Quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học của nhà trường đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh hiện nay ở trường trung học phổ thông Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ

: Luận văn nghiên cứu Quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học của nhà trường đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh hiện nay ở trường Trung học phổ thông Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ. Qua điều tra, khảo sát thực trạng vấn đề Quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học của nhà trường đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh hiện nay ở trường Trung học phổ thông Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, tác giả đề xuất 6 biện pháp Quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học của nhà trường đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh hiện nay ở trường Trung học phổ thông Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình giáo dục phổ thông

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM HÙNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC CỦA NHÀ TRƯỜNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TAM NÔNG

HUYỆN TAM NÔNG, TỈNH PHÚ THỌ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2019

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM HÙNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC CỦA NHÀ TRƯỜNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TAM NÔNG

HUYỆN TAM NÔNG, TỈNH PHÚ THỌ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 8.140114

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN PHƯƠNG HUYỀN

HÀ NỘI - 2019

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn tốt nghiệp, tác giả đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ và động viên rất quý báu của Thầy Cô, Gia đình, Bạn bè, đồng nghiệp

Tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và tri ân sâu sắc đến:

TS Nguyễn Phương Huyền, người hướng dẫn khoa học đã tận tâm giúp

đỡ, dạy bảo và động viên Học viên cũng xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Quý thầy cô đã tận tình dìu dắt, truyền dạy kiến thức cho học viên trong thời gian qua Cảm ơn Quý thầy cô Ban giám hiệu, các phòng ban, các khoa – Trường Đại học Giáo Dục - Đại học Quốc Gia Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi trong thời gian học viên học tập tại trường Đặc biệt, học viên chân thành cảm ơn quý Thầy, cô trong Ban giám hiệu, cán bộ giáo viên, nhân viên, các

em học sinh Trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ Các thầy cô đã rất nhiệt tình hỗ trợ, động viên và tạo điều kiện cho tác giả trong suốt thời gian học tập cũng như tạo điểu kiện, giúp đỡ để tác giả hoàn thành luận văn Sau cùng, xin cảm ơn gia đình, bạn bè đã động viên, khích lệ tác giả trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn Dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp, song chắc chắn rằng luận văn sẽ không thể tránh khỏi thiếu sót Tác giả rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô, đồng nghiệp

Hà Nội, ngày 25 tháng 6 năm 2019

Tác giả luận văn

Phạm Hùng

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CSVC - TBDH: Cơ sở vật chất - Thiết bị dạy học GD&ĐT: Giáo dục và đào tạo

MỤC LỤC

Trang

Lời cảm ơn i

Danh mục các từ viết tắt ii

Danh mục các bảng vii

Danh mục các biểu đồ viii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC CỦA NHÀ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Các nghiên cứu về xây dựng kế hoạch dạy học THPT theo hướng phát triển năng lực 6

1.1.2 Các nghiên cứu về quản lý xây dựng kế hoạch dạy học THPT theo hướng phát triển năng lực 9

1.2 Một số khái niệm cơ bản 12

1.2.1 Quản lý 12

1.2.2 Kế hoạch dạy học của nhà trường (chương trình môn học) 13

1.2.3 Xây dựng kế hoạch dạy học nhà trường 16

1.2.4 Quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học trong nhà trường 17

1.3 Xây dựng kế hoạch dạy học trong nhà trường THPT 17

1.3.1 Quy định chung về xây dựng kế hoạch dạy học 17

1.3.2 Vai trò của Hiệu trưởng trường THPT 19

1.3.3 Phân tích bối cảnh, điều kiện cụ thể của nhà trường và chương trình hiện hành 20

1.3.4 Phân công công việc 22

1.3.5 Xác định các yêu cầu cần đạt của chuẩn kiến thức, kĩ năng môn học 22

1.3.6 Thiết kế chương trình môn học 23

1.3.7 Triển khai thực hiện chương trình môn học (kế hoạch dạy học) 23

1.3.8 Đánh giá chương trình các môn học (Kế hoạch dạy học) 25

1.4 Nội dung quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học 27

1.4.1 Quản lý xác định mục tiêu bậc học 27

1.4.2 Quản lý hoạt động tổ chức xây dựng kế hoạch 28

1.4.3 Quản lý, đánh giá việc thực hiện kế hoạch dạy học 29

1.4.4 Phát triển đội ngũ giáo viên bộ môn 31

1.4.5 Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học 32

1.5 Các yếu tố tác động đến hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học 34

1.5.1 Phẩm chất, năng lực của cán bộ quản lý 34

1.5.2 Chất lượng đội ngũ giáo viên 37

1.5.3 Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học 40

1.5.4 Đặc điểm học sinh của nhà trường 42

1.5.5 Điều kiện kinh tế - văn hóa xã hội ở địa phương 43

1.5.6 Yêu cầu thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới 45

Kết luận chương 1 46

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TAM NÔNG, HUYỆN TAM NÔNG, TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY 47

2.1 Đặc điểm, tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ hiện nay 47

2.1.1 Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ 47

2.1.2 Khái quát về hệ thống giáo dục huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ 50

2.2 Giới thiệu khảo sát 52

2.2.1 Mục đích khảo sát 52

2.2.2 Nội dung khảo sát 52

2.2.3 Phương pháp khảo sát 52

2.2.4 Đối tượng khảo sát 54

2.3 Kết quả nghiên cứu 54

2.3.1 Đặc điểm tình hình trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ 54

2.3.2 Thực trạng xây dựng kế hoạch dạy học của trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ hiện nay 58

2.3.3 Thực trạng quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học 67

2.3.4 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng 76

2.4 Đánh giá chung công tác quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học trong nhà trường của trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ 78

2.4.1 Ưu điểm 78

2.4.2 Hạn chế 79

2.4.3 Nguyên nhân 80

Kết luận chương 2 81

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC CỦA NHÀ TRƯỜNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TAM NÔNG HUYỆN TAM NÔNG, TỈNH PHÚ THỌ 82

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ 82

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 82

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính lôgic của mỗi môn học và sự liên kết giữa các môn học trong chương trình 82

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 83

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 84

3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ 84

3.2.1 Tổ chức bồi dưỡng năng lực cho cán bộ, giáo viên trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ về sự cần thiết phải đổi mới hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học theo hướng phát triển

năng lực học sinh 84

3.2.2 Chỉ đạo xây dựng kế hoạch dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh theo yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới (2018) 86

3.2.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh theo yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới (2018) 89

3.2.4 Tổ chức rà soát đánh giá kế hoạch dạy học đã xây dựng 90

3.2.5 Tổ chức thực hiện đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo hướng phát triển năng lực học sinh 92

3.2.6 Chỉ đạo khuyến khích trao quyền tự chủ cho giáo viên trong việc khai thác thành tựu khoa học công nghệ vào việc thực hành, thực nghiệm trong kế hoạch bài học 93

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp trong quản lý quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học của nhà trường đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh hiện nay ở trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ 94

3.4 Khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp trong quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học của nhà trường đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh hiện nay trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ 95

Kết luận chương 3 99

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 100

TÀI LIỆU THAM KHẢO 102 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Chất lượng đội ngũ CBQL và GV, NV trường THPT Tam Nông 56Bảng 2.2 Kết quả xếp loại học lực, hạnh kiểm học sinh các năm học

2015 – 2016 đến năm học 2017-2018 56Bảng 2.3 Số giải học sinh giỏi cấp tỉnh từ 2015 đến 2017 57Bảng 2.4 Tỉ lệ học sinh tốt nghiệp THPT và đỗ Đại học từ 2015 đến 2017 57Bảng 3.1 Kết quả trưng cầu ý kiến về tính cấp thiết của các biện pháp

quản lý 96Bảng 3.2 Kết quả trưng cầu ý kiến về mức độ khả thi của các biện

pháp quản lý 97

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Mức độ thực hiện của các mục tiêu xây dựng kế hoạch

dạy học 59Biểu đồ 2.2 Nhu cầu khi xây dựng kế hoạch dạy học 61Biểu đồ 2.3 Xác đinh mục tiêu khi xây dựng kế hoạch dạy học 62Biểu đồ 2.4 Thực trạng về xác đinh nội dung khi xây dựng kế hoạch

dạy học 63Biểu đồ 2.5 Thực trạng về lựa chọn các hình thức phương pháp dạy

học khi xây dựng kế hoạch dạy học 65Biểu đồ 2.6 Thực trạng về tổ chức kiểm tra đánh giá khi xây dựng kế

hoạch dạy học 66Biểu đồ 2.7 Thực trạng về đánh giá nhu cầu, bối cảnh của nhà trường

và địa phương 69Biểu đồ 2.8 Thực trạng về quản lý nguồn nhân lực và phát triển chuyên môn 71Biểu đồ 2.9 Thực trạng về quản lý, triển khai kế hoạch dạy học của

nhà trường 73Biểu đồ 2.10 Thực trạng quản lý cơ sở vật chất thiết trong xây dựng KHDH 76Biểu đồ 2.11 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xây dựng

kế hoạch dạy học các môn học 77Biểu đồ 3.1 Trưng cầu ý kiến về tính cấp thiết của các biện pháp quản lý 97 Biểu đồ 3.2 Trưng cầu ý kiến về mức độ khả thi của các biện pháp

quản lý 98

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Theo tinh thần của Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học” Để thực hiện được mục tiêu trên đòi hỏi một số vấn

