PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH tội PHẠM TRÊN địa bàn HUYỆN củ CHI, THÀNH PHỐ hồ CHÍ MINH

Vai trò của các cơ quan này được thể hiện như sau: Nghiên cứu, phân tích THTP, xác định nguyên nhân, điều kiện của THTP đó, soạn thảo, đề xuất các biện pháp phòng ngừa; sử dụng các biện

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN HOÀNG DŨNG

PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM TRÊN ĐỊA BÀN

HUYỆN CỦ CHI, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm

Mã số: 8.38.01.05

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.TS NGUYỄN NGỌC ANH

HÀ NỘI - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi – Trần Hoàng Dũng - xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu

của riêng tôi Các số liệu thống kê, kết quả đề cập trong Luận văn là trung thực, chính xác

và có nguồn gốc trích dẫn rõ ràng

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

TRẦN HOÀNG DŨNG

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM 6

1.1 Khái niệm, ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội phạm 6

1.2 Các nguyên tắc phòng ngừa và nội dung phòng ngừa tình hình tội phạm 11

1.3 Các chủ thể thực hiện hoạt động phòng ngừa và biện pháp phòng ngừa 14

1.4 Cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm 22

Chương 2: THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CỦ CHI, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 2014 ĐẾN NĂM 2018 25

2.1 Thực trạng nhận thức về phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Củ Chi 25

2.2 Thực trạng tổ chức lực lượng và triển khai, áp dụng các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Củ Chi 28

2.3 Nhận xét, đánh giá về thực trạng phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Củ Chi 51

Chương 3: DỰ BÁO VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG HIỆU QUẢ PHÒNG TÌNH HÌNH TỘI PHẠM TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CỦ CHI 62

3.1 Dự báo khả năng phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới 62

3.2 Giải pháp tăng cường hiệu quả phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới 66

KẾT LUẬN 80

TÀI LIỆU THAM KHẢO 81

PHỤ LỤC 86

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

1 ANTT : An ninh trật tự

2 CAND : Công an nhân dân

3 CQĐT : Cơ quan điều tra

4 HĐND : Hội đồng nhân dân

5 TAND : Tòa án nhân dân

6

7

THTP TTHS

: :

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Thống kê các hình thức mô hình tự quản trên địa bàn huyện Củ Chi (Giai

đoạn từ năm2014 đến năm 2018)

Bảng 2.2 Thống kê về hoạt động tuyên truyền trong phong trào Toàn dân bảo vệ an

ninh Tổ quốc trên địa bàn huyện Củ Chi (Giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018)

Bảng 2.3 Thống kê kết quả điều tra, khám phá tội phạm của Công an huyện Củ Chi

(Giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018)

Bảng 2.4 Thống kê kết quả thực hành quyền công tố, kiểm sát giải quyết các vụ án

hình sự của VKSND huyện Củ Chi (Giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018) Bảng 2.5 Thống kê kết quả giải quyết các vụ án hình sự của Tòa án nhân dân huyện

Củ Chi (Giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018)

Bảng 2.6 Thống kê tội phạm và người phạm tội trên địa bàn huyện Củ Chi được đưa

ra xét xử ở hai cấp (Giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018)

Bảng 2.7 Cơ số tội phạm rõ trên địa bàn huyện Củ Chi (Giai đoạn từ năm 2014 đến

năm 2018)

Bảng 2.8 Thống kê tội phạm rõ trên địa bàn huyện Củ Chi (Giai đoạn từ năm 2014

đến năm 2018)

Bảng 2.9 Thống kê tình hình tội phạm rõ trên địa bàn huyện Củ Chi theo loại tội

phạm (Giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018)

Biểu 2.1 Cơ cấu tình hình tội phạm rõ trên địa bàn huyện Củ Chi theo loại tội phạm

(Giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018)

Bảng 2.10: Cơ cấu tình hình tội phạm rõ trên địa bàn huyện Củ Chi xét theo tiêu chí

địa bàn nơi xảy ra tội phạm (Giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018) Bảng 2.11 Thống kê đặc điểm nhân thân người phạm tội trên địa bàn huyện Củ Chi,

