cao cao thuc trang thu chi NSX phu lac huyen dai tu thai nguyen

cao cao thuc trang thu chi NSX phu lac huyen dai tu thai nguyen

Lời cảm ơn !

Thực tập là khâu quan trọng trong quá trình đào tạo giúp cho sinh viên có

điều kiện củng cố, bổ sung kiến thức của mình Em chọn đề tài " Thực trạng thu

chi Ngân sách xã Phú Lạc huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên qua 3 năm 2004

-2006 " làm đề tài tốt nghiệp.

Em xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, phòng đào tạo, khoa Kinh tế cùngcác thầy cô giáo trường Đại học Nông Lâm - Thái Nguyên đã tận tình giảng dạy vàgiúp đỡ em trong suốt quá trình học tập tại trường

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo hướng dẫn: Đỗ Thị Hồng Hạnh

đã tận tình chỉ bảo giúp đỡ em trong suốt thời gian làm báo cáo tốt nghiệp

Em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ và tạo điều kiện về thời gian và số liệucủa các bác, các cô, các chú ở UBND xã Phú Lạc để em hoàn thành đề tài thực tậpcủa mình

Em xin chân thành cảm ơn !

Mục lục

1

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

PHẦN I: MỞ ĐẦU 7

2

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 8

1.3 Thời gian nghiên cứu và địa điểm nghiên cứu 8

2.3 Vai trò của NSNN trong nền kinh tế thị trường 12

2.3.1 NSNN - Công cụ điều tiết vĩ mô nền KTXH của Nhà nước 12

2.6 Phân công quản lý Ngân sách ở Việt Nam 20

2.6.2 Nguồn thu, nhiệm vụ chi của Ngân sách cấp tỉnh 20

2.6.3 Nguồn thu, nhiệm vụ chi của Ngân sách cấp huyện 20

2.6.4 Nguồn thu, nhiệm vụ chi của Ngân sách xã, phường 22

2.7.3 Phương thức cấp phát theo hạn mức kinh phí 23

2.7.4 Phương thức cấp phát theo đóng Lệnh chi tiền 24

2.7.5 Phương thức cấp phát theo Kinh phí uỷ quyền 24

2.8.1 Cân đối ngân sách ở các nước trên thế giới 25

Phần III: đặc đIểm của địa bàn nghiên cứu 29

3.1.3 Điều kiện kinh tế xã hội xã Phú Lạc3

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

30 Phần IV : Thực trạng và một số giải pháp nhằm hoàn

thiện công tác quản lý nsnn

ở xã Phú Lạc huyện đại từ

33

4.1 Tình hình thực hiện thu - chi Ngân sách xã Phú Lạc huyện Đại Từ qua 3 năm 2004 - 2006 33 4.1.1 Tình hình thực hiện kế hoạch thu Ngân sách xã Phú Lạc huyện Đại Từ qua 3 năm 2004 - 2006 33 4.1.2 Tình hình thực hiện kế hoạch chi Ngân sách xã Phú Lạc -

4.1.3 Cân đối thu - chi NSNN xã Phú Lạc - huyện Đại Từ qua 3 năm 2004 – 2006 42 4.2 Dự toán thu chi NSNN của xã Phú Lạc - huyện Đại Từ trong năm 2007 và những năm tới 44 4.2.1 Dự toán thu NSNN của xã Phú Lạc - huyện Đại Từ năm 2007 45 4.2.2 Dự toán chi NSNN của xã Phú Lạc - huyện Đại Từ năm 2007 47 4.2.3 Dự toán cân đối thu - chi Ngân sách xã Phú Lạc 49 4.3 Phương hướng và giải pháp nhằm tăng thu và tiết kiệm chi trong hoạt động thu, chi NSNN của xã Phú Lạc năm 2007 50

Biểu 02 Tình hình thực hiện kế hoạch thu NSX Phú Lạc huyện Đại

Biểu 03 Tình hình thực hiện kế hoạch chi NSX Phú Lạc huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên năm 2004 - 2006 38

Biểu 04 Cân đối quyết toán thu - chi ngân sách xã Phú Lạc huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên năm 2004 - 2006 42

Biểu 05 Kế hoạch thực hiện thu NSNN xã Phú Lạc huyện Đại Từ tỉnh

Biểu 06 Kế hoạch thực hiện chi NSNN xã Phú Lạc huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên năm 2007 47

4

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

Biểu 07 Dự toán cân đối thu - chi ngân sách xã Phú Lạc huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên năm 2007 50

LỜI NÓI ĐẦU

Giữa lý thuyết và thực hành có mối quan hệ mật thiết và hữu cơ với nhau Lýthuyết làm cơ sở trang bị những kiến thức cho quá trình thực hành Ngược lại thực5

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

hành có tác dụng đưa lý thuyết vào thực tiễn đồng thời củng cố bổ xung cho lýthuyết hoàn chỉnh hơn Song trên thực tế từ lý thuyết đến thực hành còn có mộtkhoảng cách quá xa, nhiệm vụ của chúng ta là phải làm sao kết hợp giữa lý thuyết

và thực hành để làm rõ quan hệ hữu cơ của nó

Biện pháp tốt nhất để xâm nhập vào thực tế chính vì vậy Trường Đại họcNông Lâm Thái Nguyên đã tạo điều kiện cho sinh viên đi thực tập Thực tập là khâucuối cùng và quan trọng của quá trình đào tạo, thực tập giúp cho sinh viên có điềukiện bổ xung, củng cố kiến thức đã được học tập nghiên cứu trong quá trình đào tạo

ở trường và có thể đưa phần kiến thức đó vào thực tế

Là một sinh viên đã học tại Khoa kinh tế nông nghiệp của trường Đại họcNông lâm Thái Nguyên được nhà trường tạo điều kiện cho đi thực tập tôi thấy rằngthu chi ngân sách Nhà nước đặc biệt là ngân sách xã, phường luôn là một vấn đềnóng bỏng trong mọi thời đại và bất cứ Nhà nước nào cũng đều phải quan tâm Nhànước sử dụng ngân sách để tạo hành lang môi trường cho sự phát triển kinh tế xã hộiduy trì bộ máy nhà nước, tổ chức an ninh quốc phòng, xây dựng kết cấu hạ tầng,

thực hiện mục tiêu CNH - HĐH đất nước Chính vì vậy mà tôi chọn đề tài “Đánh

giá thực trạng thu chi Ngân sách xã Phú Lạc huyện Đại Từ -tỉnh Thái Nguyên”

làm đề tài nghiên cứu của mình

Do trình độ và khả năng có hạn, sự xâm nhập vào thực tế còn ít nên Khoáluận chắc hẳn còn nhiều thiếu xót, khuyết điểm Mong các thầy cô giáo và hội đồngchấm báo cáo cùng toàn thể các bạn cho ý kiến phê bình

Em xin trân thành cảm ơn !

