ĐỊNH tội DANH tội ĐÁNH bạc THEO LUẬT HÌNH sự VIỆT NAM từ THỰC TIỄN HUYỆN dầu TIẾNG, TỈNH BÌNH DƯƠNG

Do đó vấn đề ĐTD đối với loại tội phạm này, đánh giá đúng thực tiễn xét xử loại tội phạm này tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương trong thời gian qua 2014– 2018, trên cơ sở đó chỉ ra nhữ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HÀ NỘI, năm 2019

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khóa học và Luận văn Thạc sỹ của mình, trước hết em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám đốc, các Khoa, Phòng, thầy cô giáo của Học viện Khoa học Xã hội đã nhiệt tình truyền đạt những kiến thức quý báu cho em trong suốt quá trình học tập và hoàn thành Luận văn Thạc sỹ

Em xin trân trọng cảm ơn TS Huỳnh Văn Em – Người thầy hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ em hoàn thiện Luận văn này

HỌC VIÊN

NGUYỄN NGỌC HÀ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Huỳnh Văn Em Các số liệu, ví dụ trong Luận văn là hoàn toàn trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào Các thông tin và tài liệu trích dẫn trong Luận văn được ghi rõ nguồn gốc

NGƯỜI CAM ĐOAN

NGUYỄN NGỌC HÀ

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỊNH TỘI DANH TỘI ĐÁNH BẠC 5

1.1.Quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 2015 1.2 Khái niệm đặc điểm, ý nghĩa và điều kiện của hoạt động định tội danh đối với tội đánh bạc 15 1.3 Cơ sở của việc định tội danh đối với tội đánh bạc 21

Chương 2: THỰC TIỄN ĐỊNH TỘI DANH TỘI ĐÁNH BẠC TẠI HUYỆN DẦU TIẾNG, TỈNH BÌNH DƯƠNG 24

2.1.Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về định tội danh tội đánh bạc trên địa bàn huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương 24

Chương 3:YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ĐỊNH TỘI DANH ĐÚNG TỘI ĐÁNH BẠC 46

3.1 Yêu cầu định tội danh đúng đối với tội đánh bạc 46 3.2 Một số giải pháp đảm bảo định tội danh đúng đối với tội đánh bạc 55

KẾT LUẬN 62 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Tổng số vụ, số bị cáo đã xét xử về tội đánh bạc trên tổng số vụ án,

số bị cáo đưa ra xét xử trên địa bàn huyện Dầu Tiếng trong thời gian từ năm

2014 đến 2018 25 Bảng 2.2 Phân tích hình phạt được áp dụng đối với các bị cáo bị Tòa án xét

xử về tội danh đánh bạc từ thời gian 2014 đến 2018 26 Bảng 2.3 Phân tích đặc điểm nhân thân các bị cáo bị xét xử về tội đánh bạc27

số đó có tệ nạn cờ bạc Một trong những hiện tượng gây bức xúc trong xã hội hiện nay là các tội phạm về cờ bạc nói chung và tội đánh bạc Mặc dù trong những năm gần đây công tác phòng chống tội đánh bạc đã nhận được sự chú trọng hơn, nhưng thực tế diễn biến tội đánh bạc ngày càng tinh vi, phức tạp và xuất hiện những hình thức mới Vì vậy, nhiệm vụ cấp bách cho toàn hệ thống chính trị của nước ta là phải tăng cường công tác đấu tranh phòng chống, tiến tới đẩy lùi tội phạm đánh bạc ra khỏi đời sống xã hội Thực tiễn hoạt động đấu tranh phòng ngừa tội đánh bạc trong giai đoạn hiện nay luôn là mối quan tâm hàng đầu của các địa phương trên cả nước

Do đó vấn đề ĐTD đối với loại tội phạm này, đánh giá đúng thực tiễn xét xử loại tội phạm này tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương trong thời gian qua (2014– 2018), trên cơ sở đó chỉ ra những điểm còn tồn tại, hạn chế trong thực tiễn, lý luận và các nguyên nhân cơ bản, tìm giải pháp hoàn thiện trên phương diện lập pháp hình sự và giải pháp về mặt thực tiễn để góp phần phòng, chống tội phạm đánh bạc, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội có ý nghĩa chính trị - pháp lý và lý luận - thực tiễn quan trọng Đây còn là lý do để

học viên quyết định lựa chọn đề tài: “Định tội danh đối với tội đánh bạc theo Luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương” làm

luận văn thạc sĩ luật học

2

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Đã có nhiều công trình nghiên cứu về tội đánh bạc trong thời gian qua, được đề cập trong các giáo trình, bài viết công trình khoa học, sách tham khảo, bình luận trên các phương tiện thông tin Điển hình như các công trình

sau: "Giáo trình luật hình sự Việt Nam" (Phần các tội phạm) của Khoa Luật,

Đại học Quốc gia Hà Nội, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2003,

"Bình luận khoa học Bộ luật hình sự", PGS.TS Trần Minh Hưởng chủ biên,

Nxb Lao động, Hà Nội, 2009; đề tài cấp Bộ của Viện nghiên cứu Nhà nước và

pháp luật năm 2000 với nội dung "Những luận cứ khoa học cho các giải pháp phòng chống các tệ nạn xã hội ở nước ta"; "Những bất cập và một vài kiến nghị hoàn thiện đối với hướng dẫn áp dụng tội đánh bạc" của tác giả Thạc sĩ

Thái Chí Bình, Tòa án nhân dân thị xã Châu Đốc, tỉnh An Giang (http://toaan.gov.vn); v.v

Các công trình nêu trên trong góc độ nào đó đã đề cập đến các dấu hiệu của tội đánh bạc, tình hình đấu tranh, phòng chống trách nhiệm hình sự đối với loại tội này… tuy nhiên chưa có công trình nào độc lập, có hệ thống ở cấp

độ luận văn thạc sĩ dưới góc độ pháp lý hình sự và thực tiễn xét xử về tội đánh bạc trên một địa bàn cụ thể là địa bàn huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương

3 Mục đích, và nhiệm vụ của đề tài

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của luận văn là dựa trên cơ sở lý luận và qua thực tiễn đấu tranh phòng chống tội đánh bạc, nhằm đưa ra những giải pháp mang tính hệ thống làm cơ sở cho hoạt động ĐTD đối với loại tội phạm này, góp phần nâng cao hiệu quả trong phòng, chống tội phạm đánh bạc

Dựa cơ sở đó, luận văn chỉ ra trong công tác định tội danh còn tồn tại những vướng mắc, qua đó đưa ra những kiến nghị, giải pháp nhằm hoàn thiện

và nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự (BLHS) Việt

3

Nam hiện hành về tội đánh bạc

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn đúng như tên gọi của nó "Định tội danh tội đối với tội đánh bạc theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương"