đề đổi mới trong giáo dục phổ thông hiện nay như: chuyển từ xây dựng chương trình theo tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực Việc triển khai, thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới (2018) sẽ là bước ngoặt quan trọng nhằm góp phần thực hiện những mục tiêu đổi mới giáo dục đã đặt ra Một trong những điểm mới nổi bật nhất của chương trình giáo dục phổ thông 2018 là chuyển từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực trong phát triển chương trình nhằm phát triển phẩm chất và năng lực người học Đó là cách tiếp cận

nêu rõ học sinh sẽ làm được gì và làm như thế nào vào cuối mỗi giai đoạn học

tập trong nhà trường Cách tiếp cận này không những đòi hỏi học sinh nắm vững những kiến thức, kĩ năng cơ bản mà còn chú trọng yêu cầu vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực hành, giải quyết các tình huống trong học tập và cuộc sống; tính chất và kết quả hoạt động cũng phụ thuộc rất nhiều vào hứng thú, niềm tin, đạo đức… của người học Sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận này

sẽ chi phối và bắt buộc tất cả các khâu của quá trình dạy học thay đổi: nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức, cách kiểm tra, đánh giá, thi cử; cách thức quản lý và thực hiện… nhằm tạo ra sự thay đổi căn bản về chất lượng giáo dục

Để chuẩn bị sẵn sàng cho việc triển khai thực hiện chương trình phổ thông 2018, vai trò quản lý của các địa phương đặc biệt của từng nhà trường phổ thông là vô cùng quan trọng bắt đầu từ đổi mới nhằm hạn chế những mặt yếu kém, bất cập trong tư duy và phương thức quản lý hiện tại, nâng cao năng

lực phát triển chương trình giáo dục nhà trường (xây dựng kế hoạch dạy học), phát triển chương trình môn học trở thành một nhiệm vụ mang tính cấp thiết

và trọng tâm trong giai đoạn hiện nay

Với tư cách là một cán bộ quản lý trường THPT, chịu trách nhiệm quản lý chất lượng giáo dục trong nhà trường, BGH nhà trường trong đó có cá nhân tôi

đã xác định được vai trò quan trọng của chương trình giáo dục nhà trường (kế hoạch dạy học) để góp phần thực hiện các mục tiêu chất lượng mà nhà trường đã cam kết với xã hội Tuy nhiên thực tế hiện nay cho thấy bước chuyển đổi này là một giai đoạn khó khăn khi mà nhà trường vẫn khá thụ động trong vai trò thực hiện chương trình hơn là chủ động phát triển chương trình giáo dục nhà trường (xây dựng kế hoạch dạy học) gắn với điều kiện và bối cảnh của địa phương cũng như học sinh nhà trường Từ thực tế đó, việc có những thay đổi từ các cấp quản

lý đến đội ngũ giáo viên trong nhà trường nhằm thực hiện vai trò thiết kế, phát triển chương trình giáo dục nhà trường (xây dựng kế hoạch dạy học) là rất khó

khăn Xuất phát từ thực tế đó, tôi đã lựa chọn nghiên cứu vấn đề: “Quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học của nhà trường đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh hiện nay ở trường Trung học phổ thông Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ” làm đề tài luận văn của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh ở cấp THPT, luận văn khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học tại trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ, trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học ở trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ nhằm đáp ứng yêu cầu bối cảnh hiện nay

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học tại trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học của nhà trường đáp ứng yêu cầu của bối cảnh hiện nay ở Trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ

4 Câu hỏi nghiên cứu

4.1 Bối cảnh hiện nay đặt ra những yêu cầu gì đối với hoạt động xây dựng kế

hoạch dạy học của nhà trường?

4.2 Thực trạng quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học của nhà trường

hiện nay ở Trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ?

4.3 Biện pháp quản lý nào là cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động

xây dựng kế hoạch dạy học của nhà trường đáp ứng yêu cầu của bối cảnh hiện nay ở Trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ?

5 Giả thuyết nghiên cứu

Xây dựng kế hoạch dạy học là một hoạt động chuyên môn trọng tâm của mỗi nhà trường Hoạt động này đã được thực hiện trong thời gian qua tại trường THPT Tam Nông và thu được những kết quả nhất định Tuy nhiên bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay đặt ra những yêu cầu mới đòi hỏi cần có các biện pháp quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học một cách đồng bộ và có hệ thống hướng tới phát triển tối đa năng lực người học đáp ứng các yêu cầu của xã hội

nhằm thực hiện các mục tiêu giáo dục của nhà trường

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về xây dựng kế hoạch dạy học và quản lý xây dựng kế hoạch dạy học ở trường THPT theo hướng phát triển năng lực học sinh

- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học ở trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ

- Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học của nhà trường đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh hiện nay ở trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ

7 Phạm vi nghiên cứu

7.1 Giới hạn đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch

dạy học ở trường THPT Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu hiện nay Chủ thể quản lý chính là hiệu trưởng trường THPT cùng BGH nhà trường

7.2 Giới hạn địa bàn nghiên cứu: trường THPT Tam Nông, huyện Tam

Nông, tỉnh Phú Thọ

7.3 Giới hạn khách thể khảo sát: Luận văn tập trung khảo sát các đối tượng

sau: học sinh, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục (Tổ trưởng bộ môn, BGH nhà trường)

7.4 Giới hạn thời gian: Từ 2015-2018

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu để phân loại, hệ thống hóa các tài liệu có liên quan đến quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học ở trường THPT

8.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Xây dựng các mẫu phiếu điều tra bằng các câu hỏi cho nhiều đối tượng nhằm thu thập các ý kiến của họ về vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp quan sát: Thu thập thông tin về đối tượng nghiên cứu bằng (dự giờ lớp học) và các nhân tố khác liên quan đến đối tượng nghiên cứu

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tổng kết, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học ở trường THPT Tam Nông

- Phương pháp phỏng vấn: sử dụng hệ thống câu hỏi để phỏng vấn cán

bộ quản lý, giáo viên nhằm mục đích thu thập thông tin

- Phương pháp chuyên gia: tham khảo ý kiến của Ban Giám hiệu nhà trường (lãnh đạo), giáo viên có kinh nghiệm để rút ra kết luận cho vấn đề nghiên cứu

8.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng thống kê toán học để bổ trợ cho việc xử lý số liệu về khảo sát thực trạng và kết quả nghiên cứu

9 Cấu trúc đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và các phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy

học đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh hiện nay ở trường THPT

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học

đáp ứng yêu cầu hiện nay ở trường Trung học phổ thông Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học

đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh hiện nay ở trường Trung học phổ thông Tam Nông, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC CỦA NHÀ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

ĐÁP ỨNG YÊU CẦU TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Vấn đề xây dựng kế hoạch dạy học và quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học ở các trường THPT theo hướng phát triển năng lực học sinh hiện nay là một trong những vấn đề đã được các học giả, các nhà giáo cũng như các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước chú ý, quan tâm Trong đó việc chú trọng đến các biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả trong hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học ở mỗi nhà trường THPT hiện nay là rất quan trọng và có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển tri thức, nâng cao ý thức tự giác học tập và rèn luyện ý chí của học sinh Cho đến hiện nay đã có rất nhiều nhà khoa học với những công trình nghiên cứu về vấn đề xây dựng kế hoạch dạy học và quản lí hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THPT như:

1.1.1 Các nghiên cứu về xây dựng kế hoạch dạy học THPT theo hướng phát triển năng lực

Mô hình dạy học theo hướng phát triển năng lực người học đã rất phát triển ở các nước trên thế giới như Mỹ, Nhật, Anh Ở Việt Nam, việc đổi mới trong hệ thống giáo dục ở các trường THPT mà cốt lõi là vấn đề phát triển năng lực học sinh bắt đầu được tiến hành từ tháng 6 năm 2006 với sự hướng dẫn và giúp đỡ của chuyên gia người Nhật

Một số công trình nghiên cứu khoa học, bài viết có liên quan đến vấn

đề dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh như:

Trần Văn Biều, Trần Thị Ngọc Hà (2016), Đổi mới giáo dục và tổ chức các hoạt động dạy học để phát triển năng lực, phẩm chất người học, Tạp chí

khoa học Đại học sư phạm Tp Hồ Chí Minh Các tác giả đã đưa ra quan niệm

và làm rõ vấn đề dạy học phát triển năng lực, phẩm chất người học là một xu hướng tất yếu của giáo dục Việt Nam và của các nước phát triển trên thế giới Bài viết làm rõ sự khác nhau giữa dạy học định hướng nội dung và dạy học phát triển năng lực, phẩm chất người học Các phẩm chất và năng lực quan trọng cần phát triển cho học sinh THPT cùng với việc tổ chức các hoạt động dạy học để phát triển các phẩm chất, năng lực này [5]

Trần Khánh Đức, Nghiên cứu nhu cầu và xây dựng mô hình đào tạo theo năng lực trong lĩnh vực giáo dục, Đề tài trong Kỷ yếu Hội thảo khoa học

tổ chức tại Học viện Quản lý giáo dục, Hà Nội năm 2014 Tác giả đưa ra một

số quan niệm về năng lực, phát triển năng lực học sinh Theo tác giả năng lực

là khả năng tiếp nhận và vận dụng tổng hợp có hiệu quả mọi tiềm năng của con người để thực hiện công việc hoặc đối phó với một tình huống, trạng thái nào đó trong cuộc sống Đồng thời tác giả cho thấy mô hình đào tạo theo năng lực này có những điểm tích cực gì đáng được học hỏi cũng như một số hạn chế và nguyên nhân của ưu điểm, hạn chế Đưa ra một số giải pháp để mô hình này được triển khai một cách tốt hơn [14]

Hà Thế Truyền, Tổ chức đổi mới phương pháp dạy học nhằm chú trọng phát triển năng lực học sinh THPT, Đề tài trong Kỷ yếu Hội thảo khoa

học tổ chức tại Học viện Quản lý giáo dục, Hà Nội năm 2014 Tác giả đã đưa ra một số khái niệm cơ bản như dạy học, năng lực, phát triển năng lực, trong đó tác giả có đưa ra quan niệm về dạy học là một quá trình thống nhất biện chứng của hai thành tố cơ bản trong quá trình dạy học đó là hoạt động dạy và hoạt động học Dạy và học là hai hoạt động phối hợp và tác động với nhau Quá trình dạy học không thể diễn ra nếu thiếu một trong hai hoạt động trên Tác giả đưa ra thực trạng trong công tác dạy học ở các trường THPT và đưa ra một số giải pháp để củng cố phương pháp dạy học sao cho phù hợp với năng lực học sinh [25]

Lương Ngọc Bình, Dạy học theo hướng tiếp cận năng lực: Thực trạng và giải pháp Trước tiên tác giả đưa ra quan niệm dạy học và dạy học

năng lực là gì và diễn giải quan niệm đó Trọng tâm vấn đề là tác giả đã cho thấy được thực trạng của phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực có những ưu điểm và hạn chế gì Từ đó tác giả đề xuất một số giải pháp cơ bản [6]

Lê Thị Mai Phương, Phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực cho sinh viên khoa quản lý – Học viện quản lí giáo dục Trong phần trình

bày của mình tác giả đã đưa ra những khái niệm cần thiết như dạy học, năng lực là gì? Sinh viên có những năng lực cần thiết nào Tác giả đã đưa ra thực trạng trong quá trình dạy học theo hướng tiếp cận năng lực ở trường học để rồi từ đó đưa ra những giải pháp quan trọng về phương pháp dạy học để quá trình dạy học diễn ra tốt nhất [22]

Nguyễn Thị Tuyết Hạnh, Đổi mới dạy học và đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực của người học trong đào tạo đại học theo hệ thống tín chỉ Tác giả đưa ra những quan niệm khác nhau về dạy học,

năng lực, phát triển năng lực là gì rồi phân tích những quan niệm ấy Tác giả cho thấy sự lạc hậu trong một số phương pháp dạy học truyền thống và tầm quan trọng của việc đổi mới dạy học Từ đó đưa ra một số giải pháp đổi mới dạy học cần thiết [15]

Như vậy, với những nghiên cứu trên đều cho thấy được tầm quan trọng của công tác dạy học theo hướng phát triển năng lực người học như thế nào trong giai đoạn hiện nay và cần phải phát huy hơn nữa phương pháp này để đem lại hiệu quả giáo dục như mong muốn

Do đó cần phải xây dựng được một kế hoạch dạy học và quản lý kế hoạch dạy học của nhà trường đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh hiện nay nhằm theo hướng phát triển năng lực của người học

1.1.2 Các nghiên cứu về quản lý xây dựng kế hoạch dạy học THPT theo hướng phát triển năng lực

Tác giả Nguyễn Phương Huyền khi nghiên cứu về “Kỹ năng quản lý, lãnh đạo của nhà trường phổ thông” đã xác định kỹ năng quản lý chương

trình giáo dục nhà trường là trong những kỹ năng cơ bản của hiệu trưởng trường phổ thông trong giai đoạn hiện nay Những kỹ năng thành phần được nhóm nghiên cứu đưa ra bao gồm:

- Xác định các mục tiêu chung và yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông

- Đánh giá được các nhu cầu, đặc điểm người học và thế mạnh kinh

tế văn hóa của cộng đồng địa phương

- Lựa chọn nội dung chương trình phù hợp

- Đảm bảo rằng tất cả các học sinh, (bất kể dân tộc, thành phần hay giới tính) đều đạt được kết quả học tập ở mức cao nhất mà họ có thể

- Tổ chức thực hiện các hình thức đánh giá khác nhau để xác định nhu cầu, đặc điểm, kinh nghiệm học tập của người học

- Tổ chức cho giáo viên khai thác các phương pháp dạy học và tiếp thu các chương trình giáo dục hiện đại, có ưu thế phù hợp với thực tiễn tại Nhà trường

- Khai thác tối ưu hóa các điều kiện cơ sở vật chất hiện có của nhà trường để phục vụ cho việc thực hiện chương trình Nhà trường

- Huy động các lực lượng bên ngoài nhà trường, cộng đồng địa phương cùng tham gia vào việc thiết kế và thực hiện chương trình nhà trường

- Tiêu chuẩn hóa các mục tiêu cần đạt ở chương trình nhà trường

- Thiết kế và phân công giảng dạy phù hợp với năng lực, sở trường của giáo viên

Trần Trung Dũng (2016), Quản lý hoạt động dạy học ở trưởng THPT theo hướng phát triển năng lực học sinh, luận án Tiến sĩ Khoa học giáo

dục, Đại học Vinh Trong luận án tác giả triển khai nghiên cứu theo các hướng như đưa ra cơ sở lí luận vấn đề hoạt động dạy học ở trường THPT theo hướng phát triển năng lực Trong chương này tác giả đưa ra một số khái niệm cơ bản và phân tích khái niệm đó, đồng thời đưa ra các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động dạy theo hướng phát triển năng lực Trên cơ sở thấy được thực trạng trong công tác giáo dục, tác giả đưa ra những giải pháp cần thiết để quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực

ở trường THPT tốt hơn [10]

Hoàng Văn Dương, Quản lý hoạt động học tập theo hướng phát triển năng lực tự học của học sinh THPT Nguyễn Trãi, huyện Trực Ninh, Tỉnh Nam Định, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục Tác giả cho

thấy hoạt động học tập theo hướng phát triển năng lực tự học của học sinh hiện nay không chỉ là quá trình tiếp nhận những kiến thức đã có sẵn trong sách giáo khoa hay nghe cô giáo giảng bài mà kiến thức có được còn nhờ vào sự tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập Đặc biệt là nhờ vào năng lực tự học của học sinh – một trong những năng lực đem lại hiệu quả cao trong giáo dục Bởi để phát huy được năng lực này học sinh học không chỉ hiểu, biết mà còn có thể vận dụng những kiến thức đã học và trong thực tiễn Đồng thời tác giả đưa ra thực trạng quản lý hoạt động học tập theo hướng phát triển năng lực tự học của học sinh THPT Nguyễn Trãi – huyện Trực Ninh – tỉnh Nam Định và những giải pháp để quản lý hoạt động học tập có hiệu quả [11]

Vũ Thị Lan Anh, Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý ở trường THPT Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục,

luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục, 2015 Tác giả đã đưa ra một số khái niệm cơ bản như dạy học, hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học là gì rồi phân tích các khái niệm đó Tiếp theo tác giả đưa ra thực trạng hoạt động dạy học môn Vật lý ở trường THPT Mỹ Hào hiện nay diễn

ra như thế nào Có ưu, nhược điểm gì và nguyên nhân của những ưu, nhược điểm đó trong công tác dạy học của giáo viên Từ đó tác giả đưa ra những biện pháp quan trọng để nâng cao chất lượng dạy học và học tập cho giáo viên và học sinh [1]