Nguyễn Thanh Sơn

PHẦN I: MỞ ĐẦU 1.1 - Tính cấp thiết của đề tài

6

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

Nền kinh tế nước ta đang trong quá trình đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, từ cơchế kế hoạch hoá tập trung bao cấp sang cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhànước theo định hướng XHCN Trong đó tài chính không chỉ có nhiệm vụ khaithác các nguồn lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tăng doanh thu màcần phải tăng cường quản lý và sử dụng có hiệu quả nguồn lực, mọitài nguyên của đất nước.

Hoạt động tài chính là hoạt động đa dạng và phức tạp được cấu thành từ cácthành phần khác nhau Ngân sách nhà nước có ý nghĩa quan trọng trong công việcphát triển kinh tế xã hội Nó có thể vừa là động lực tăng trưởng, nhưng đồng thời nócũng là nguyên nhân kìm hãm tốc độ tăng trưởng nền kinh tế Khi xác định nguồnthu, tỷ lệ thu thích hợp sẽ kích thích thúc đẩy tăng trưởng doanh thu và lợi nhuậncủa tất cả các thành phần kinh tế, kế hoạch chi Ngân sách thích hợp, đầu tư có trọngtâm, trọng điểm đáp ứng được nhu cầu thường xuyên, có tích luỹ đầu tư phát triểnkinh tế thì đời sống của nhân dân được đảm bảo, an ninh quốc phòng được giữ vững

Ngược lại nguồn thu không được đảm bảo, kế hoạch chi, tỷ lệ động viên vàoNgân sách Nhà nước không thích hợp, chi vượt quá thu thì sẽ dẫn đến bội chi Ngânsách Nếu bội chi Ngân sách bằng cách phát hành thêm tiền thì sẽ gây ra lạm phátlàm ảnh hưởng đến đời sống của nhân dân và có thể dẫn đến hậu quả xấu cho nềnkinh tế Nếu bù đắp bội chi bằng nguồn vốn đi vay, nếu bội chi lớn thì tài chính củaquốc gia không thể trả nợ dẫn đến nền kinh tế bị lệ thuộc dễ bị các nước Tư bản làmlũng đoạn gây khủng hoảng kinh tế của Nhà nước

Trong giai đoạn hiện nay khi mà nền kinh tế nước ta đang trên đà đổi mới vàphát triển đòi hỏi tài chính quốc gia

Đặc biệt là Ngân sách nhà nước phải được quản lý một cách thống nhất vàchặt chẽ Có như vậy mới đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế xã hội

Để quản lý thống nhất nền tài chính quốc gia phải xây dựng Ngân sách Nhà nướcvững mạnh, củng cố kỷ luật tài chính, sử dụng tiết kiệm có hiệu quả tiền của Nhà nước

7

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

Tăng tích luỹ để thực hiện CNH - HĐH đất nước theo định hướng XHCN, nâng cao đờisống của nhân dân, đảm bảo an ninh quốc phòng, đối ngoại được thật tốt

Luật ngân sách Nhà nước ra đời ngày 20 tháng 03 năm 1996 là công cụ quản lýquan trọng để ổn định quan hệ tài chính giữa Trung ương và địa phương

Được sự giúp đỡ tận tình của thầy cô giáo hướng dẫn, các cô chú lãnh đạocùng tập thể Cán bộ của UBND xã Phú Lạc - huyện Đại Từ tôi đã chọn và thực hiện

đề tài “Thực trạng thu chi Ngân sách xã Phú Lạc huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên"

Do trình độ và thời gian có hạn nên chuyên đề này chỉ đề cập đến một số nộidung cơ bản của tình hình thu chi Ngân sách xã Phú Lạc - huyện Đại Từ về điều tiết,phân tích, so sánh và cân đối nhằm làm rõ thực trạng của nó, tìm ra những mặt hạnchế, thiếu sót để từ đó đưa ra một số biện pháp khắc phục, góp phần hoàn thiện cơchế thu chi Ngân sách xã Phú Lạc - huyện Đại Từ

1.2 - Mục đích nghiên cứu của đề tài

Tìm hiểu luật Ngân sách Nhà nước, đánh giá thực trạng thu chi Ngân sách xãPhú Lạc - huyện Đại Từ trong những năm qua

Đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch thu chi Ngân sách xã Phú Lạc huyệnĐại Từ qua 3 năm 2004 - 2006

Từ đó đưa ra một số phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm tăng cườngnguồn thu cho Ngân sách và hoàn thành tốt nhiệm vụ chi trong năm 2007 và nhữngnăm tới của xã Phú Lạc

1.3 - Thời gian nghiên cứu và địa điểm nghiên cứu

Do phạm vi nghiên cứu đề tài chỉ trên địa điểm nhất định là xã Phú Lạc, lĩnhvực nghiên cứu là tài chính Do đó đề tài chỉ có giá trị thực tiễn đối với Ngân sáchnhà nước cấp xã mà cụ thể là xã Phú Lạc

Do quỹ thời gian và trình độ của bản thân tôi có hạn mà số liệu chỉ quan sáttrong 3 năm 2004 - 2006 nên chỉ phản ánh được phần nào về thực trạng thu chi củaNgân sách xã Phú Lạc - huyện Đại Từ

8

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

1.4 - Phương hướng nghiên cứu

1.4.1 - Phương pháp chung

+ Phương pháp duy vật biện chứng

Khi nghiên cứu một vài hiện tượng kinh tế xã hội phải dựa trên các cơ sở duyvật biện chứng, đánh giá nhìn sự vật hiện tượng trong hệ thống có mối quan hệ hữu

cơ ràng buộc lẫn nhau trong quá trình tồn tại và phát triển

+ Phương pháp duy vật lịch sử

Là phương pháp nghiên cứu sự vật hiện tượng dựa trên quan điểm lịch sử cụ thể.Mỗi một hiện tượng kinh tế xã hội đều có quá trình lịch sử lâu dài, tiếp đó là nhữngbiểu hiện, hiện tượng được đúc kết qua quá trình phát triển của hiện tượng

1.4.2 - Phương pháp thu thập thông tin

+ Thu thập thông tin thứ cấp.

