợc tạo nên từ những

điểm nào ?

A Kết hợp giữa kể và bình luận C Sử dụng nghệ thuật đối lập

B Chọn lọc chi tiết, dẫn chứng tiêu biểu D Tất cả các ý trên

Câu 5 Thành ngữ “ Khua môi múa mép ” liên quan đến phơng châm hội thoại

nào ?

- HS: Trình bày, thảo luận, nhận xét

theo yêu cầu của GV

- Mở bài: Trong cuộc sống, ngoài nhu cầu

ăn ở, lao động con ngời còn có nhu cầuhọc hỏi và việc chính là tự học

- Thân bài: Vậy tự học là gì ?

+ Học là thu nhận kiến thức

+ Tự học là học chủ đọng

+ Tự học sgk, tài liệu tham khảo

+ Tự học khi nghe giảng bài

Tiết 4. luyện tập các phơng châm hội thoại

A

Mục tiêu : Giúp học sinh:

- Hệ thống hoá lại các phơng châm hội thoại

- Rèn luyện kỷ năng sử dụng các phơng châm hội thoại trong giao tiếp xã hội

B tài liệu bổ trợ:

- Sách giáo viên, sách nâng cao 9, rèn luyện kỷ năng 9

c nội dung:

Hoạt động 1 : Luện tập sử dụng các phơng châm hội thoại ( 40’ )

- GV: Cho HS nhắc lại nội

dung của các phơng châm hội

thoại

- HS: Trả lời các câu hỏi

theo yêu cầu của GV

- GV: Tổ chức cho HS làm

bài tập

- HS: Suy nghĩ, thảo luận, trả

lời bài tập số 2

- GV: Nhận xét, thống nhất

- GV: Cho HS làm bài tập 5

- HS: Tìm hiểu, trả lời bài

tập số 5

- GV: Gọi HS lên bảng trình

bay

- HS: Trình bày theo yêu cầu

của GV

- GV: Gọi HS lên bảng làm

bài tập

- HS: Làm bài tập theo yêu

cầu của GV

- GV: Cho HS nhận xét bài

làm, thống nhất

- HS: Nhận xét, ghi nhớ

- GV: Tổ chức cho HS làm

bài tập tiếp theo

- HS: Suy nghĩ, tìm hiểu, trả

lời theo yêu cầu của GV

- GV: Cho HS trả lời, nhận

xét

- HS: Trả lời, thảo luận, đa

ra kết luận theo hớng dẫn, yêu

cầu của GV

1 Lý thuyết.

- Phơng châm quan ệ

- Phơng châm cách thức

- Phơng châm lịch sự

2 Luyện tập.

* bài tập 2

- Phép tu từ có liên quan đến phơng châm lịch sự: nói giảm, nói tránh

- VD

+ Chị cũng có duyên ( thực ra là chị xấu )

+ Em không đến nổi đen lắm ( thực ra em đen )

+ Ông không đợc khỏe lắm ( thực ra ông ốm )

* Bài tập 5 Giải thích ý nghĩa của các thành ngữ

- Nói băm, nói bổ nói bốp chát, thô tục

- Nói nh đấm vào tai nói dở, khó nghe

- Điều nặng, tiếng nhẹ nói dai, chì chiết, trách móc

- Nửa úp, nửa mở nói không rỏ ràng, khó hiẻu

- Mồm loa, mép giải nói nhiều lời, bất chấp đúng sai

- Nói nh dùi đục chấm mắm cáy nói thô thiển, kém tế nhị

* Bài tập 6 Điền từ thích hợp vào chổ trống

- Nói dịu nhẹ nh khen

- Nói trớc lời mà ngời khác cha kịp nói

- Nói châm chọc điều không hay

- Nói châm chọc điều không hay

- Nói chen vào chuyện của ngời trên

- Nói rành mạch, cặn kẽ

Liên quan đến phơng châm lịch sự và phơng châm cách thức * Bài tập 7 Vận dụng những phơng châm hội thoại đã học để giải thích vì sao ngời nói phải dùng cách nói - VD + Chẳng đợc miếng thich miếng xôi Cũng đợc lời nói cho nguôi tấm lòng + Ngời xinh nói tiếng cũng xinh Ngời giòn cái tính tình tinh cũng giòn IV Củng cố ( 3’ )

-HS: Nhắc lại thế nào là phơng châm hội thoại đã học? V Dặn dò ( 2’ )