Nguyễn Minh Vỹ, Quản lý hoạt động dạy học chương trình THPT ở trung tâm GDTX – dạy nghề cấp huyện tỉnh Bắc Giang theo hướng phát triển năng lực người học, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục Dạy học

theo hướng phát triển năng lực hiện nay không còn xa lạ đối với các nhà giáo

và học sinh, nhất là đối với một trường về dạy nghề - trường không chỉ cung cấp kiến thức mà học sinh chủ yếu là thực hành để phát hiện, tìm tòi ra những cái mới vận dụng vào thực tế công việc và cuộc sống Trong luận văn tác giả cho thấy rõ được điều đó, đồng thời tác giả đề xuất một số giải pháp để quản

lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực người học ở trung tâm GDTX - dạy nghề đạt hiệu quả cao [30]

Nguyễn Tuấn Quảng, Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT Lạng Giang số 1 tỉnh Bắc Giang trong đổi mới giáo dục hiện nay, luận văn thạc sĩ

ngành Quản lý giáo dục, 2015 Tác giả cho thấy thực trạng hoạt động dạy học

ở trường diễn ra như thế nào trong thời kỳ nền giáo dục nước ta đang trên đà đổi mới, từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong hoạt động dạy theo hướng đổi mới giáo dục [23]

Bùi Thị Hồng Phượng, Quản lí đội ngũ giáo viên ở trường THPT Đào Duy Từ - Hà Nội theo hướng phát triển năng lực nhà giáo, luận văn thạc sĩ

quản lý giáo dục Trong luận văn tác giả đã cho thấy được tầm quan trọng của việc cần phải quản lí tập thể giáo viên một cách nghiêm túc dựa trên năng lực của từng cá nhân Chính điều này sẽ làm cho công tác dạy học của giáo viên trở nên thuận lợi và đem lại hiệu quả giáo dục cao [21]

Như vậy, với những công trình nghiên cứu, những bài viết như trên đều mang lại ý nghĩa hết sức to lớn đối với quản lý hoạt động dạy – học trong nhà

trường theo hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường THPT hiện nay Các công trình nghiên cứu, các bài viết đều tập trung tiến hành nghiên cứu một cách toàn diện các vấn đề về vị trí, vai trò của công tác tổ chức quá trình dạy học Ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng dạy học đối với quá trình tiếp thu kiến thức của học sinh Đồng thời cho thấy được những mặt tích cực cũng như những mặt còn hạn chế trong quá trình tổ chức hình thức dạy học trên lớp Thấy được mối quan hệ biện chứng, không tách rời nhau giữa quá trình dạy học và học tập của giáo viên và học sinh; Hơn nữa một số bài nghiên cứu còn nhấn mạnh đến việc cần phải đổi mới nội dung và hình thức trong quá trình dạy học

và học tập để đem lại kết quả giáo dục như mong muốn Tuy nhiên cho đến hiện nay vẫn còn rất ít công trình nghiên cứu đến vấn đề quản lý hoạt động xây dựng

kế hoạch dạy học của nhà trường theo hướng phát triển năng lực học sinh trường THPT Vì vậy, những công trình nghiên cứu, những bài viết này chính là những tài liệu tham khảo cần thiết để tôi nghiên cứu sâu hơn về đề tài của mình

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Có nhiều cách định nghĩa khái niệm quản lý khác nhau tùy theo cách tiếp cận khác nhau Nhìn chung, quản lý là một khái niệm gắn với quyền lực ở mức độ nhất định Trong từ điển tiếng Việt có nêu: Quản lý là “tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” Khái niệm quản lý ở đây là muốn nói đến quản lý con người, quản lý xã hội và biểu hiện cụ thể nhất là ở quản lý nhà nước Quản lý mỗi ngành và các lĩnh vực được chi phối điều chỉnh bới khái niệm quản lý nói chung và có đặc thù riêng của quản lý mỗi ngành, lĩnh đó

Trong quản lý, các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc

cho rằng: “Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt mục đích của tổ chức”

Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng): kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra

Như vậy bản chất của hoạt động quản lý là cách thức tác động (tổ chức, điều khiển, kiểm tra) hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt hiệu quả mong muốn

và đạt mục tiêu đề ra Quản lý vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật Ngày nay, quản lý được coi là một trong năm nhân tố phát triển kinh tế – xã hội đó là: Vốn, nguồn lực lao động, khoa học kỹ thuật, tài nguyên và quản lý Trong luận văn này, “Quản lý” được hiểu là: Sự điều khiển, phối hợp, tác động của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý trong quá trình hoạt động (lao

động, học tập, nghiên cứu, ứng dụng…) nhằm đạt được mục tiêu đề ra

1.2.2 Kế hoạch dạy học của nhà trường (chương trình môn học)

Kế hoạch là một tập hợp những hoạt động, công việc được sắp xếp theo trình tự nhất định để đạt được mục tiêu đã đề ra Lập kế hoạch là chức năng đầu tiên trong bốn chức năng của quản lý là lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra Lập kế hoạch là chức năng rất quan trọng đối với mỗi nhà quản lý bởi vì nó gắn liền với việc lựa chọn mục tiêu và chương trình hành động trong tương lai Kế hoạch là điều thách thức lớn với hầu hết các nhà quản lý, đặc biệt là với các doanh nghiệp hiện nay, trong giáo dục kế hoạch của mỗi nhà trường nó quyết định sự thành công và thương hiệu của mỗi nhà trường

Trong nhà trường kế hoạch dạy học còn được gọi là chương trình môn học, đó là nội dung căn bản của chương trình giáo dục trong nhà trường

Theo tác giả Nguyễn Đức Chính, Chương trình môn học là: “Văn bản Nhà nước quy định với từng môn học về mục tiêu, yêu cầu, nội dung, khối lượng kiến thức và kĩ năng, kế hoạch phân bổ, thời lượng cần thiết, phương pháp thích hợp, phương tiện tương ứng theo từng lớp học, bậc học Chương trình bộ môn của mỗi lớp (năm) học được trình bày theo trình tự chương, mục, chủ đề, vấn đề song song với bảng phân bố thời lượng tương ứng”

Một chương trình môn học chính thức thông báo cho người học toàn bộ các thông tin chủ yếu về môn học như:

- Vị trí, đặc điểm và tầm quan trọng của môn học;

- Mục tiêu của môn học;

- Những nội dung và chuẩn kết quả của môn học;

- Kế hoạch dạy học môn học;

- Phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động dạy học/hoạt động giáo dục của môn học;

- Cách thức kiểm tra đánh giá chất lượng môn học;

- Những phương tiện vật chất cần thiết cho việc tham gia lớp học;

- Những yêu cầu đối với người học trong quá trình học tập môn học Không chỉ là điểm xuất phát cho mọi nỗ lực tổ chức và thực hiện quá trình dạy học, chương trình môn học còn là công cụ để quản lí và phối hợp các hoạt động trong nhà trường nhằm bảo đảm chất lượng, và phục vụ tốt hơn quá trình dạy và học Đây cũng đồng thời là tài liệu quan trọng trong quá trình các tổ chức kiểm định chất lượng tiến hành kiểm định chất lượng của một cơ sở giáo dục

Kế hoạch dạy học của nhà trường là một văn bản có tính pháp lý do nhà trường xây dựng phù hợp với mục tiêu giáo dục quốc gia trên cơ sở các điều kiện thực tiễn của địa phương các nguồn lực của nhà trường; nó là bảng phân

bố cụ thể về các môn học học bao gồm các môn học bắt buộc, môn học tự chọn, môn học phân hoá, yêu cầu về nội dung, mức độ, thời gian, đối tượng

áp dụng thời gian áp dụng, các biện pháp tổ chức, đánh giá kết quả… các bảng điều chỉnh, bổ sung, tích hợp các nội dung giáo dục

Một kế hoạch phù hợp với nhà trường sẽ nâng bước nhà trường phát triển và thương hiệu của nhà trường ngày một lên cao, một kế hoạch tồi sẽ kéo lùi sự phát triển, kìm hãm sự phát triển của nhà trường đó; do vậy với mỗi nhà trường cần phải xây dựng cho được một kế hoạch hoạt động sao cho phù hợp với đặc điểm của nhà trường đó để có thể phát huy tối đa các nguồn lực

từ cơ sở vật chất, con người, các yếu tố đầu vào và các môi trường bên trong, các yếu tố bên ngoài để phát triển bền vững