+ Thu thập thông tin sơ cấp

1.4.3 - Phương pháp phân tích

+ Đây là phương pháp dùng để phân tích xử lý số liệu, qua phương pháp này chúng

ta sẽ xác định được mức độ và xu thế phát triển của các hiện tượng

1.4.4 - Phương pháp so sánh

+ So sánh được biểu hiện qua sự tương đối và tuyệt đối của các số liệu thu thập,

dùng phương pháp này để phân tích sự biến động của các chỉ tiêu trong nghiên cứu

1.4.5 - Phương pháp thống kê

+ Phương pháp này được dùng trong việc phân bổ, tính toán các chỉ số sao cho nó lô

gíc và khoa học

1.4.6 - Phương pháp cân đối

+ Phương pháp này được sử dụng để phân tích các mối quan hệ giữa các sự vật và

hiện tượng cũng như việc thiết lập cân đối các vấn đề trong công tác thu chi NSNN

PHẦN II:

TỔNG QUAN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

9

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

2.1 - Khái niệm Ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước là Dự toán (Kế hoạch) thu chi bằng tiền của Nhà nướctrong một thời gian nhất định

Năm ngân sách hay còn gọi là năm tài chính hay còn gọi là năm tài khoá làgiai đoạn mà trong đó Dự toán thu chi tài chính đã được Quốc hội phê chuẩn và cóhiệu lực thi hành

Trên thế giới đa số các nước có năm Ngân sách trùng với năm dương lịch(Bắt đầu từ ngày 01/01 và kết thúc vào ngày 31/12 hàng năm) Tuy nhiên có một sốnước năm Ngân sách không trùng với năm dương lịch như nước Anh, Nhật (Bắt đầu

từ ngày 01/01 năm trước và kết thúc vào 31/03 năm sau)

Ở Việt Nam năm Ngân sách bắt đầu từ ngày 01/01 và kết thúc vào ngày31/12 hàng năm, việc này phù hợp với các kỳ họp Quốc hội

Việc quy định năm Ngân sách phụ thuộc hoàn toàn vào ý định chủ quan củaNhà nước, tuy nhiên ý định chủ quan này bắt nguồn từ 2 yếu tố sau:

Thứ nhất: Do đặc điểm hoạt động của nền kinh tế có liên quan tới nguồn thu

Ngân sách nhà nước

Thứ hai: Hoạt động của các cơ quan lập pháp (Các kỳ họp Quốc hội để phê

chuẩn Ngân sách nhà nước)

2.2 - Bản chất của Ngân sách Nhà nước

Bản chất của bất kỳ sự vật hiện tượng nào cũng không bộc lộ một cách trựctiếp mà luôn được biểu hiện thông qua các hiện tượng Ngân sách Nhà nước cũngkhông nằm ngoài những quy luật đó

Khi tìm hiểu bản chất của Ngân sách Nhà nước ta phải nghiên cứu Ngân sáchNhà nước ở các giai đoạn khác nhau Bắt đầu từ nguồn gốc ra đời tới quá trình pháttriển của Ngân sách Nhà nước cùng với sự phân tích của các hiện tượng Ngân sáchNhà nước từng giai đoạn

10

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

Lịch sử xuất hiện và phát triển của Ngân sách Nhà nước đầy rẫy những bấtcông và tàn nhẫn Ngân sách Nhà nước khi có nhà nước đầu tiên xuất hiện, hay nóicách khác Nhà nước xuất hiện kéo theo Ngân sách Nhà nước ra đời.

Nhà nước đầu tiên là nhà nước chiếm hữu nô lệ, khi Nhà nước ra đời thì nhucầu chi tiêu của Nhà nước đặt ra hàng loạt các chế độ thuế khoá bắt buộc toàn dânphải cống nạp Từ các khoản thu này hình thành nên quỹ tiền tệ của Nhà nước đầutiên Nhà nước sử dụng quỹ này để nuôi dưỡng viên chức và binh lính của Nhà nước.Cùng với sự phát triển của xã hội, các loại hình của nhà nước phát triển từ thấp tớicao Nhà nước sử dụng quỹ này với phạm vi ngày càng mở rộng Nhà nước dùngtiền phí của mình để cho cho các hoạt động của bộ máy Nhà nước và các khoảnphúc lợi xã hội, đầu tư phát triển kinh tế

Cùng với sự phát triển của phương thức sản xuất xã hội, sự phát triển ngàycàng cao của kinh tế hàng hoá, tiền tệ, sự gia tăng mạnh mẽ của quyền lực Nhà nước

đã phát minh những chi tiêu to lớn, chỉ dùng thuế không đủ, Nhà nước phải pháthành công trái, giấy bạc nhằm tập trung tiền tệ quỹ Nhà nước

Tuy nhiên thuế vẫn là phương thức động viên tài chính chủ yếu của Nhà nướcthuộc các chế độ khác nhau

Quỹ tiền tệ được hình thành và sử dụng như trên chính là Ngân sách Nhànước Như vậy Ngân sách Nhà nước là phạm trù kinh tế mang tính lịch sử, nó phảnánh nhất định các quan hệ kinh tế thuộc lĩnh vực phân phối sản phẩm xã hội trongđiều kiện còn tồn tại quan hệ hàng hoá - tiền tệ và được sử dụng như một công cụthực hiện chức năng của Nhà nước

Điều này có nghĩa là sự ra đời của Ngân sách Nhà nước gắn liền với sản xuấthàng hoá và sự tồn tại của Nhà nước

Mỗi giai đoạn, mỗi chế độ Nhà nước khác nhau thì Ngân sách Nhà nước lạibiểu hiện khác nhau nhưng thực chất chúng đều phản ánh các nội dung cơ bản sau:

11

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

+ Ngân sách Nhà nước hoạt động trong các lĩnh vực phân phối nguồn tàichính, từ đó thể hiện mối quan hệ và lợi ích kinh tế giữa Nhà nước và xã hội.

+ Quyền lực của Ngân sách Nhà nước phụ thuộc vào Nhà nước, mọi khoảnthu chi của Nhà nước đều phải do Nhà nước quyết định và nhằm mục đích phục vụyêu cầu thực hiện các chức năng của Nhà nước

Do đó bản chất của Ngân sách Nhà nước chính là: Ngân sách Nhà nước là hệthống những mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước và xã hội phát sinh trong quá trìnhNhà nước huy động và sử dụng các nguồn lực tài chính nhằm đảm bảo thực hiện cácchức năng của mình

* Các mối quan hệ kinh tế bao gồm

+ Quan hệ kinh tế giữa Ngân sách Nhà nước và tổ chức tài chính trung gian

+ Quan hệ kinh tế giữa Ngân sách Nhà nước với các hộ gia đình

+ Quan hệ kinh tế giữa Ngân sách Nhà nước với các tổ chức xã hội

Khi đã có Ngân sách Nhà nước thì vấn đề đặt ra là phải sử dụng chúng nhưthế nào để đạt được hiệu quả cao nhất đảm bảo yêu cầu thực hiện các chức năng củaNhà nước

2.3 - Vai trò của Ngân sách Nhà nước trong nền kinh tế thị trường

2.3.1 - Ngân sách Nhà nước - nguồn huy động tài chính để đảm bảo các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước

Đây là vai trò lịch sử của Ngân sách Nhà nước mà trong cơ chế nào, thời đạinào Ngân sách Nhà nước cũng phải được thực hiện theo sự hoạt động của Nhà nướctrong lĩnh vực chính trị, kinh tế xã hội luôn luôn phải đòi hỏi có nguồn tài chính đểchi tiêu cho những mục tiêu xác định

Các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước phải được thoả mãn từ các nguồnthu bằng hình thức thuế và ngoài thuế

Việc huy động các nguồn thu để đảm bảo nhu cầu chi tiêu cần thiết phải chú ý

12

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

+ Mức động viên vào Ngân sách Nhà nước đối với các thành viên trong xãhội thông qua thuế và các khoản thu khác (có liên quan) phải hợp lý Mức động viêncao hay thấp đều có tác động tiêu cực.

