Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến thế kỉ X ở trường Trung học cơ sở

Khẳng định vai trò, ý nghĩa của dạy học theo hướng hoạt động trải nghiệm trong dạy học lịch sử, luận văn đi sâu vào các hình thức của hoạt động trải nghiệm trong dạy học lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến thế kỉ X ở trường trung học cơ sở. Đồng thời đề xuất các biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học lịch sử nhằm nâng cao nhận thức cho học sinh trường trung học cơ sở nói chung và học sinh trường THCS Minh Khai nói riêng.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN THỊ THẢO

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN THẾ KỶ X

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM LỊCH SỬ

Hà Nội, tháng 05/2019

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN THỊ THẢO

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN THẾ KỶ X

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM LỊCH SỬ CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ

Mã số: 8.14.01.11

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Văn Ninh

Hà Nội, tháng 05/2019

đề tài luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể các Thầy/Cô giáo Khoa Sư phạmTrường Đại Học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội cùng các thầy cô đãtừng giảng dạy trong suốt khóa học Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giámhiệu cùng tập thể cán bộ giáo viên Trường THCS Minh Khai – Bắc Từ Liêm– Hà Nội đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành

đề tài luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 02 tháng 05 năm 2018

Tác giả luận văn

Trần Thị Thảo

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

1 CNH – HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Kết quả học sinh muốn tham gia các hoạt động trong chương trìnhtrải nghiệm 85

DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ

Hình 2.1 Học sinh chuẩn bị vở kịch “Khởi nghĩa Hai Bà Trưng” 56

Hình 2.2 Sản phẩm học sinh thi tìm hiểu về Ngô Quyền 62

và cuộc khởi nghĩa năm 938 62

Biểu đồ 2.1: Mức độ yêu thích tham gia chương trình trải nghiệm 84

của học sinh trước khi tiến hành thử nghiệm 84

Biểu đồ 2.2 Vai trò học sinh muốn đảm nhận khi tham gia 85

chương trình trải nghiệm 85

Biểu đồ 2.3 So sánh mức độ hứng thú của học sinh trước và sau thử nghiệm .87

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục các chữ viết tắt ii

Danh mục các bảng iii

Danh mục các hình và biểu đồ iv

Mục lục v

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 11

1.1 Cở sở lí luận 11

1.1.1 Một số quan niệm về hoạt động trải nghiệm 11

1.1.2 Cơ sở xuất phát của vấn đề tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học lịch sử ở trường trung học cơ sở 14

1.1.3 Vai trò, ý nghĩa của hoạt động trải nghiệm 19

1.2 Cơ sở thực tiễn 26

1.2.1 Thực tiễn việc tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường Trung học cơ sở 26

1.2.2 Nguyên nhân và định hướng 32

Tiểu kết chương 1 34

Chương 2: MỘT SỐ HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN THẾ KỶ X Ở TRUNG HỌC CƠ SỞ 36

2.1 Vị trí, mục tiêu, nội dung chương trình Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến thế kỷ X ở trung học cơ sở 36

2.1.1 Vị trí 36

2.1.2 Mục tiêu 36

2.1.3 Nội dung cơ bản của chương trình Lịch sử từ nguồn gốc đến thế kỉ

X ở trường trung học cơ sở theo chương trình mới sau 2018 38

2.2 Những vấn đề lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến thế kỉ X có thể áp dụng các hình thức hoạt động trải nghiệm trong dạy học ở trường trung học cơ sở 40

2.3 Những yêu cầu khi tổ chức hoạt động trải nghiệm 42

2.3.1 Về nội dung trong tổ chức hoạt động trải nghiệm 42

2.3.2 Về phương pháp dạy học 43

2.3.3 Về đánh giá kết quả học tập của học sinh 44

2.3.4 Việc thực hiện hoạt động trải nghiệm , giáo viên phải đảm bảo đúng mục tiêu bài học 45

2.3.5 Phải phù hợp với trình độ của học sinh 46

2.3.6 Đảm bảo sự thống nhất giữa vai trò tự giác, tích cực độc lập nhận thức của học sinh và vai trò chủ đạo của giáo viên trong quá trình dạy học lịch sử theo định hướng phát triển năng lực 46

2.3.7 Đảm bảo tính thống nhất giữa lý luận và thực tiễn 47

2.4 Quy trình tổ chức một số hoạt động trải nghiệm trong dạy học lịch sử Việt Nam (từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ X) cho học sinh trường trung học cơ sở 47

2.5 Một số hình thức tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm cho học sinh trong dạy học Lịch sử Việt nam (từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ X) ở trường trung học cơ sở 49

2.5.1 Tổ chức trò chơi 50

2.5.2 Tổ chức diễn đàn 51

2.5.3 Sân khấu hóa 54

2.5.4 Tổ chức hội thi/cuộc thi 61

2.5.5 Tổ chức sự kiện 68

2.5.6 Tổ chức hoạt động tham quan, dã ngoại 71

2.6 Thực nghiệm sư phạm 81

2.6.1 Mục đích, đối tượng tham gia 81

2.6.2 Tiến trình thực hiện 81

2.6.3 Công cụ đánh giá kết quả thử nghiệm 83

2.6.4 Kết quả thử nghiệm 84

Tiểu kết chương 2 92

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 93

TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong kho tàng tục ngữ ca dao Việt Nam có nhiều thành ngữ mô tả, đềcập đến tầm quan trọng của việc học từ trải nghiệm thực tế như câu “Đi mộtngày đàng – Học một sàng khôn” hay “Trăm hay không bằng hay làm” Ởnước ta hiện nay nền giáo dục Việt Nam đang trên con đường đổi mới cănbản và toàn diện Tại Hội nghị lần thứ 8 BCHTW khóa II trong Nghị quyết 29

– NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là: “Thay đổi mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học, khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, hoặc ghi nhớ rập khuôn Trọng tâm là cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tư cập nhật

và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển năng lực Thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học.” Quan điểm của Đảng ta là cần “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Theo phương châm học tập đi cùng thực tiễn; lý thuyết gắn với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” Điều đó cho thấy, việc đổi mới

hình thức và phương pháp dạy học là rất cần thiết

Lịch sử dân tộc Việt Nam đã trải qua hơn 2000 năm lịch sử, với nhiềugiai đoạn thăng trầm thịnh suy, có những thành tựu đáng vinh danh, tự hàotrong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việc biết cội nguồn dân tộc làmột điều quan trọng đúng theo quan điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói

“Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam” Với đạo lí

“Uống nước nhớ nguồn” Mỗi người dân Việt thì dù đi đâu, ở đâu cũng phảibiết lịch sử nước mình Ở trường trung học cơ sở (THCS) bộ môn Lịch sử vừađạt được mục tiêu học sinh có trình độ văn hóa phổ thông về Lịch sử, nângcao lòng yêu nước, yêu quê hương, giữ vững tinh thần dân tộc Song do chưa

áp dụng được nhiều phương pháp dạy học thích hợp đã khiến học sinh nhàmchán không thích học Lịch sử (LS) Do vậy việc nâng cao chất lượng dạy vàhọc lịch sử đang là vấn đề bức thiết đặt ra Vì thực tế cho thấy học sinh khôngthích học môn Lịch sử đã làm cho chất lượng dạy và học thấp, làm cho xã hộikhông khỏi lo lắng

Vào tháng 4/2018 “Chương trình giáo dục phổ thông về chương trình tổng thể” của Bộ Giáo dục và Đào tạo được công bố trong các môn học bắt

buộc đối với học sinh THCS Hoạt động trải nghiệm đã trở thành là nội dungbắt buộc Triển khai hoạt động giáo dục trải nghiệm chính là thực hiện quan

điểm, định hướng “học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội” Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra

đời vào năm 1945, sau đó Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cao tập trung phát triển

nền giáo dục và đã chỉ rõ phương pháp giảng dạy “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội” để làm sao đào tạo nên những người tài đức Điều này đã được quy định trong Luật Giáo

dục Việt Nam

Hoạt động trải nghiệm (HĐTN) là hình thức dạy học tạo điều kiện chohọc sinh có những trải nghiệm khám phá mới mẻ, qua đó góp phần hình thànhnăng lực, kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng sưu tầm, đánh giá tư liệu sự kiệnlịch sử, phát triển năng lưc người học HĐTN là hình thức học tập gắn vớithực tiễn, gắn giáo dục trong nhà trường với giáo dục ngoài xã hội, đồng thời

có sự tham gia của nhiều nguồn lực xã hội vào quá trình giáo dục

Việc tổ chức các HĐTN lồng ghép trong bộ môn Lịch sử rất phù hợpvới mục tiêu mới trong chương trình đổi mới giáo dục của bộ và nó đáp ứngđược nhu cầu của học sinh hiện nay Việc dạy học Lịch sử gắn việc tổ chứccác HĐTN không chỉ giúp các em có được những kiến thức từ môn Lịch sử

mà còn có được những trải nghiệm từ thực tế như được đóng vai vào các nhânvật trong lịch sử, sân khấu hóa tái hiện lại một sự kiện lịch sử tiêu biểu Qua

những hình thức đó các em có thể nhớ lâu hơn và hiểu Lịch sử một cách sâusắc hơn Hơn nữa sẽ làm cho các em hứng thú hơn khi học Lịch sử thông quacác hoạt động trải nghiệm góp phần vào việc thực hiện mục tiêu giáo dục mớicủa Bộ Giáo dục và Đào tạo là chú trọng vào việc trang bị phẩm chất và nănglực cho người học.

