tổ chức quản lý phòng kiểm nghiệm
Trang 1CHƯƠNG 1: Tổng quan kỹ thuật quản lý phòng kiểm
nghiệm
1.1 Định nghĩa phòng kiểm nghiệm 3
1.2 Quản lý phòng kiểm nghiệm là gì? 3
1.3 Hệ thống phòng kiểm nghiệm 4
1.3.1 Địa điểm xây dựng phòng kiểm nghiệm 4
1.3.2 Quy mô 4
1.3.3 Mặt bằng 4
1.3.4 Hướng phòng kiểm nghiệm 5
1.3.5 Diện tích các phòng 5
1.3.6 Lối đi 5
1.3.7 Tường 6
1.3.8 Cửa phòng kiểm nghiệm 6
1.3.9 Chiều cao phòng 7
1.3.10 Hành lang 8
1.3.11 Tải trọng sàn 8
1.3.12 Hệ thống điện trong phòng kiểm nghiệm 8
1.3.13 Hệ thống nước 9
1.3.14 Chế độ nhiệt độ - độ ẩm 9
1.3.15 Chế độ ánh sáng 9
1.3.16 Chế độ thông gió 10
1.4 Trang thiết bị bảo quản 10
1.4.1 Phương tiện bảo quản 10
1.4.2 Dụng cụ đo nhiệt độ - độ ẩm 10
1.4.3 Quạt thông gió 10
1.4.4 Máy hút ẩm, máy điều hòa không khí 11
1.4.5 Thiết bị phòng cháy chữa cháy 12
1.4.6 Dụng cụ vệ sinh 12
1.5 Quản lý tài liệu trong phòng kiểm nghiệm 13
1.5.1 Xử lý tài liệu thô 13
1.5.2 Sắp xếp tài liệu 13
1.5.3 Lập hồ sơ cho tài liệu 14
1.5.4 Sử dụng 14
1.5.5 Kiểm tra 14
1.6 Quản lý kho 15
1.6.1 Thiết kế 15
1.6.2 Vật tư nguy hiểm và hóa chất 15
1.7 Quản lý nhân sự 15
1.8 Quản lý tài chính 15
1.9 Các biện pháp kỹ thuật bảo quản 16
1.9.1 Chống ẩm 16
Trang 21.9.2 Chống nấm mốc 17
1.9.3 Chống côn trùng 17
1.9.4 Chống mối, mọt 18
1.9.5 Chống chuột 18
1.10 An toàn phòng kiểm nghiệm 18
1.11 Tu bổ, phục chế, lập phông bảo hiểm 19
1.12 Kết luận 19
CHƯƠNG 2: Hồ sơ – lý lịch máy Soxhlet 2.1 Giới thiệu máy Soxhlet 20
2.1.1 Nguyên tắc làm việc 20
2.1.2 Công dụng 20
21.3 Các loại máy Soxhlet khác 22
Trang 3CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN KỸ THUẬT QUẢN
LÝ PHÒNG KIỂM NGHIỆM
Là một hệ thống bao gồm các phòng thí nghiệm có diện tích lớn có nhiệm vụ thực hiện những thí nghiệm, thực hành nhằm kiểm tra chất lượng sản phẩm trước khi đưa ra sử dụng
Quản lý phòng kiểm nghiệm là hiểu biết cơ bản về thiết bị, dụng cụ, hóa chất, những quy định đảm bảo an toàn cho con người cho thiết bị, cho môi trường… Ngoài ra còn phải biết
tổ chức sắp xếp công việc trong các phòng thí nghiệm, phòng thực hành ra sao cho hiệu quả Cụ thể là phải biết hoạch định, tổ chức, thực hiện và kiểm tra công việc sao cho hợp
lý, khoa học, tối đa hóa lợi nhuận, tối thiểu hóa chi phí Thường xuyên kiểm tra điều chỉnh kịp thời nếu có phát sinh sự cố và cần có kế hoạch dài, trung, ngắn hạn cho công việc của
Phải chọn nơi khô ráo, thoáng mát, tránh xa khu dân cư
Có môi trường trong sạch
Địa chất ổn định, có độ chịu tải cao
Trang 4Thuận lợi cho giao thông vận tải, an ninh, bảo vệ, phòng cháy - chữa cháy và tổ chứckhai thác sử dụng tài liệu.
