Giới thiệu một số loài sinh vật ngoại lai xâm hại ở Việt Nam 2011

Giới thiệu về các loài sinh vật ngoại lai xâm hại

Trang 3

MӨC LӨC

LӠI MӢ ĈҪU 4

1 VIRÚT GÂY BӊNH CHÙN NGӐN CHUӔI (Banana bunchy top virus-BBTV) 5

2 VI KHUҬN (Yersinia pestis) GÂY BӊNH DӎCH HҤCH Ӣ CHUӜT VÀ ĈӜNG VҰT 7

3 NҨM GÂY BӊNH THӔI Rӈ (Phytophthora cinnamomi ) 9

4 VIRÚT GÂY BӊNH CÚM GIA CҪM (Avian influenza virus) 11

5.ӔC BѬѪU VÀNG (Pomacea canaliculata) 13

6.ӔC BѬѪU VÀNG MIӊNG TRÒN (Pomacea bridgesii) 15

7.ӔC SÊN CHÂU PHI (Lissachatina (Achatina) fulica) 16

8 TÔM CÀNG ĈӒ (Cherax quadricarinatus ) 18

9 BӐ CÁNH CӬNG HҤI LÁ DӮA (Brontispa longissima) 19

10 SÂU RÓM THÔNG (Dendrolimus punctatus ) 21

11 CÁ RÔ PHI ĈEN (Oreochromis mossambicus) 23

12 CÁ Tǣ BÀ LӞN (Pterygoplichthys pardalis) 25

13 CÁ Tǣ BÀ (Hypostomus punctatus) 27

14 CÁ TRÊ PHI (Clarias gariepinus) 29

15 CÁ ĂN MUӚI (Gambusia affinis) 30

16 CÁ VѬӦC MIӊNG BÉ (Micropterus dolomieu) 32

17 CÁ VѬӦC MIӊNG RӜNG (Micropterus salmoides) 33

18 CÁ HӘ (Pygocentrus nattereri) 34

19 CÁ RÔ MO TRUNG QUӔC (Siniperca chuatsi) 35

20 RÙA TAI ĈӒ (Trachemys scripta subsp.elegans) 36

21 CÁ SҨU CU BA (Crocodylus rhombifer) 38

22 HҦI LY NAM MӺ (Myocastor coypus) 39

23 BÈO TÂY (Eichhornia crassipes) 40

24 CÂY CӬT LӦN (Ageratum conyzoides) 42

26 CӒ LÀO ĈӒ (Eupatorium adenophorum /Ageratina adenophora) 46

27 CÚC LIÊN CHI (Parthenium hysterophorus) 47

28 CÂY CÚC LEO (Mikania micrantha) 48

29 TRINH NӲ MÓC (Mimosa diplotricha) 50

30 CÂY MAI DѬѪNG (Mimosa pigra) 52

31 KEO GIҰU (Leucaena leucocephala) 54

32 CÂY NGǉ SҲC (Lantana camara) 56

33 CÂY TRÀM QUINQUENERVIA (Melaleuca quinquenervia) 58

Trang 6

&%LӋQSKiSSKzQJQJӯDNLӇPVRiW

Trang 8

Trang 10

Trang 12

Trang 14

Trang 15

Trang 16

Trang 17

D Phân bӕ ӣ ViӋt Nam

Ӕc Sên châu Phi phân bӕ rҧi rác tҥi mӝt sӕ tӍnh/thành phӕ trong cҧ nѭӟc nhѭng tұptrung chӫ yӃu tҥi các tӍnh ÿӗng bҵng sông Cӱu Long nhѭ TiӅn Giang, Vƭnh Long và rҧirác tҥi các tӍnh khác trong cҧ nѭӟc

E Thông tin ghi nhұn xâm hҥi trên thӃ giӟi

Loài ӕc Sên châu Phi ÿã ghi nhұn xâm hҥi tҥi các nѭӟc trên thӃ giӟi nhѭ ӣ châu Á (Bangladesh, Cămpuchia, Trung Quӕc, Ҩn Ĉӝ, Inÿônêxia, Nhұt Bҧn, Maldives, MiӃnĈiӋn, Philíppin, Singapore, Sri Lanka, Ĉài Loan, ViӋt Nam), châu Phi (Côte d’lvoire, Kenya, Mauritius, Réunion, Seychelles, Togo), châu Mӻ (Hoa KǤ [Hawai], Guadeloupe, Martinique, Ĉҧo Virgin cӫa Hoa KǤ, Braxin), châu Ĉҥi Dѭѫng (American Samoa, French Polynesia, Papua New Guinea, Samoa, Ĉҧo Solomon)