+ Tỷ lệ động viên vào Ngân sách Nhà nước đối với tổng sản phẩm quốc nội(GDP) vừa đảm bảo hợp lý với tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế, vừa đảm bảo chocác đơn vị sản xuất có điều kiện tích luỹ vốn để tái sản xuất mở rộng hay nói cáchkhác là để nuôi dưỡng nguồn thu cho Ngân sách Nhà nước

2.3.2 - Ngân sách nhà nước - Công cụ điều tiết nền kinh tế vĩ mô nền kinh tế xã hội của Nhà nước

- Cho đến nay, nền kinh tế thị trường vẫn tỏ ra là nền kinh tế ưu việt nhất, đầy sứcthuyết phục bởi nó chứa đựng rất nhiều ưu điểm Tuy nhiên bên cạnh nó cũng chứa đựnghàng loạt các mặt khuyết tật mà bản thân nó không thể tự điều chỉnh Chính vì vậy sự canthiệp của Nhà nước vào nền kinh tế thị trường qua các hoạt động điều tiết vĩ mô nền kinh

tế là chức năng tất yếu của Ngân sách Nhà nước Là công cụ quan trọng của Nhà nướctrong quản lý kinh tế - xã hội Ngược lại Nhà nước chỉ có thể thực hiện thành công hoạtđộng điều tiết vĩ mô nền kinh tế khi có nguồn tài chính đảm bảo, tức là khi sử dụng triệt

để, có hiệu quả công cụ Ngân sách Nhà nước Vai trò của Ngân sách Nhà nước được kháiquát trong lĩnh vực Kinh tế - xã hội và thị trường như:

* Về mặt kinh tế

+ Ngân sách Nhà nước là yếu tố quan trọng giúp Nhà nước định hướng hình thành

cơ cấu kinh tế mới, kích thích sự phát triển sản xuất kinh doanh và chống độc quyền

+ Nhà nước dùng Ngân sách Nhà nước để đầu tư xây dựng cơ sở kết cấu hạ tầng,phát triển các ngành then chốt Từ đó tạo ra môi trường và điều kiện thuận lợi cho sự rađời và phát triển của các thành phần kinh tế khác

+ Ngân sách Nhà nước dùng để hỗ trợ đầu tư và hình thành các doanh nghiệp Nhànước là một trong những biện pháp cơ bản chống độc quyền và giữ cho thị trường khôngrơi vào cạnh tranh không hoàn hảo

13

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

+ Đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp Nhà nước Ngân sách Nhànước hỗ trợ cho sự phát triển của doanh nghiệp kịp thời đảm bảo cho sự ổn định cơ cấukinh tế hay chuẩn bị chuyển đổi sang cơ cấu mới cao hơn.

+ Thông qua khoản thuế và chính sách thuế đảm bảo thực hiện vai trò định hướngđầu tư, kích thích hay hạn chế sản xuất kinh doanh

+ Các nguồn vay nợ từ nước ngoài và trong nước sẽ tạo thêm vốn cho nền kinh tế.Tuy nhiên, để sử dụng có hiệu quả nguồn vốn vay đòi hỏi Nhà nước phải xem xét thậntrọng trước khi quyết định huy động ngân sách bằng cách vay tiền

* - Về mặt xã hội

+ Ngân sách Nhà nước là nguồn kinh phí chia cho phúc lợi xã hội như: Y tế, dịch

vụ, vui chơi giải trí, KHHGĐ, VHTT, truyền thanh truyền hình, chi đảm bảo xã hội, sắpxếp việc làm, trợ giá mặt hàng đặc biệt là chi cho sự nghiệp Giáo dục - Đào tạo và chỉ cóNhà nước mới thực hiện được

+ Ngân sách Nhà nước được huy động chủ yếu từ thuế và khoản thu ngoài thuếnhằm phân phối lại giữa người có thu nhập thấp vối người có thu nhập cao với mục đíchthực hiện công bằng xã hội thông qua thuế gián thu để hướng dẫn tiêu dùng hợp lí Tuynhiên cần phải nhgiên cứu đầy đủ và tự thống nhất giữa chính sách và biện pháp tránh sảy

ra những hiện tượng không hợp lý Chẳng hạn như khi nhà nước trợ giá điện tăng dần thìkhông những người có thu nhập thấp được hưởng mà lại những người có thu nhập cao

* Về mặt thị trường

+ Ngân sách Nhà nưôc vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chính sách về ổnđịnh giá cả, thị trường, chống lạm phát thông qua thuế, lệ phí vay và chính sách Nhà nước.Nhà nước có thể điều chỉnh giá cả thị trường một cách chủ động

Mọi chính sách của ngân sách Nhà nước đều có thể tác động mạnh mẽ tối cung cầucủa xã hội Chẳng hạn như việc huy động ngân sách thông qua các khoản từ thu thuế vàngoài thuế (phí, lệ phí) và tỉ lệ động viên vào GDP chiếm tỷ trọng cao thì cung ứng vốnđầu tư dài hạn, vốn tiền tệ ngắn hạn của các nhà đầu tư dần xã giảm xuống vốn đầu tư

14

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

khan hiếm hơn Bên cạnh đó , nó sẽ làm cho cầu về hàng hoá, dịch vụ củadân cư giảm,nhưng ngân sách Nhà nước lại có hiện tượng tăn cầu với quy mô lớn và chi cho đầu tư do

đó cũng tăng

Ngược lại, khi ngân sách Nhà nước huy động trên GDP thấp thì nguồn đầu tư sẽtăng dần lên dẫn đến cũng tăng, đồng thời tăng cầu về hàng hoá , dịch vụ nhưng ngân sáchNhà nước lại không có điều kiện tăng cầu và chi cho đầu tư

Khi Nhà nước vay vốn với lãi suất cao làm cung ứng vốn tăng từ các nhà đầu tư,tiết kiệm tiêu dùng đồng thời làm giảm lượng cầu về vốn đầu tư của các doanh nghiệp, cácthành phần kinh tế

Ngược lại khi lãi suất thấp (dưới mức lợi tức bình quân) toàn xã hội, các nhà đầu tưtìm môi trường đầu tư vào sản xuất kinh doanh hàng hoá - dịch vụ mà không muốn choNhà nước vay