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận pháp lý hình sự và thực tiễn xét xử tội đánh bạc trên địa bàn huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương, trong thời gian 05 năm từ năm 2014 đến năm 2018

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Cơ sở lý luận của luận văn là hệ thống quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng cộng sản Việt Nam về xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN; những luận điểm khoa học trong các công trình nghiên cứu, sách chuyên khảo và các bài viết trên các tạp chí trong nước, những thành tựu của các khoa học: triết học, tội phạm học, luật hình sự, tâm lý học, xã hội học,

5.2 Cơ sở thực tiễn

Cơ sở thực tiễn của luận văn là những bản án, quyết định của Tòa án về tội đánh bạc, các số liệu thống kê, báo cáo tổng kết ngành Tòa án nhân dân (TAND) huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương về tội đánh bạc

5.3 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được xây dựng trên cơ sở lý luận chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩa duy vật biện chứng mác-xít, quan điểm của Đảng và Nhà nước về xây dựng Nhà nước pháp quyền, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật, về chính sách hình sự, về vấn đề cải cách tư pháp Tác giả luận văn đã sử

4

dụng các phương pháp cụ thể và đặc thù của khoa học luật hình sự như: phương pháp phân tích và tổng hợp các số liệu từ thực tiễn huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương; phương pháp quy nạp; phương pháp diễn dịch; phương pháp so sánh, đối chiếu; phương pháp thông kê, để tổng hợp các luận chứng các vấn đề tương ứng và tri thức khoa học được nghiên cứu tổng hợp trong luận văn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Từ việc nội dung nghiên cứu và các biện pháp được đề xuất, có ý nghĩa quan trọng về cả lý luận và thực tiễn khi áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành từ thực tiễn xét xử tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương nói riêng và cả nước nói chung

Các cơ quan có thẩm quyền có thể nghiên cứu, xem xét áp dụng những giải pháp đề cập trong đề tài luận để áp dụng trong thực tiễn góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng ngừa tội phạm đánh bạc

Luận văn có thể là tài liệu tham khảo hữu trí cho cơ quan tiến hành tố tụng – nơi thực hiện áp dụng quy định về địa vị pháp lý của Thư ký tòa án theo pháp luật Tố tụng hình sự Việt Nam Ngoài ra, luận văn còn là tài liệu tham khảo cho các học viên, người nghiên cứu khác quan tâm đến đề tài

7 Cơ cấu của luận văn

Luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề chung về định tội danh đối với tội đánh bạc Chương 2: Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành về tội

đánh bạc và thực tiễn áp dụng tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương

Chương 3: Một số kiến nghị, giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng

cao hiệu quả của việc định tội danh đối với tội đánh bạc theo Luật hình sự Việt Nam

5

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỊNH TỘI DANH

ĐỐI VỚI TỘI ĐÁNH BẠC 1.1 Quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 2015

vi này hoặc hành vi quy định tại Điều 322 của Bộ luật này hoặc đã bị kết án

về tội này hoặc tội quy định tại Điều 322 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến

d) Tái phạm nguy hiểm

3 Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng."

Từ các quy định trên, tội đánh bạc được quy định trong Bộ luật Hình sự năm 2015 đã nới rộng hơn mức khởi điểm để truy cứu trách nhiệm hình sự so với quy định trong Bộ luật Hình sự năm 1999

6

* Khách thể của tội phạm: “Là các quan hệ xã hội được luật hình sự

bảo vệ và bị các hành vi phạm tội xâm hại đến, do đó khách thể của tội phạm chính là đối tượng bảo vệ của luật hình sự”

Hành vi phạm tội thể hiện ở hành vi đánh bạc, tức là hành vi sát phạt về kinh tế lẫn nhau (với mục đích được thua bằng tiền hoặc hiện vật) của nhiều người (từ hai người trở lên) dưới bất kỳ hình thức nào (như chơi lô đề, cá cược, xóc đĩa, đỏ đen, tá lả ) Hành vi của tội phạm tác động tiêu cực đến nếp sống văn minh, hủy hoại nhân cách của người phạm tội, gây thiệt hại về vật chất, tinh thần cho nhiều gia đình, cá nhân từ đó kéo theo sự phát sinh của nhiều loại tội phạm và tệ nạn xã hội khác

Mặt khách quan của tội phạm: “Là mặt bên ngoài của tội phạm, xâm

phạm đến khách thể được pháp luật hình sự Việt Nam bảo vệ, , có các dấu hiệu: hành vi nguy hiểm cho xã hội, hậu quả, mối quan hệ nhân quả giữa hành

vi và hậu quả, thời gian, địa điểm, phương pháp, công cụ phạm tội”

Hành vi khách quan của tội đánh bạc được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như bài tây, xóc đĩa, chơi số đề, cá độ bóng đá, cá độ đua ngựa, Hành vi tham gia trò chơi trái phép dưới bất kỳ hình thức nào được thua bằng tiền hay hiện vật là dấu hiệu pháp lý đầu tiên, quan trọng nhất của mặt khách quan Hành vi đánh bạc đã và đang được mở rộng hình thức, quy

mô và phạm vi hơn rất nhiều so với trước đây, đồng thời thủ đoạn phạm tội cũng rất tinh vi, phạm vi không chỉ gói gọn trong một địa phương mà thậm chí là kết nối nhiều tỉnh thành với nhau hoặc ra ngoài phạm vi lãnh thổ Việt Nam

Điều này cho thấy, việc các chủ thể tham gia vào các hoạt động trò chơi trái pháp luật thắng thua bằng các tài sản đặt cược là bản chất của hành vi phạm tội

Các dạng biểu hiện của hành vi đánh bạc rất đa đạng, không chỉ giới

7

hạn trong các hình thức như đánh bài, xóc đĩa mà còn các hình thức như đá

gà, cá độ bóng đá Nhìn chung, người đánh bạc có thể lựa chọn bất cứ hoạt động nào và có ý chí chủ quan biến nó thành trò chơi có dùng tài sản làm phương tiện thanh toán cho việc thắng thua, trừ hành vi của đua xe trái phép đồng thời tham gia cá cược được quy định tại Điều 266 BLHS 2015, sửa đổi

bổ sung năm 2017)

Kết quả của trò chơi phụ thuộc vào hoạt động của chủ thể như đánh xóc đĩa, cũng có thể phụ thuộc vào những đối tượng được lựa chọn như đá gà, đua chó Nhưng có thể xác định, điểm chung là việc thắng thua là có tính khách quan