Xuất phát những lí do cấp thiết trên, tôi đã chọn vấn đề: “Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến thế kỉ X

ở trường Trung học cơ sở” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn của mình.

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

2.1 Tài liệu nước ngoài

Vận dụng nguyên lý bên trong giáo dục, L.X Vugotxki, nhà Tâm lí

Hoạt động nổi tiếng trong nghiên cứu của mình đã chỉ ra rằng: “trong giáo dục, trong lớp học, cần coi trọng sự khám phá có trợ giúp hơn là sự tự khám phá Ông cho rằng sự khuyến khích bằng ngôn ngữ của giáo viên và sự cộng tác của các bạn cùng tuổi trong học tập là rất quan trọng” [22,tr.13] Điều

này cho thấy để hình thành tri thức, kĩ năng, kĩ xảo có hiệu quả cao, không chỉcoi trọng sự chỉ dẫn, hướng dẫn của giáo viên mà phải coi trọng hoạt độngcùng nhau, coi trọng sự hợp tác, làm việc cùng nhau giữa những người học

David A Kolb trong nghiên cứu của mình đã chỉ ra lý thuyết học từ trảinghiệm đã nghiên cứu trực tiếp đến hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy

học David A Kolb đưa ra quan điểm “Học từ trải nghiệm là quá trình học theo đó kiến thức, năng lực được tạo ta thông qua việc chuyển hóa kinh nghiệm Học từ trải nghiệm gần giống với học thông qua làm nhưng khác ở chỗ là nó gắn với kinh nghiệm và cảm xúc cá nhân”[17,tr.49] Lý thuyết “Học

từ trải nghiệm” là cách tiếp cận về phương pháp học đối với các lĩnh vực nhậnthức Trong lý thuyết của Kolb, khi học sinh được làm được trải nghiệm sẽđưa việc học tập trở nên hiệu quả tránh sự trải nghiệm, thiếu định hướng tựdo

Cho đến giữa thế kỉ XX, nhà khoa học giáo dục, John Dewey chỉ ra hạnchế của giáo dục nhà trường và đưa ra quan điểm vai trò của kinh nghiệm ,Dewey cũng chỉ ra rằng, những kinh nghiệm có ý nghĩa giáo dục giúp nângcao hiệu quả giáo dục bằng cách kết nối người học và những kiến thức được

học với thực tiễn Ông nhấn mạnh học qua trải nghiệm xảy ra khi một người sau khi tham gia trải nghiệm nhìn lại và đánh giá, xác định cái gì là hữu ích hoặc quan trọng cần nhớ và sử dụng những điều này để thực hiện các hoạt động khác trong tương lai.[30]

Trong cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử ở trường phổ thông”, tác

giả Vaghin đã khẳng định vai trò quan trọng của hoạt động ngoại khóa trongdạy học động này theo nguồn nhận thức: lời nói của giáo viên, sử dụng tàiliệu thành văn, đồ dùng trực quan, đồng thời tác giả cũng nhấn mạnh 16 hìnhthức ngoại khóa: đọc sách, công tác lịch sử địa phương, tham quan di tích lịchsử Khi được trải nghiệm thông qua hoạt động ngoại khóa học sinh sẽ đượctham gia trực tiếp vào các hoạt động nhằm hình thành năng lực

Trong cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử ở trường trung học”,N.G.Dairi cũng đề cập đến tầm quan trọng của hoạt động ngoại khóa Đồngthời tác giả nêu ra ý kiến thay từ “công tác ngoại khóa” bằng từ “hoạt độngngoài lớp” và đề xuất một số nội dung cơ bản của hoạt động ngoài lớp trongdạy học lịch sử

Tóm lại, các tác giả trên đều khẳng định năng lực chỉ được hình thànhkhi chủ thể được hoạt động, được trải nghiệm Điều này khẳng định vai trò,tầm quan trọng của hoạt động, của sự tương tác, của kinh nghiệm đối với sựhình thành nhân cách con người

Khi Trung tâm Widehorizon thành lập năm 2004 (Chân trời rộng mở)như là niềm hi vọng của giáo dục ngoài trời trong đó có dạy học phiêu lưu –mạo hiểm – một hình thức của hoạt động trải nghiệm sáng tạo Tầm nhìn sứmạng của tổ chức đơn giản này là “Chúng tôi tin rằng mỗi đứa trẻ đều có cơ

hội trải nghiệm những tri thức về phiêu lưu mạo hiểm như là một phần đượcgiáo dục trong cuộc đời chúng” điều này được khẳng định trong chương trìnhgiáo dục phổ thông Anh Quốc (2013)

2.2 Trong nước

Xác định tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm trong dạy học trongNghị quyết trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục vàđào tạo có đề cập đến vấn đề tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh như

là một phương pháp dạy học tích cực trong quá trình dạy học Hoạt động trảinghiệm bản chất là những hoạt động giáo dục (GD) nhằm hình thành và pháttriển cho học sinh phẩm chất tư tưởng, ý chí tình cảm, giá trị, kĩ năng sống vànhững năng lực cần có của con người trong xã hội hiện đại Nội dung củahoạt động trải nghiệm được thiết kế theo hướng tích nhiều lĩnh vực, môn họcthành các chủ điểm mang tính chất mở hình thức và phương pháp tổ chức đadạng phong phú, mềm dẻo, linh hoạt, mở về không gian thời gian, quy mô,đối tượng và số lượng để học sinh có nhiều cơ hội tự trải nghiệm và phát huykhả năng tối đa

Có 8 lĩnh vực học tập chủ chốt và hoạt động giáo dục với tên gọi hoạtđộng trải nghiệm theo tài liệu của Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thôngtổng thể Việt Nam sau năm 2015, được thể hiện ở cả 3 cấp học, được pháttriển từ các hoạt động tập thể, hoạt động ngoài giờ lên lớp, ngoại khóa củachương trình hiện hành, được thiết kế thành các chuyên đề tự chọn nhằm giúphọc sinh phát triển các năng lực, kĩ năng, niềm tin, đạo đức nhờ vận dụngnhững tri thức, kiến thức, kĩ năng đã học được từ nhà trường và những kinhnghiệm của bản thân vào thực tiễn cuộc sống thông qua các hình thức vàphương pháp chủ yếu như: tham quan, thực địa, câu lạc bộ, hoạt động xã hội -tình nguyện, diễn đàn, giao lưu, hội thảo, trò chơi, cắm trại, thực hành laođộng

Người đầu tiên nghiên cứu và phát triển ưng dụng Lý thuyết Hoạt độngvào nhà trường chính là GS.TS Phạm Minh Hạc, theo ông thông qua hoạtđộng cá nhân của chính cá nhân, bản thân mới được hình thành và phát triển

Trong tài liệu tập huấn “Xây dựng và tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong trường trung học” do nhóm tác giả PGS.TS Đinh Thị Kim Thoa

(Biên tập) và Th.S Nguyễn Hồng Kiên đã đưa ra mục tiêu chung của hoạt động

trải nghiệm sáng tạo là: “nhằm hình thành và phát triển phẩm chất nhân cách, các năng lực tâm lý – xã hội ; giúp học sinh tích luỹ kinh nghiệm riêng cũng như phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình, làm tiền đề cho mỗi cá nhân tạo dựng được sự nghiệp và cuộc sống hạnh phúc sau này” [40,tr.6] Và

mục tiêu cụ thể của từng cho từng giai đoạn giáo dục, các yêu cầu cần đạt vềphẩm chất và năng lực

Kỷ yếu hội thảo: “Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh phổ thông và mô hình phổ thông gắn với sản xuất kinh doanh tạo địa phương” của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đã thu hút rất nhiều bài viết của các tác

giả trong cả nước Đã có 19 bài của 21 tác giả gửi đến hội thảo, trong số đó cómột số bài viết hay, đã được đề cậpp ở mức độ nóng vấn đề tổ chức hoạt độngtrải nghiệm cho học sinh

Trong bài viết “Một số vấn đề hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong chương trình giáo dục phổ thông mới”, PGS.TS Lê Huy Hoàng Trường

ĐHSP Hà Nội đã đề cập tới quan niệm về hoạt động trải nghiệm sáng tạo làhoạt động mang tính xã hội, thực tiễn đến với môi trường giáo dục trong nhàtrường để học sinh tự trải nghiệm trong tập thể, qua đó hình thành và thể hiệnđược phẩm chất, năng lực; nhận ra năng khiếu sở thích, đam mê; bộc lộ vàđiều chỉnh cá tính, giá trị, nhận tra chính mình cũng như khuynh hướng pháttriển của bản thân; bổ trợ cho và cùng các hoạt động dạy học trong chươngtrình giáo dục thực hiện tốt nhất mục tiêu giáo dục Tác giả cũng đề cập đếnnội dung, đặc điểm của hoạt động trải nghiệm sáng tạo Từ kinh nghiệm hoạt

động sáng tạo ở Hàn Quốc tác giả đưa ra vấn đề trải nghiệm sáng tạo thôngqua nghiên cứu khoa học kĩ thuật và giáo dục STEM.