Trang 18

Trang 19

9 BӐ CÁNH CӬNG HҤI LÁ DӮA (Brontispa longissima)

Tên tiӃng ViӋt khác: Bӑ dӯa

A Nguӗn gӕc và ÿһc ÿiӇm hình thái

Nguӗn gӕc: Là loài bҧn ÿӏa cӫa Inÿônêxia, Papua New Guinea và Trung Quӕc (Quҧng

Ĉông)

Ĉһc ÿiӇm hình thái

Bӑ cánh cӭng hҥi lá dӯa có kích thѭӟc nhӓ, màu da cam và ÿen, dài khoҧng 10 mm rӝng khoҧng 4 mm Ĉҫu và râu ÿҫu màu ÿen, mҧnh lѭng ngӵc màu vàng nâu Con cái trѭӣng thành thѭӡng có kích thѭӟc lӟn hѫn con ÿӵc trѭӣng thành Trӭng có màu nâu, kích thѭӟc khoҧng 1,4 mm x 0,5 mm, sâu non dài 8 - 10 mm, nhӝng dài 9 - 10 mm, rӝng

2 mm

Lá non cӫa cây dӯa bӏ hҥi nhìn nhѭ cây bӏ cháy

Hình 16 Cây dӯa bӏ Bӑ cánh cӭng hҥi Hình 17 Vòng ÿӡi Bӑ cánh cӭng hҥi lá dӯa

(Ngu ӗn: Cͭc B̫o v͏ th͹c v̵t)

B Ĉһc ÿiӇm sinh thái và tác hҥi

Bӑ cánh cӭng hҥi lá dӯa thѭӡng sӕng trong môi trѭӡng có nhiӋt ÿӝ dao ÿӝng tӯ 24

- 28oC Loài này xuҩt hiӋn ӣ vùng ÿҩt nông nghiӋp, rӯng trӗng và ÿһc biӋt ѭa thích cây

hӑ dӯa dѭӟi 4 năm tuәi Sâu non và trѭӣng thành tұp trung gây hҥi chӫ yӃu ӣ lá non, nhӳng phҫn không bӏ che khuҩt Sâu non ăn lӟp biӇu bì và mô dұu cӫa lá dӯa non tҥothành nhӳng sӑc trên lá và chúng còn ăn cҧ ngӑn cây

Bӑ cánh cӭng hҥi lá dӯa xâm hҥi trong tҩt cҧ các giai ÿoҥn sinh trѭӣng cӫa cây, nhѭng cây con bӏ thiӋt hҥi nһng hѫn, còn các cây hѫn 10 năm tuәi có sӭc chӕng chӏu tӕtnên ít bӏ ҧnh hѭӣng Tác hҥi cӫa Bӑ cánh cӭng hҥi lá dӯa kӃt hӧp vӟi sӵ gây hҥi cӫa kiӃnvѭѫng và thiӃu nѭӟc trong mùa nҳng càng làm cho cây bӏ thiӋt hҥi trҫm trӑng Sӵ tҩncông liên tөc cӫa Bӑ cánh cӭng hҥi lá dӯa sӁ làm cho cây có hình thái tѫi tҧ, trái ít và rөng trái non

Trong nhӳng năm qua tҥi tӍnh BӃn Tre, ÿã có 5.352 hécta/51.560 hécta dӯa cӫatoàn tӍnh bӏ nhiӉm Bӑ cánh cӭng hҥi lá dӯa vӟi tӹ lӋ tӯ 15 - 20% Tҥi huyӋn TiӇu Cҫn,

Trang 20

Trang 23

Trang 28

Trang 29

Trang 31

Trang 32

Trang 34

Trang 37

Trang 38

Trang 39

Trang 40

23 BÈO TÂY (Eichhornia crassipes)

Tên tiӃng ViӋt khác: Bèo Lөc bình, Bèo Nhұt Bҧn

A Nguӗn gӕc và ÿһc ÿiӇm hình thái

Nguӗn gӕc: lѭu vӵc sông Amazon và Braxin

Ĉһc ÿiӇm hình thái

Bèo tây là loài thӵc vұt thӫy sinh, sӕng trôi nәi trên mһt nѭӟc, thѭӡng cao 0,5 m nhѭng tҥi mӝt sӕ nѫi nhѭ ӣ khu vӵc Ĉông Nam Á, Bèo tây có thӇ cao lên ÿӃn 1 m Bèo tây mӑc thành tӯng ÿám lӟn, nәi dày ÿһc trên mһt nѭӟc, cөm hoa thҷng ÿӭng, cao ÿӃn 50