Trước đây kế hoạch dạy học của mỗi nhà trường đều thực hiện việc triển khai kế hoạch dạy học và các hoạt động giáo dục định hướng nội dung theo chương trình chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong quá trình thực hiện đã nảy sinh khá nhiều bất cập về nội dung, chương trình, thời gian từ năm học 2014- 2015 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành văn bản 5555 cho phép mỗi nhà trường căn cứ vào đặc điểm của mình chủ động xây dựng kế hoạch, chương trình báo cáo Sở Giáo dục và Đào tạo thực hiện trong nhà trường làm căn cứ để các cấp quản lý kiểm tra đôn đốc, khi mới được tiếp cận phần lớn các nhà trường THPT vẫn sử dụng có điều chỉnh đôi chút kế hoạch chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc điều chỉnh kế hoạch dạy học trong nhà trường được điều chỉnh trong từng năm đã khắc phục được một số tồn tại của kế hoạch do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành tuy nhiên vẫn cần phải được hoàn thiện và bổ sung hàng năm

Mỗi kế hoạch dạy học của mỗi môn học phải thể hiện được hoạt động hai mặt do người dạy – thầy cô giáo và người học – học sinh nhằm thực hiện những mục đích dạy học; Bao gồm toàn bộ các công tác có tổ chức và có định hướng nhằm giúp cho người học từng bước có được năng lực tư duy và năng lực hành động với mục đích lĩnh hội các giá trị tinh thần, các hiểu biết, kỹ năng nắm bắt vấn đề, những giá trị văn hóa mà nhân loại đã đạt được để giải quyết vấn đề mà thực tiễn đặt ra trong toàn bộ đời sống của mỗi cá nhân học sinh

Mỗi kế hoạch dạy học phải thể hiện được là một quá trình thống nhất biện chứng của hai thành tố cơ bản trong quá trình dạy học đó là hoạt động dạy và hoạt động học Dạy và học là hai hoạt động luôn phối hợp và tác động với nhau Quá trình dạy học sẽ không thể diễn ra nếu thiếu một trong hai hoạt động trên

Trong kế hoạch dạy học cụ thể phải đòi hỏi sự sáng tạo nhằm làm cho quá trình dạy học phải đảm bảo được lí luận phải đi đôi với hoạt động

thực tiễn Đồng thời nhiệm vụ dạy học trong mỗi trường học không chỉ đảm bảo cho mỗi học sinh có được trình độ văn hóa nhất định mà còn góp phần hình thành và phát triển nhân cách của họ

Tính tích cực hóa trong hoạt động nhận thức của học sinh là một hướng giảng dạy của người giáo viên trong việc soạn thảo và sử dụng nội dung, hình thức, phương tiện trong quá trình dạy học nhằm giúp cho học sinh có hứng thú đối với môn học, tính tích cực tự giác, sáng tạo của học sinh trong quá trình lĩnh hội tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo và vận dụng chúng vào trong hoạt động thực tiễn Việc xác định đưa nội dung vào giảng dạy cần đảm bảo tính kế tục của tri thức mới trên cơ sở tri thức đã biết giúp quá trình nhận thức phát triển diễn ra thuận lợi, theo chiều xoáy trôn ốc

1.2.3 Xây dựng kế hoạch dạy học nhà trường

Trên cơ sở quan niệm nêu trên, có thể thấy xây dựng kế hoạch dạy học nhà trường là phát triển chương trình giáo dục nhà trường Về vấn đề này, tác giả Bzzina: “Phát triển chương trình nhà trường là một quá trình trong đó một số hay toàn thể các thành viên trong trường lập kế hoạch, thực thi và/hoặc đánh giá một hay nhiều khía cạnh trong chương trình mà nhà trường đang sử dụng Đó có thể là sự điều chỉnh chương trình hiện có, chấp nhận không thay đổi, hoặc sáng tạo một chương trình mới Phát triển chương trình nhà trường là một nỗ lực tập thể trong khuôn khổ một chương trình khung được thừa nhận mà không bị ngăn trở bởi bất kì nỗ lực cá nhân của các GV hay nhà quản lí khác”

Skilbeck (1984): Phát triển chương trình nhà trường là việc một cơ sở

giáo dục lập kế hoạch, thiết kế, thực thi và đánh giá chương trình học tập của học sinh trường mình

Như vậy, có rất nhiều những định nghĩa khác nhau về phát triển chương

trình nhà trường, có thể hiểu theo định nghĩa của Nguyễn Vũ Bích Hiền “phát triển chương trình giáo dục nhà trường được hiểu là quá trình nhà trường cụ thể

hóa chương trình giáo dục quốc gia, làm cho chương trình quốc gia phù hợp ở mức cao nhất với thực tiễn của cơ sở giáo dục Trên cơ sở đảm bảo yêu cầu chung của chương trình giáo dục quốc gia, nhà trường sẽ lựa chọn, xây dựng nội dung và xác định cách thức thực hiện phản ánh đặc trưng và phù hợp với thực tiễn nhà trường nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của người học, thực hiện

có hiệu quả mục tiêu giáo dục”

1.2.4 Quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học trong nhà trường

Quản lý là một trong những hoạt động quan trọng nhất trong các hoạt động của con người Con người muốn có được một nhận thức đúng đắn về các quy luật và vận dụng những quy luật ấy để đạt được kết quả như mong muốn thì cần phải có hướng quản lý tốt

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý là quá trình gây tác động của chủ thể đến khách thể nhằm đạt mục tiêu chung” [3, tr.16]

Trong mỗi kế hoạch dạy học cụ thể thường thể hiện các yêu cầu cần đạt của quá trình dạy học không thể thiếu được hai hoạt động đó là dạy và học Nếu thiếu đi một trong hai quá trình này thì hoạt động dạy không được diễn ra Hai quá trình dạy và học luôn có mối quan hệ biện chứng với nhau

để đem lại hiệu quả giáo dục cao nhất

Quản lý kế hoạch dạy học bao gồm quản lý các hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học, thực hiện kế hoạch dạy học, rà soát điều chỉnh và các hoạt động học và đó là các biện pháp tác động của chủ thể quản lý (BGH nhà trường/ các tổ bộ chuyên môn) đến CBGV và học sinh nhằm phát huy và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực vốn có Tạo động lực đẩy mạnh quá trình dạy học nhằm thực hiện được mục tiêu giáo dục đem lại kết quả và chất lượng giáo dục theo yêu cầu

1.3 Xây dựng kế hoạch dạy học trong nhà trường THPT

1.3.1 Quy định chung về xây dựng kế hoạch dạy học

Kế hoạch dạy học trong nhà trường phải cụ thể hoá được chương trình

quốc gia, dựa trên các điều kiện cụ thể của nhà trường và đáp ứng được yêu cầu của người học, của xã hội trong một giai đoạn nhất định

Kế hoạch dạy học của nhà trường là văn bản pháp lý do nhà trường xây dựng áp dụng trong một thời gian cụ thể, đối tượng cụ thể

Kế hoạch dạy học là cơ sở để nhà trường xây dựng các hoạt động giáo dục, trải nghiệm các hoạt động về hướng nghiệp,…

Từ ý nghĩa vai trò quan trọng ở trên nên trong quá trình xây dựng kế hoạch dạy học, giáo viên cần phải quan tâm đến vị trí của môn học, nội dung môn học, thời lượng của môn học, yêu cầu của môn học, các vấn đề về liên môn, tích hợp, nhu cầu của người học hay yêu cầu của xã hội hiện tại và tương lai gần đối với môn học Chương trình môn học luôn coi trọng việc rèn luyện cho học sinh kỹ năng vận dụng tri thức vào việc tìm hiểu và giải quyết

ở mức độ nhất định một số vấn đề của thực tiễn Đồng thời đảm bảo phát triển năng lực trên nền tảng những năng lực chung và năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên, xã hội đáp ứng yêu cầu định hướng vào một số ngành cụ thể

Khi xây dựng được kế hoạch dạy học của một môn học được thiết kế tạo điều kiện cho giáo viên vận dụng các phương pháp giáo dục một cách linh hoạt sáng tạo, phù hợp với năng lực của học sinh và những điều kiện cụ thể Các phương pháp dạy học truyền thống (thuyết trình) kết hợp với các kỹ thuật dạy học tích cực được sử dụng theo hướng phát huy tính chủ động của học sinh Đồng thời đặc thù của mỗi môn học theo hướng phát triển năng lực, giáo viên tăng cường sử dụng các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học tiên tiến, đề cao vai trò học tập của học sinh, tổ chức các giờ học thảo luận để học sinh đưa ra những ý kiến, có thể tranh luận với nhau và cùng giáo viên giải quyết vấn đề còn vướng mắc