Trong nền kinh tế thị trường giá cả hàng hoá là do thị trường quyết định phụ thuộcvào quan hệ cung cầu và các yếu tố khác Tuy nhiên có lúc giá lên cao, để đảm bảo cho lợiích người tiêu dùng Nhà nước có chính sách giá trần, đồng thời có nguồn dự trưc hàng hoá

để tung vào thị trường khắc phục những con số nhất thời Nhưng không phải lúc nào giá

cả cũng lên cao, có lúc giá cả lại hạ xuống mức thấp, để đảm bảo quyền lợi cho người sảnxuất và kích thíc nhà sản xuất phát triển Nhà nước đặt ra chính sách giá sàn và mua bớtlượng hàng hoá dư thừa trên thị trường đưa vào dự trữ Muốn làm được điều này đòi hỏiNgân sách Nhà nước phải có nguồn dự trữ dồi dào

+ Lạm phát là một trong những khuyết tật của nền kinh tế thị trường, sự điều tiết vĩ

mô nền kinh tế nhằm khắc phục những khuyết tật đó Nguyên nhân gây ra lạm phát từnhiều lĩnh vực, trong đó lĩnh vực thu chi Ngân sách Nhà nước

Khi Ngân sách nhà nước được sử dụng hợp lý và có hiệu quả thì tác dụng tích cựccủa nó là rất lớn, ngược lại sẽ gây ra tình trạng bất ổn định trên thịtrường, thúc đẩy lạm phát tăng

2.4 - Thu -chi ngân sách Nhà nước

15

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

2.4.1 - Thu ngân sách Nhà nước

- Đứng về phương diện pháp lý thu Ngân sách Nhà nước bao gồm các khoản

tiền Nhà nước huy động vào Ngân sách để thoả mãn nhu cầu chi tiêu của Nhà nước.Tuy nhiên về thực chất thu Ngân sách Nhà nước chỉ bao gồm những khoản tiền củaNhà nước huy động vào Ngân sách Nhà nước mà không bị ràng buộc bởi tráchnhiệm hoàn trả trực tiếp cho đối tượng nộp Phần lớn các khoản thu này mang tínhchất bắt buộc, phần còn lại là các nguồn thu khác của Nhà nước (thu ngoài thuế)

- Về bản chất thu Ngân sách Nhà nước là hệ thống những quan hệ kinh tế - xãhội trong quá trình Nhà nước huy động các nguồn tài chính để hình thành nên quỹtiền tệ tập trung của Nhà nước nhằm thoả mãn nhu cầu chi tiêu của Nhà nước

- Thu ngân sách có vai trò cụ thể là:

+ Thu ngân sách Nhà nước bảo đảm nguồn vốn để thực hiện các nhu cầu chitiêu của Nhà nước, các kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của Nhà nước Ngân sáchNhà nước là quỹ tiền tệ tập trung quan trọng nhất của Nhà nước dùng để giải quyếtnhững nhu cầu của Nhà nước về kinh tế, giáo dục, y tế, xã hội, hànhchính, an ninh quốc phòng

+ Thông qua Ngân sách Nhà nước, Nhà nước thực hiện quản lý và điều tiết vĩ

mô nền kinh tế xã hội nhằm hạn chế khuyết tật, phát huy những mặt tích cực của nó

và làm cho nó hoạt động có hiệu quả hơn

Ngân sách Nhà nước được phân loại như sau

- Căn cứ vào nội dung kinh tế nguồn thu Ngân sách Nhà nước bao gồm thu

trong nước và thu từ nước ngoài

+ Thu từ trong nước: Thu từ kinh tế Nhà nước và các thành phần kinh tếkhác, thu từ các hoạt động sự nghiệp, thu khác

+ Thu từ nước ngoài: Bao gồm các khoản vay viên trợ, ủng hộ của chính phủcác nước, các tổ chức quốc tế, các tổ chức phi Chính phủ

16

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

- Căn cứ vào tính chất kinh tế của các nguồn thu từ thuế và các khoản thumang tính chất thuế (phí, lệ phí) thu từ các khoản thu không mang tinh chất thuế Căn cứ vào đặc điểm của hình thức động viên thu Ngân sách Nhà nước bao gồm:

+ Thu dưới hình thức nghĩa vụ: Thuế, phí, lệ phí

+ Thu dưới hình thức tự nguyện: Sổ số, tiền đóng góp, ủng hộ của nhân dân,các khoản thu về vay nợ trong và ngoài nước, các khoản thu về nhận viện trợ

+ Thu dưới hình thức vay mượn của trong và ngoài nước: Công trái, tínphiếu

2.4.2 - Chi ngân sách Nhà nước

+ Theo phương diện pháp lý thì chi Ngân sách Nhà nước là những khoản chi

tiêu do Nhà nước hay các pháp nhân hành chính thực hiện để đạt được mục tiêucông ích như bảo vệ an ninh trật tự, cứu hộ, bảo hiểm, trợ giúp kinh tế, chống thất nghiệp

Thực chất của chi Ngân sách Nhà nước là hệ thống những quan niệm phânphối lại các khoản thu nhập phát sinh trong quá trình sử dụng có kế hoạch quỹ tiền

tệ tập trung của Nhà nước nhằm thực hiện tăng trưởng kinh tế, từng bước mở mangcác sự nghiệp kinh tế xã hội, duy trì hoạt động của bộ máy quản lý Nhà nước vàđảm bảo an ninh quốc phòng

Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay việc phát triển kinh tế xã hội đãtrở thành mục tiêu xã hội cơ bản đối với nhiều quốc gia Phát triển kinh tế thể hiện ở

sự gia tăng sản lượng lương thực, thể hiện sự biến đổi cơ cấu kinh tế xã hội, quantrọng nhất là tỷ trọng ngành công nghiệp trong tổng sản phẩm quốc gia Nó phảnánh về chất lượng kinh tế - kỹ thuật của nền sản xuất, phát triển kinh tế phản ánhmức tăng thu nhập thực tế của mỗi người dân, mức công bằng dân chủ và chấtlượng cuộc sống

Với ý niệm phát triển kinh tế như trên thì Ngân sách nhà nước có vai trò quantrọng trong quá trình phát triển kinh tế xã hội, cụ thể là:

17

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

+ Chi ngân sách nhà nước ảnh hưởng tới quá trình sản xuất Các nhà kinh tếđều cho rằng phần lớn chỉ tiêu Ngân sách không thể làm gia tăng sản xuất vì Ngânsách chủ yếu chi vào mục tiêu dùng thường xuyên Tuy nhiên, chi cho đầu tư pháttriển của Ngân sách tạo ra môi trường, hành lang cho quá trình sản xuất Chi ngânsách cho việc khai thác bảo tồn các nguồn tài nguyên thiên nhiên, xây dựng cơ sở hạtầng, giữ gìn an ninh trật tự công cộng tạo ra môi trường ổn định để mọi cá nhân, tổchức có điều kiện phát triển sản xuất.