cm, gӗm mӝt cөm duy nhҩt vӟi 4 - 25 bông (tӕi ÿa là 35 bông), thông thѭӡng là 8 - 15 bông Mӛi bông hoa cӫa Bèo tây có sáu cánh, màu xanh hoһc tím tӟi phӟt hӗng, các cánh hoa trên cùng có màu vàng, viӅn xanh Quҧ Bèo tây dҥng nang có thành mӓng, khi chín quҧ có thӇ có tӟi 450 hҥt, kích thѭӟc 1 x 4 mm

Hình 34 Hoa, lá và hӗ Bèo tây

B Ĉһc ÿiӇm sinh thái và tác hҥi

Bèo tây phát triӇn mҥnh ӣ các châu lөc trӯ châu Âu do ÿiӅu kiӋn khí hұu lҥnhkhông thích hӧp vӟi môi trѭӡng sӕng cӫa loài Bèo tây mӑc ӣ các hӗ nѭӟc nông, ÿҩtngұp nѭӟc, ÿҫm lҫy, sông, hӗ, ao, Bèo tây có thӇ tӗn tҥi, phát triӇn ӣ nhӳng nѫi có ÿiӅukiӋn dinh dѭӥng, pH, nhiӋt ÿӝ và nӗng ÿӝ các chҩt ÿӝc dao ÿӝng trong phҥm vi lӟn; phát triӇn mҥnh ӣ nhӳng nѫi giàu chҩt dinh dѭӥng, nhҩt là nitѫ, phӕtpho và kali Bèo tâykhông chӏu ÿѭӧc sѭѫng giá và nѭӟc mһn

Trang 41

Trang 43

Ngoài tác hҥi nhѭ vӯa nêu, cây cӭt lӧn còn có công dөng dѭӧc liӋu làm thuӕc chӳaviêm xoang mǊi dӏ ӭng, nҩu nѭӟc gӝi ÿҫu

C BiӋn pháp phòng ngӯa, kiӇm soát

BiӋn pháp phòng ngӯa, kiӇm soát cây cӭt lӧn bao gӗm: xӟi nhһt cӓ, phun thuӕc trӯ

cӓ tiӅn nҧy mҫm nhѭ simazine, atrazine, diuron, oxadiazon, oxyfluorfen, methazole hoһctinh dҫu tách chiӃt tӯ cây bҥch ÿàn

Cây cӭt lӧn phân bӕ rӝng rãi tҥi 63 tӍnh, thành phӕ cӫa ViӋt Nam

Cây cӭt lӧn ÿѭӧc ghi nhұn là loài ngoҥi lai xâm hҥi tҥi Ҩn Ĉӝ (Himalaya)

Trang 45

Áp dөng biӋn pháp thӫ công nhѭ cҳt, cuӕc và phѫi khô và ÿӕt; phun thuӕc trӯ cӓ có tácÿӝng chӑn lӑc ӣ nhӳng nѫi không có nhӳng loài cây cҫn bҧo vӋ

Cӓ Lào phân bӕ rӝng khҳp tҥi 63 tӍnh/thành phӕ cӫa ViӋt Nam

E Thông tin ghi xâm hҥi trên thӃ giӟi

Cӓ Lào ÿѭӧc ÿѭa vào danh mөc các loài ngoҥi lai xâm hҥi ӣ Nam Phi

Trang 49

Cây Cúc leo là loài cӓ dҥi khó diӋt trӯ do loài này có khҧ năng sinh sҧn rҩt mҥnhmӁ: sҧn sinh rҩt nhiӅu hҥt và khҧ năng tái sinh cao BiӋn pháp thích hӧp ÿѭӧc sӱ dөngnhiӅu là phun thuӕc diӋt cӓ nhѭ glyphosate Ngoài ra cǊng ÿã có nhӳng thӱ nghiӋm diӋtCúc leo bҵng các loài côn trùng gây hҥi nhѭ Liothrips mikaniae, Teleonemia sp., Acalitus sp

và nҩm gây bӋnh

Cây Cúc leo gһp nhiӅu tҥi các tӍnh vùng Ĉông Bҳc, Ĉҳk Lҳk, Bình Thuұn, Kiên Giang và Ĉӗng Nai