Theo kinh nghiệm tổ chức HĐTN trong giáo dục phổ thông nước Anh

và Hàn Quốc mà bài viết của PGS.TS Đỗ Ngọc Thống nghiên cứu “Hoạt động trải nghiệm sáng tạo – kinh nghiệm quốc tế và vấn đề của Việt Nam”.

Từ đó tác giả đưa ra kết luận: “lâu nay chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam đã có hoạt động giáo dục những chưa được chú ý đúng mức; chưa hiểu được một chương trình hoạt động giáo dục đan dạng, phong phú và chi tiết với đầy đủ các thành tố của một chương trình giáo dục Chưa có hình thức đánh giá và sử dụng kết quả các hoạt động giáo dục một cách phù hợp”.

[37,tr.20]

ThS Bùi Ngọc Diệp trong cuốn“Tài liệu tập huấn giáo viên cốt cán HĐGD NGLL trường THCS.”, cũng đưa ra quan niệm về hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường phổ thông Theo đó “Các em được chủ động tham gia vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động: Từ thiết kế hoạt động đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoạt động phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và khả năng của bản thân, các em được trải nghiệm, được bày

tỏ quan điểm, ý tưởng, được đánh giá và lựa chọn ý tưởng hoạt động, được thể hiện, tự khẳng định bản thân, được tự đánh giá và đánh giá kết quả hoạt động của bản thân, của nhóm mình và của bạn bè…” [17,tr.85] Hoạt động

trải nghiệm diễn ra với nhiều hình thức như: hoạt động câu lạc bộ, tổ chức tròchơi, diễn đàn, sân khấu tương tác, tham quan dã ngoại, hội thi, tổ chức sựkiện, hoạt động giao lưu hay hoạt động chiến dịch, hoạt động nhân đạo

PGS.TS Đinh Thị Kim Thoa, ĐHGD – ĐHQGHN khẳng định về

HĐTN trong một bài phỏng vấn rằng “Hoạt động trải nghiệm sáng tạo góc nhìn từ lý thuyết và học từ trải nghiệm”: có đề cập đến sự khác biệt giữa học thông qua làm và học từ trải nghiệm và học đi đôi với hành Trong đó, “học

từ trải nghiệm gần giống với học thông qua làm nhưng khác ở chỗ là nó gắn

với kinh nghiệm và cảm xúc cá nhân” [36,tr.49] Dựa vào lý thuyết trải

nghiệm của David Kolb, tác giả cũng đưa ra mô hình và chu trình học từ trảinghiệm của “Học từ trải nghiệm” của Kolb vào việc dạy học và giáo dụctrong trường học Để người học muốn tìm hiểu được tri thức khoa học, chúng

ta cần tác động vào nhận thức của người học, tuy nhiên để phát triển và hìnhthành năng lực (phẩm chất) thì người học phải thực hành thông qua các hoạtđộng trải nghiệm HĐTN thực chất là hoạt động giáo dục thông qua sự trảinghiệm của cá nhân trong việc kết nối kinh nghiệm học được trong nhàtrường với thực tiễn, nhờ đó các kinh nghiệm được tích lũy thêm và dầnchuyển hóa thành năng lưc cá nhân

Bộ Giáo Dục và Đào tạo năm 2015 đã công bố trong cuốn tài liệu “Kĩ năng xây dựng và tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường trung học”, đã đưa ra hệ thống nghiên cứu của nhà giáo dục về HĐTN

như khái niệm, đặc điểm; xác định mục tiêu, yêu cầu, xây dựng nội dung vàcách tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong trường phổ thông, đánh giáhoạt động trải nghiệm với phương pháp và công cụ cụ thể Đó là bài viết củaPGS.TS Nguyễn Thúy Hồng, PGS.TS Định Thị Kim Thoa, TS Ngô Thị ThuDung, Ths Bùi Ngọc Diệp, ThS Nguyễn Thị Thu Anh

Trong lĩnh vực lịch sử, bài viết của tác giả Nguyễn Minh Phong đăng

trên Tạp chí giáo dục, “Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học lịch sử

6 chủ đề thời đại dựng nước Văn Lang – Âu Lạc” có đề cập đặc điểm của

HĐTN trong dạy học lịch sử, đồng thời tác giả đã đưa ra biện pháp và hìnhthức tổ chức của hoạt động trải nghiệm sáng tạo Ngoài ra, tác giả đã đưa ramột số ví dụ cụ thể về các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạyhọc lịch sử lớp 6

Nhìn chung, các bài viết trên đều đề cập tới ý nghĩa của việc tổ chứchoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh (HS) Những thành quả của các

nhà nghiên cứu đi trước là gợi mở quý báu, là cơ sở để tôi hoàn thành tốt đềtài của mình.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng: Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học Lịch sử Việtnam từ nguồn gốc đến thế kỉ X cho học sinh ở THCS

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích: Trên cơ sở khẳng định vai trò, ý nghĩa của việc tổ chứchoạt động trải nghiệm trong dạy học Lịch sử cho HS ở Trường THCS, đề tài

đi sâu nghiên cứu và đề xuất một số hình thức và biện pháp tổ chức hoạt độngtrải nghiệm trong dạy học lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến thế kỉ X ởTHCS

- Nhiệm vụ: Để đạt được những mục đích nêu trên đề tài cần giải quyếtnhững vấn đề cụ thể sau:

+ Nghiên cứu vấn đề lí luận về vai trò và ý nghĩa của việc tổ chức hoạtđộng trải nghiệm trong dạy học Lịch sử

+ Khảo sát, điều tra thực tế việc tổ chức hoạt động trải nghiệm trongdạy học môn Lịch sử ở THCS, từ đó đánh giá được thực trạng việc tổ chứchoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Lịch sử THCS

- Đề xuất một số hình thức và biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệmtrong dạy học lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến thế kỉ X cho HS THCS

5 Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận: Đọc, phân tích và tổng hợp tàiliệu, công trình nghiên cứu, tạp chí có liên quan đến đề tài

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

+ Phương pháp điều tra khảo sát thực trạng việc tổ chức hoạt động trảinghiệm sáng tạo trong dạy học Lịch sử cho HS

+ Phương pháp thử nghiệm sư phạm (tổ chức hoạt động trải nghiệm ở THCS)

- Nhóm phương pháp xử lí thông tin: Xử lí thông tin khảo sát thực trạng(phiếu điều tra) theo phương pháp thống kê số liệu

6 Đóng góp của luận văn

- Khẳng định vai trò và ý nghĩa của việc tổ chức hoạt động trải nghiệmtrong dạy học Lịch sử ở THCS

- Đánh giá được thực trạng dạy và học theo hướng hoạt động trải nghiệmcũng như tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Lịch sử THCS

- Đề xuất một số biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm bộ môn Lịch

sử cho HS ở THCS

7 Giả thuyết nghiên cứu

Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học Lịch sử Việt Nam từnguồn gốc đến thế kỷ X ở trường trung học cơ sở theo hướng đề xuất của đềtài sẽ đạt được mục tiêu cung cấp kiến thức, kĩ năng, phát triển năng lực chohọc sinh, giáo dục thái độ hứng thú cho học sinh trong việc học môn Lịch sử,góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, Luận vănbao gồm 2 chương:

Chương 1 Cơ sở lí luận và thực tiễn của hoạt động trải nghiệm trong dạy học Lịch sử ở THCS.

Chương 2 Một số hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến thế kỉ X, thực nghiệm sư phạm.