Trường hợp trò chơi mà các cá nhân, tổ chức thực hiện có thể điều chỉnh được kết quả theo ý muốn thì hành vi này về bản chất không còn là một dạng trò chơi may rủi nữa mà là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản Tuy nhiên hành vi của các chủ thể không có sự gian dối hoặc không biết có sự gian dối

về kết quả vẫn được xác định là hành vi đánh bạc

Theo quy định tại khoản 1 Điều 321 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 thì phương tiện thanh toán cho việc thắng thua phải là tiền hoặc hiện vật Khi xác định giá trị tài sản dùng để đánh bạc cần lưu ý:

a) Trường hợp nhiều người cùng tham gia đánh bạc với nhau thì việc xác định giá trị tài sản để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với từng người đánh bạc là tổng số tài sản mà những người tham gia đánh bạc dùng để đánh bạc (được hướng dẫn tại khoản 3 Điều 1 Nghị quyết số 01/2010/NQ – HĐTP)

b) Trường hợp một người đánh bạc với nhiều người (như trường hợp chơi số đề) thì người đánh bạc với nhiều người phải chịu trách nhiệm hình sự

về tổng số tài sản mà họ và nhừng người đánh bạc khác dùng để đánh bạc; từng người tham gia đánh bạc với người này thì phải chịu trách nhiệm hình sự

Trong trường hợp trên, người phạm tội đánh bạc nếu thực hiện các hành vi đó có đủ yếu tố cấu thành các tội như cố ý gây thương tích, giết người,… thì không chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tội đánh bạcmà còn bị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm khác

* Mặt chủ quan của tội phạm: “Là trạng thái tâm lý của chủ thể tội

phạm thể hiện dưới hình thức lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội do mình thực hiện và đối với hậu quả của hành vi đã thực hiện”

Chủ thể của tội đánh bạc luôn chủ động lựa chọn việc đánh bạc, việc tham gia vào trò chơi trái phạm luật gây thiệt hại cho xã hội dù có đủ khả năng nhận thức và có sự lựa chọn để không thực hiện hành vi đó Tuy nhiên, dấu hiệu bắt buộc được mô tả trong cấu thành tội phạm, không phải là các dấu hiệu động cơ, mục đích phạm tội của tội đánh bạc

* Chủ thể của tội phạm: “Là người thực hiện hành vi được quy định

tại Điều 321 BLHS có năng lực TNHS, đạt độ tuổi chịu TNHS theo quy định của pháp luật hình sự”

Chủ thể của tội đánh bạc được xác định có năng lực trách nhiệm hình

sự ngay tại thời điểm người đó thực hiện hành vi phạm tội, ngay vào thời điểm đó, họ phải nhận thức được tính chất nguy hiểm cho xã hội mà hành vi của họ gây ra, đồng thời có khả năng điều chỉnh hành vi theo đúng quy định với pháp luật nhưng họ đã không lựa chọn Phải thõa mãn cả hai điều kiện trên thì mới có năng lực chịu trách nhiệm hình sự

9

Người đủ 16 tuổi trở lên mới phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm này căn cứ theo quy định tại Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017

1.1.2 So sánh tội đánh bạc với một số tội khác

So sánh tội đánh bạc với tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc

Tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc được quy định tại điều 322 Bộ luật hình sự Việt Nam 2015 như sau:

“1 Người nào tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc trái phép thuộc một trong các trường hợp sau, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Tổ chức, sử dụng địa điểm thuộc quyền sở hữu, quản lý của mình để cho 10 người đánh bạc trở lên trong cùng một lúc hoặc cho 02 chiếu bạc trở lên mà số tiền hoặc hiện vật dùng đánh bạc trị giá 5.000.000 đồng trở lên;

b) Tổng số tiền hoặc hiện vật dùng đánh bạc trong cùng 01 lần có giá trị 20.000.000 đồng trở lên;

c) Tổ chức nơi cầm cố tài sản cho người tham gia đánh bạc; lắp đặt trang thiết bị phục vụ cho việc đánh bạc; phân công người canh gác, người phục vụ, sắp đặt lối thoát khi bị vây bắt, sử dụng phương tiện để trợ giúp cho việc đánh bạc;

d) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc hành vi quy định tại Điều 321 của Bộ luật này hoặc đã bị kết án về tội này hoặc tội quy định tại Điều 321 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm

2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ

05 năm đến 10 năm:

a) Có tính chất chuyên nghiệp;

b) Thu lợi bất chính 50.000.000 đồng trở lên;

c) Tái phạm nguy hiểm

Tuy nhiên, hành vi tổ chức đánh bạc và hành vi gá bạc vẫn quy định trong cùng một điều luật Vì vậy, khi định tội danh phải tùy trường hợp mà định tội cho đúng

Về mặt khách thể: Đánh bạc, tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc đều là tệ nạn xã hội Cả hai tội, tội phạm đều xâm hại trật tự, nếp sống văn minh của xã hội

Về mặt chủ quan: Người thực hiện hành vi nhận thức được hành vi của mình, cố ý thực hiện Nhưng riêng ở tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc thường tội phạm thực hiện hành vi với mục đích vụ lợi Cả hai tội, tội phạm được thực hiện với lỗi cố ý

Về mặt khách quan:

+ Hành vi khách quan của tội tổ chức đánh bạc: Người tổ chức đánh bạc cũng có thể đồng thời là người đánh bạc Thể hiện qua các hành vi tụ tập,

rủ rê, lôi kéo,… giữa những người đánh bạc với nhau

+ Hành vi khách quan của tội gá bạc: Người gá bạc cũng có thể là người tổ chức đánh bạc, người đánh bạc Khi đó, người phạm tội bị truy cứu

về ba tội Hành vi dùng nhà ở hay thuê chổ để những người đánh bạc cùng đánh với nhau là hành vi khách quan của tội gá bạc

+ Hành vi khách quan của tội đánh bạc: Thể hiện qua việc đánh bạc trái

Khung hình phạt: Cũng như tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc hình phạt được chia làm hai khung và có thêm hình phạt bổ sung

+ Khung một: Ở tội đánh bạc, mức phạt là “cải tạo không giam giữ đến

03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm” Ở tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc, mức phạt là “phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng” hoặc

So sánh tội đánh bạc với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Lừa đảo chiếm đoạt tài sản (bị xác định là tội phạm) là hành vi chiếm đoạt tài sản của người khác bằng thủ đoạn gian dối để người khác tin tưởng, giao tài sản cho người phạm tội Như vậy, tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản

có điểm đặc trưng của là hành vi chiếm đoạt tài sản "bằng thủ đoạn gian dối"

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình

sự năm 2015 như sau:

12

“1- Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ; tài sản là kỷ vật, di vật, đồ thờ cúng có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần đối với người bị hại

2- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ

d) Tái phạm nguy hiểm;

đ) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;

e) Dùng thủ đoạn xảo quyệt;

g) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 1 Điều này

c) Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh

4- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ

12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:

a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên;

b) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 1 Điều này;

c) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp

5- Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.”