Cây Cúc leo ÿѭӧc ghi nhұn là loài ngoҥi lai xâm hҥi tҥi các nѭӟc châu Á nhѭMalaixia, Sri Lanka, Ҩn Ĉӝ

Trang 51

vӟi loҥi thuӕc diӋt cӓ có tính thҭm thҩu nhѭ là sodium arsenite, fluroxypyr và glyphosate

ӣ liӅu lѭӧng bình thѭӡng

Tҥi Bҳc Queensland thuӝc Úc, ÿã sӱ dөng tác nhân sinh hӑc nhѭ bӑ nhҧy

Heteropsylla spinulosa ÿӇ diӋt trӯ cây Trinh nӳ móc Vӟi sӕ lѭӧng ÿӫ lӟn, loài bӑ này sӁlàm quăn ÿҫu lá và ngӑn Trinh nӳ móc, dүn tӟi giҧm thiӇu tӕi ÿa sӵ ra hoa Nhӳng cây bӏ

bӑ nhҧy tҩn công cǊng trӣ nên ít gai hѫn và ÿӝng vұt ăn thӵc vұt sӁ dӉ ăn chúng hѫn.Mӝt loҥi nҩm Corynespora cassiicola gây bӋnh mӑc nӕt ӣ thân cǊng có tính ÿһc hiӋu diӋtchӃt cây Trinh nӳ móc

Trinh nӳ móc phân bӕ rӝng tҥi 63 tӍnh/thành phӕ cӫa ViӋt Nam

Cây Trinh nӳ móc ÿѭӧc ghi nhұn là sinh vұt ngoҥi lai xâm hҥi tҥi các nѭӟc nhѭ Ҩn

Ĉӝ, Úc

Trang 53

các loài thӵc vұt, làm mҩt nѫi sinh sӕng cӫa nhiӅu loài chim và bò sát, làm giҧm diӋn tích ÿӗng cӓ Cây Mai dѭѫng phát triӇn dày ÿһc hai bên bӡ sông, khe suӕi, trên các bãi cҥncӫa dòng sông, cҧn trӣ làm giҧm tӕc ÿӝ chҧy cӫa dòng nѭӟc và làm cҧn trӣ giao thông ÿѭӡng thӫy Ngoài ra, cây Mai dѭѫng còn xâm chiӃm ÿҩt canh tác gây khó khăn cho sҧnxuҩt nông nghiӋp

Áp dөng biӋn pháp phòng trӯ tәng hӧp cây Mai dѭѫng vӟi các hoҥt ÿӝng chӫ yӃunhѭ: nhә bӓ cây non, chһt ÿӕn cây lӟn và ÿӕt, làm ngұp nѭӟc khu vӵc cҫn diӋt trӯ cây Mai dѭѫng trong mӝt thӡi gian nhҩt ÿӏnh tùy theo loҥi hình khu vӵc bӏ xâm hҥi (Vѭӡnquӕc gia, lòng hӗ chӭa, khu bҧo tӗn hay ÿҩt canh tác nông nghiӋp) kӃt hӧp vӟi viӋc sӱdөng thuӕc trӯ cӓ thích hӧp nhѭ Roundup 480 EC, Ally 20DF

Cây Mai dѭѫng xâm nhұp vào ViӋt Nam tӯ nhӳng năm 1965, hiӋn nay ÿã tràn ngұp rӝng khҳp tҥi 63 tӍnh/thành phӕ cӫa ViӋt Nam

Cây Mai dѭѫng ÿѭӧc ghi nhұn là loài ngoҥi lai xâm hҥi tҥi Trung Quӕc, Thái Lan,

Úc, Lào

Trang 55

Tҥi mӝt sӕ nѫi, Keo giұu có thӇ mӑc thành rӯng cây bөi thuҫn loài lҩn át thay thӃrӯng cây bҧn ÿӏa và ÿe dӑa các loài ÿһc hӳu Mһc dù không gây tác ÿӝng rõ rӋt tӟi ÿadҥng sinh hӑc nhѭng các bөi cây này mӑc dày ÿһc có thӇ làm cҧn trӣ giao lѭu và kiӃm ăncӫa các loài ÿӝng vұt,