Để xác định tổng diện tích phòng cần xây, cần xem xét kĩ số lượng kho, dụng cụ, tài liệu
và có kế hoạch thu gom từ các nguồn và lưu trữ tại phòng kiểm nghiệm trong khoảng
15-20 năm sau
Đơn vị tính là mét giá hoặc kilômét giá
Cần có các loại phòng khác nhau để đáp ứng đầy đủ nhu cầu và chế độ bảo quản khácnhau của các mảng trong phòng kiểm nghiệm
Hai đơn nguyên này bố trí thành hình chữ T hoặc L, nối thông tin với nhau bằng nhà cầu
có mái
Nên đặt phòng kiểm nghiệm ở hướng Nam và Đông Nam Đầu hồi nhà hướng Tây khôngnên làm cửa sổ
Diện tích các phòng bao gồm diện tích để các kệ, tủ, bàn, ghế, diện tích lối đi giữa các
hàng giá, lối đi đầu giá, lối đi chính trong phòng
Không được rộng quá 200m2
Lối đi giữa các hàng giá: 70cm – 80cm
Lối đi đầu giá: 40cm – 60cm
Lối đi chính trong phòng: 1m20 - 1m50
Lối đi xung quanh phòng (hành lang hoặc hàng hiên): 80cm - 1m20
Lối đi trong phòng phải bảo đảm phục vụ thuận lợi cho dây chuyền công tác nghiệp vụ vàvận chuyển tài liệu, hóa chất một cách nhanh chóng và khoa học (dây chuyền công năng)
Trang 5Lối đi ngoài phòng, ngoài việc đảm bảo cho việc xuất nhập tài liệu, còn phải đủ điều kiệncho xe chữa cháy đi lại dễ dàng, tiếp cận nơi xảy ra cháy
Tường trong phòng thí nghiệm
Tường phòng phải chịu lửa theo tiêu chuẩn Nhà nước quy định (không sập đổ sau 4 giờ
có cháy)
Tường phía ngoài phải bảo đảm cách nhiệt, chống nóng, chống ngấm nước mưa…
Tường của phòng có lắp đặt hệ thống điều hòa không khí phải đuợc xây hai lớp, khoảngtrống ở giữa phải có vật liệu cách ẩm, cách nhiệt…
Cửa 2 cánh thường dùng trong các phòng thí nghiệm
Cửa phòng phải chắc, có khóa tốt, nên sử dụng loại cửa có bộ phận cơ học tự đóng saukhi mở để phòng ra vào quên đóng cửa
Cửa phòng phải mở cách t heo chiều từ trong ra ngoài
Trang 6Cửa phòng có đặt máy điều hòa, nên nằm theo chiều rộng của căn phòng, nên thiết kế cửagồm hai cánh (cánh nhỏ thường xuyên ra vào và khi dùng cánh lớn có thể mở cả hai cánhcửa để duy trì thiết bị lớn cồng kềnh), có 2 lớp , ở giữa là vật liệu cách ẩm, cách nhiệt…
Cửa sổ của phòng phải bảo đảm chống đột nhập, chống ánh sang chiếu trực tiếp và chốngcác loại côn trùng xâm nhập vào phòng nên theo hướng đối chiếu với cửa ra vào để tạo sựthông thoáng đối lưu khí trong phòng, nên là cửa 2 lớp để tránh nước mưa tạt tạo độ ẩmcần thiết trong căn phòng
Không nên thiết kế quá nhiều cửa sổ, nên có rèm che
Mỗi tầng cao 2m80, tính từ sàn này đến sàn khác
Tầng hầm phải thông gió chống ẩm ở mặt đất cao 1m80, tầng nóc thông gió chống nóngcao trên 1m (mái 2 lớp)
Hành lang đúng quy cách
Nên thiết kế rộng rãi, lối đi khoảng: 1m5 – 2m
Tránh đặt nhiều ghế, bàn, chậu cây, bình nước trên hành lang để việc đi lại dễ dàng, thuậntiện
Sàn kho phải thiết kế có tải trọng: 850-1000kg/m2
Sàn kho dùng giá com-pắc có tải trọng: 1200kg/m2
Trang 7Phòng cần có 2 hệ thống điện riêng biệt: hệ thống điện làm việc trong phòng và hệ thốngbảo vệ ngoài phòng Cần có cầu dao chung cho toàn phòng và cầu dao riêng cho mỗi tầng.