Chi ngân sách Nhà nước ảnh hưởng đến việc phát triển nguồn nhân lực Mộttrong những nhiệm vụ trọng tâm của chi Ngân sách Nhà nước là chi tiêu xây dựngcác công trình phúc lợi phục vụ nhân dân Chất lượng của nguồn nhân lực phụ thuộcvào nguồn chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân và phát triển giáo dục - đào tạo

Trong tất cả các công việc này thì vai trò của chính phủ có thể thu hẹp đượcvai trò của mình Đặc biệt là trong sự nghiệp giáo dục đào tạo thì vai trò của chínhphủ từ xưa tới nay và mãi mãi về sau luôn đóng vai trò chủ chốt mà tư nhân khôngthể thay đổi được Phát triển giáo dục đào tạo là đặt nền móng cho sự tiến bộ khoahọc kỹ thuật và trang bị cho công chúng để họ chấp nhận và tự điều chỉnh mình theocác kỹ thuật mới

Chi ngân sách Nhà nước ảnh hưởng đến nghiên cứu và phát triển khoa học kỹthuật: Nghiên cứu khoa học kỹ thuật là một trong những nhiệm vụ trọng yếu củaquá trình phát triển kinh tế xã hội Nghiên cứu khoa học là một chi phí mang nhiềurủi ro và thời gian kéo dài, thông thường người khác được hưởng lợi nhiều hơnnhững người bỏ tiền ra nghiên cứu Chính vì lẽ đó mà nó phụ thuộc rất nhiều vào sựgiúp đỡ của chính phủ thông qua chi hoạt động chi Ngân sách Nhà nước

2.5 - Hệ thống ngân sách nhà nước ở Việt Nam

2.5.1 - Khái niệm

18

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

+ Hệ thống Ngân sách Nhà nước là tổng thể các cấp Ngân sách giữa chúng

có mối quan hệ hữu cơ với nhau đã được xác định bởi sự thống nhất về cơ sở kinh tế

- chính trị bởi pháp chế và nguyên tắc tài chính của đất nước

2.5.2 - Hệ thống ngân sách Nhà nước ở Việt Nam

+ Lịch sử xuất hiện Ngân sách Nhà nước ở Việt Nam cũng giống như lịch sử

Ngân sách Nhà nước ở các nước khác trên thế giới Nó được ra đời khi Nhà nướcxuất hiện Hoạt động của Ngân sách Nhà nước chỉ nhằm phục phụ cho nhu cầuhưởng thụ của vua chúa và nuôi dưỡng quân đội

+ Sau khi thực dân Pháp xâm lược nước ta hai thành phố Hà Nội và HảiPhòng được công nhận là hai Thành phố có tư cách pháp nhân, có Ngân sách riêng

+ Cách mạng tháng 8 thành công, Nhà nước thực hiện quyền lực về Ngânsách Nhà nước và đã có chính sách mang tính cách mạng triệt để như sắc lệnh xoá

bỏ thuế thân, hình thành hệ thống thuế mới với quan điểm giảm bớt gánh nặng chodân nghèo

+ Năm 1945 - 1954 ngân sách Nhà nước chủ yếu phục vụ cho kháng chiếnthắng lợi

+ Năm 1954 - 1967 chế độ phân cá cấp quản lý ngân sách Nhà nước ra đời,

hệ thống ngân sách bao gồm ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương

+ Năm 1967- 1972 Nhà nước ban hành ''Điều lệ ngân sách ” ngân sách xã

được xây dựng nhưng chưa tổng hợp vào ngân sách Nhà nước

+ Năm 1978 Chính phủ ra quyết định 108/ CP Ngân sách địa phương phâncấp ngân sách tỉnh (ngân sách thành phố) phân cấp ngân sách cấp huyện (quận)

Như vậy trong năm 1978 hệ thống ngân sách Nhà nước được phân thành 3 cấp

- Ngân sách Trung ương

- Ngân sách tỉnh thành phố

- Ngân sách cấp huyện, quận

19

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

Với nghị quyết 138/ HĐBT ngày 26 -11-1983 ngân sách được tổng hợp vàongân sách Nhà nước và hệ thống ngân sách nhà nước bao gồm:

- Ngân sách Trung ương

- 40 ngân sách cấp tỉnh

- Hơn 500 ngân sách huyện , quận

- Hơn 4500 ngân sách xã, phường, thị trấn

Khi nước ta chuyển sang cơ chế mới, có lúc ngân sách huyện được thí điểmchuyển sang phân cấp dự toán, sau nhiều lần thảo luận cuối cùng trong kì họp QuốcHội lần thứ 9 khoá IX ( từ ngày 2 -3 -1996 đến ngày 20 -3 -1996) thông qua Luậtngân sách Nhà nước

2.5.3 - Vai trò của ngân sách cấp xã

+ Ngân sách cấp huyện được hợp thành bởi các kế hoạch tài chính và dự toán

chi phí của các nghành, các cơ quan thuộc chính quyền huyện Ngân sáchcáp huyện

là công cụ tài chính để thực hiện nhiệm vụ kinh tế xã hội của các cấp

+ Đảm bảo nguồn vốn để thoả mãn nhu cầu xây đựng kinh tế và các hoạtđộng kinh tế xã hội trong huyện

+ Điều hoà vốn và ngân sách cấp tỉnh trong trường hợp cần thiết để cân đốingân sách

+ Ngân sách cấp xã được hợp thành bởi các kế hoạch tài chính và dự toán chiphí của các ban ngành đoàn thể thuộc chính quyền xã Ngân sách cấp xã là công cụtài chính để thực hiện nhiệm vụ kinh tế xã hội của cấp mình

+ Đảm bảo kế hoạch thu Ngân sách thoả mãn nhu cầu xây dựng kinh tế vàcác hoạt động chi thường xuyên thiết yếu, hoạt động xã hội trong toàn xã

+ Điều hoà vốn vào Ngân sách cấp huyện theo tỷ lệ điều tiết thu của tỉnh

2.6 - Phân công quản lý Ngân sách ở Việt Nam

*Khái niệm

20

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

Phân cấp quản lý ngân sách là giải quyết tất cả các mối quan hệ ( giữa chínhquyền Nhà nước trung Ương và các cấp chính quyền Nhà nước địa phương) có liênquan đến ngân sách Nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động củangân sách Nhà nước.