Về mặt chủ thể: Cả hai tội phạm đều do các chủ thể có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện, đạt độ tuổi theo luật định

Về mặt khách thể: Đối với tội đánh bạc, khách thể là xâm phạm trật tự

an toàn công cộng Còn đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, khách thể là xâm phạm quyển sở hữu đối với tài sản

Về mặt chủ quan: cả hai tội phạm đều thực hiện với lỗi cố ý Nhưng đối với tội đánh bạc được thực hiện nhằm mục đích thu lợi bất chính, còn tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được thực hiện với lỗi có ý nhằm mục đích vụ lợi

14

Về mặt khách quan: cả hai tội đều gây ra những hành vi nguy hiểm cho

xã hội Đối với tội đánh bạc, hành vi đánh bạc được biểu hiện dưới bất kỳ hình thức nào, trong đó bao gồm cả hình thức dùng thủ đoạn gian đối là đặc trưng của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Khung hình phạt: Đối với tội đánh bạc có hai khung và mức cao nhất là bảy năm tù còn đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có bốn khung và mức

cao nhất là “phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân” hình phạt bổ sung của tội đánh bạc là có thể bị “phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng”, còn đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có thể bị “phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng”, “cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản”

1.1.3 Một số điểm sửa đổi, bổ sung

Điều 321 Bộ luật Hình sự năm 2015 đã có những điểm mới so với quy định tại Điều 248 Bộ luật Hình sự năm 1999 như sau:

Khoản 1 Điều 321 đã nâng mức khởi điểm để truy cứu trách nhiệm hình sự về tội đánh bạc từ 2.000.000 đồng lên 5.000.000 đồng đối với người phạm tội lần đầu Đồng thời, thay vì quy định việc có thể lựa chọn giữa hai hình phạt chính là phạt tiền và phạt tù như quy định tại Điều 248 Bộ luật Hình

sự năm 1999 thì Điều 321 Bộ luật Hình sự năm 2015 đã bỏ đi hình phạt tiền

Theo đó, “người nào có hành vi đánh bạc trái phép dưới bất kỳ hình thức nào được thua bằng tiền hay hiện vật trị giá từ 5.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng, hoặc dưới 5.000.000 đồng mà đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này, hoặc hành vi tổ chức đánh bạc, gá bạc, hoặc đã bị kết

án về tội này hoặc tội đánh bạc, gá bạc, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm thì sẽ bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm” Bên cạnh đó, khung hình phạt tù đối với người phạm tội

15

này cũng đã tăng từ 03 tháng đến 03 năm lên 06 tháng đến 03 năm Như vậy, mức khởi điểm của hình phạt tù đã tăng từ 03 tháng đến 06 tháng theo quy định tại Bộ luật Hình sự năm 2015

Khoản 2 Điều 248 Bộ luật Hình sự năm 2015 cũng đã nâng mức khởi điểm của khung hình phạt tù từ 02 năm lên 03 năm; và vẫn giữ nguyên mức phạt tù cao nhất trong khung hình phạt là 07 năm

Hình phạt bổ sung được quy định tại khoản 3 đều là hình phạt tiền, tuy

nhiên, quy định tại Điều 321 đã tăng mức hình phạt tiền từ "3.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng” lên “10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng”

Từ tổng quan so sánh, có thể thấy rằng các quy định tội đánh bạc trong

bộ luật Hình sự năm 2015 đã nới rộng hơn mức khởi điểm để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội lần đầu, nhưng mức phạt đối với người này lại tăng nặng hơn so với bộ luật hình sự năm 1999

2.1 Khái niệm đặc điểm, ý nghĩa và điều kiện của hoạt động định tội danh đối với tội đánh bạc

2.1.1 Khái niệm định tội danh

ĐTD nhằm tìm ra bản chất thật sự của hành vi phạm tội, từ đó áp dụng đúng điều luật, đúng khung hình phạt đối với người phạm tội và được các cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện từ giai đoạn tiền khởi tố cho đến giai đoạn xét xử phúc thẩm, thậm trí có thể xảy ra cả trong trường hợp tái thẩm, giám đốc thẩm nếu có căn cứ…

Quan điểm thứ nhất cho rằng: “ĐTD là một quá trình nhận thức lý luận

có tính logic, đồng thời là một trong những dạng của hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự, cũng như pháp luật tố tụng hình sự và được tiến hành bằng cách – trên cơ sở các chứng cứ, các tài liệu thu thập được và các tình tiết thực tế của vụ án hình sự đối chiếu, so sánh và kiểm tra để xác định sự phù hợp giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện

bộ luật hình sự hay nói cách khác đây là quá trình xác định tên gọi cho hành

vi nguy hiểm đã thực hiện" [21, tr 9]

Quan điểm thứ tư cho rằng: “ĐTD là việc xác nhận về mặt pháp lý sự phù hợp đồng nhất giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội cụ thể

đã được thực hiện với các yếu tố cấu thành tội phạm cụ thể tương ứng được quy định trong BLHS Nói cách khác định tội là việc xác định một hành vi cụ thể đã thực hiện thỏa mãn đầy đủ các dấu hiệu của tội nào trong số các tội phạm được quy định trong BLHS” và “ĐTD là một quá trình logic nhất định,

là hoạt động tư duy do người tiến hành tố tụng thực hiện Nó đồng thời cũng là một trong những hình thức hoạt động về mặt pháp lý, thể hiện sự đánh giá về mặt pháp lý đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội đang được kiểm tra, xác định trong mối tương quan với các quy phạm pháp luật hình sự” [32, tr.7 – 8]

Qua các khái niệm về ĐTD đã nêu, bằng những cách diễn đạt khác nhau nhưng các tác giả đã phản ánh được ba yếu tố cần thiết của hoạt động ĐTD, đó là: Yếu tố về chủ thể của hoạt động ĐTD, yếu tố về đối chiếu và yếu

tố về việc nhận thức (đánh giá, phân tích) đối với hành vi phạm tội, so sánh quy định pháp luật hình sự với kết quả nhận thức Bên cạnh việc đưa ra đưa ra

17

những hình thức (dạng) của ĐTD, các tác giả nêu trên còn đưa ra khái niệm ĐTD, nhằm phân biệt hoạt động ĐTD nào chỉ mang tính tham khảo, không phát sinh tính pháp lý, còn hoạt động ĐTD nào đó có giá trị pháp lý được pháp luật đảm bảo thi hành án (mang tính cưỡng chế bắt buộc), đó là hai hình thức ĐTD với những đặc điểm về chủ thể và hậu quả pháp lý như sau:

- Một là, ĐTD chính thức: Do các cơ quan tiến hành tố tụng và cơ quan khác có thẩm quyền thực hiện, nhằm giải quyết các vụ án cụ thể Hình thức này được bảo đảm thực hiện và có giá trị pháp lý