- Học bài, hớng dẫn và yêu cầu HS làm hoàn chỉnh bài tập

- Vận dụng hợp lý các phơng châm hội thoại đã học vào giao tiếp

Hoạt động 1: Ôn lại nội dung bài “ Đấu tranh cho một thế giới hòa bình ” ( 10’ )

- GV: Hớng dẫn HS

củng cố nội dung và nghệ

thuật của văn bản“ Đấu

tranh cho một thế giới hòa

là đấu tranh cho một thế giới hoà bình Giáo dục bồi dỡngtình yêu hoà bình tự do và lòng thơng yêu nhân ái, ý thức

đấu tranh vì nền hoà bình thế giới

2 Nghệ thuật của văn bản

- Lập luận chặt chẽ, xác thực, giàu cảm xúc nhiệt tình củanhà văn.

Học sinh giật mình bèn trả lời

- Tha Thầy ! Sóng là bài thơ của Xuân Quỳnh ạ !

Vi phạm phong cách quan hệ, vì trả lời lạc đề, không đápứng nhu cầu giao tiếp

* Bài tập 2: Em hãy kể tên những biện pháp và phơng phápnghệ thuật dùng trong văn bản thuyết minh ?

+ So sánh, ẩn dụ, nghị luận, dùng từ ngữ Hán – Việt

+ Dùng số liệu, nêu định nghĩa, liệt kê, phân loại, so sánh

* Bài tập 3: Em hãy thuyết minh về một di tích lịch sử hoặcmột danh lam thắng cảnh

- Mở bài: Giới thiệu chung về di tích lịch sử

- Hớng dẫn và yêu cầu HS làm hoàn chỉnh bài tập

- Xem lại các yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh

Ngày soạn: 14/09/2008

Ngày dạy: 16/09/2008

Tiết 6. Luyện tập phần văn – tập làm văn

A

Mục tiêu : Giúp học sinh:

- Củng cố nội dung và nghệ thuật các văn bản đã học

- Biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh

các câu hỏi bài tập

- HS: Làm bài tập theo yêu cầu

* Khoanh tròn vào chữ cái câu trả lời đúng nhất

- Đoạn trích “ Chúng tôi tham gia hội nghi cấpcao phải đáp ứng ”

Câu 1 Xét về hình thức văn bản thuộc kiểu vănbản nào?

A Nghị luận C Miêu tả

B Tự sự D Biểu cảm

Câu 2 Nhận xét nào dới đây phù hợp văn bản nghịluận?

A Phải có luận điểm

B Phải sử dụng các phep lâpl luận

+ Lập dàn ý

* Mở bài: Giới thiệu quạt là đồ vật rất cần thiết đối với đời sống của con ngời

- GV: Cho HS th¶o luËn theo

+ CÊu t¹o, c«ng dông chung cña qu¹t + C¸ch sö dông vµ c¸ch b¶o qu¶n

* KÕt bµi : Vai trß cña c¸i qu¹t trong hiÖn t¹i

A

Mục tiêu : Giúp học sinh:

- Hiểu đợc nội dung vấn đề đặt ra trong văn bản: nguy cơ chiến tranh hạt nhân đe doạtoàn bộ sự sống trên trái đất và nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân loại là ngăn chặn nguy cơ

đó, là đấu tranh cho một thế giới hoà bình

- Thấy đợc nghệ thuật nghị luận của bài văn, nổi bật là chứng cứ cụ thể xác thực, các sosánh rõ ràng, giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ

- Giáo dục bồi dỡng tình yêu hoà bình tự do và lòng thơng yêu nhân ái, ý thức đấu tranhvì nền hoà bình thế giới

Tên tác giả Tác phẩm Thể loại Nội dung Nghệ thuật

Lê Anh Trà Phong cáchHồ Chí Minh Nhật dụng

Phong cách làm việc, phong cáchsống của Hồ Chí Minh Cốt lõiphong cách sống của Hồ Chí Minh

là vẽ đẹp văn hoá với sự kết hợp hàihoà giữa tinh hoa văn hoá dân tộc

và tinh hoa văn hoá nhân loại

Kết hợp giữa kể

và bình luận

Chọn lọc chitiết tiêu biểu

Cách dùng từHán – Việt

Mac ket

Đấu tranh cho một thế giới hòa bình Nhật dụng

Nêu lên mối hiểm hoạ hạt nhân đốivới nhân loại, chỉ rỏ sự tốn kém vô

cùng phi lý của cuộc chạy đua vũtrang đi ngợc lại lợi ích và sự pháttriển thế giới