Khi Keo giұu ÿã thiӃt lұp ÿѭӧc quҫn thӇ thì rҩt khó có thӇ tiêu diӋt vì chúng có khҧnăng tái sinh mҥnh mӁ sau khi chһt, do vұy biӋn pháp tӓ ra có hӳu hiӋu là sau khi chһt bӓthân cây rӗi xӱ lý gӕc cây bҵng cách phun dҫu diesel hoһc hóa chҩt Hҥt Keo giұu có khҧnăng sӕng trong ÿҩt ÿӃn 20 năm nên cҫn có biӋn pháp xӱ lý thích hӧp

Cây Keo giұu phân bӕ rӝng khҳp trên cҧ nѭӟc nhѭng nhiӅu nhҩt tҥi các tӍnh vùng Nam Trung Bӝ nhѭ Khánh Hòa

Cây Keo giұu ÿѭӧc ghi nhұn là loài ngoҥi lai xâm hҥi ӣ hѫn 20 quӕc gia thuӝc vùng nhiӋt ÿӟi, trong ÿó có Úc

Trang 57

HiӋn nay, cây NgǊ sҳc là mӝt trong nhӳng loài cӓ dҥi nguy hҥi ÿӕi vӟi các hӋ sinh thái tӵ nhiên và hӋ sinh thái nông nghiӋp tҥi mӝt sӕ vùng nhiӋt ÿӟi châu Á, chúng mӑcthành thҧm dày ÿһc và lҩn át các loài khác Trong rӯng tái sinh cây NgǊ sҳc có thӇ trӣthành loài ѭu thӃ tҫng cây bөi, làm biӃn ÿәi diӉn thӃ sinh thái và suy giҧm ÿa dҥng sinh hӑc Ngoài ra, cây NgǊ sҳc còn tiӃt chҩt phytocyt ӭc chӃ các loài xung quanh, ÿe dӑatuyӋt chӫng mӝt sӕ loài thӵc vұt bҧn ÿӏa

Áp dөng biӋn pháp cҳt và nhә là thích hӧp vӟi diӋn tích nhӓ, ngoài ra khi cҫn có thӇ tiӃn hành ÿӕt trên nhӳng diӋn tích xâm hҥi lӟn

HiӋn ÿã phát hiӋn có khoҧng 40 tác nhân sinh hӑc và ÿã khҧo nghiӋm sӱ dөng ÿӇdiӋt trӯ cây NgǊ sҳc tҥi hѫn 33 quӕc gia nhѭng mӟi chӍ xác nhұn ÿѭӧc hiӋu quҧ sѫ bӝcӫa mӝt sӕ loài côn trùng nhѭ Teleonemia scrupulosa (Hemiptera), Octotoma

scabripennis (Coleoptera), Uroplata girardi (Coleoptera) và Ophiomyia lantanae

(Diptera)

Cây NgǊ sҳc xâm nhұp vào ViӋt Nam tӯ nhӳng năm 1970 và hiӋn nay ÿã lan rӝngtҥi khҳp mӑi miӅn ÿҩt nѭӟc

Cây NgǊ sҳc ÿѭӧc ghi nhұn là sinh vұt ngoҥi lai xâm hҥi tҥi các nѭӟc nhѭ Ҩn Ĉӝ,Kenya

Trang 59

Sӱ dөng các biӋn pháp cѫ hӑc ÿӇ chһt, loҥi bӓ cây Tràm Ngoài ra có thӇ áp dөngbiӋn pháp dùng lӱa, hoһc nѭӟc làm ngұp úng ÿӇ kiӇm soát hҥn chӃ sӵ bùng phát cӫa cây Tràm Quinquenervia

Sӱ dөng hiӋu quҧ nhҩt là các chҩt diӋt cây nhѭ hexazinone và tebuthiuron, ngoài ra

có thӇ dùng lѭӧng nhӓ glyphosate ÿӕi vӟi cây con và dùng imazapyr hoһc kӃt hӧp vӟiglysophate

Sӱ dөng tác nhân sinh hӑc có nguӗn gӕc tӯ Úc là bӑ Oxyops vitiosa và bӑ nhҧy

Boreioglycaspis melaleucae ÿӇ diӋt trӯ cây Tràm Quinquenervia

Cây Tràm Quinquenervia ÿѭӧc nhұp vào trӗng tҥi ViӋt Nam trong nhӳng năm 2000

và hiӋn nay gһp tҥi các tӍnh Long An và Kiên Giang

Tràm Quinquenervia ÿѭӧc ghi nhұn là loài ngoҥi lai xâm hҥi tҥi Florida, Hoa KǤ

Trang 60

DANH LӨC TÀI LIӊU THAM KHҦO CHÍNH

1 Bӝ TNMT, Cөc Bҧo vӋ môi trѭӡng, (2003), Kͽ y͇u H͡i th̫o Qu͙c gia v͉

qu̫n lý và phòng ngͳa các loài sinh v̵t l̩ xâm ḽn Hà N͡i.