Dây dẫn điện trong phòng phải làm bằng cáp chì, đi ngầm hoặc âm tường
Đèn chiếu sáng trong phòng dùng bóng đèn dây tóc và có lớp bảo vệ Mỗi bóng đèn cómột công tắc riêng Ổ cắm điện trong phòng phải có nắp
Ngoài nguồn nước phục vụ cho sinh hoạt, phải lắp hệ thống cấp nước phục vụ cho việc phòng và chữa cháy cho phòng bao gồm: họng cấp nước, bể chứa nước, máy bơm nước…
Không đặt đường ống cấp nước đi qua khu vực các phòng thí nghiệm
Hệ thống thoát nước phải đảm bảo tiêu thoát nhanh, kể cả trên mái và trên tường
Bóng đèn huỳnh quang dài
Hạn chế đến mức tối đa ánh sang tự nhiên chiếu trực tiếp vào tài liệu Các cửa sổ cần có
rè m che, màu đậm
Trong phòng chủ yếu dung ánh sang đèn điện và chỉ dùng khi thật cần thiết, không bật điện thường xuyên trong phòng
Độ chiếu sang trên mặt tài liệu: ở trong phòng là 15-25lux, ở phòng đọc là 100lux
Nên dung các kết cấu chắn nắng (lam ngang) cho nhà phòng
Luôn luôn duy trì lưu lượng gió thông trong phòng, với tốc độ: 5m/giây
Lưu lượng gió luân chuyển khoảng 1-8 lần thể tích trong phòng một giờ
Trang 8Phương tiện được dùng trong phòng kiểm nghiệm là hộp, giá, kệ, tủ, Các vật này cần ápdụng theo tiêu chuẩn mới nhất do Cục lưu trữ Nhà nước hướng dẫn.
Ngoài ra nên sử dụng giá com-pắc để tiết kiệm không gian
1.4.2 Dụng cụ đo nhiệt độ - độ ẩm
Máy đo độ ẩm, nhiệt độ DHT-1
Mỗi phòng kiểm nghiệm phải đặt một bộ dụng cụ đo nhiệt độ - độ ẩm tại trung tâm của phòng
Ngoài phòng cần đặt một bộ dụng cụ đo nhiệt độ - độ ẩm ở nơi thoáng mát, để so sánh thời tiết bên trong và bên ngoài phòng
Thường xuyên phải kiểm tra và làm vệ sinh các dụng cụ đo Hàng năm phải kiểm định lại
độ chính xác của mỗi dụng cụ đo đó, nếu có hỏng hóc hoặc dụng cụ đo không chính xác thìphải sửa chữa hoặc thay mới
Trang 9Quạt thông gió
Quạt thông gió thường dùng là quạt gắn tường
Số lượng và công suất của quạt bố trí cho mỗi phòng là tùy thuộc vào diện tích, chức năng và nhiệm vụ cũng riêng từng phòng
Máy hút ẩm
Số lượng và công suất của máy hút ẩm, máy điều hòa không khí tùy thuộc vào diện tích,
độ kín của phòng và phải tuân theo yêu cầu duy trì chế độ nhiệt độ - độ ẩm của mỗi phòng khác nhau
Cần trang bị đủ máy và các phương tiện đi kèm khác để bảo đảm các máy có thể hoạt động liên tục 24/24 giờ trong một ngày đêm
Trang 10Bình chữa cháy phải đúng tiêu chuẩn
Các phòng cần trang bị đủ các phương tiện, thiết bị phòng chống cháy chữa cháy để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và đồ vật
Các dụng cụ và các biện pháp chữa cháy thông thường như cát, bảo tải, chăn dập lửa, bình bọt, hệ thống chữa cháy bằng nước…vẫn được dùng, nhưng chỉ dùng ở khu vực ngoàiphòng để tránh gây hại đến máy móc hoặc hóa chất
Chữa cháy cho khu vực có máy móc hoặc hóa chất, chỉ được dùng loại bình khí CO2 hoặcbình bộ tetraclorua cacbon
Chổi, cọ phải mua loại chuyên dùng
Trong phòng kiểm nghiệm cần trang bị đủ dụng cụ làm vệ sinh đơn giản như máy hút bụi, máy lọc bụi, chổi, cọ…cho toàn phòng hoặc các phương tiện làm vệ sinh thông thườngkhác
1.5.1 Xử lý tài liệu thô
Tài liệu trước khi nhập vào phải được thông qua khâu khử trùng, làm vệ sinh, kiểm tra sựchính xác giữa tài liệu và số liệu theo thống kê
Trước khi đưa vào bảo quản, tài liệu được xếp trong các hộp, trường hợp chưa có hộp thì phải xếp trong cặp ba dây hoặc có bao gói bên ngoài Mỗi hộp, cặp phải dán nhãn, có ghi đầy đủ thông tin để thống kê và tra tìm