Lập luận chặt chẽ

Chứng cứ phong phú xác thực, cụ thể

Tuyên bố thếgiới về sự sống còn, quyền đợc bảo vệ và phát triển củatrẻ em

Nhật dụng

Bảo vệ quyền lợi, chăm lo đến sựphát triển của trẻ em là một trong những vấn đề quan trọng cấp bách của công đồng quốc tế

và nhân loại

Các phần liên kết với nhau chặt chẽ

Nguyễn Dữ

Chuyện ngời con gái Nam Xơng

Truyện truyền kỳ

Niềm cảm thơng đối với số phận oan nghiệt của ngời phụ nữ Việt Nam dới chế độ phong kiến,

đồng thời khẳng định vẽ đẹp truyền thống của họ

Là một áng văn hay, thành công về nghệ thuật dựng chuyện, miêu tả nhân vật

Mục tiêu : Giúp học sinh:

- Nắm đợc nội dung của các phơng châm hội thoại đã học

- Vận dụng các phơng châm hội thoại này trong giao tiếp

thuyết của các phơng châm hội thoại

- HS: Thảo luận, trả lời theo

yêu cầu của GV

- GV: Yêu cầu HS mỗi phơng

châm quan hệ lấy một ví dụ minh

hoạ

- HS: trình bày ví dụ minh hoạ

1 Lý thuyết.

- Các phơng châm hội thoại

1/ Phơng châm về lợng: Nội dung của lời nói phải

đúng nh yêu cầu giao tiếp, không thừa, không thiếu

2/ Phơng châm về chất: Đừng nói những điều màmình tin là không đúng hay không có bằng chứngxác thực

3/ Phơng châm lịch sự: Cần chú ý đến sự tế nhị,khiêm tốn và tôn trọng ngời khác

4/ Phơng châm cách thức: Cần chú ý nói ngắn gọn,rành mạch, trách cách nói mơ hồ

5/ Phơng châm quan hệ: Cần nói đúng đề tài giao

theo yêu cầu của GV tiếp, tránh nói lạc đề.

- GV: Luận cứ này có ý nghĩa

nh thế nào với vấn đề của văn bản

2 Luyện tập.

* Bài tập 1 Những trờng hợp sau đây tuân thủ phơngchâm hội thoại nào ?

a) - Khách: Nóng quá

- Chủ nhà: Mất điện rồi

b) - SVA: Hôm nay ngày mấy rồi nhĩ ?

- SVB: Hết tiền rồi à ! Cả hai trờng hợp vi phạm phơng châm quan hệ

* Bài tập 2 Xếp những chi tiết cho ở dới vào hainhóm theo bảng

A Những chi tiết truyềnkì ( lãng mạn ) B Những chi tiết thực( hiện thực )

- Phan Lang đợc Linh Phi cứu khi chết rồi trở về trầngian

- Nhân dân chạy trốn ra biển

- Bến đò Hoàng Giang, thời khai đại nhà Hồ

- Vũ Nơng đợc Linh Phi đón xuống cung nớc

- Mĩ nhân quần áo thớt tha

- Vũ Nơng trở về trần gian trên kiệu hoa giữa dòng ớc

n-* Bài tập 3 Tóm tắt truyện “ Ngời con gái Nam

+ Chọn đợc sự kiện, chi tiết chính: cái bóng

+ Ghi đợc sơ đồ tóm tắt câu chuyện:

Ngày soạn: 28/09/2008

Ngày dạy: 30/ 09/2008

Tiết 9. Luyện tập - sự phát triển của từ vựng

A

Mục tiêu : Giúp học sinh:

- Giúp HS ôn lại sự phát triển của từ vựng theo hai phơng thức ẩn dụ và hoán dụ

- Biết vận dụng những phơng thức này vào làm bài tập

- HS: Thực hiện trả lời theo

yêu cầu của GV

- Mợn từ của tiếng nớc ngoài là một cách để pháttriển từ vựng tiếng Việt

* Bài tập 1 Từ bay trong tiếng việt có những

nghĩa sau ( cột A ), Chọn điền các ví dụ cho bên dới vào ( cột B ) tơng ứng với nghĩa của từ ở (côt

A )