Vì vậy mà trong hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học giáo viên cần phải có sự liên hệ với thực tiễn các vấn đề liên quan, các hoạt động bổ trợ,

bổ sung cho các môn học Phải cho học sinh thấy được mối quan hệ mật

thiết giữa các môn học sao cho môn học này làm tiền đề hỗ trợ cho môn học khác để từ đó học sinh có thể lĩnh hội tri thức và vận dụng nó vào thực tế một cách tốt nhất

1.3.2 Vai trò của Hiệu trưởng trường THPT

Nhà trường là một tổ chức học tập có liên quan đến một quá trình liên tục phản ánh, phát triển và cải tiến Mọi hoạt động của nhà trường diễn ra dựa trên hợp tác giữa các đối tác khác nhau trong cộng đồng nhà trường trong việc thực hiện một số vai trò liên kết và hỗ trợ lẫn nhau Sứ mệnh, mục tiêu chính của nhà trường là thúc đẩy chất lượng dạy và học cho học sinh ở mức độ cao nhất và hiệu trưởng là trung tâm trong việc hướng dẫn cộng đồng nhà trường hướng tới nhận ra tiềm năng tối ưu của nó

Hiệu trưởng đóng một vai trò quan trọng trong việc tiếp thêm năng lượng và thúc đẩy nhân viên, khẳng định và khuyến khích những nỗ lực của

họ, thúc đẩy môi trường học tập sôi nổi và thiết lập một quá trình tham vấn liên tục Điều quan trọng là sự sáng tạo được khuyến khích, giáo viên được cung cấp điều kiện để thể hiện đầy đủ tài năng và chuyên môn cá nhân của họ, tất cả các nhân viên đều có ý thức sở hữu trong việc lập kế hoạch, thực hiện

và thành công của quá trình dạy và học

Hiệu trưởng là then chốt trong việc tạo ra một tầm nhìn chung cho chương trình nhà trường và trong việc cung cấp sự lãnh đạo chương trình giảng dạy năng động và truyền cảm hứng Quá trình phát triển chương trình giảng dạy sẽ cho phép hiệu trưởng cùng với tập thể giáo viên xác định các mục tiêu giáo dục vừa phù hợp vừa thực tế, phản ánh nhu cầu, năng khiếu và hoàn cảnh của học sinh cùng với đặc điểm độc đáo của nhà trường và cộng đồng xã hội

Để đạt được những mục tiêu này đòi hỏi một sự hiểu biết sâu sắc và duy trì cam kết về các nguyên tắc làm nền tảng cho chương trình giảng dạy và phương pháp tiếp cận việc dạy và học trong đó Nó cũng đòi hỏi sự ra đời của

các cơ chế chính sách trong nội bộ nhà trường sẽ tạo điều kiện cho một quá trình giảng dạy và lập kế hoạch tổ chức nhất quán Điều này nên bao gồm việc ủy thác các trách nhiệm liên quan cho các phó hiệu trưởng, tổ trưởng bộ môn, giáo viên cốt cán

Quá trình xây dựng kế hoạch phát triển chương trình giáo dục của nhà trường và định hướng nội dung giáo dục của địa phương lập kế hoạch sẽ là việc xây dựng một khung hành động để hướng dẫn tập thể nhà trường trong việc thực hiện chương trình nhà trường

Việc giám sát tính liên tục là một trong những vai trò quan trọng nhất của hiệu trưởng với tư cách là người quản lý chương trình nhà trường Để duy trì sự liên tục và cải thiện thường xuyên chương trình nhà trường ở tất cả các giai đoạn, hiệu trưởng cần đảm bảo rằng các thủ tục tham vấn và thông tin thường xuyên được đưa ra

Quá trình tham khảo ý kiến giữa hiệu trưởng và cán bộ giáo viên cũng liên quan đến việc thiết lập một hệ thống hiệu quả và phù hợp để theo dõi hiệu suất và thành tích của học sinh Hiểu biết chung về tầm quan trọng của việc đánh giá trong dạy và học, nhận thức về các công cụ đánh giá có sẵn và sử dụng các quy trình và thực hành đánh giá phù hợp là điều kiện cần thiết trong việc cung cấp cho người học trải nghiệm học tập hiệu quả

Hiệu trưởng có vai trò trung tâm trong việc đảm bảo phụ huynh, hội đồng quản trị và cộng đồng xã hội đóng góp tích cực hơn vào đời sống giáo dục của trường Bằng cách cung cấp một tầm nhìn về giáo dục, hiệu trưởng tạo ra cái nhìn không chỉ về cơ cấu tổ chức của trường học mà còn những giá trị mà trường học có thể góp phần tạo ra Điều này đạt được thông qua văn hóa hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau và thông qua bầu không khí cởi mở và tin tưởng

1.3.3 Phân tích bối cảnh, điều kiện cụ thể của nhà trường và chương trình hiện hành

Bối cảnh hiện nay các trường THPT đang cùng thực hiện chương trình hiện hành song song đồng thời là bước đệm tập dượt để thực hiện chương trình

giáo dục phổ thông sau 2018 Đã đặt ra đối với mỗi nhà trường một nhiệm vụ tiếp diễn sao cho việc triển khai chương trình mới một cách hiệu quả không

quá bị bất ngờ và thay đổi quá lớn, do đó các nhà trường cần phải thực hiện

 Chỉ đạo các bộ phận chức năng như hành chính, văn thư – lưu trữ chuẩn bị sẵn sàng, đầy đủ các văn bản, số liệu cần thiết của nhà trường;

 Trực tiếp liên hệ với lãnh đạo UBND, HĐND địa phương nơi trường trú đóng để tiếp cận các văn bản cần thiết của địa phương như: Chiến lược phát triển kinh tế-văn hoá-xã hội, Quy hoạch phát triển, chuyển dịch cơ cấu kinh tế-văn hoá-xã hội, các dự án liên doanh, liên kết, v.v.;

 Phân công một phó Hiệu trưởng tổng hợp nội dung, cập nhật số liệu, dữ liệu và chấp bút trên cơ sở kế thừa, phát triển nội dung trong các văn bản đã có;

 Đọc và tổ chức lấy ý kiến rộng rãi trong hội đồng nhà trường;

 Điều chỉnh (nếu có) và quyết định thông qua

(1) Phân tích chương trình hiện hành;

 Phân tích, đánh giá khái quát chương trình giáo dục phổ thông hiện hành

Để việc phân tích, đánh giá khái quát chương trình giáo dục phổ thông đảm bảo tính chính xác, thuyết phục, làm cơ sở cho những định hướng phát triển chương trình nhà trường, bên cạnh những phân tích, đánh giá xuất phát

từ thực tiễn hoạt động của nhà trường, Hiệu trưởng cần bám sát những văn bản chỉ đạo như: Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 về Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, Báo cáo số 146/BC-BGDĐT của Bộ Giáo dục

và Đào tạo Trả lời các đại biểu Quốc hội tại kì họp thứ 3 về chương trình và sách giáo khoa phổ thông, Dự thảo Đề án đổi mới căn bản, toàn diện chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông sau năm 2015, Kết luận của Quốc hội về việc Thông qua Dự thảo Đề án đổi mới căn bản, toàn diện chương trình

và sách giáo khoa giáo dục phổ thông sau năm 2015, v.v

 Phân tích, đánh giá cụ thể chương trình các môn học THPT hiện hành

Để việc phân tích, đánh giá cụ thể chương trình các môn học THPT hiện hành đạt yêu cầu chất lượng, làm cơ sở cho việc điều chỉnh cấu trúc, nội dung các chương trình môn học trong quy trình phát triển chương trình nhà trường, Hiệu trưởng cần chỉ đạo, tổ chức, lên kế hoạch và thường xuyên kiểm tra, đôn đốc các tổ/nhóm chuyên môn thực hiện nghiêm túc, khoa học việc rà soát nội dung chương trình, sách giáo khoa hiện hành để phát hiện những nội dung quá khó, trùng lặp, chưa thật sự cần thiết đối với HS; những câu hỏi, bài tập đòi hỏi phải khai thác quá sâu kiến thức lí thuyết; những thông tin cũ, lạc hậu; những nội dung dạy học trùng nhau trong từng môn học và giữa các môn học; những nội dung, bài tập, câu hỏi không phù hợp trình độ nhận thức và tâm sinh lí lứa tuổi HS; những nội dung mà sách giáo khoa sắp xếp chưa hợp lí; những nội dung không phù hợp với địa phương và nhà trường v.v

1.3.4 Phân công công việc

Phát triển chương trình nhà trường đòi hỏi sự tham gia với các mức độ khác nhau, ở những thời điểm khác nhau của nhiều thành phần trong và ngoài nhà trường