Trang 111.5.2 Sắp xếp tài liệu
Kệ sách phải sắp theo trình tự, có lôgíc
Tài liệu được xếp lên giá, kệ theo trật tự của số lưu trữ ghi trên hộp của mỗi phòng lưu trữ
Nguyên tắc xếp lên giá, kệ là từ trái qua phải, từ trên xuống dưới, trong mỗi khoang giá, theo hướng của người đứng xếp quay mặt vào giá
Trong toàn phòng, tài liệu được xếp lên các mặt giá theo nguyên tắc từ trái qua phải, từ ngoài vào trong, theo hướng của người đi từ cửa vào phòng
Ưu tiên cho những tài liệu quan trọng hoặc những tài liệu được chọn xem nhiều, nên đặt chúng ở những vị trí dễ tìm và dễ lấy
1.5.3 Lập hồ sơ cho tài liệu
Phòng lưu trữ tài liệu phải lập hồ sơ bảo quản tài liệu trong phòng Sơ đồ bố trí cần ghi rõ
vị trí bảo quản tài liệu của các phông lưu trữ trong phòng
Ngày nay người ta còn sử dụng công nghệ thông tin vào việc lưu trữ, họ cung cấp cho mỗi tài liệu một mã số riêng biệt và nhập các mã số đó vào một phần mềm trên máy tính Khi cần tìm kiếm một loại tài liệu nào đó, chỉ việc nhập mã số của loại tài liệu đó thì ta sẽ biết được vị trí và những thông tin về tài liệc đó Như vậy sẽ tiết kiệm được nhiều thời gian
Khi đưa tài liệu ra phục vụ khai thác, sử dụng, phải kiểm tra lại chất lượng và tình trạng địa vật lý của tài liệu những tài liệu bị hư hỏng nặng hoặc tài liệu quý hiếm, không cho độcgiả sử dụng trực tiếp bản gốc
Trang 12Tại phòng đọc, phải thực hiện nghiêm chỉnh nội quy bảo vệ an toàn tài liệu.
Khi mượn tài liệu về phải có biên bản được kí tên và hẹn ngày trả
Hàng năm, phải kiểm tra lại số lượng và chất lượng của tài liệu trong phòng Kết quả của kiểm tra phải ghi thành văn bản, trong đó ghi rõ số lượng tài liệu đã có theo thống kê, số lượng tài liệu mới nhập thêm trong năm, số lượng tài liệu bị hư hỏng, số lượng tài liệu còn thiếu
Khi phát hiện thấy tài liệu bị hư hỏng, phải kịp thời đưa đi tu bổ, phục chế hoặc làm bản sao bảo hiểm
Kho phải có kích thước phù hợp, cấu trúc nền nhà kho phải đảm bảo chịu toàn bộ tải trọng nặng của hàng hóa
Hệ thống thông gió và điều hòa nhiệt độ phải đảm bảo thật tốt
Hệ thống chiếu sáng đầy đủ vì thiếu ánh sáng có thể gây nhầm lẫn và tai nạn
Lắp lưới bảo vệ cho những nơi cần thiết để bảo đảm an toàn
Phải có khoảng trống để di chuyễn giữa các kệ, tủ
Bao gồm hóa chất ăn mòn, chất độc, dung môi dễ bắt lửa, khí nén, khí hóa lỏng, vật liệu phóng xạ…
Phải là những cán bộ có trình độ, được lựa chọn, đào tạo tốt, biết sáng tạo và nỗ lực
Người quản lý phải có nhiệm vụ phát huy hết khả năng của cán bộ của mình, giúp họ nhận thức rõ tầm quan trọng trong công tác chuyên môn từ đó có thể làm việc hiệu quả
Việc giải quyết vấn đề lương cán bộ, mua sắm thiết bị và điều hành công tác phụ thuộc phần lớn vào tính chất và nguồn tài chính của cơ quan cấp trên của phòng kiểm nghiệm
Khi mua hàng, bán hàng phải có hóa đơn, chứng từ rõ rang, công khai, minh bạch
Quản lý tốt sẽ giúp công việc tiến triển trôi chảy và hiệu quả
Trang 13Máy điều hòa
Dùng máy hút ẩm hoặc máy điều hòa không khí chạy liên tục 24/24 giờ trong một ngày đêm
Trang 14Để phòng nấm mốc phát sinh phải thường xuyên quét, chải, lau chùi làm vệ sinh các phương tiện bảo quản và kho chứa hóa chất, tài liệu Phải luôn luôn duy trì chế độ thông gió, chế độ nhiệt độ - độ ẩm tối ưu cho môi trường bảo quản tài liệu.