Di chuyển trên khôngChuyển động theo làn gió

Di chuyển rất nhanhPhai mất, biến mấtBiểu thị hành động nhanh, dễ dàng

- Lời nói gió bay

- Ba vuông phấp phới cờ bay dọc

- Mây nhởn nhơ bay - hôm nay trời đẹp lắm

- Vụt qua mặt trận - đạn bay vèo vèo

- Chối bay chối biến

“ Mặt Trời là thiên thể trung tâm của hệ Mặt Trời, cũng là một hành tinh trong hệ Ngân Hà Đó là một khối khí cầu tích nhiệt Mặt Trời cách Trái

Đất chừng 150 triệu km Trong lòng Mặt trời không ngừng xẩy ra các phản ứng hạt nhân tỏa ra nguồn nhiệt lợng to lớn đó

ở trung tâm Mặt trời hiđrô cháy và không ngừng hình thành hêli, đồng thời giải phóng ra lơng lớn nhiệt và ánh sáng Chất cháy trong trung tâm Mặt trời không phải là các ôxit thông thờng mà năng l-

ợn hạt nhân khổng lồ do phản ứng hạnt nhân sinh

ra

Mặt Trời đã cháy mấy triệu năm rồi và bụi tích tồn, từ phản ứng dây chuyền của hiđrô di chuyển

ra rìa Măt Trời với số lợng rất lớn, và hêli thứ bụi

đó lại tiến hành phản ứng dây chuyền tiếp và phóng ra ánh sáng và nhiệt, do đó mà Mặt trời biến thành một tinh cầu khổng lồ

Từ Hán - Việt Từ mợn Châu Âu

Mục tiêu : Giúp học sinh:

- Ôn lại kiến thức của văn bản Chuyện củ trong phủ chúa Trịnh và Hoàng Lê nhất thốngchí

- Luyện tập tóm tắt văn bản tự sự

B tài liệu bổ trợ:

- Sách giáo viên, sách nâng cao 9, rèn luyện kỷ năng 9.

c nội dung:

Hoạt động 1 : Ôn tập phần văn ( 10’ )

- GV: Tổ chức cho HS làm bài tập 1

- HS: Tìm hiểu trả lời câu hỏi 1 theo

h-ớng dẫn và yêu cầu của GV

- GV: Gọi HS trả lời và nhận xét

- HS: Trả lời, nhận xét, kết luận

- GV: Tổ chức cho HS làm bài tập 2

- HS: Tìm hiểu trả lời câu hỏi 1 theo

h-ớng dẫn và yêu cầu của GV

- HS : Đọc đoạn trích, tìm hiểu, trả lời

các câu hỏi theo yêu cầu của GV

- GV: Yêu cầu HS trình bày

(3) Bọn hoạn quan nhờ gió bẻ măng

(4) Chúa đi chơi

Câu 2 Chi tiết nào không đợc kể trong việc Chúa

đi chơi ?

A Chúa thờng ngự ở các ly cung

B Chúa đến vờn thợng uyển

C Việc xây dựng đền đài liên tục

D Bày đặt việc bán hàng đàn hát làm vui

Câu 3 Câu văn “ Mỗi khi đêm thanh cảnh vắng,tiếng chim kêu vợn hót ran khắp bốn bề, hoặcnữa đêm ồn ào nh trận ma sa gió táp, vỡ tổ tan

đàn, kẻ thức giả biết đó là triệu bất tờng” có nộidung gì?

Câu 4 Đọc đoạn trích từ ” Quân Thanh sang

không nói trớc” sgk trang 66 Trả lời câu hỏi

a) Sắp xếp các ý sau cho đúng thứ tự nội dung của

đoạn trích

- Khẳng định chủ quyền của ta, sự phi nghĩa của

địch

- Kêu gọi quân sĩ đòng tâm hiệp lực

- Nêu bật giả tâm của giặc

- Nêu rỏ truyền thống đấu tranh của dân tộc ta

- Ra kĩ luật nghiêm minh

b) Dòng nào nêu đợc nhận xét khái quát về đoạn trích trên

A Là một bài hịch ngắn gọn mà sâu sắc

B Lời lẽ ngắn gọn , nội dung phong phú

C Lời lẽ mạnh mẽ ý tứ sâu xa

D Kích thích đợc lòng yêu nớc của quân sĩ

- GV: Tổ chức cho HS trả lời, thảo

luận

- HS: Trả lời, thảo luận, nhận xét

theo yêu cầu của GV

- Lão xin Binh T ít bả chó

- Lão đột ngột qua đời không ai hiểu vì sao

- Chỉ có ông giáo và Binh T hiểu

- Thân cây thẳng đứng tròn nh những chiếccột nhà sơn màu xanh

- Lá chuối tơi nh chiếc quạt phẩy nhẹ theo làngió Trong những ngày nắng nóng đứng dớinhững chiếc quạt ấy thật mát

Mục tiêu : Giúp học sinh:

- Ôn lại kiến thức của tác phẩm Truyện Kiều

dung xã hội đợc phản ánh trong Truyện

Kiều là xã hội nh thế nào?