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1 Cở sở lí luận

1.1.1 Một số quan niệm về hoạt động trải nghiệm

* Hoạt động

Theo Lý thuyết Hoạt động “Tâm lý hình thành thông qua hoạt động”

thì thông qua hoạt động của chính bản thân con người, bản chất, nhân cáchngười đó mới hình thành và phát triển Hoạt động là phương thức tồn tại củacon người, đây cũng là phương thức tồn tại đặc trưng của xã hội loài người

mà không loài nào có được Ở phương diện cá nhân, nhờ có hoạt động mà cácgiá trị xã hội của mỗi con người được hình thành, tạo nên đời sống tâm lí củamỗi người Ở phương diện xã hội nhờ có hoạt động mà con người chuyểngiao các giá trị văn hóa, các kinh nghiệm tri thức từ đời này đến đời sau

GS.TS Phạm Minh Hạc đã nhấn mạnh: “Nhà trường hiện đại ngày nay

là nhà trường hoạt động, dùng phương pháp hoạt động…” Khi cá nhân con

người hoạt động hoạt động thì bản chất con người mới được hình thành vàphát triển Trong môi trường giáo dục việc rèn luyện, lĩnh hội tri thức, lĩnhhội các giá trị xã hội là hoạt động của trọng tâm của người học Khi bản thân

cá nhân tự lực hoạt động thì mới biến kiến thức, kinh nghiệm xã hội học đượcthành tri thức của bản thân Trong giáo dục nhà trường trong giai đoạn hiệnnay, giáo dục không chỉ cung cấp kiến thức cho học sinh mà còn phải giáodục giá trị đạo đức, giá trị sống, các kinh nghiệm học tập, kinh nghiệm sống

để học sinh có thể có thể phát triển toàn diện Như vậy, ở góc độ cá nhân hoạtđộng là phương thức hình thành con người

Hoạt động là thuật ngữ dùng để chỉ sự tương tác, sự tác động của chủthể với đối tượng xung quanh và ngược lại Hoạt động do chính chủ thể thực

hiện vừa mang tính trải nghiệm, vừa thể hiện cách thức thực hiện riêng củamỗi chủ thể Thông qua cách học tập, hoạt động đó người học thu nhận đượccác giá trị cần thiết cho bản thân, đó chính là quá trình mang tính chất trảinghiệm Quá trình này cũng mang tính sáng tạo khi mà con người có thể họcmột cách thức hoạt động của ai đó truyền lại, cách ứng dụng một phươngpháp sáng tạo vào trong hoạt động khi ở trong các hoàn cảnh, điều kiện khácnhau Vậy nên, chúng ta sẽ hiểu được bản chất của hoạt động của người họcnói riêng, của con người nói chung là hoạt động mang tính trải nghiệm.

* Hoạt động giáo dục

Nếu chúng ta hiểu theo nghĩa rộng thì cụm từ “hoạt động giáo dục” lànhững hoạt động có chủ đích, có kế hoạch hoặc có sự định hướng của nhàgiáo dục, được thực hiện thông qua những cách thức phù hợp để chuyển tảinội dung giáo dục tới người học nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục

Theo nghĩa hẹp thì trong chương trình giáo dục phổ thông hiện hành củaViệt Nam, kế hoạch giáo dục bao gồm giáo dục kiến thức và hoạt động giáodục (theo nghĩa hẹp) Khái niệm hoạt động giáo dục (theo nghĩa hẹp) dùng đểchỉ các hoạt động giáo dục được tổ chức ngoài giờ dạy học các môn học vàđược sử dụng (theo nghĩa rộng) bao gồm hoạt động dạy học và hoạt động giáodục (theo nghĩa hẹp)

* Trải nghiệm

Theo đúng từ điển Tiếng Việt thì từ “Trải” có nghĩa là “đã từng qua,từng biết, từng chịu chịu đựng, còn nghiệm có nghĩa là kinh qua thực tế nhậnthấy điều đó đúng Tóm lại từ “trải” nghĩa có nghĩa là quá trình chủ thể đượctrựng tiếp tham gia hoạt động và rút ra những kinh nghiệm cho bản thân

Còn từ “trải nghiệm” theo như điển Bách khoa Việt Nam được diễn giảitheo hai nghĩa Hiểu theo nghĩa thứ nhất, Trải nghiệm có nghĩa“là bất kì mộttrạng thái có màu sắc xúc cảm nào được chủ thể cảm nhận, trải qua, đọng lạithành bộ phận (cùng với tri thức, ý thức…) trong đời sống tâm lí của từng

người” Theo nghĩa thứ hai thì trải nghiệm là những tín hiệu bên trong, nhờ đócác sự kiện đang diễn ra đối với cá nhân được ý thức chuyển thành ý kiến cánhân, góp phần lựa chọn tự giác các động cơ cần thiết, điều chỉnh hành vi của

cá nhân

Còn theo Wikipedia định nghĩa Trải nghiệm hay kinh nghiệm là tổngquan khái niệm bao gồm tri thức, kĩ năng trong quan sát sự vật hoặc sự kiệnđạt được thông qua tham gia hoạc tiếp xúc đến sự vật hoặc sự kiện đó Nguồngốc của từ “trải nghiệm” được hiểu gần nghĩa với khái niệm “thửnghiệm”.Trải nghiệm thường đi đến một tri thức về sự hiểu biết đến sự vật,hiện tượng, sự kiện.Thực tiễn cho thấy trải nghiệm đạt được thông qua thửnghiệm

Chúng ta hiểu trải nghiệm gần giống với khái niệm thực nghiệm Từthực tiễn trải nghiệm chúng ta đạt được qua thử nghiệm Từ trải nghiệmthường đi đến một tri thức hoặc sự hiểu biết đến sự vật, hiện tượng, sự kiện.Như vậy, trải nghiệm là tổng quan khái niệm bao gồm tri thức, kĩ năng tronghoặc quan sát sự vật hoặc sự kiện đạt được thông qua tham quan tham gia vàohoặc tiếp xúc đến sự vật hoặc sự kiện đó

* Các quan điểm về HĐTN

HĐTN về bản chất là một biểu hiện của hoạt động giáo dục ( một hoạtđộng đang tồn tại trong chương trình giáo dục hiện hành) Về thuật ngữ, tiếngAnh dùng từ Extracuricular Activities để nói về hoạt động giáo dục, từExperienntial Activities để nói về HĐTN

Có thể hiểu, HĐTN là hoạt động mang xã hội, thực tiễn đến với môitrường giáo dục trong nhà trường để học sinh tự chủ trải nghiệm trong tập thể,qua đó hình thành và thể hiện được phẩm chất, năng lực, nhận ra năng khiếu,

sở thích, đam mê, bộc lộ và điều chỉnh cá tính, giá trị, nhận ra chính mìnhcũng như khuynh hướng phát triển cá nhân, bổ trợ cùng các hoạt động dạyhọc trong chương trình giáo dục thực hiên tốt nhất mục tiêu giáo dục

HĐTN là các hoạt động giáo dục thực tiễn được tiến hành song songvới hoạt động dạy học trong nhà trường phổ thông HĐTN là một bộ phận củagiáo dục được tổ chức ngoài giờ học các môn văn hóa ở trên lớp và có mốiquan hệ bổ sung, hỗ trợ cho hoạt động dạy học Thông qua các hoạt động thựchành, những việc làm cụ thể và các hành động của học sinh, HĐTN là cáchoạt động giáo dục có mục đích, có tổ chức được thực hiện trong hoặc ngoàinhà trường nhằm phát triển, nâng cao các tố chất và tiềm năng của bản thânhọc sinh, nuôi dưỡng ý thức sống tự lập, đồng thời quan tâm, chia sẻ tớinhững người xung quanh HĐTN về cơ bản mang tính chất của động tập thểtrên tinh thần tự chủ, với sự nỗ lực giáo dục nhằm phát triển năng lực cá tínhriêng của mỗi cá nhân trong tập thể.

Tóm lại, HĐTN là việc tổ chức giáo dục thông qua hoạt động thực tiễncủa học sinh về hoạt động xã hội, hoạt động nhân đạo, văn hóa nghệ thuật,thẩm mỹ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí, khoa học kỹ thuật, lao động côngích… Để giúp các em hình thành và phát triển nhân cách lịch sự, phát triểnnuôi dưỡng óc sáng tạo, là một bộ phận hữu cơ của hệ thống hoạt động giáodục ở trường phổ thông HĐTN cùng với hoạt động dạy học trên lớp là quátrình gắn bó thống nhất nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục

1.1.2 Cơ sở xuất phát của vấn đề tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học lịch sử ở trường trung học cơ sở