2 Bӝ TNMT (2011), Thông t˱ s͙ 22/2011/TT-BTNMT cͯa B͡ tr˱ͧng B͡ Tài

nguyên và Môi tr˱ͥng quy ÿ͓nh tiêu chí xác ÿ͓nh loài ngo̩i lai xâm h̩i và ban hành Danh mͭc loài ngo̩i lai xâm h̩i. Hà N͡i.

3 Cѫ sӣ dӳ liӋu cӫa Chѭѫng trình sinh vұt ngoҥi lai xâm hҥi toàn cҫu

http://www.issg.org/database

4 Cѫ sӣ dӳ liӋu cӫa Trung tâm Sinh hӑc Nông nghiӋp quӕc tӃ

http://www.cabi.org/database

5 Cөc Bҧo vӋ môi trѭӡng (2002) Ĉánh giá tình tr̩ng du nh̵p các loài sinh v̵t

ngo̩i lai thͯy sinh ͧ Vi͏t Nam Báo cáo t͝ng hͫp ÿ͉ tài.

6 Cөc Bҧo vӋ môi trѭӡng, Hӝi Bҧo vӋ thiên nhiên và Môi trѭӡng ViӋt Nam

(2008) K ͽ y͇u H͡i th̫o b̫o t͛n ÿa d̩ng sinh h͕c dãy Tr˱ͥng S˯n Hà N͡i.

7. Cөc Bҧo vӋ thӵc vұt, Bӝ Nông nghiӋp và Phát triӇn nông thôn, Báo cáo tình

hình d͓ch h̩i trên m͡t s͙ cây tr͛ng chính trong năm 2010 và bi͏n pháp phòng trͳ,

Hà Nӝi ngày 18 tháng 03 năm 2011

8 Cөc Khai thác và Bҧo vӋ nguӗn lӧi thuӹ sҧn, Bӝ Nông nghiӋp và Phát triӇn

Nông thôn (2009), Át lát các loài ÿ͡ng v̵t thuͽ sinh ngo̩i lai t̩i Vi͏t Nam.

9 Ĉһng Ngӑc Thanh, Hӗ Thanh Hҧi, Dѭѫng Ngӑc Cѭӡng, 2003 Thành ph̯n loài ͙c nh͛i (Ampullariidae Gray,1824) ͧ Vi͏t Nam.T̩p chí Sinh h͕c 25(4):1-5.

10 Ĉӛ Huy Bích và cs (2006), Cây thu͙c và ÿ͡ng v̵t làm thu͙c ͧ Vi͏t Nam, Nxb KHKT.Hà N͡i.

11 Phҥm Hoàng Hӝ (2000), Cây c͗ Vi͏t Nam, Nxb Tr̓

12 QuyӃt ÿӏnh sӕ 3061/QĈ-BNN-KHCN ngày 15 tháng 10 năm 2007 cӫa Bӝtrѭӣng Bӝ Nông nghiӋp và Phát triӇn nông thôn vӅ "Quy trình phòng trͳ t͝ng hͫp

cây Trinh nͷ thân g͟ ͧ Vi͏t Nam" là tiӃn bӝ kӻ thuұt.

13 ViӋn Bҧo vӋ thӵc vұt, Bӝ Nông nghiӋp và Phát triӇn nông thôn, K͇t qu̫

ÿi͉u tra b͏nh h̩i cây tr͛ng ͧ Vi͏t Nam năm 1997-1998.

14 Trang thông tin ÿiӋn tӱ Cөc Thú Y, Bӝ Nông nghiӋp và Phát triӇn nông thôn

15 Trang thông tin ÿiӋn tӱ cӫa Tә chӭc Y tӃ thӃ giӟi Communicable Disease

Surveillance & Response (CSR), World Health Organization (WHO).

16 Anomynous (2001) The 100 of the world worst invasive ailien species IUCN Document

17 McNeely and others (2001) Global strategy of on imvasive ailien species GISP IUCN Document

Định dạng
Số trang	60
Dung lượng	24,51 MB