? Nguyễn Du rất cảm thơng với cuộc

đời của ngời phụ nữ em hãy dẫn ra vài

VD để chứng minh?

? Việc khắc hoạ hình tợng những

nhân vật Mã Giám Sinh, Hồ Tôn Hiến

trong cách miêu tả nhà thơ biểu hiện

thái độ nh thế nào?

? Nguyễn Du xây dựng trong tác

phẩm một nhân vật anh hùng theo em là

ai? Mục đích của tác giả?

? Cách Thuý Kiều báo ân báo oán

I Giá trị của Truyện Kiều.

a Nội dung :

* Giá trị hiện thực :-Truyện Kiều là một bức tranh về mọt xã hội bất công, tàn bạo

- Số phận bất hạnh của một ngời phụ nữ

đức hạnh, tài hoa trong xã hội phong kiến

* Giá trị nhân đạo sâu sắc :

- Truyện Kiều đề cao tình yêu tự do khát vọng công lý và ca ngợi phẩm chất cao

đẹp của con ngời

-Truyện Kiều là tiếng nói lên án các thếlực tàn bạo chà đạp lên quyền sống con ngời

Hoài Thanh : " Đó là một bản án, một tiếng kêu thơng, một ớc mơ và một cái nhìn

bế tắc "

- GV: So sánh với Thuý Vân, Thuý

Kiều đã đợc Nguyễn Du tả nh thế nào?

Qua đó em thấy đợc sự giống, khác

nhau của hai bức chân dung?

- HS: So sánh để thấy đợc tài năng

tả ngời của Nguyễn Du

- GV: Bình, giảng

- GV: Em hiểu câu " Một

hai thành " là nh thế nào? Tác giả sử

dụng biện pháp nghệ thuật gì để tả cái

tài hoa của Thuý Kiều

- HS: Giải nghĩa từ và chỉ ra biện

pháp nghệ thuật đợc sử dụng

- GV: Em có nhận xét chung nh thế

nào về bức chân dung của Kiều ?

- HS rút ra nhận xét

- GV: Trong 2 bức chân dung Thuý

Vân và Thuý Kiều, em thấy bức chân

dung nào nổi bật hơn, vì sao ?

- HS: Nêu cảm nhận riêng

- GV: Bình, giảng

- HS: Đọc 4 câu cuối

- GV: Nhận xét khái quát về nếp

sinh hoạt của hai chị em Kiều - Vân?

- ? Em hiểu " Mặc ai" đặt ở cuối

-Truyện Kiều là tập đại thành của ngôn ngữ

- Gợi tả vẻ đẹp của Kiều bằng biện pháp ớc lệ:

"thu thuỷ" (nớc mùa thu), "xuân sơn " (núi mùa xuân), hoa, liễu

- Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật so sánh, gợi tả vẻ đẹp của một giai nhân tuyệt thế

* Khác :

- Tác giả tập trung gợi tả vẻ đẹp của đôi mắt : + Làn thu thuỷ : làn nớc mùa thu dợn sónggợi lên sống động vẻ đẹp của đôi mắt trong sáng, long lanh, linh hoạt

+ Nét xuân sơn - nét núi mùa xuân lại gợi lên đôi lông mày thanh tú, trên gơng mặt trẻ trung

- Khi tả Vân tác giả chỉ tập trung gợi tả nhan sắc mà không thể hiện cái tình của ngời Khi tả Kiều nhà thơ tả sắc một phần còn hai phần

để tả tài năng : cầm, kì, thi, hoạ Trong đó tài

đàn đã là năng khiếu (nghề riêng) vợt lên trên mọi ngời

- Vẻ đẹp của Kiều là sự kết hợp của cả sắc - tài - tình : " Nghiêng nớc thành"

* Chân dung Thuý Vân đợc miêu tả trớc để làm nổi bật lên chân dung của Thuý Kiều (thủpháp nghệ thuật đòn bẩy) Nguyễn Du chỉ dành 4 câu để gợi tả Vân, dành tới 12 câu thơ