1.1.2.1 Xuất phát từ mục tiêu, chiến lựơc đào tạo con người trong bối cảnh mới

Hiện tại, Việt Nam đã và đang tiến hành công cuộc đổi mới, CNH –HĐH đất nước Trong bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đangảnh hưởng trên toàn thế giới, việc chúng ta nắm bắt cơ hội phát triển sẽ là nềntàng cho nền kinh tế - xã hội Việt Nam phát triển bền vững Đứng trước xuthế phát triển của đất nước, ngành Giáo dục – đào tạo đóng vai trò quan trọngđược Đảng và Nhà nước quan tâm chỉ đạo nhằm phát huy nội lực con người,

phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Tại Đại

hội toàn quốc lần thứ VII và Hội nghị BCHTW lần thứ 4 đã xác định “Đổi mới giáo dục, coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, giáo dục đóng vai trò then chốt trong toàn bộ sự nghiệp xây dựng Chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc là động lực đưa đất nước thoạt khỏi nghèo nàn…” [21, tr.14] Nói cách khác,

giáo dục là cánh của để bước vào tương lai Giáo dục trong xã hội mới, thờiđại mới phải là giáo dục đào tạo ra con người mới phải đảm bảo nguồn nhânlực phát triển toàn diện về trí tuệ, ý thức, năng lực và đạo đức, có năng lực tựhọc, tự đào tạo, năng động, chủ động, tự lực, sáng tạo

Tại nghị quyết Trung ương 2 khóa VII về GD – ĐT chỉ rõ:“Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục – đào tạo khắc phục lối truyền thụ một chiều rèn luyện thói quen nề nế tư duy của người học” Để đạt được mục tiêu đó,

mỗi học sinh cần phải phát huy năng lực cá nhân trong mọi hoạt động giáodục

Như vậy, Đảng luôn xác định mục tiêu đào tạo của trường THCS là hìnhthành thế hệ trẻ phát triển tòa diện, không chỉ có kiến thức mà còn vận dụngtri thức để giải quyết nhiệm vụ thực tế Để thực hiện nhiệm vụ đó, phát huynăng lực cho học sinh là một yêu cầu cấp thiết để phát triển tư duy độc lập,chủ động của hoc sinh trong học tập Trong đó rèn luyện kỹ năng tư duy độclập nhận thức về sự kiện lịch sử là một khía cạnh

Bộ môn Lịch sử góp phần quan trọng vào thực hiện đào tạo chung ởtrường THCS Do đặc điểm vị trí môn học, lịch sử có ưu thế trong việc hoànthiện tri thức, giáo dục và phát triển toàn diện học sinh Vì vậy, đổi mớiPPDH lịch sử nhằm rèn luyện kỹ năng tư duy độc lập nhận thức đặc biệt là kỹnăng tư duy độc lập nhận thức về sự kiện lịch sử là cần thiết để thực hiệnnhiệm vụ giáo dục – đào tạo ở trung học cơ sở

1.1.2.2 Xuất phát từ đặc trưng của việc nhận thức lịch sử

Thứ nhất, lịch sử mang tính quá khứ Lịch sử là sự việc, sự kiện đã xảy

ra trong quá khứ, nó hợp với quy luật của xã hội loài người từ lúc con người

và xã hội hình thành đến nay Bởi vậy người ta không thể trực tiếp quan sátđược những điều đã xảy ra trong quá khứ mà chủ nhận thức một cách giántiếp thông qua các sử liệu cũ Do đó trong quá trình học tập lịch sử có một sốđiều khó khăn

Thứ hai, lịch sử mang tính không lặp lại Tri thức lịch sử mang tính

không lặp đi lặp lại về thời gian và không gian Không có sự kiện nào xảy racùng một thời điểm, trong các thời kì khác là hoàn toàn giống nhau, dù cóđiểm giống nhau, lặp lại mà là có sự kế thừa, phát triển Chính điều này buộccác giáo viên dạy học lịch sử, khi trình bày các sự kiện lịch sử, hiện tượnglịch sử buộc phải xem xét cụ thể không gian và thời gian làm nảy sinh vấn đềđó

Thứ ba, lịch sử có tính cụ thể Lịch sử mỗi nước mỗi dân tộc đều có diện

mạo riêng do những điều kiện địa lí – tự nhiên và điều kiện kinh tế - xã hộiquy định Mặt khác, sống trên những cương vực khác nhau, tuy bị tác độngcủa quy luật chung, trải qua quá trình phát triển, trình độ sản xuất khôngngừng được nâng cao, đời sống văn hóa tinh thần của con người ngày càngphong phú đa dạng nhưng tiến trình phát triển của mỗi quốc gia, dân tộckhông hoàn toàn giống nhau Cho nên đặc điểm này đồi hỏi việc trình bày các

sự kiện hiện tượng lịch sử càng cụ thể bao nhiêu càng sinh động và hấp dẫn

Thứ tư, lịch sử mang tính hệ thống Khoa học lịch sử vừa bao gồm các

sự kiện, hiện tượng về cơ sở kinh tế, đấu tranh xã hội, vừa bao gồm cả nộidung của kiến trúc thượng tầng tình hình sản xuất và quan hệ sản xuất…Những nội dung tri thức lịch sử đó lại có mối liên hệ chằng chịt, phức tạp, đòihỏi người giáo viên phải luôn luôn chú ý đến mối quan hệ ngang dọc, trướcsau của các vấn đề lịch sử cũng như mối quan hệ nội tại của chúng

Thứ năm, tính thống nhất giữa sử và luận Các sự kiện lịch sử chỉ được

diễn ra một lần duy nhất, không lặp lại, thế nhưng những ghi chép về nó lại có

rất nhiều Tuy nhiên lí luận lịch sử cũng như quan điểm lịch sử trước khi có chủnghĩa Mác về cơ bản thì xuất phát từ lập trường bảo vệ lợi ích giai cấp bóc lột.Giữa các đặc điểm trên của tri thức lịch sử có mối liên hệ nội tại tính thống nhất.Chỉ có dựa vào những nguyên lí của chủ nghĩa duy vật lịch sử, vận dụng phươngpháp nghiên cứu lịch sử đúng đắn để nghiên cứu các tài liệu sử học cụ thể rồimới rút ra được kết luận mới, có tri thức lịch sử khoa học [32,tr.139]

Như vậy, qua việc tìm hiểu đặc trưng của bộ môn, mách bảo chúng tamột điều chỉ có bằng cách tạo biểu tượng mới giải quyết được những khókhan này của bộ môn trong dạy học Để làm được điều đó, thì vấn đề rènluyện kỹ năng tư duy độc lập nhận thực về sự kiện lịch sử giữ vai trò quantrọng Bởi mỗi học sinh có cách suy nghĩ và hiểu khác nhau về các sự kiệnhiện tượng đã diễn ra trong quá khứ Trên cơ sở đó, giáo viên có thể gây đượchứng thú cho học sinh khi tìm hiểu về lịch sử

1.1.2.3 Xuất phát từ đặc điểm tâm lí và việc phát huy năng lực của học

Học sinh trung học cơ sở có sự phát triển về cả thể chất lẫn tâm lý Ởgiai đoạn này các em có sự chuyển biến mạnh mẽ về tâm lý cơ quan nào bộcần đạt đến sự hoàn thiện như người lớn, cộng với sự phát triển nhanh họcsinh trung học cơ sở luôn có xu hướng thích tiếp xúc với các bộ môn khoahọc, thích tìm hiểu, thích muốn có một phong cách hoạt động tích cực, độclập như các nhà khoa học và khi đã có hứng thú học tập môn khoa học nào thì

sẽ rất say mê nghiên cứu chúng để đạt được kết quả cao Chính từ sự hứng thú

đã đem lại từ việc yêu thích và say mê môn học thì thái độ học tập của các emcũng có tính tích cực thúc đẩy tính chủ động trong quá trình nhận thức vànăng lực điều khiển bản thân trong học tập

Ở lứa tuổi này học sinh trung học cơ sở đã có năng lực hoạt động độc lậpnhận thức lý tính, khả năng tư duy trừu tượng, điều này đòi hỏi người giáoviên phải nghiên cứu sử dụng các phương pháp giảng dạy để làm sao cho họcsinh phát huy được hết các yếu tố trên, đồng thời hướng dẫn hợp lý để rèn

luyện năng lực tư duy độc lập của các em, nhằm đạt hiệu quả giáo dục cao.