- Hai là, ĐTD không chính thức: Do các cơ quan, tổ chức, báo chí luật

sư, luật gia, cán bộ nghiên cứu khoa học… thực hiện, nhằm nêu lên những quan điểm cá nhân về một hành vi có dấu hiệu tội phạm

Trong BLHS năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017, tại Điều 321 có tên gọi là “ Tội đánh bạc” Như vậy trên cơ sở lý luận về ĐTD, căn cứ theo quy định tại Điều 321 của BLHS và các dấu hiệu đặc trưng cấu thành tội đánh bạc,

như sau: “ĐTD tội đánh bạc là hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án) hoặc các cơ quan khác có thẩm quyền theo quy định của BLTTHS, nhằm xem xét đánh giá, phân tích một hành vi phạm tội có thỏa mãn những dấu hiệu của tội đánh bạc hay không, nếu đúng thì nó thuộc điểm, khoản nào của Điều 321 BLHS”

2.1.2 Các đặc điểm của hoạt động định tội danh

Thứ nhất: Xác định xem các dấu hiệu của CTTP tội đánh bạc có được

thỏa mãn bởi các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện hay không? Những hành vi nguy hiểm cho xã hội cụ thể đã xảy ra sẽ được đánh giá nhất định dựa vào các cơ sở được đưa ra

Thứ hai, định tội danh tội đánh tội đánh bạc là hoạt động thực tiễn pháp

lý của các các cơ quan Điều tra, truy tố, xét xử (cơ quan tư pháp hình sự) – để lựa chọn đúng các quy phạm pháp luật hình sự, cụ thể hóa các quy định của

18

Pháp luật, nhằm áp dụng đối với hành vi đánh bạc được thực hiện

Thứ ba, hoạt động đối chiếu sự phù hợp giữa các dấu hiệu pháp lý của

cấu thành tội phạm được quy định tại Điều 321 BLHS với các dấu hiệu thực

tế của cấu thành tội phạm chính là ĐTD tội đánh bạc

1.1.3 Điều kiện của hoạt động định tội danh đối với tội đánh bạc

Thứ nhất: Năng lực chuyên môn của người ĐTD: Một trong những

điều kiện quan trọng hàng đầu đảm bảo cho việc ĐTD được đúng chính là năng lực chuyên môn của người ĐTD Đây là cái gốc, là điều kiện có tính chất nền tảng, mà người ĐTD phải có năng lực chuyên môn sẽ đảm bảo cho người ĐTD khi tiến hành hoạt động này có đủ sự tự tin cần thiết trong hoạt động nghề nghiệp của mình Để có năng lực chuyên môn vững vàng, trước hết người ĐTD cần phải là người được đào tạo về cơ bản (phải có bằng đại học Luật hoặc tương đương trở lên) Đồng thời, họ không chỉ là người nắm chắc kiến thức được giảng dạy ở trường đại học mà còn phải tham gia các đợt tập huấn chuyên môn, thường xuyên cập nhật văn bản pháp luật mới, chịu khó lắng nghe, học hỏi kinh nghiệm của những thế hệ đi trước, ngoài ra còn phải

có tính quyết đoán, thận trọng trong công tác Trong thực tế, các vụ án xảy ra rất đa dạng, phức tạp, đòi hỏi ở người ĐTD phải có kỹ năng và trình độ đảm bảo thực hiện ĐTD một cách chính xác và công minh Ở tội Đánh bạc có tính

đa dạng, các hình thức biểu hiện của hành vi đánh bạc thường bao gồm: Xóc đĩa, tá lả, sâm, chắn, liêng, cá độ, bán độ, lợi dụng kết quả xổ số kiến thiết (đánh lô đề), …

Yếu tố có ảnh hưởng rất lớn đến việc ĐTD là năng lực chuyên Người ĐTD cho dù có đạo đức tốt, tinh thần nhiệt tình công tác nhưng nếu không có chuyên môn vững vàng thì khó có thể làm tốt công tác của mình được (trong hoạt động ĐTD) và trong quan hệ công tác với cấp trên, đồng nghiệp, họ khó

có thể là người độc lập, có chính kiến riêng trong hoạt động nghề nghiệp của

19

mình Như vậy, chỉ khi có năng lực chuyên môn vững vàng thì người ĐTD mới có thể đánh giá bộ các tình tiết vụ án thông qua chác chứng cứ xác thực, cân nhắc, đối chiếu các hành vi đã thực hiện với các quy định của BLHS từ đó đưa ra kết luận ĐTD Và như chúng ta đã biết ĐTD là hoạt tư duy có tính logic chặt chẽ nhưng đồng thời đây cũng là hoạt động trí tuệ có tính sáng tạo Người ĐTD phải biết vận dụng pháp luật hình sự một cách đúng đắn, nhưng linh hoạt chứ không phải rập khuôn máy móc Chỉ trên cơ sở có kiến thức chuyên môn vững vàng, độc lập, sáng tạo trong hoạt động nghề nghiệp, người ĐTD mới có thể độc lập trong quan điểm và dám bảo vệ quan điểm của mình, không bị chi phối bởi những quan điểm của cấp trên hay của đồng nghiệp Đồng thời ý thức cầu thị, ham học hỏi, sự vươn lên trong hoạt động nghề nghiệp cũng là phẩm chất cần học hỏi đối với năng lực chuyên môn của người ĐTD Đời sống xã hội nước ta biến đổi không ngừng dẫn tới các văn bản pháp luật cũng thường xuyên được sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với thực

tế Việc người ĐTD cập nhật văn bản pháp luật thường xuyên theo những lần sửa đổi bổ xung giúp cho người ĐTD đánh giá được tính chất mức độ phạm tội của hành vi từ đó giúp cho việc ĐTD được đúng đắn Riêng với đội ngũ Hội thẩm nhân dân cần thiết phải lựa chọn những người có trình độ, những người làm công tác liên quan đến pháp luật như Cán bộ Điều tra đã về hưu, cán bộ trong ngành tư pháp về hưu, giáo viên dạy Luật,…

Thứ hai: Để việc ĐTD được đúng đắn một trong những điều kiện quan

trọng hàng đầu cần phải có là đạo đức nghề nghiệp của người ĐTD Nếu như đạo đức nghề nghiệp là điều kiện đủ thì năng lực chuyên môn là điều kiện cần thiết Hai điều kiện này hỗ trợ nhau, bổ sung cho nhau giúp cho người ĐTD

có thể ĐTD đúng Người ĐTD là người nhân danh Nhà nước để xác định một người là có tội hay không có tội Người ĐTD phải là người có bản lĩnh, dũng cảm, thực sự là người chiến sỹ tiên phong trong mặt trận chống tiêu cực bảo