để cực tả vẻ đẹp của Kiều Vẻ đẹp của Vân chủ yếu là ở ngoại hình, còn vẻ đẹp của Kiều

- Nắm vững toàn bộ kiến thức tiết học; tiếp tục su tầm tài liệu, chuẩn bị cho tiết

Mục tiêu : Giúp học sinh:

- Ôn lại kiến thức về sự phát triển từ vựng và thuật ngữ

? Hãy cho biết trong thời gian gần

đây có những tữ ngữ mới nào đợc cấu

tạo trên cơ sở các từ sau: điện thoại,

kinh tế, di động, sở hữu, trí tuệ? Giải

nghĩa của những từ ngữ mới cấu tạo đó?

( Tra từ điển để biết nghĩa những từ

mới cấu tạo.)

Ví dụ: xe máy, xe tăng, , công nông

2 Mợn từ ngữ của tiếng nớc ngoài.

a Tìm từ Hán Việt:

1a: Thanh minh, tiết, lễ, tảo mộ, hội, đạp

thanh, yến thanh, bộ hành, xuân, tài tử, giai nhân

- Trong quá trình phát triển, Tiếng Việt đã

m-ợn rất nhiều từ ngữ nớc ngoài để làm phong phú cho vốn Tiếng Việt Chủ yếu là mợn tiếng Hán

Hoạt động 2 : Ôn tập về thuật ngữ ( 25’ )

- GV: Tổ chức cho HS làm bài tập

- HS: Tìm hiểu, làm bài tập 1 theo

yêu cầu của GV

* Bài tập 2 Xếp những thuật ngữ sau đây tác giả,

tam giác, cờng độ, từ ngữ, bào tử, năng lợng, ngữ

pháp, tác phẩm, phân giá, nhân vật, ngữ âm, góc chiếu xạ, nội tiếp, phản lực, sinh sản, câu đơn, hình tợng, trọng lợng, khai căn, hô hấp, từ láy, tuần hoàn, dựng hình, từ ghép, truyền lực, vào

lĩnh vực khoa học thích hợp theo bảng sau

Giáo viên hớng dẫn học sinh học bài ở nhà:

- Nắm vững toàn bộ kiến thức tiết học

- Bài tập: Viết một đoạn văn trong đó có sử dụng thuật ngữ và nêu khái niệm các

Mục tiêu : Giúp học sinh:

- Hiểu đợc nội dung vấn đề đặt ra trong văn bản: nguy cơ chiến tranh hạt nhân đe doạtoàn bộ sự sống trên trái đất và nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân loại là ngăn chặn nguy cơ

đó, là đấu tranh cho một thế giới hoà bình

- Thấy đợc nghệ thuật nghị luận của bài văn, nổi bật là chứng cứ cụ thể xác thực, các sosánh rõ ràng, giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ

- Giáo dục bồi dỡng tình yêu hoà bình tự do và lòng thơng yêu nhân ái, ý thức đấu tranhvì nền hoà bình thế giới.

Tên tác giả Tác phẩm Thể loại Nội dung Nghệ thuật

Lê Anh Trà Phong cáchHồ Chí Minh Nhật dụng

Phong cách làm việc, phong cáchsống của Hồ Chí Minh Cốt lõiphong cách sống của Hồ Chí Minh

là vẽ đẹp văn hoá với sự kết hợp hàihoà giữa tinh hoa văn hoá dân tộc

và tinh hoa văn hoá nhân loại

Kết hợp giữa kể

và bình luận

Chọn lọc chitiết tiêu biểu

Cách dùng từHán – Việt

Mac ket Đấu tranh cho một thế

giới hòa bình Nhật dụng

Nêu lên mối hiểm hoạ hạt nhân đốivới nhân loại, chỉ rỏ sự tốn kém vô

cùng phi lý của cuộc chạy đua vũtrang đi ngợc lại lợi ích và sự pháttriển thế giới

Lập luận chặt chẽ

Chứng cứ phong phú xác thực, cụ thể

Tuyên bố thếgiới về sự sống còn, quyền đợc bảo vệ và phát triển củatrẻ em

Nhật dụng

Bảo vệ quyền lợi, chăm lo đến sựphát triển của trẻ em là một trong những vấn đề quan trọng cấp bách của công đồng quốc tế

và nhân loại

Các phần liên kết với nhau chặt chẽ

Nguyễn Dữ

Chuyện ngời con gái Nam Xơng

Truyện truyền kỳ

Niềm cảm thơng đối với số phận oan nghiệt của ngời phụ nữ Việt Nam dới chế độ phong kiến,