Đó chính là việc người giáo viên phải khơi gợi hứng thú, khiến các em tự tin,say mê nghiên cứu, cảm thấy mình giống như một nhà khoa học thực thụ, từ

đó các em sẽ chủ động lĩnh hội kiến thức Theo tâm lý của các nhà Tâm lýhọc, trong các phẩm chất trí tuệ của nhân cách, phẩm chất độc lập về suy nghĩ

có ý nghĩa vô cùng quan trọng Phẩm chất độc lập trong suy nghĩ có mối quan

hệ chặt chẽ với óc phê phán và tinh thần hoài nghi khoa học, tính ham hiểubiết, ham tìm tòi cái mới, kiên trì, chịu khó, mạnh dạn cải tiến phương pháp

tư duy nhằm đạt hiệu quả cao Toàn bộ các hoạt động dạy và học xét cho cùng

là người giáo viên giúp học sinh hình thành các phẩm chất trí tuệ, phươngpháp suy nghĩ, nhất là rèn luyện kỹ năng tư duy độc lập nhận thức- một phẩmchất trí tuệ quan trọng

Học sinh trung học cơ sở có tâm lý ham tìm hiểu, khá phá, do có vốnhiểu biết nhất định về thế giới xung quanh như: cuộc sống xã hội, thông tinđại chúng, cho nên Khi không thỏa mãn với những gì giáo viên cung cấp thìnhất định các em sẽ mày mò và làm sáng tỏ Học sinh Trung học cơ sở bướcđầu đã có sự nhận thức, đánh giá đúng sai về kiến thức trong bài giảng củathầy cô Dĩ nhiên giáo viên (GV) muốn thuyết phục học sinh thì phải đưa ranhững căn cứ khoa học rõ ràng, đầy đủ Không giống như môn khoa họckhác, lịch sử là môn khoa học nghiên cứu quá khứ, nên tính khách quan, khoahọc càng phải được coi trọng Vì thế những tài liệu được sử dụng phải theohướng rèn luyện kỹ năng tư duy độc lập nhận thức của học sinh Đây là mộttrong những biện pháp quan trọng để giáo viên đáp ứng yêu cầu phát triển vàgây hứng thú cho học sinh tiếp thu kiến thức mới

1.1.2.3 Xuất phát từ yêu cầu đổi mới phương pháp, chương trình, sách giáo khoa trung học cơ sở sau năm 2018

Theo nhận định của giới nghiên cứu học thuật về giáo dục thì chươngtrình hiện hành vẫn đang tiếp cận đi theo hướng tập trung nội dung, chạy theo

khối lượng kiến thức, còn nặng tính hàn lâm Có chú ý đến cả ba phương diệnkiến thức, kỹ năng và thái độ nhưng vẫn là những yêu cầu rời rạc riêng rẽ,chưa liên kết, thống nhất và vận dụng tổng hợp thành năng lực hành động,năng lực thực hiện gắn với yêu cầu của cuộc sống.

Nội dung đổi mới toàn bộ chương trình - sách giáo khoa sau năm 2018:chương trình mới tiếp cận theo hướng hình thành và phát triển năng lực chongười học; không chạy theo khối lượng tri thức mà chú ý khả năng vận dụngtổng hợp các kiến thức, kỹ năng, thái độ, tình cảm, động cơ và giải quyết cáctình huống trong cuộc sống hàng ngày Tiếp cận theo hướng năng lực đòi hỏihọc sinh làm, vận dụng được gì hơn là học sinh biết những gì Tránh đượctình trạng biết rất nhiều nhưng làm, vận dụng không được bao nhiêu, biếtnhững điều rất cao siêu, nhưng không biết làm được những việc rất thiết thựcđơn giản trong cuộc sống thường ngày…

Nội dung, cấu trúc của chương trình giáo dục đổi mới, xuất phát từnhững yêu cầu hình thành các năng lực mà lựa chọn các nội dung dạy học;

Ưu tiên những kiến thức cơ bản, hiện đại nhưng gắn bó, thiết thực với nhữngđòi hỏi của cuộc sống hàng ngày, tránh hàn lâm, kinh viện Ưu tiên thực hiện,vận dụng, tránh lý thuyết xuông; tăng cường hứng thú, hạn chế quá tải Khihọc sinh bước vào chương trình giáo dục cấp trung học cơ sở nhằm phát triểnhài hòa về thể chất và tinh thần trên cơ sở duy trì, tăng cường các ở tiểu học;hình thành nhân cách công dân trên cơ sở hoàn chỉnh học vấn phổ thông nềntảng, khả năng tự học và phát huy tiềm năng sẵn có của cá nhân để tiếp tụchọc trung học phổ thông, học nghề hoặc đi vào cuộc sống

1.1.3 Vai trò, ý nghĩa của hoạt động trải nghiệm

* Vai trò

- Đối với giáo viên

Mục tiêu hiện nay của Bộ Giáo dục và Đào tạo là đổi mới toàn diệngiáo dục, do đó việc đổi mới cần có sự tham gia của tất cả các lực lượng giáo

dục Để đáp ứng được những yêu cầu đổi mới của giáo dục, vấn đề đặt lênhàng đầu và cấp thiết là đổi mới về chương trình giảng dạy Trong đó, ngườigiáo viên sẽ là người đóng vai trò quan trọng trong việc đổi mới hình thức vàphương pháp giảng dạy để đáp ứng được những yêu cầu đổi mới của giáodục Một điều đặc biệt quan trọng đó là việc đổi mới và đa dạng hóa các hìnhthức dạy học Tổ chức hoạt động ngoại khóa nói chung và tổ chức hoạt độngtrải nghiệm sáng tạo nói riêng giúp giáo viên nâng cao trình độ kĩ năng kĩ xảo,

khắc phục tình trạng “dạy chay, học chay” góp phần nâng cao hiệu quả bộ

môn, tạo được hứng thú học tập từ phía học sinh Đồng thời đáp ứng được

nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) theo hướng “lấy người học làm trung tâm” Việc tổ chức HĐTN là một trong những phương pháp giúp

giáo viên có những thay đổi tích cực để đáp ứng với xu thế đổi mới giáo dục

hiện nay Ví dụ: Nếu như trước kia “lấy người thầy làm trung tâm”, thầy đọc

trò ghi chép, không có sự tương tác hai chiều giữa giáo viên và học sinh thì

nay theo hướng đổi mới PPDH “lấy người học làm trung tâm”, người giáo

viên sẽ đóng vai trò là người định hướng, giúp đỡ, trợ giúp học sinh, còn họcsinh sẽ phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo, độc lập, tìm tòi khám

phá tri thức hơn trong việc tiếp nhận Hay như, tình trạng “dạy chay, học chay” không có sự hỗ trợ từ phương tiện công nghệ là tình trạng dạy học phổ

biến trước kia, thì nay với sự phát triển công nghệ thông tin và những phươngtiện công nghệ hiện đại đã khắc phục được tình trạng đó, không những thế màcòn giúp giáo viên có thể vận dụng được nhiều phương pháp dạy học hiện đại

và sáng tạo thu hút sự hứng thú của học sinh

* Đối với học sinh

Làm tăng tính hấp dẫn trong học tập: Hình thức dạy học trải nghiệm làhình thức giáo dục học tập theo hình thức dạy học ngoài thực tế, trên các sựvật, hiện tượng thật, là cầu nối giữa hoạt động giảng dạy và học tập trên lớpvới giáo dục học sinh ngoài lớp Qua những hoạt động trải nghiệm thực tế các

em có thể vận dụng kiến thức đã học được vào cuộc sống một cách linh hoạt.

Ví dụ: Khi tổ chức một hoạt động yêu cầu học sinh phải làm việc theo nhóm,qua những thảo luận và làm việc nhóm giúp các em có tinh thần đoàn kết,tương tác, hỗ trợ lẫn nhau cùng giải quyết vấn đề Từ đó hình thành ở các em

kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng giải quyết vấn đề…

Phát huy tính tích cực, tư duy độc lập sáng tạo cho học sinh Ví dụ:

Trong một dự án dạy học có tên “Một ngày làm Bộ trưởng”, trong dự án

này học sinh sẽ được đóng vai là MC dẫn chương trình, Bộ trưởng, phóngviên… Học sinh sẽ phải chủ động trong những vai diễn của mình, thậm chícác em còn sáng tạo thêm Qua dự án này học sinh phát hiện ra những tiềmnăng, thế mạnh và sở thích vốn có của mình ngoài ra còn phát hiện ra nhữngkhả năng mà trước giờ học sinh chưa từng làm, từ đó học sinh sẽ tiếp tục pháthuy những tiềm năng và thế mạnh đó

Tạo điều kiện kết nối kiến thức khoa học liên ngành Học tập trải nghiệmtrong môn Lịch sử có thể tích hợp với môn Địa lí, Ngữ Văn, Toán học, Giáodục công dân…Ví dụ: Khi học sinh tham quan dã ngoại tại khu di tích lịch sửPác bó – nơi chủ tịch Hồ Chí Minh chọn làm nơi dừng chân sau bao nhiêunăm người bôn ba nước ngoài nay trở về nước Khi học sinh tham quan thực

tế, học sinh sẽ biết được vị trí địa lí của vùng đó, những bài thơ mà người viết

ở đó từ đó hiểu được vì sao Người chọn nơi này làm nơi hoạt động cáchmạng Qua đó học sinh không chỉ có được kiến thức Lịch sử mà còn kiến thức

từ những môn học khác như Địa lí, Ngữ Văn…

Gắn kết giữa người dạy và người học Dạy học bằng trải nghiệm đòi hỏingười dạy phải tuân theo phong cách người hỗ trợ, hướng dẫn để giúp họcsinh thu được kiến thức từ những kinh nghiệm thực tế, đồng thời phải phùhợp với phong cách của người học nhằm phát huy tối đa nhất khả năng và sựsáng tạo ở người học Ví dụ: Tổ chức HĐTN, giáo viên và học sinh sẽ cónhiều thời gian làm việc cùng nhau, cùng chia sẻ ý tưởng, quan điểm, xây

dựng chương trình, lập kế hoạch Từ đó xóa bỏ khoảng cách giữa giáo viên vàhọc sinh, giúp giáo viên và học sinh trở nên gần gũi và thân thiện hơn.