*Phân định thu chi ngân sách Nhà nước

2.6.1 - Nguồn thu, nhiệm vụ chi của Ngân sách Trung ương

+ Nguồn thu của ngân sách Trung ương được quy định tại điều 28 của luật

ngân sách Nhà nước và điều 16 của Nghị định Chính Phủ quy định chi tiết việc phâncấp quản lý, chấp hành và quyết toán ngân sách Nhà nước ( trên cơ sở Nghị định37/CP ngày 19 -2 -1996 và nghị định 511/ 1998/ NĐ - CP ngày 18 -7 -1998 của Chính phủ)

+ Nhiệm vụ chi của ngân sách Trung ương được quy định tại Điều 29 củaLuật ngân sách Nhà nước và điều 16 của Nghị định trên

2.6.2- Nguồn thu, nhiệm vụ chi của ngân sách cấp tỉnh

+ Nguồn thu của ngân sách cấp tỉnh được quy định tại Điều 30 của Luật ngân

sách Nhà nước và điều 17 của Nghị định trên

+ Nhiệm vụ chi của ngân sách cấp tỉnh được quy định tại Điều 31 của Luậtngân sách Nhà nước và điều 13 của Nghị định trên

2.6.3 - Nguồn thu nhiệm vụ chi của ngân sách cấp huyện

a - Nguồn thu của ngân sách cấp huyện được quy định tại Điều 32 của Luật

ngân sách Nhà nước và Điều 13 của Nghị định trên, cụ thể là:

21

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

+ Đóng góp của các tổ chức, cá nhân để đầu tư xây dựng các công trình, kếtcấu hạ tầng theo quy định của Chính phủ.

+ Đóng góp của các tổ chức, cá nhân ở trong nước và nước ngoài cho cấp huyện.+ Thu kết dư ngân sách cấp huyện

+ Thu bổ sung từ ngân sách cấp tỉnh

+ Các khoản thu phân chia theo tỉ lệ (%) giữa ngân sách cấp tỉnh, ngân sáchcấp huyện và ngân sách cấp xã

- Thuế giá tị gia tăng

- Thuế thu nhập doanh nghiệp

- Thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao

- Thuế chuyển thu nhập ra nước ngoài

b - Nhiệm vụ chi của ngân sách cấp huyện được quy định tại Điều 33 củaLuật ngân sách Nhà nước và điều 20 của Nghị định trên

* Chi thường xuyên:

+ Các hoạt động văn hoá, thông tin, thể dục thể thao, xã hội, sự nghiệp kinh tếcác cơ quan cấp huyện quản lý và sự nghiệp kinh tế khác

22

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

+ Chi cho quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội.

+ Chi hoạt động của các cơ quan Nhà nước, cơ quan đảng cộng sản ViệtNam, các tổ chức chính trị xã hội cấp huyện

+ Chi tài trợ cho các tổ chức xã hội, xã hội nghề nghiệp cấp huyện theo quyđịnh của Pháp luật

+ Các khoản chi khác theo quy định của Pháp luật

Ngoài các nhiệm vụ chi quy định trên, đối với thị xã, thành phố thuộc tỉnhcòn đảm nhận thêm nhiệm vụ quản lý, duy tu, bảo dưỡng các công trình công cộng,

sự nghiệp thị chính

* Chi đầu tư phát triển

Chi đầu tư xây dựng các công trình, kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội theo phâncấp của tỉnh Trong phân cấp đối với thị xã và thành phố thuộc tỉnh phải có nhiệm

vụ chi đầu tư xây dựng các trường phổ thông quốc lập và các công trình phúc lợinhư: Điện chiếu sáng, cấp thoát nước, giao thông nội thị, an toàn giao thông, vệ sinhmôi trường

2.6.4 - Nguồn thu, nhiệm vụ chi của Ngân sách xã, phường

+ Nguồn thu của Ngân sách cấp xã phường được quy định tại Điều 37 của

Luật ngân sách nhà nước và Điều 25 của Nghị định trên

+ Nhiệm vụ chi của Ngân sách xã, phường được quy định tại Điều 8 của Luậtngân sách nhà nước và Điều 26 của Nghị định trên

2.7 - Phương thức cấp phát NSNN

Ngân sách nhà nước được cấp phát theo nhiều phương thức khác nhau.Nhưng điển hình là các phương thức sau:

2.7.1 - Phương thức cấp phát ghi thu - ghi chi

+ Khái niệm: Đây là phương thức thu tại chỗ, tại một thời điểm,.thu tại chỗnghiệp vụ này giao cho đơn vị thực hiện sau đó quyết toán với Ngân sách nhà nước

23

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

Phương pháp này áp dụng cho các đơn vị kinh tế trong quá trình hoạt độngtrong cùng một Ngân sách vừa phát sinh những khoản chi và những khoản phải nộphay được cấp phát trong Dự toán ngân sách Nhà nước Căn cứ vào đố cơ quan tài

chính tiến hành lập “Lệnh chi tiền” và ra “Lệnh thu ngân sách”.

+ Ưu điểm: Kịp thời cung cấp kinh phí cho đơn vị phải huy động nguồn thu

để đảm bảo nhiệm vụ chi

+ Nhược điểm: Nhà nước không quản lý và kiểm soát được nguồn thu, mụcđíc tiêu chuẩn và khối lượng chi

2.7.2 - Phương thức cấp phát gán thu bù chi

Hình thức này chỉ áp dụng cho các qoanh nghiệp

+ Ưu điểm: Khuyến khích cơ chế tự hoạch toán để giảm bớt gánh nặng chocho ngân sách Nhà nước

+ Nhược điểm: Nhà nước không kiểm soát được nguồn thu, các khoản chi tạo

ra sự mập mờ về ranh giới giữa phần Nhà nước cấp phát và phần “Gán thu bù chi”

Nhiều đơn vị quá quan tâm đến nguồn thu đã làm trái với chức năng nhiệm vụđược giao, thậm trí vi phạm Luật kinh tế

Tuy nhiên phương thức này cũng có thể áp dụng cho một số cơ quan, đơn vịhành chính sự nghiệp được phép thu một số khoản phí, lệ phí, cơ quan tài chính sẽxét duyệt kế hoạch thu chi hàng năm, xác định số chênh lệch cấp phát hay phải nộp

2.7.3 - Phương thức cấp phát theo hạn mức kinh phí

Trên cơ sở dự toán Ngân sách được Chính phủ (NSTƯ) UBND tỉnh (NSĐP)phân bổ cho các cơ quan, đơn vị dự toán cơ quan tài chính thông báo hạn mức kinhphí được cấp cho các cơ quan đơn vị dự toán hàng quý để cơ quan, đơn vị này tiếnhành phân phối lại cho bản thân đơn vị và các đơ vị trực thuộc Thông báo vào cáchạng mục kinh phí được cấp hay được phân phối

Đây là phương thức phổ biến nhất hiện nay nhằm thực hiện cấp phát kinh phícho các cơ quan hành chính sự nghiệp, phương thức này có những ưu điểm sau:

24

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

+ Kinh phí của NSNN được quản lý chặt chẽ hơn và tập trung hơn.