đồng thời khẳng định vẽ đẹp truyền thống của họ

Là một áng văn hay, thành công về nghệ thuật dựng chuyện, miêu tả nhân vật

Mục tiêu : Giúp học sinh:

- Nắm đợc nội dung của các phơng châm hội thoại đã học

- Vận dụng các phơng châm hội thoại này trong giao tiếp

thuyết của các phơng châm hội thoại

- HS: Thảo luận, trả lời theo

yêu cầu của GV

- GV: Yêu cầu HS mỗi phơng

châm quan hệ lấy một ví dụ minh

hoạ

- HS: trình bày ví dụ minh hoạ

theo yêu cầu của GV

1 Lý thuyết.

- Các phơng châm hội thoại

1/ Phơng châm về lợng: Nội dung của lời nói phải

đúng nh yêu cầu giao tiếp, không thừa, không thiếu

2/ Phơng châm về chất: Đừng nói những điều màmình tin là không đúng hay không có bằng chứngxác thực

3/ Phơng châm lịch sự: Cần chú ý đến sự tế nhị,khiêm tốn và tôn trọng ngời khác

4/ Phơng châm cách thức: Cần chú ý nói ngắn gọn,rành mạch, trách cách nói mơ hồ

5/ Phơng châm quan hệ: Cần nói đúng đề tài giaotiếp, tránh nói lạc đề

Hoạt động 2: Hớng dẫn luyện tập ( 30’ )

- GV: Cho HS làm bài tập 1 2 Luyện tập.* Bài tập 1 Những trờng hợp sau đây tuân thủ phơng

- GV: Luận cứ này có ý nghĩa

nh thế nào với vấn đề của văn bản

châm hội thoại nào ?

a) - Khách: Nóng quá

- Chủ nhà: Mất điện rồi

b) - SVA: Hôm nay ngày mấy rồi nhĩ ?

- SVB: Hết tiền rồi à ! Cả hai trờng hợp vi phạm phơng châm quan hệ

* Bài tập 2 Xếp những chi tiết cho ở dới vào hainhóm theo bảng

A Những chi tiết truyềnkì ( lãng mạn ) B Những chi tiết thực( hiện thực )

- Phan Lang đợc Linh Phi cứu khi chết rồi trở về trầngian

- Nhân dân chạy trốn ra biển

- Bến đò Hoàng Giang, thời khai đại nhà Hồ

- Vũ Nơng đợc Linh Phi đón xuống cung nớc

- Mĩ nhân quần áo thớt tha

- Vũ Nơng trở về trần gian trên kiệu hoa giữa dòng ớc

n-* Bài tập 3 Tóm tắt truyện “ Ngời con gái Nam

+ Chọn đợc sự kiện, chi tiết chính: cái bóng

+ Ghi đợc sơ đồ tóm tắt câu chuyện:

Ngày soạn: 19/10/2008

Ngày dạy: 23/10/2008

Tiết 3. Luyện tập - sự phát triển của từ vựng

A

Mục tiêu : Giúp học sinh:

- Giúp HS ôn lại sự phát triển của từ vựng theo hai phơng thức ẩn dụ và hoán dụ

- Biết vận dụng những phơng thức này vào làm bài tập

- HS: Thực hiện trả lời theo

yêu cầu của GV

- Mợn từ của tiếng nớc ngoài là một cách để pháttriển từ vựng tiếng Việt

* Bài tập 1 Từ bay trong tiếng việt có những

nghĩa sau ( cột A ), Chọn điền các ví dụ cho bên dới vào ( cột B ) tơng ứng với nghĩa của từ ở (côt

A )

Di chuyển trên khôngChuyển động theo làn gió

Di chuyển rất nhanhPhai mất, biến mấtBiểu thị hành động nhanh, dễ dàng

- Lời nói gió bay

- Ba vuông phấp phới cờ bay dọc

- Mây nhởn nhơ bay - hôm nay trời đẹp lắm

- Vụt qua mặt trận - đạn bay vèo vèo

- Chối bay chối biến

* Bài tập 2 Xác định các từ mợn trong văn bản

d-ới đây Cho biết những từ đó thuộc nguồn gốc ngôn ngữ nào? chúng đợc dùng trong ngành khoa học nào?