Nhà trường là nơi giáo dục học sinh một cách toàn diện trên tất cả cácmặt cả về kiến thức và giáo dục đạo đức, kĩ năng xã hội Để có được các kĩnăng có thể sử dụng trong cuộc sống hằng ngày và giúp cho học sinh có thểnhớ các kiến thức lâu hơn thì học sinh cần được trải nghiệm thông qua thực

tế Sự trải nghiệm này sẽ không tự động đến mà cá nhân phải chủ động tìmđến nó bằng tinh thần ham học hỏi và tích cực tham gia các hoạt động xã hộicũng như hoạt động học tập Ví dụ: Chương trình ngoại khóa với chủ đề

“Văn hóa truyền thống Việt Nam ”, sau chương trình này học sinh có khả

trong quá trình học tập Ví dụ: Học sinh sẽ đóng vai làm hướng dẫn viên dulịch, lúc này học sinh sẽ áp dụng kiến thức về địa lí, lịch sử để giới thiệu vớicác du khách về vị trí địa lí, lịch sử, con người, trang phục, ẩm thực vùng quêcủa mình.

* Ý nghĩa

Về kiến thức

Cung cấp sự kiện cho học sinh, nhanh chóng tạo được biểu tượng, bồidưỡng kiến thức, sự hiểu biết của học sinh sẽ gắn liền kiến thức trong sách vởvới thực tiễn Ngoài ra, còn là biện pháp quan trọng giúp các em hình thànhkhái niệm, hiểu biết được bản chất và những mối liên hệ giữa các kiến thức

trong sách giáo khoa với các kiến thức thực tế Ví dụ: Bài 15: Nước Âu Lạc

(tiếp theo) Sau khi học xong bài này giáo viên có thể cho học sinh tổ chứcxây dựng kịch bản để tái hiện lại hình ảnh của vua An Dương Vương và bàihọc xương máu phải cảnh giác với kẻ thù Với hình thức diễn kịch này họcsinh hiểu sâu hơn và nhớ lâu hơn về nhân vật An Dương Vương, Mỵ Châu,Trọng Thủy, Triệu Đà đồng thời học sinh vừa phải vận dụng những kiến thức

đã học vào thực tế

Giúp các em phát huy theo hướng sáng tạo theo sở thích và năng lực đặcbiệt của các em Đồng thời nuôi dưỡng năng lực hợp tác, đoàn kết trong học

tập và xây một tác phong mới mang tính năng động, tìm tòi, sáng tạo Ví dụ:

Bài 19: Từ sau Trưng Vương đến trước Lý Nam Đế (giữa thế kỉ I – giữa thế

kỷ VII)”, trong hoạt động này giáo viên yêu cầu học sinh phải làm việc nhóm,

phải hợp tác cùng nhau để hoàn thành sản phẩm để nói về chính sách đồnghóa của nhà Hán nhưng nhân dân ta vẫn giữ được nét truyền thống riêng như

ăn trầu, xăm mình, nhuộm răng, làm bánh chưng… Đồng thời giúp các emphát huy được tính sáng tạo, sở thích và năng lực của mình

Giúp các em phát hiện ra năng lực, tố chất và sở thích của bản thân, từ

đó xây dựng bản sắc, cá tính riêng của mình, đồng thời có được nhiều thông

tin liên quan tới học tập và công việc sẽ giúp các em biết lập kế hoạch và

chuẩn bị cho hướng đi tương lai của bản thân Ví dụ: Bài 20 Từ sau Trưng

Vương đến trước Lý Nam Đế (giữa thế kỉ I – giữa thế kỷ VII)”, học sinh pháthiện ra năng lực của mình là nhà biên kịch (viết kịch bản), hay có tố chất sắpxếp vai diễn, chuẩn bị đạo cụ, người dẫn chuyện Đồng thời cũng giúp các

em phát huy sở thích thuyết trình, năng khiếu hội họa Từ đó giúp các em lập

kế hoạch phát triển bản thân và chuẩn bị cho tương lai

Về kĩ năng

Tổ chức HĐTN góp phần phát triền khả năng quan sát, tìm tòi suy nghĩ,

và ngôn ngữ, đặc biệt là khả năng tư duy đến cao độ Trên cơ sở đó các em sẽnhớ lâu, hiểu sâu, hình thành các mối liên hệ của lịch sử: không gian với nhânvật, thời gian và không gian, lịch sử với địa lí… Ví dụ: Học sinh được thamquan dã ngoại tại di tích lịch sử đề thờ Hai Bà Trưng, Thành Cổ Loa… Quachuyến tham quan này học sinh sẽ hiểu sâu và nhớ lâu hơn kiến thức lịch sử,đặc biệt giúp các em liên hệ được thời gian và không gian, lịch sử và địa lí

Tổ chức HĐTN luôn luôn gắn liền với thực tiễn chính vì thế nó nâng caotính cộng đồng, tập thể, có thể coi đây là hoạt động đời thường có ý nghĩavượt ra khỏi phạm vi không gian lớp học Ví dụ: Chương trình trải nghiệm

thực tế “Tham quan miếu Đồng Cổ” địa chỉ ở ngõ 136 đường Cầu Diễn,

phường Minh Khai, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội Vì đây là chương trình trảinghiệm thực tế, học sinh được tham quan Truyền thuyết dân gian trong vùngcho biết: vào thời Hai Bà Trưng, các nghĩa sĩ Thanh Hoá trên đường ra HátMôn tụ nghĩa dưới cờ của Trưng Trắc, Trưng Nhị đã mang theo vị thần củađịa phương mình (Đan Nê, Yên Định, Thanh Hoá), khi qua Nguyên Xá, nơi

có không gian uy nghiêm, trang trọng nên họ đã lập đền thờ thần

Hình ảnh1.1 Học sinh trường Trung học cơ sở Minh Khai – Bắc Từ Liêm –

Hà Nội trải nghiệm di tích Miếu Đồng Cổ.

Hình ảnh 1.2 Học sinh lắng nghe lịch sử, nguồn gốc về

Di tích miếu Đồng Cổ

Về thái độ

Góp phần vào việc giáo dục tư tưởng, tình cảm cho học sinh Đó là lòngyêu quê hương, đất nước và con người, lòng biết ơn với những con người cócông trong sự nghiệp đấu tranh và bảo vệ tổ quốc Ví dụ: Chủ đề “Các nhânvật anh hùng lịch sử” từ nguồn cội đến giữa thế kỉ X Về thái độ: Tự hào vềcác anh hùng dân tộc có công lao trong lịch sử như Hai Bà Trưng, Bà Triệu,

Lý Bí, Ngô Quyền… Bồi dưỡng đời sống tình cảm phong phú, thái độ nhiệttình tham gia vào các hoạt động tập thể

Hình thành cho học sinh lòng tự tin, ý chí quyết tâm đạt kết quả cao tronghọc tập, lòng trung thực, tinh thần tập thể, ý thức giúp đỡ nhau trong học tập

Ví dụ: Các hoạt động trải nghiệm yêu cầu phải là việc theo nhóm Do đó sẽgiúp học sinh biết chia sẻ, hợp tác và giúp đỡ lẫn nhau trong học tập

Làm cơ sở thực tiễn để đối chiếu lí luận, đưa ra những hình thức tổchức học tập trải nghiệm trong chương trình Lịch sử THCS

1.2.1.2 Đối tượng khảo sát

Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, chúng tôi đã tiến hành phát phiếukhảo sát ý kiến cho 15 giáo viên dạy Lịch sử và 300 học sinh ở một số trườngTHCS như TH- THCS Hòa Bình – La Trobe – Hà Nội, THCS Minh Khai –Bắc Từ Liêm - Hà Nội, THCS Phú Diễn – Bắc Từ Liêm – Hà Nội, THCSNam Từ Liêm – Nam Từ Liêm – Hà Nội, THCS Nghĩa Tân

hỏi ý kiến

Số HS được hỏi ý kiến

1.2.1.3 Nội dung khảo sát

Về phía giáo viên, chúng tôi tập trung vào các vấn đề sau

- Quan niệm, nhận thức của giáo viên về tổ chức hoạt động trải nghiệmtrong chương trình Lịch sử THCS

- Vai trò, ý nghĩa, mục đích của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm trongchương trình môn Lịch sử ở THCS

- Tìm hiểu các hình thức tổ chức dạy học lịch sử nói chung và hình thức

tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm thường hay sử dụng trong giờdạy Lịch sử

- Tìm hiểu việc Thầy (cô) có thường xuyên tổ chức hoạt động học tậptrải nghiệm cho học sinh vào dạy học Lịch sử không

- Tìm hiểu những thuận lợi và khó khắn của giáo viên trong quá trình tổchức hoạt động học tập trải nghiệm trong dạy học Lịch sử, đồng thời cóthể đưa ra ý kiến đề xuất nhằm thực hiện việc tổ chức hoạt động trảinghiệm đạt hiệu quả tốt nhất.