TP.HCM (Giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018)

Bảng 2.12 Tỷ lệ giưa số tội phạm đã xét xử và số tội phạm được phát hiện trên địa

bàn huyện Củ Chi, TP.HCM (Giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018)

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm đến lợi ích hợp pháp của các chủ thể trong xã hội, đe dọa, gây nguy hại cho an ninh, trật tự, an toàn xã hội của mỗi quốc gia Chính vì thế, phòng, chống tội phạm là một trong những nhiệm vụ trọng yếu của các quốc gia trên thế giới Ở Việt Nam, phòng, chống tội phạm là nội dung quan trọng luôn được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm, thể hiện qua các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về đấu tranh và phòng ngừa tội phạm Dưới sự lãnh đạo của Đảng, trong những năm qua, các ngành, các cấp đã triển khai đồng bộ, toàn diện nhiều nội dung, biện pháp đấu tranh phòng, chống tội phạm, thu được nhiều kết quả quan trọng Tuy nhiên, THTP hiện nay vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt là tại một số địa phương cấp huyện, thuộc vùng ven của các thành phố lớn trong đó có huyện Củ Chi, một huyện ngoại ô của TP.HCM

Nằm cách trung tâm TP.HCM khoảng 60km về phía Tây Bắc, Củ Chi tiếp giáp với nhiều địa phương khác như: Huyện Trảng Bàng (Tây Ninh), huyện Hóc Môn (TP.HCM), Thành phố Thủ Dầu Một (Bình Dương), huyện Đức Hòa (Long An) Với

hệ thống hạ tầng đồng bộ và điều kiện vị trí địa lý thuận lợi, Củ Chi hiện nay là địa phương thu hút mạnh nguồn vốn đầu tư trong nước và quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội góp phần nâng cao chất lượng đời sống nhân dân Bên cạnh những mặt tích cực về phát triển kinh tế - xã hội nêu trên, huyện

Củ Chi vẫn tồn tại nhiều khó khăn, trong đó có vấn đề kiểm soát và kéo giảm tội phạm Trong 05 năm gần đây (từ năm 2014 đến năm 2018), THTP ở huyện Củ Chi còn diễn biến phức tạp với số vụ phạm pháp hình sự luôn ở mức cao, trung bình mỗi năm khoảng hơn 500 vụ Trước tình hình đó, các cấp ủy đảng và chính quyền địa phương đã chỉ đạo các ban, ngành, tổ chức và công dân tăng cường công tác PNTHTP Trong đó, lực lượng nòng cốt là các cơ quan Công an, VKSND và TAND huyện Củ Chi đã tăng cường phối hợp, tích cực phát hiện, điều tra, truy tố và đưa ra xét xử kịp thời hầu hết các vụ án hình sự xảy ra trên địa bàn, đáp ứng yêu cầu đấu

tranh phòng chống tội phạm, yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương, được quần chúng nhân dân và dư luận xã hội đồng tình ủng hộ

Theo số liệu thống kê hình sự, đến năm 2018, số vụ và số người phạm tội trên địa bàn huyện Củ Chi đã được kéo giảm đáng kể so với năm 2014 nhưng nhiều loại tội phạm đang có chiều hướng gia tăng với tính chất, mức độ nguy hiểm ngày càng cao Điều này cho thấy, mặc dù, công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trên địa bàn đã đạt được những hiệu quả nhất định, tuy nhiên, so với yêu cầu thực tế thì vẫn còn bộc lộ nhiều thiếu sót, đòi hỏi cần có những giải pháp toàn diện và hiệu quả hơn

để kiểm soát và kéo giảm tội phạm trên địa bàn huyện Củ Chi trong thời gian tới

Ngoài ra, từ góc độ lý luận, PNTHTP đã được quan tâm nghiên cứu, tuy nhiên vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu về PNTHTP trên địa bàn huyện Củ Chi Do

đó, nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn về PNTHTP ở địa phương này chưa được nhận thức thống nhất