20

vệ công bằng xã hội Trên cơ sở năng lực chuyên môn vững vàng người ĐTD trước hết phải là người tuân thủ Pháp luật cũng như trong việc gương mẫu chấp hành pháp luật, là người có trách nhiệm và lương tâm trong hoạt động nghề nghiệp, là người chiến sỹ kiên cường, dũng cảm trên mặt trận phòng chống tội phạm, bảo về công bằng, xã hội, đồng thời họ còn có thái độ làm việc thật khách quan, vô tư trong công việc nhằm bảo vệ công lý Hiện nay, ở loại tội Đánh bạc nhóm các đối tượng thuộc loại tội này đa dạng đủ mọi thành phần xã hội từ những người đứng trong hàng ngũ Đảng thuộc cơ quan Nhà nước, Doanh nghiệp, cán bộ có vị trí chức vụ cao nên việc sẵn sàng bỏ rất nhiều tiền để hối lộ CQĐT nhằm thoát tội, thì đòi hỏi người ĐTD phải có có lương tâm nghề nghiệp, một lập trường vững vàng, có thái độ làm việc khách quan Hay tội Đánh bạc thường bắt quả tang, số tiền trên chiếu bạc sẽ là mức giới hạn cho việc truy cứu trách nhiệm hình sự, nhiều trường hợp sẽ dừng lại

ở việc truy tố ở điều khoản thấp nhất mà đáng lẽ ra phải ở điều khoản với mức hình phạt nặng hơn, hoặc số tiền đánh bạc của các con bạc lớn hơn rất nhiều

so với mức đủ để xử lý hình sự thì cán bộ điều tra bỏ ngoài biên bản quả tang thu giữ tang vật chỉ để dừng lại ở mức xử phạt hành chính đối với các đối tượng Thái độ làm việc khách quan vô tư là yếu tố đảm bảo và cần thiết cho việc ĐTD nhất là đối với tội Đánh bạc Hơn nữa, quá trình ĐTD trong quá trình xét xử, thái độ bao che cần phải được loại bỏ Có một thực tế trong quá trình xét xử tội Đánh bạc, do nhận thức của con bạc cho rằng đây là loại tội ít nghiêm trọng, xảy ra là bình thường nên các bị cáo đứng trước vành móng ngựa có thái độ cợt nhả, rất coi thường, vì biết trước có sự ưu ái từ Thẩm phán (do có tiêu cực) điều này gây phản cảm cho người tham dự phiên tòa, làm mất đi tính chất trang nghiêm của Hội đồng xét xử Nên vấn đề quan trọng là người ĐTD phải có thái độ nghiêm túc trong mọi hoàn cảnh, đúng mực và quá trình xác định một hành vi có phạm tội không tội đó là tội gì phải đúng

21

theo quy định của Pháp luật Có như vậy mới đủ sức thuyết phục, mang tính răn đe, giúp cho người phạm tội thấy rõ sự sai trái của minh từ đó tự giác chấp hành bản án, chấp hành pháp luật Đồng thời tăng cường công tác đấu tranh phòng chống tội phạm nhất là loại tội Đánh bạc đang có chiều hướng biến tướng dưới mọi hình thức và ngày càng gia tăng

Thứ ba: Hệ thống Pháp luật hình sự hoàn chỉnh: Những nhân tố vô

cùng quan trọng để đảm bảo cho hoạt động ĐTD đúng là năng lực chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp Tuy nhiên, cần phải có điều kiện tốt để người ĐTD phát huy được năng lực chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp của mình Qua các lần sửa đổi bổ sung cho thấy sự thiếu xót, hạn chế cũng như vướng mắc trong việc áp dụng của nhà làm luật cũng người áp dụng pháp luật, mà ở đây là người ĐTD

1.1 Cơ sở của việc định tội danh đối với tội đánh bạc

1.2.1 Cơ sở pháp lý

* Bộ luật hình sự – cơ sở pháp lý trực tiếp của việc ĐTD nói chung và Điều 321 là cơ sở pháp lý trực tiếp của việc ĐTD đối với tội đánh bạc nói riêng Như vậy, việc ĐTD phụ thuộc vào cơ sở pháp lý của BLHS và có sự

ảnh hưởng quyết định và quan trọng nhất Sự khẳng định như vậy là vì có những lý do đứng đắn như sau:

Từ những quy định tại Điều 321 BLHS, thực hiện so sánh, kiểm tra, đối chiếu với thực tiễn nhằm xác định các dấu hiệu của hành vi đánh bạc có phù hợp với điều luật hay không

Trong quá trình ĐTD và quyết định hình phạt cũng như thực tiễn đấu tranh phòng và chống tội phạm nói chung thì BLHS năm 2015 được coi là nguồn trực tiếp và duy nhất hiện nay

BLHS bao gồm hệ thống các nhóm qui phạm pháp luật được nhà làm luật sắp xếp thành hai phần, Phần chung và Phần các tội phạm, mà những

22

người có thẩm quyền tiến hành việc ĐTD đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện trong thực tế khách quan phải đồng thời dựa vào cả hai nhóm qui phạm PLHS này do hai nhóm qui phạm PLHS này có mối liên quan chặt chẽ, thống nhất và hữu cơ với nhau trong quá trình ĐTD

Trong quá trình ĐTD nếu các quy phạm PLHS tại Phần các tội phạm quy định TNHS đối với tội phạm tương ứng giúp cho chúng ta xác định sự giống nhau của các dấu hiệu của một hành vi nguy hiểm cho xã hội cụ thể được thực hiện, thì các quy phạm PLHS tại Phần chung về lỗi, các giai đoạn thực hiện tội phạm, đồng phạm, v.v giúp cho chúng ta nhận biết được một cách nhanh chóng và chính xác các dấu hiệu của CTTP cụ thể (CTTP cơ bản, CTTP tăng nặng, CTTP đặc biệt tăng nặng hay CTTP giảm nhẹ) của tội phạm tương ứng đó

* Bộ luật tố tụng hình sự – cơ sở pháp lý gián tiếp của việc ĐTD

Trong việc ĐTD thì các quy phạm PLTTHS có ý nghĩa gián tiếp (bổ trợ), nhưng chúng có ý nghĩa pháp lý quan trọng đối với việc bảo vệ tự do và các quyền của công dân trong lĩnh vực tư pháp hình sự Khi hiểu theo nghĩa rộng, vai trò là cơ sở pháp lý duy nhất trực tiếp (về nội dung) là các quy phạm BLHS, thì cơ sở pháp lý gián tiếp (về hình thức) là các quy phạm PLTTHS cũng không kém quan trọng