“ Mặt Trời là thiên thể trung tâm của hệ Mặt Trời,

Đất chừng 150 triệu km Trong lòng Mặt trời không ngừng xẩy ra các phản ứng hạt nhân tỏa ra nguồn nhiệt lợng to lớn đó.

ở trung tâm Mặt trời hiđrô cháy và không ngừng hình thành hêli, đồng thời giải phóng ra lơng lớn nhiệt và ánh sáng Chất cháy trong trung tâm Mặt trời không phải là các ôxit thông thờng mà năng l-

ợn hạt nhân khổng lồ do phản ứng hạnt nhân sinh

ra

Mặt Trời đã cháy mấy triệu năm rồi và bụi tích tồn, từ phản ứng dây chuyền của hiđrô di chuyển

ra rìa Măt Trời với số lợng rất lớn, và hêli thứ bụi

đó lại tiến hành phản ứng dây chuyền tiếp và phóng ra ánh sáng và nhiệt, do đó mà Mặt trời biến thành một tinh cầu khổng lồ

Từ Hán - Việt Từ mợn Châu Âu

Mục tiêu : Giúp học sinh:

- Ôn lại kiến thức của văn bản Chuyện củ trong phủ chúa Trịnh và Hoàng Lê nhất thốngchí

- GV: Tổ chức cho HS làm bài tập 1.

- HS: Tìm hiểu trả lời câu hỏi 1 theo

h-ớng dẫn và yêu cầu của GV

- GV: Gọi HS trả lời và nhận xét

- HS: Trả lời, nhận xét, kết luận

- GV: Tổ chức cho HS làm bài tập 2

- HS: Tìm hiểu trả lời câu hỏi 1 theo

h-ớng dẫn và yêu cầu của GV

- HS : Đọc đoạn trích, tìm hiểu, trả lời

các câu hỏi theo yêu cầu của GV

- GV: Yêu cầu HS trình bày

(7) Bọn hoạn quan nhờ gió bẻ măng

(8) Chúa đi chơi

Câu 2 Chi tiết nào không đợc kể trong việc Chúa

đi chơi ?

E Chúa thờng ngự ở các ly cung

F Chúa đến vờn thợng uyển

G Việc xây dựng đền đài liên tục

H Bày đặt việc bán hàng đàn hát làm vui

Câu 3 Câu văn “ Mỗi khi đêm thanh cảnh vắng,tiếng chim kêu vợn hót ran khắp bốn bề, hoặcnữa đêm ồn ào nh trận ma sa gió táp, vỡ tổ tan

đàn, kẻ thức giả biết đó là triệu bất tờng” có nộidung gì?

Câu 4 Đọc đoạn trích từ ” Quân Thanh sang

không nói trớc” sgk trang 66 Trả lời câu hỏi

a) Sắp xếp các ý sau cho đúng thứ tự nội dung của

đoạn trích

- Khẳng định chủ quyền của ta, sự phi nghĩa của

địch

- Kêu gọi quân sĩ đòng tâm hiệp lực

- Nêu bật giả tâm của giặc

- Nêu rỏ truyền thống đấu tranh của dân tộc ta

- Ra kĩ luật nghiêm minh

b) Dòng nào nêu đợc nhận xét khái quát về đoạn trích trên

A Là một bài hịch ngắn gọn mà sâu sắc

B Lời lẽ ngắn gọn , nội dung phong phú

C Lời lẽ mạnh mẽ ý tứ sâu xa

D Kích thích đợc lòng yêu nớc của quân sĩ

Hoạt động 2 : Ôn tập tập làm văn ( 30’ )

- HS: Trả lời, thảo luận, nhận xét

theo yêu cầu của GV

- Lão xin Binh T ít bả chó

- Lão đột ngột qua đời không ai hiểu vì sao

- Chỉ có ông giáo và Binh T hiểu

- Thân cây thẳng đứng tròn nh những chiếccột nhà sơn màu xanh

- Lá chuối tơi nh chiếc quạt phẩy nhẹ theo làngió Trong những ngày nắng nóng đứng dớinhững chiếc quạt ấy thật mát

Mục tiêu : Giúp học sinh:

- Ôn lại kiến thức của tác phẩm Truyện Kiều

dung xã hội đợc phản ánh trong Truyện

Kiều là xã hội nh thế nào?

I Giá trị của Truyện Kiều.

a Nội dung :

* Giá trị hiện thực :-Truyện Kiều là một bức tranh về mọt xã hội bất công, tàn bạo