Để quản lí sự phân công, tổ chức phối hợp được giữa các bộ phận trong nhà trường và giữa các bộ phận trong nhà trường với các thành phần ngoài nhà trường, Hiệu trưởng không những cần có kế hoạch phân công cụ thể công việc cho các bộ phận mà còn phải có kĩ năng quản lí, theo dõi sát sự phân công đó bằng những hồ sơ riêng và là đầu mối gắn kết sự phối hợp giữa các

bộ phận với nhau

1.3.5 Xác định các yêu cầu cần đạt của chuẩn kiến thức, kĩ năng môn học

Trong chương trình giáo dục hiện hành, chuẩn kiến thức, kĩ năng được hiểu là “các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về kiến thức, kĩ năng của môn học hoặc hoạt động giáo dục mà HS cần phải và có thể đạt được (…) được cụ thể hoá ở các chủ đề của môn học theo từng lớp và ở các lĩnh vực học tập (…) là căn cứ

để biên soạn sách giáo khoa, quản lí dạy học, đánh giá kết quả giáo dục ở từng môn học, hoạt động giáo dục nhằm bảo đảm tính thống nhất, tính khả thi của chương trình giáo dục THPT; đảm bảo chất lượng và hiệu quả giáo dục” (Bộ GD- ĐT, Chương trình giáo dục cấp THPT) Như vậy, trước hết Hiệu trưởng cần giao nhiệm vụ xác định chuẩn kiến thức, kĩ năng môn học cho các tổ/nhóm chuyên môn của trường nhưng với yêu cầu rõ ràng: các tổ/nhóm chuyên môn không phải chỉ đơn thuần nhắc lại những hướng dẫn đã có trong chương trình giáo dục hiện hành mà là: trên cơ sở những hướng dẫn đó, xác định một cách cụ thể phương hướng, cách thức, mức độ… đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng các môn học trong điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của nhà trường ở hiện tại cũng như trong tương lai

Ngoài ra, Hiệu trưởng cũng cần lưu ý: bên cạnh kiến thức và kĩ năng, việc xác định thái độ và giá trị là bộ phận không thể thiếu trong chương trình giáo dục phổ thông

1.3.6 Thiết kế chương trình môn học

Việc thiết kế chương trình môn học được thực hiện qua 2 bước:

Bước 1: Hiệu trưởng chỉ đạo tổ/nhóm chuyên môn của nhà trường triển khai thực hiện nhiệm vụ theo những định hướng

Bước 2: Các tổ/nhóm chuyên môn triển khai và đưa ra đề xuất điều chỉnh cấu trúc, nội dung dạy học

1.3.7 Triển khai thực hiện chương trình môn học (kế hoạch dạy học)

Sau khi các tổ/nhóm chuyên môn tổng hợp và gửi dự thảo đề xuất cấu trúc, điều chỉnh môn học, phân phối chương trình môn học và kế hoạch dạy học môn học, công việc của Hiệu trưởng là:

- Lên kế hoạch tổ chức các hội thảo, mời chuyên viên Sở GD-ĐT và giảng viên trường/ khoa sư phạm góp ý các đề xuất;

- Xác định tiến độ cho tổ/nhóm chuyên môn, chuyên viên Sở GD-ĐT

và giảng viên trường/khoa sư phạm hoàn thiện các dự thảo;

- Trên cơ sở các dự thảo đã hoàn thiện của các tổ/nhóm chuyên môn, chỉ đạo việc tổng hợp để xây dựng dự thảo văn bản Kế hoạch giáo dục theo định hướng phát triển năng lực HS của nhà trường, đồng thời xác định các biện pháp cần thiết để thực hiện kế hoạch

- Lên kế hoạch tổ chức hội thảo, mời chuyên viên Sở GD-ĐT và giảng viên trường/khoa sư phạm góp ý cho dự thảo văn bản Kế hoạch giáo dục theo định hướng phát triển năng lực HS của nhà trường

- Hoàn thiện văn bản, báo cáo với cơ quan quản lí cấp trên và ban hành chính thức Kế hoạch giáo dục theo định hướng phát triển năng lực HS, làm cơ

sở để tổ chức hoạt động dạy học, giáo dục của nhà trường

- Quản lí hoạt động dạy học, giáo dục của nhà trường theo các quy định hiện hành và theo Kế hoạch giáo dục theo định hướng phát triển năng lực HS;

- Chú trọng các biện pháp nhằm tạo điều kiện thuận lợi về thời gian, kinh phí… để khuyến khích, tạo động lực cho GV tích cực, chủ động, sáng tạo trong thực hiện kế hoạch, đề xuất điều chỉnh, báo cáo kết quả và kinh nghiệm các hoạt động thí điểm

- Đảm bảo các hoạt động chỉ đạo, thanh tra, kiểm tra của cấp trên, luôn tôn trọng Kế hoạch giáo dục của nhà trường; chưa xếp loại giờ dạy, chưa thanh tra hoạt động sư phạm nếu GV không có nguyện vọng được xếp loại, được thanh tra trong suốt thời gian thực hiện thí điểm

- Tập trung đổi mới sinh hoạt chuyên môn của tổ/nhóm chuyên môn, tăng cường các hoạt động dự giờ, rút kinh nghiệm để hoàn thiện từng bước cấu trúc nội dung, phân phối chương trình các môn học, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, cách thức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS theo định hướng phát triển năng lực HS

- Tăng cường các hoạt động trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm về phát triển chương trình giáo dục nhà trường thông qua các hình thức tổ chức hội nghị, hội thảo, học tập, giao lưu giữa nhà trường với các cơ sở giáo dục khác

1.3.8 Đánh giá chương trình các môn học (Kế hoạch dạy học)

Quy trình đánh giá chương trình các môn học trong nhà trường thường

có 5 bước sau:

Bước 1 - Chuẩn bị cho đánh giá

 Hiệu trưởng ra quyết định thành lập Hội đồng đánh giá gồm: Hiệu trưởng là Chủ tịch hội đồng, các chuyên viên bộ môn của Sở GD-ĐT, giảng viên trường/khoa sư phạm, các tổ trưởng chuyên môn, các GV tham gia cấu trúc, sắp xếp nội dung dạy học môn học

 Tổ chức họp Hội đồng để triển khai các công việc cụ thể:

+ Xác định loại hình, mục tiêu đánh giá

+ Lập kế hoạch cho đợt đánh giá: trong kế hoạch cần chỉ rõ đối tượng đánh giá, nhiệm vụ đánh giá, phân công nhiệm vụ cho từng thành viên, yêu cầu của từng công việc, thời gian thực hiện công việc, thời hạn nộp sản phẩm của công việc được giao và đề xuất hướng dẫn, cách thức thực hiện của từng công việc Kế hoạch chi tiết cho đợt đánh giá phải được thể hiện bằng văn bản, chuyển tới tổ bộ môn và từng thành viên của Hội đồng để theo dõi thực hiện

 Chuẩn bị phương tiện, công cụ đánh giá: Thiết kế tiêu chí đánh giá, phiếu đánh giá, phiếu phỏng vấn (nếu cần)

Bước 2 - Thực hiện đánh giá

- Tổ chức lấy ý kiến các đối tượng được chọn để đánh giá

- Tập hợp các dữ liệu đánh giá

Bước 3 - Xử lí và phân tích dữ liệu đánh giá

- Loại bỏ những dữ liệu hỏi không hợp lệ

- Dựa vào yêu cầu phân tích dữ liệu của hội đồng để phân tích dữ liệu theo từng vấn đề, mức độ cần đánh giá

Bước 4 - Tổng hợp kết quả đã phân tích

- Tổng hợp ý kiến đánh giá từ các nguồn đánh giá khác nhau

- Hội đồng đánh giá tổ chức họp thảo luận về kết quả phân tích, đề xuất các yêu cầu viết bản báo cáo đánh giá

Bước 5 - Viết báo cáo đánh giá

Báo cáo đánh giá gồm các nội dung:

1- Thành phần đoàn đánh giá được thành lập theo quyết định của Hiệu trưởng; 2- Kế hoạch thực hiện đánh giá;

3- Mô tả các công việc thực hiện của từng thành viên, tiến độ thực hiện công việc;

4- Nội dung đánh giá, phương thức triển khai các nội dung đánh giá; 5- Kết quả xử lí dữ liệu đánh giá thu thập từ các nguồn đánh giá và phân tích theo từng tiêu chí;

6- Ý kiến đánh giá của Hội đồng theo từng tiêu chí đánh giá

7- Chu kì đánh giá: Sau mỗi học kì hoặc sau mỗi năm học

Có thể thấy những vai trò của hiệu trưởng nhà trường đối với việc tổ chức thực hiện chương trình giáo dục phổ thông được quy định cụ thể như sau:

1 Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện CT GDPT mới của trường theo

kế hoạch của sở GDĐT, phòng GDĐT phù hợp với điều kiện của nhà trường

2 Tiếp tục quán triệt các văn bản chỉ đạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và Bộ GDĐT về đổi mới CT, SGK GDPT đến tất cả CBQL, GV, NV và CMHS của nhà trường; tổ chức kịp thời cho CBQL, GV nghiên cứu, thảo luận kỹ nội dung CT GDPT