1.2.2 Cơ sở khoa học

Trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam hiện nay để

có đầy đủ căn cứ xác đáng và đảm bảo sức thuyết phục trong việc khẳng định

cho luận điểm đúng đắn rằng: CTTP là cơ sở khoa học của việc ĐTD Việc

nghiên cứu những vấn đề về CTTP, chính vì thế, có ý nghĩa pháp lý hình sự rất quan trọng đối với quá trình ĐTD, vì ĐTD chính xác tức là xác định đúng

sự phù hợp giữa các dấu hiệu của một hành vi nguy hiểm cho xã hội nhất định

nào đó được thực hiện với các dấu hiệu của CTTP tương ứng – các dấu hiệu

23

được quy định tại một quy phạm PLHS cụ thể của Phần các tội phạm BLHS

Yếu tố của CTTP có thể được định nghĩa là bộ phận hợp thành của cấu trúc trong cấu thành ấy và bao gồm một nhóm các dấu hiệu tương ứng với các

phương diện (các mặt) của hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự cấm

(tức là hành vi bị nhà làm luật coi là tội phạm) Quan điểm truyền thống được thừa nhận chung trong khoa học luật hình sự là: CTTP có bốn yếu tố – chủ thể (1), mặt khách quan (2), khách thể (3) và mặt chủ quan (4) của tội phạm

24

Chương 2 QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ TỘI ĐÁNH BẠC VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG ĐỐI VỚI ĐỊNH TỘI DANH TỘI ĐÁNH BẠC TẠI HUYỆN DẦU TIẾNG,

TỈNH BÌNH DƯƠNG 2.1 Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về định tội danh tội đánh bạc trên địa bàn huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương

2.1.1 Thực tiễn định tội danh tội đánh bạc

Con người từ khi sinh ra và lớn lên đã gắn liền với xã hội, xã hội thay đổi thì cũng kéo theo sự thay đổi của con người để thích nghi và phù hợp với môi trường sống Từ khi Việt Nam ta hội nhập nền kinh tế toàn cầu đã có nhiều bước tiến mới trong sự phát triển của đất nước, điều đó cũng đòi hỏi nước ta từ một nước nông nghiệp, lạc hậu cần phải thay đổi cơ chế, chính sách phù hợp để trở thành một nước công nghiệp, hiện đại và phát triển Sự phát triển của kinh tế - xã hội cũng đã kéo theo những mặt tiêu cực trong cuộc sống, cạnh tranh không công bằng, bất bình đẳng giàu nghèo và nạn thất nghiệp xảy ra ngày càng nhiều chính điều đó đã làm nảy sinh nhiều vấn đề trong xã hội với các thể loại tệ nạn nguy hiểm khác nhau, trong đó phải kể đến là tệ nạn cờ bạc nói chung và tội đánh bạc nói riêng Hoạt động đánh bạc diễn biến phức tạp, và ngày càng tinh vi, nhằm tránh sự điều tra, truy quét của lực lượng chức năng Một trong những công cụ sắc bén, hữu hiệu là các quy định của BLHS về tội đánh bạc được áp dụng trong điều tra truy tố, xét xử nhằm đấu tranh phòng chống tội phạm này Công tác đấu tranh phòng, chống tội đánh bạc thực sự được chú trọng và ngày càng nâng cao

Tội đánh bạc trên địa bàn huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương diễn biến

25

ngày càng phức tạp Trong thời gian qua các cơ quan có thẩm quyền trên địa bàn huyện với nổ lực rất lớn trong công tác đấu tranh phòng chống loại tội phạm này Các cơ quan có thẩm quyền đã kịp thời xử lý nhiều vụ đánh bạc với quy mô lớn, thủ đoạn tinh vi, nhằm bảo đảm sự công minh, xét xử đúng người đúng tội, đúng pháp luật, tránh trường hợp oan sa, bỏ lọt tội phạm, qua

đó góp phần giữ vững ổn định tình hình kinh tế, chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn

* Phân tích số liệu thực tiễn xét xử trên địa bàn huyện Dầu Tiếng trong thời gian 04 năm từ (2014 đến 2018)

Bảng 2.1 Tổng số vụ, số bị cáo đã xét xử về tội đánh bạc trên tổng

số vụ án, số bị cáo đưa ra xét xử trên địa bàn huyện Dầu Tiếng trong thời gian từ năm 2014 đến 2018

Tổng số vụ

án được đưa

ra xét xử theo Điều

321

Tổng số bị cáo được đưa ra xét

xử theo Điều

321

Tỷ lệ I và III

Trên địa bàn huyện Dầu Tiếng số lượng án về Đánh bạc trong 05 năm (2014 – 2018) chiếm 11,1%, trong đó số bị cáo chiếm 27,6% Đối với loại tội này số lượng bị cáo phạm tội trong một vụ án thường nhiều hơn so với các loại tội phạm khác Trong đó, số vụ án cũng như số lượng bị cáo tham gia xảy

ra nhiều nhất đặc biệt là vào năm 2014 với số vụ án đánh bạc 12 vụ chiếm 9,8% , với số lượng bị cáo đưa ra xét xử 91 chiếm 28,8% Thấp nhất là năm

2015 với số vụ án đánh bạc 9 vụ chiếm 6,9%, với số lượng bị cáo đưa ra xét

xử 45 chiếm 17,6%

Về số các bị cáo được đưa ra xét xử về tội đánh bạc năm 2015 chiếm tỷ

lệ 17,6% số các bị cáo được đưa ra xét xử Năm 2016 con số các bị cáo tăng đột biến chiếm tỷ lệ 29,1%, một con số khá cao về tình trạng số lượng bị cáo phạm tội đối với nhóm tội này Đến năm 2017 tỷ lệ số bị cáo tiếp tục tăng lên mức 38,6% và đến năm 2018 con số bị cáo được đưa ra xét xử về tội Đánh bạc chiếm đến 56,2%

Bảng 2.2 Phân tích hình phạt được áp dụng đối với các bị cáo bị Tòa án xét xử về tội danh đánh bạc từ thời gian 2014 đến 2018

Năm Cảnh cáo Phạt tiền Cải tạo không

giam giữ Treo Giam

Bảng 2.3 Phân tích đặc điểm nhân thân các bị cáo bị xét xử về tội đánh bạc

28

tượng này

Nghiên cứu cho thấy, trong thời gian qua công tác xét xử của Tòa án nhân dân huyện Dầu Tiếng đã kịp thời, nghiêm minh, đúng người, đúng tội đúng pháp luật, tránh oan sai bỏ lọt tội phạm