+ So với phương thức cấp phát theo lệnh chi tiền thì phương thức này giảmbớt tình trạng phân tán và sử dụng vốn tại cơ sở

Bên cạnh những ưu điểm của phương thức này còn có một số hạn chế sau:+ Khi có hạn mức kinh phí, đơn vị được phép rút tiền theo hạn mức và tựthực hiện việc chi trả, thanh toán không có sự kiểm soát của cơ quan tài chính hay khobạc

+ Ngược lại cơ quan kho bạc chỉ nắm được một số hạn mức mà một số đơn vịđược cấp và một số đơn vị đã thực rút Chỉ sau khi có quyết toán để rút hạn mứckinh phí ngân sách rơi vào tình trạng căng thẳng giả tạo, trong khi đó một có sốlượng tiền mặt bị phong toả tại các đơn vị dự toán

2.7.4 - Phương thức cấp phát theo ''Lệnh chi tiền''

+ Ưu điểm: Việc cấp phát thực hiện chọn gói, dễ theo dõi, dễ quản lý phảnánh được thực tế tồn quỹ ngân sách

+ Nhược điểm: Khi ngân sách đã được cấp phát nhưng đơn vị không sử dụnghết hay chưa dùng đến gây nên tình trạng căng thẳng giả tạo khi nguồn thu của ngânsách Nhà nước còn hạn hẹp

Phương thức này áp dụng cho các khoản chi không mang tính thường xuyênhoặc chi cho vốn lưu động, đầu tư vốn cố định, xây dựng cơ bản, chi trợ giá, tài trợkinh phí cho hoạt động của Đảng, đoàn thể,cơ quan tài chính lập lệnh chi tiền đểcấp phát cho các đơn vị được hưởng

2.7.5 - Phương thức cấp phát theo ''Kinh phí uỷ quyền''

Phương thức này chủ yếu được áp dụng cho ngân sách TW khi uỷ quyền choNgân sách cấp tỉnh quản lý, chi tiêu đối với các nhiệm vụ (Chương trình mục tiêuquốc gia, DSKHHGĐ, chương trình Y tế, chăm sóc sức khoẻ) thuộc Ngân sách TWphát sinh trên địa bàn tỉnh

25

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

Bộ Tài chính căn cứ vào hạn mức kinh phí trong kế hoạch Ngân sách và đềnghị phân bổ của các bộ chủ quản lý hàng quý Bộ tài chính chuyển vốn từ Ngânsách TW về cho các cơ sở tài chính địa phương để cho các cơ quan này quản lý vàcấp phát bằng hình thức chuyển khoản trực tiếp cho các đơn vị thực hiện nhiệm vụđược giao và kết thúc năm ngân sách

Các cơ quan tài chính quyết kinh phí uỷ quyền với Bộ Tài chính, với số kinhphí uỷ quyền còn lại cuối năm Ngân sách nộp lại cho Ngân sách Nhà nước

+ Ưu điểm

Tiết kiệm các chi phí quản lý, phù hợp với yeu cầu quản lý tài chính Nhànước đối với chương trình mục tiêu tại địa phương bằng nguồn kinh phí thuộc Ngânsách Trung ương

+ Nhược điểm

Xuất phát từ lý do chủ quan, sở tài chính địa phương không nắm chắc đượcđối tượng quản lý dẫn đến việc cấp phát không chính xác gây thiệt hại cho Ngânsách Trung ương

2.8 - Cân đối Ngân sách Nhà nước

2.8.1 - Cân đối Ngân sách ở các nước trên thế giới

+ Một trong những nguyên tắc quan trọng, cơ bản và tối thiểu mà ở bộ máy

quản lý Ngân sách Nhà nước nào đều phải quan tâm đó là đảm bảo cân đối giữa thu

và chi Trên thực tế không phải bất cứ lúc nào cũng đảm bảo được sự cân đối này,bởi nhiều nguyên nhân khác nhau

Do đặc điểm Kinh tế - Xã hội của mỗi nước, mỗi quốc gia và cả tình hìnhkinh tế trên thế giới cũng tác động mạnh mẽ đến vấn đề thu chi Ngân sách các nước

ở từng giai đoạn cụ thể

Thu không đáp ứng được chi dẫn đến bội chi ngân sách, nguyên nhân dẫn đếntình trạng này là do nhu cầu chi và thực tế chi của Nhà nước cho tiêu dùng là khôngthể cắt giảm mà có xu hướng tăng, trong khi đó việc tăng thu bằng công cụ thuế gặpnhiều khó khăn và hậu quả của nó sẽ kìm hãm tốc độ tích luỹ vốn sản xuất, hạn chếtiêu dùng dẫn đến không thể đáp ứng nhu cầu phát triển xã hội Bội chi ngân sách

26

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN

cũng có thể xảy ra do thay đổi chính sách thu chi của Nhà nước, hoặc có thể do sựthay đổi của chu kỳ kinh tế.

Dù là nguyên nhân nào thì bội thu Ngân sách vẫn là một căn bệnh tác hại đến

sự phát triển kinh tế nếu cách xử lý nó không hợp lý

Bên cạnh những mặt tiêu cực thì bội chi Ngân sách cũng có tính tích cực, theokinh nghiệm thực tế trên thế giới cho thấy, nếu bội chi Ngân sách ở mức độ nhấtđịnh (khoảng 5% so với GDP) và có thể kiểm soát được sẽ có tác dụng kích thíchsản xuất, tăng chi đầu tư và kích thích cầu

Do vậy ngay cả các nước có nền kinh tế mạnh người ta cũng chỉ cố gắng thuhẹp bội chi Ngân sách chư chưa loại trừ được hoàn toàn

Phương thức cân đối Ngân sách ở các nước trên thế giới là lấy tổng thuthường xuyên với tổng chi thường xuyên, yêu cầu chung là chi thường xuyên khôngvượt quá thu thường xuyên Số còn lại so với dự toán là chi đầu tư phát triển kinh tế

xã hội để xác định số bội chi Ngân sách và tìm cách bù đắp Như vậy toàn bộ thâmhụt và việc tìm biện pháp bù đắp thâm hụt chính là tìm nguồn vốn đầu tư cho pháttriển kinh tế

Có rất nhiều biẹn pháp bù đắp thâm hụt và khắc phục bội chi Ngân sách,nhưng người ta thường dùng 2 biện pháp sau:

- Đi vay trong nước

+ Ưu điểm

Đáp ứng được nhu cầu thâm hụt Ngân sách nhà nước góp phần huy động vốnnhàn rỗi trong nhân dân, không gây lạm phát

+ Nhược điểm

Để tiến hành tốt vốn vay trong nhân dân cần phải nghiên cứu một cách đầy

đủ vấn đề lãi xuất tiền vay, thời hạn thanh toán Nghiên cứu hiệu quả sử dụng vốnvay, sự biến động lãi xuất, hình thức vay cũng như việc cải thiện môi trường kinh tế,chính trị của đất nước tạo thế ổn định thu hút vốn Không chủ động trong hoạt độngchi tiêu của Nhà nước

27

NguyÔn Thanh S¬n Líp 9A KTDN