Khi phát hiện thấy nấm mốc, phải cách ly vật hoặc khu vực bị nấm mốc đó và áp dụng các biện pháp chống nấm mốc
Không được đưa trực tiếp hóa chất diệt nấm mốc vào, mà phải phun, quét, chải chất chống nấm mốc vào vật hoặc khu vực bị nấm mốc
Đối với tài liệu quý hiếm bị nấm mốc thì sau khi làm vệ sinh sạch sẽ, tài liệu được kẹp giữa 2 tờ giấy thấm, đã tẩm hóa chất diệt nấm
Các hóa chất chưa được kiểm nghiệm mức độ an toàn cho tài liệu, tuyệt đối không được dùng cho tài liệu
Để đề phòng côn trùng xuất hiện trong phòng phải áp dụng các biện pháp ngăn chặn côn trùng vào phòng, phải thường xuyên là vệ sinh toàn phòng và phương tiện bảo quản và kho chứa đồ Phải khử trùng trước khi nhập kho và định kì khử trùng trong phòng (2 năm 1lần)
Khử trùng thường dùng biện pháp xông khí
Các hóa chất khử trùng cho tài liệu phải đựơc Cục Lưu trữ Nhà nước và các cơ quan chuyên môn cho phép và hướng dẫn sử dụng
Việc phòng chống phải được đề ra và tiến hành ngay khi bắt đầu xây phòng lưu trữ
Nếu thấy mối xuất hiện, xâm nhập vào phòng, phá hoại tài liệu, vật dụng… phải lên lạc ngay với cơ quan chuyên chống mối để có biện pháp xử lý hữu hiệu, an toàn và lâu dài
Phải hạn chế đến mức tối đa khả năng xâm phạm của chuột vào phòng (lưu ý các đường ống, đường cống, đường dây điện, ống thông hơi… ) Vì chuột là loài sinh sản rất nhanh, chúng sẽ cắn phá các đường dây điện, sổ sách,…
Không để thức ăn trong phòng vì đây là nguyên nhân chính thu hút chuột
Để diệt chuột thường dùng bẫy hoặc bả các loại bả bằng hóa chất phải thực hiện đúng hướng dẫn của cơ quan chuyên môn
An toàn trong phòng kiểm nghiệm cần được chú trọng hơn vì những máy móc ở đây rất đắt tiền, chưa kể nếu hư hỏng phải tìm mua đền bù Mặt khác nếu không chú ý sẽ xảy ra tainạn dẫn đến sức khỏe giảm sút hoặc nhiễm bệnh
Trang 15Vì vậy với mỗi thí nghiệm, cần phải chọn một phương án tối ưu nhất, tùy vào quy mô phòng kiểm nghiệm, tính chất hoạt động, số người làm việc, các rủi ro, sự cố…
Phương án lựa chọn phải đáp ứng nhiều mặt như an toàn nhà cửa, thiết bị, dụng cụ, đồ dung, trang bị bên trong, an toàn về sức khỏe con người, an toàn môi trường xung quanh theo hai chiều…
1.11 Tu bổ, phục chế, lập phông bảo hiểm
Việc tu bổ, phục chế, lập phông bảo hiểm cho tài liệu được tiến hành theo hướng dẫn riêng của Cục Lưu trữ Nhà nước
Để quản lý tốt chất lượng của những sản phẩm trước khi đưa ra thị trường tiêu thụ thì việc kiểm tra và thử nghiệm những sản phẩm đó để chắc rằng chúng đem đến lợi ích cho chúng ta là rất quan trọng Và để
đem lại hiệu quả cao thì việc quản lý tốt hệ thống phòng kiểm nghiệm lại quan trọng hơn, giúp chúng ta nắm bắt và đưa ra những quyết định đúng đắn nhằm nâng cao hiệu quả công việc Trong thời kì hiện đại hóa – công nghiệp hóa hiện nay, cần phải xây dựng thêm nhiềunhững hệ thống phòng kiểm nghiệm với tranh thiết bị tiên tiến để đảm bảo hơn về vấn đề chất lượng sản phẩm
CHƯƠNG 2: HỒ SƠ – LÝ LỊCH MÁY SOXHLET
2.1 Giới thiệu máy Soxhlet