Ví dụ 1: Tại bản án hình sự số 40/2017/HSST ngày 14/8/2017 của Tòa

án nhân dân huyện D Nội dung vụ án như sau: Vào khoảng 15 giờ 30 phút ngày 09/3/2017, Công an huyện D phối hợp cùng công an xã T, huyện D bắt quả tang tại nhà Lê Thị Kim A ở ấp C, xã T, huyện D 07 đối tượng gồm: Phạm Thị P, Nguyễn Thanh T, Cao Văn T, Nguyễn Văn V, Ngô Văn S, Nguyễn Thị Thu S, Lê Thị Bạch Y đang đánh bạc thắng thua bằng tiền dưới hình thức binh sập xám, nhiều người chơi với nhau, làm cái xoay vòng Các đối tượng sử dụng bài tây 52 lá, chia đều cho 4 tụ bài Đến lúc bị bắt các đối tượng chơi được 20-25 ván, mỗi ván đặt cược từ 50.000 đồng đến 100.000 đồng Khi bắt, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an huyện D đã thu giữ các vật chứng gồm:

Thu giữ tại chiếu bạc:

- Tiền Việt Nam 2.970.000 đồng;

- 01 cái mền màu nâu, kẻ sọc đỏ vàng;

- 01 bộ bài tây 52 lá đã sử dụng;

- 01 hộp nhựa hình bát giác, hình trụ;

- 04 xe mô tô các loại:

• 01 xe mô tô loại Wave, màu sơn đen – xám, biển số 61L3-2189, số khung: Y873198, số máy: 6694258;

• 01 xe mô tô nhãn hiệu SYM, màu sơn xanh – đen – bạc, biển số 61H1-286.63, số khung: 032934, số máy: HO 032934;

• 01 xe mô tô Yamaha Sririus, màu sơn đen – đỏ, biển số 103.02, số khung: Y595810, số máy: 595860;

61H1-29

• 01 xe mô tô Yamaha Sririus, màu sơn đỏ – đen, biển số 124.61, số khung: Y593550, số máy: 593611

61H1-Thu giữ trên người các đối tượng:

1 Lê Thị Kim A: 01 điện thoại di động hiệu Nokia 2730 màu đen và Việt Nam 30.000 đồng;

2 Nguyễn Thanh T: 01 bóp da màu đen bên trong có tiền Việt Nam 2.042.000 đồng và 01 giấy đăng ký mô tô biển số 61L3-2189;

3 Nguyễn Văn V: Tiền Việt Nam 500.000 đồng;

4 Nguyễn Thị Thu S: 01 điện thoại di động C2 – 01 màu bạc;

5 Ngô Văn S: Tiền Việt Nam 426.000 đồng

Tại Bản Cáo trạng số 39/QĐ/KSĐT ngày 03/7/2017 của Viện kiểm sát nhân dân huyện D truy tố các bị cáo Lê Thị Kim A, Nguyễn Thị Thu S, Nguyễn Thanh T, Nguyễn Văn V, Ngô Văn S, Cao Văn T, Phạm Thị P và Lê Thị Bạch Y về tội “Đánh bạc” theo quy định tại khoản 1 Điều 248 của BLHS

Tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện D giữ nguyên quan điểm và quyết định truy tố đối với bị cáo Lê Thị Kim A, Nguyễn Thị Thu S, Nguyễn Thanh T, Nguyễn Văn V, Ngô Văn S, Cao Văn T, Phạm Thị P

và Lê Thị Bạch Y về tội “Đánh bạc” theo quy định tại khoản 1 Điều 248 của BLHS

Hội đồng xét xử xét thấy, trong vụ án này các bị cáo đã có hành vi đánh bạc với số tiền thu được trên chiếu bạc 5.938.000 đồng Trong ngày 09/3/2017, bị cáo A còn đánh bạc dưới hình thức ghị số đề thắng thua bằng tiền cho 10 đối tượng (trong đó có bị cáo Y và bị cáo S) với tổng số tiền thu được từ việc ghi đề là 8.339.000 đồng, nhưng thực tế bị cáo A mới nhận được 30.000 đồng tiền ghi đề, số tiền còn lại các đối tượng chưa trả cho A Lời khai nhận của các bị cáo tại phiên tòa là phù hợp với lời khai trong quá trình điều

30

tra, lời khai của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cung các tài liệu chứng cứ khác đã thu thập có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra công khai tại phiên tòa Do đó, có đủ cơ sở xác định Bản Cáo trạng số 39/QĐ/KSĐT ngày 03/7/2017 của Viện kiểm sát nhân dân huyện D truy tố các bị cáo Lê Thị Kim A, Nguyễn Thị Thu S, Nguyễn Thanh T, Nguyễn Văn V, Ngô Văn S, Cao Văn T, Phạm Thị P và Lê Thị Bạch Y về tội “Đánh bạc” theo quy định tại khoản 1 Điều 248 của BLHS là hoàn toàn có căn cứ và đúng quy định pháp luật

Ví dụ 2: Tại bản án hình sự số 62/2017/HSST ngày 29/11/2017 của Tòa

án nhân dân huyện D Nội dung vụ án như sau: Khoảng đầu tháng 11/2017,

do không có việc làm và muốn có tiền tiêu xài nên Nguyễn Minh P nảy sinh ý định tổ chức đánh bạc trái phép thắng thua bằng tiền, dưới hình thức lắc tài xỉu để hưởng lợi Địa điểm P tổ chức đánh bạc là lô cao su 55 của Nông trường cao su Bến Súc, thuộc ấp Cà Tong, xã T, huyện D, tỉnh Bình Dương Thực hiện ý định nêu trên, P chuẩn bị bạt màu xanh, nước uống, đèn pin và thuê Phùng Văn D làm nhiệm vụ canh gác sòng bạc Khi phát hiện có lực lượng chức năng hoặc công an thì báo cho P biết P trả công cho D mỗi lần từ 200.000 đồng đến 300.000 đồng tùy thuộc vào tiền xâu P thu được D đồng ý Sau đó, P rủ Hồ Minh T, Nguyễn Hoàng M, Trần Minh N, Nguyễn Văn H, Nguyễn Đăng C, Trần Văn G, Lê Tuấn K, Nguyễn Anh D, Phan Văn T, Trần Văn B, Lê Văn S, Nguyễn Tuấn K, Phạm Văn K đến lô cao su 55 để đánh bạc Hình thức đánh bạc lắc tài xỉu như sau: Bộ tài, xỉu gồm 01 cái dĩa hình tròn, 01 hộp nhựa hình tròn, 03 hạt xí ngầu hình hộp lập phương, mỗi mặt in dấu chấm thứ tự từ 01 đến 06 chấm, tương ứng với 06 mặt của hạt xí ngầu Các con bạc thay nhau làm cái Người làm cái sẽ bỏ 03 hạt xí ngầu vào dĩa và dùng hộp nhựa đậy lại rồi lắc các hạt xí ngầu Khi mở hộp mà ba hạt xí ngầu

có tổng số chấm dưới 10 là “xỉu”; tổng số chấm trên 10 là “tài” còn cả 03 hạt