3 Đánh giá và đề xuất kế hoạch bổ sung ĐNGV đáp ứng yêu cầu thực hiện CT GDPT mới; chọn cử ĐNGV cốt cán đảm bảo số lượng và chất lượng

để thực hiện kế hoạch bồi dưỡng GV

4 Sửa chữa, sắp xếp CSVC, TBDH hiện có một cách hợp lý, nâng cao hiệu quả sử dụng; xây dựng kế hoạch đầu tư tăng cường cơ sở vật chất, mua sắm bổ sung, tự làm thiết bị dạy học và lựa chọn SGK để thực hiện CT GDPT

5 Phối kết hợp với chính quyền địa phương đẩy mạnh truyền thông với CMHS và xã hội về đổi mới CT GDPT

6 Kịp thời phát hiện những khó khăn và có các biện pháp xử lý hiệu quả khi phát sinh; tổng hợp ý kiến các tổ/nhóm chuyên môn và báo cáo sở GDĐT trong quá trình thực hiện CT GDPT

Bên cạnh các nhiệm vụ chung nêu trên, những thay đổi trong chương trình ở từng cấp học cũng đòi hỏi có những thay đổi về vai trò quản lý đối với hiệu trưởng nhà trường để đáp ứng với những điểm mới của từng bậc học, cụ thể, trong tài liệu này chỉ đề cập đến bậc học trung học phổ thông

1.4 Nội dung quản lý hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học

- Hệ thông các mục tiêu đào tạo/dạy học;

- Những gì được diễn ra trong nhà trường vào gồm các hoạt động ngoại khóa;

- Nội dung được dạy bên trong và ngoài nhà trường

Quản lý mục tiêu là đảm bảo thực hiện đầy đủ các mục tiêu, kế hoạch

và nội dung chương trình dạy học theo đúng tiến độ và thời gian quy định

Quản lí mục tiêu và nội dung môn học là quản lý việc xây dựng, việc thực hiện mục tiêu, thực hiện nhiệm vụ giáo dục, thái độ, nhằm nâng cao năng lực và phẩm chất cho học sinh, đảm bảo ngưỡng đầu ra

Nội dung môn học phần lớn nằm trong chương trình và Sách giáo khoa

là một nguồn tư liệu quan trọng trong số các học liệu mà giáo viên cần sử dụng Với khối lượng kiến thức rất rộng lớn, mức độ khó khăn, phức tạp của

kiến thức cũng tăng dần theo năm học Một số kiến thức có tính khái quát, nhưng cũng có kiến thức có tính trừu tượng cao, đòi hỏi học sinh phải có khả năng và phương pháp học tập mới để có thể nhận thức được khối lượng kiến thức với nội dung phong phú như vậy

Xác đinh đúng nội dung của các môn học theo hướng phát triển năng lực học sinh để xây dựng kế hoạch

Xác định nội dung của kế hoạch dạy học phải dựa trên một chương trình và đảm bảo tính phổ thông, toàn diện, hướng tới nghề nghiệp tương lai

Kế hoạch dạy học phải chính xác khoa học, mang tính thực tiễn, phù hợp có tính đóng và mở vừa đáp ứng được hiện tại, định hướng đến tương lai

Kế hoạch dạy học các môn học phải phù hợp với các kế hoạch giáo dục khác của nhà trường, trong đó kế hoạch dạy học phải là chủ đạo là xương sống của các hoạt động khác, giúp cho các hoạt động khác của nhà trường đạt được hiệu quả Đồng thời các hoạt động khác trong nhà trường tác động tích cực đến kế hoạch dạy học các môn học

1.4.2 Quản lý hoạt động tổ chức xây dựng kế hoạch

Phân công nhiệm vụ cụ thể cho tổ chuyên môn có thời hạn hoàn thành, bản thân hiệu trưởng hoặc hiệu phó phụ trách chuyên môn cũng thường xuyên chỉ đạo, đôn đốc hoạt động này để lập kế hoạch cụ thể cho từng năm học, kỳ học với từng môn học trong những lớp học cụ thể

- Xây dựng kế hoạch dạy học gắn với yêu cầu CT GDPT hiện hành do

- Huy động các lực lượng trong và ngoài nhà trường xây dựng kế hoạch

dạy học đảm bảo tính khả thi với quyết tâm cao, tinh thần chủ động, tích cực, sáng tạo của nhà trường

1.4.3 Quản lý, đánh giá việc thực hiện kế hoạch dạy học

Quản lý, kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện chương trình nhà trường hay kế hoạch dạy học là một trong những khâu hết sức quan trọng trong quá trình dạy học và giáo dục Quản lí, kiểm tra, đánh giá chương trình là một yêu cầu cấp thiết đặt ra để nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục

Quản lý, đánh giá kế hoạch dạy học nhằm theo dõi sự phù hợp của kế hoạch dạy học đó có bị lạc hậu, bất cập hay không nhằm đưa ra các giải pháp kịp thời điều chỉnh kế hoạch dạy học và dẫn tới điều chỉnh phương pháp dạy của giáo viên và phương pháp học của học sinh giúp học sinh ngày càng tiến bộ hơn và đạt được mục tiêu dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh

Đánh giá kế hoạch dạy học là quá trình thu thập và xử lí thông tin về chương trình theo mục tiêu đã đề ra, cùng với việc đánh giá các tác động và nguyên nhân của nó nhằm tạo cơ sở cho những quyết định của nhà quản lý tác động đến hoạt động sư phạm của người thầy để học sinh có sự tiến bộ trong học tập

Đánh giá là nhận định giá trị của một sự vật hiện tượng Đánh giá bao gồm ba khâu chính: Thu thập thông tin, xử lý thông tin và ra quyết định Đánh giá đồng thời thực hiện hai chức năng đó là: Nguồn thông tin phản hồi về quá trình xây dựng kế hoạch dạy học và góp phần điều chỉnh hoạt động này Như vậy đánh giá được bắt đầu khi đưa ra một mục tiêu đến khi kết thúc mục tiêu đã đề ra

Đánh giá kế hoạch dạy học theo chuẩn là hình thức đưa ra những nhận xét, đánh giá mức độ cao hay thấp trong năng lực của chính cá nhân người thiết kế chương trình so với thực tế và các yêu cầu trong giai đoạn tiếp theo

Tuy nhiên với hình thức đánh giá này sẽ tạo nên mối quan hệ căng thẳng giữa các cá nhân tiến bộ và các thành phần có tính bảo thủ, phần lớn giáo viên từ trước đến nay thực hiên theo chương trình từ trên xuống và chỉ thực hiện dập khuân việc tiếp cận cải tiến hết hạn chế, do vậy nhà quản lý phải có biện pháp

để thuyết phục và nâng cao kết quả của hoạt động này Nhà quản lý phải có sự động viên kịp thời cho các cá nhân tích cực về tinh thần, vật chất Với hình thức đánh giá và động viên kịp thời này sẽ phát huy được đoàn kết trong nội

bộ và tập thể cán bộ giáo viên nhân viên, cùng nhau nỗ lực, phấn đấu để có thể đạt được kết quả cao

Đánh giá kế hoạch dạy học thông qua thực tiễn là những thử thách thực

tế đối với mỗi nhà trường, đánh giá thông qua năng lực thực hiện các nhiệm

vụ trong thực tiễn Với hình thức này có thể đánh giá được một số năng lực của giáo viên Tiếp theo là vận dụng những thành tựu khoa học trong thực tế Sau đó thu thập, lựa chọn, đánh giá, xử lý thông tin từ các nguồn khác nhau

để giải quyết vấn đề trong công việc

Đánh giá một kế hoạch dạy học của mỗi nhà trường thông qua sơ, tổng kết cách đánh giá này được thực hiện vào cuối các kỳ học và cuối năm học Khi hiện quá trình học và kết thúc bằng sơ kết, tổng kết và báo cáo Hình thức này sẽ giúp cho người thiết kế chương trình biết được thực tế của mình ra sao

để có thể điều chỉnh cho kỳ học sau và năm học tiếp theo

Để quản lý, đánh giá tốt việc thực hiện xây dựng kế hoạch dạy học, người đứng đầu nhà trường cần:

Quản lý rà soát ngay từ khâu xây dựng kế hoạch của giáo viên

Xây dựng kế hoạch kiểm tra, đánh giá rà soát việc thực hiện kế hoạch khi sơ kết học kỳ và kết thúc năm học

Yêu cầu giáo viên rút kinh nghiệm phản hồi tính thực thi, khả thi của kế hoạch đang thực hiện theo thời gian quy định