Về phía HS, chúng tôi tập trung vào một số vấn đề sau:

- Thái độ, tinh thần học tập bộ môn Lịch sử của học sinh

- Nhận thức của học sinh về vai trò, ý nghĩa của hoạt động học tập trảinghiệm trong bộ môn Lịch sử

- Tìm hiểu mức độ hứng thú của học sinh với việc tổ chức hoạt động họctập trải nghiệm trong môn Lịch sử

- Những thuận lợi và khó khăn của học sinh khi học lịch sử theo hìnhthức tổ chức hoạt động trải nghiệm

Mặc dù ý thức được vai trò của hoạt động học tập trải nghiệm nhưngcác GV lại có quan niệm, nhận thức khác nhau về hoạt động trải nghiệm

Tỉ lệ nhỏ 1/15 (6.6%) quan niệm khái niệm hoạt động trải nghiệm trùngvới khái niệm hoạt động ngoại khóa

Có 3/15 (20%) thầy cô cho rằng là hình thức tổ cho học sinh tham giacác hoạt động tham gia các hoạt động tham quan dã ngoại

Một số khác 5/15 (chiếm 33%) quan niệm rằng đó là hoạt động ngoạikhóa sau giờ lên lớp, nhằm bổ sung hỗ trợ các hoạt động học tập trên lớp

Trong khi đó 8/15 (chiếm 53%) cho rằng đó là hình thức học tập họcsinh được trực tiếp trải nghiệm, tham gia vào các hoạt động.

Trong phạm vi nghiên cứu ccuar đề tài sẽ góp phần cung cấp hệ thống

lí luận về vấn đề này và là nguồn tài liệu thm khảo hữu ích cho các thầy cô

Quan niệm của HS với môn học:

Kết quả cho thấy phần lớn học sinh không yêu thích môn Lịch sử: Chỉ

có 92/250 HS tỏ ra yêu thích lịch sử (36,8%) Trong khi đó số học sinh tỏ rathờ ơ và không yêu thích môn học này là 158/250 HS chiếm (63,2%) Thựctrạng học sinh không yêu thích môn Lịch sử là do nhiều nguyên nhân khácnhau trong đó nguyên nhân quan trọng là do phương pháp giảng dạy của giáoviên

Tuy nhiên, đa phần học sinh đều đánh giá được tầm quan trọng của môn học

Có tới 178/250 (chiếm 71,2%) số học sinh được khảo sát cho rằng Lịch sử làmôn học quan trọng trong khi đó 12/250 (chiếm 4,8%) cho rằng đây là mônhọc không quan trọng Việc học sinh ý thức được tầm quan trọng của mônhọc là một trong những tín hiệu tích cực trong việc dạy và học môn Lịch sử ởtrường THCS hiện nay Từ thực tế học lịch sử là quan trọng nhưng không yêuthích môn học đã đặt ra cho mỗi GV cần nhận thức đúng đắn về yêu cầu đổimới phương pháp dạy học nâng cao chất lượng dạy và học sinh lịch sử hiệnnay

Ý kiến của GV và HS cùng tập trung vào các vấn đế: ý nghĩa của hoạtđộng học tập trải nghiệm giúp học sinh tạo biểu tượng lịch sử, bồi dường kiếnthức cho học sinh một cách chân thực, sâu sắc nhất Gắn những kiến thứctrong sách vở với thực tiễn, phát triển óc quan sát, ngôn ngữ, giáo dục tưtưởng tình cảm cho học sinh Có tới 12/15 (chiếm 80% ) GV đã thống nhấtcho rằng hoạt động trải nghiệm đem lại cả 3 ý nghĩa trên

Về mức độ cần thiết khi tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm tronghọc tập lịch sử thì kết quả thu được là 183/250 (chiếm 73,2%) HS đồng ý cần

thiết và chỉ có 15/250 (chiếm 6%) HS cho rằng không cần thiết Như vậy, HS

có nhận thức đúng về tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động học tập trảinghiểm trong dạy học lịch sử

- Về sự cần thiết của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học Lịch sử:

Không chỉ GV nhận thức được ý nghĩa của hoạt động trải nghiệm màbản thân mỗi HS cũng nhận thức được điều này Có 201/250 chiếm (80,8%)

HS được khảo sát đã đồng ý chọn 3 ý kiến trên Như vậy, đa số các em đều rấthứng thú, hiểu và nắm được vai trò, tầm quan trọng của hoạt động học tập trảinghiệm trong việc giúp HS khắc sâu kiến thức, vận dụng kiến thức học được

ở trên lớp vào cuộc sống, làm cho môn học trở nên nhẹ nhàng, hấp dẫn Tuynhiên cũng có một bộ phận học sinh không quan tâm hoặc cho là hoạt độngtrải nghiệm chỉ là được đi tham quan dã ngoại thực tế ngoài các giờ học sinhchính khóa mà không có tác dụng trong việc học tập Lịch sử của học sinh

Từ kết quả khảo sát cho thấy GV và HS đều nhận thức rõ tầm quantrọng và ý nghĩa của hoạt động học tập trải nghiệm Nếu được triển khai, ápdụng trong các giờ học Lịch sử chắc chắn sẽ tạo được sự hứng thú với họcsinh

Thực trạng vận dụng hoạt động học tập trải nghiệm trong dạy học lịch

sử ở trường THCS

Kết quả khảo sát cho thấy đa số các GV đều đã tổ chức cho HS học tậptrải nghiệm Có 2/15 (chiếm 13,3%) GV thường xuyên, 7/15 (chiếm 46,6%)thỉnh thoảng có sử dụng Nhưng cũng có tới 6/15 (chiếm 40%) GV hiếm khi

và chưa bao giờ tiến hành hoạt động học tập trải nghiệm cho học sinh trongdạy học lịch sử

Trong khi đó, điều tra ở học sinh cũng có kết quả 163/250 (chiếm 65,2

%) học sinh cho rằng thầy cô thỉnh thoảng có hướng dẫn có hướng dẫn họcsinh hoạt động học tập trải nghiệm, có 87/250 (chiếm 34,8%) số học sinh cho

rằng chưa được học như vậy Như vậy, tuy nhận thấy sự cần thiết của hoạtđộng học tập trải nghiệm trong dạy học lịch sửu nhưng không phải GV nàocũng thực hiện được Điều này bắt nguồn từ nguyên nhân căn bản là GV chưa

có những hiểu biết về hình thức tổ chức dạy học mới này

Đồng thời chúng tôi cũng tìm hiểu về những hình thức tổ chức hoạtđộng học tập trải nghiệm trong dạy học lịch sử Về phía GV, 7/15 (chiếm46,6%) GV thường xuyên tiến hành hoạt động trải nghiệm ở các di tích lịch

sử văn hóa, 30% trải nghiệ dưới hình thức đóng vai, chỉ có 5% GV cho họcsinh trải nghiệm ở các làng nghề Về phía HS, kết quat cũng tương tự nhưvậy, 83,2 % HS đã được GV cho học tập trải nghiệm ở các di tích lịch sử dướihình thức trò chơi

Kết quả này cho thấy, GV cũng chưa sử dụng đa dạng hình thức trảinghiệm cho HS, vẫn tập trung chủ yếu ở một số hình thức cơ bản

Tìm hiểu về những thuận lợi và khó khăn của HS khi học tập lịch sửdưới hình thức trải nghiệm là cơ sở để mỗi giáo viên nắm bắt tâm tư, nguyệnvọng của HS từ đó đưa ra những điều chỉnh hợp lí Phần lớn học sinh chorằng trải nghiệm trong học tập lịch sử sẽ làm cho các em phát huy hết khảnăng năng lực của bản thân, cảm thấy môn lịch sử hấp dẫn, thú vị, giúp chocác em dễ nhỡ kiến thức, hiểu sâu các sự kiện lịch sử Thấy được mối liên hệgiữa kiến thức sách vở với kiến thức thực tế

Những khó khăn mà các em gặp phải là mất nhiều thời gian cho việchọc tập môn học, có ít nhất nguồn tài liệu tham khảo và hình thức học tập nàycũng có nhiều điểm khác biệt với cách học truyền thống nên bước đầu có nhiều bỡngỡ

Trong khi đó, GV nhận thấy học tập trải nghiệm có những thuận lợi cơbản như học sinh hào hứng, tích cực đó là điều mà học sinh vốn không nhậnthấy ở môn học này trước đây GV cũng cho rằng khó khan chủ yếu là chưa