Từ tình hình trên, học viên cho rằng việc nghiên cứu đề tài luận văn thạc sĩ

“Phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh” đáp ứng được tính cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Vấn đề PNTHTP trong thời gian qua đã nhận được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học, tác giả, thể hiện qua một số công trình khoa học sau đây:

- “Một số vấn đề lý luận về tình hình tội phạm ở Việt Nam” của TS Phạm Văn

Tỉnh, Nxb.CAND, năm 2007;

- “Tội phạm học hiện đại và phòng ngừa tội phạm” - Sách chuyên khảo của

GS.TS Nguyễn Xuân Yêm năm 2001, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội…

- “Phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng

Nai” của Lê Xuân Trường, Luận văn thạc sĩ luật học, Học viện Khoa học xã hội năm

góc độ, phạm vi nghiên cứu khác nhau, tuy nhiên cho đến nay chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách hệ thống và toàn diện về vấn đề PNTHTP trên địa bàn huyện Củ Chi Do đó, nội dung nghiên cứu của Luận văn này không trùng lặp với các công trình nghiên cứu khoa học đã công bố

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ lý luận và thực tiễn PNTHTP trên địa bàn huyện

Củ Chi, Luận văn tìm ra những giải pháp tăng cường PNTHTP trên địa bàn huyện

Củ Chi trong thời gian tới

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

Luận văn tập trung giải quyết các nhiệm vụ cụ thể sau đây:

+ Nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về phòng ngừa tình hình tội phạm; + Nghiên cứu thực trạng tình hình các tội phạm và phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Củ Chi từ năm 2014 đến 2018 để tìm ra nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong công tác này

+ Dự báo khả năng PNTHTP trên địa bàn huyện Củ Chi, TP.HCM; đề xuất giải pháp, kiến nghị góp phần nâng cao hiệu quả PNTHTP trong thời gian tới trên địa bàn này

4 Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của Luận văn là những vấn đề lý luận và thực trạng

PNTHTP trên địa bàn huyện Củ Chi; các giải pháp nâng cao hiệu quả PNTHTP trên

địa bàn này trong thời gian tới

- Phạm vi nghiên cứu:

Đề tài nghiên cứu thực trạng PNTHTP trên địa bàn huyện Củ Chi, TP.HCM

trong thời gian 5 năm (từ năm 2014 đến năm 2018)

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận:

Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng của

chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về đấu tranh phòng, chống tội phạm và tri thức khoa học chuyên ngành Tội phạm học

- Phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình nghiên cứu Luận văn, ở mỗi Chương, học viên sử dụng các

phương pháp nghiên cứu cụ thể sau:

Ở Chương 1, học viên sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, nghiên

cứu và trích dẫn tài liệu nhằm làm rõ những vấn đề lý luận về PNTHTP

Ở Chương 2, học viên sử dụng phương pháp phân tích, so sánh, khảo sát, để

làm rõ thực trạng PNTHTP trên địa bàn huyện Củ Chi, TP.HCM

Ở Chương 3, học viên sử dụng phương pháp đánh giá thực trạng, dự báo tình hình và đề ra các giải pháp PNTHTP trên địa bàn huyện Củ Chi, TP.HCM một cách

chính xác và hiệu quả

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Về lý luận: Luận văn góp phần hoàn thiện lý luận của khoa học Tội phạm

học và bổ sung tri thức của người nghiên cứu về PNTHTP

- Về thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của Luận văn có thể là nguồn tài liệu tham

khảo cho việc hoạch định chính sách PNTHTP trên địa bàn huyện Củ Chi trong thời gian tới; cùng đó có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng

dạy về hoạt động PNTHTP

7 Kết cấu của Luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, Luận

văn gồm 3 chương

Chương 1 Những vấn đề lý luận chung về phòng ngừa tình hình tội phạm

Chương 2 Thực trạng phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018

Chương 3 Dự báo và giải pháp tăng cường hiệu quả phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÒNG NGỪA

TÌNH HÌNH TỘI PHẠM

1.1 Khái niệm, ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội phạm

1.1.1 Khái niệm phòng ngừa tình hình tội phạm

Theo Từ điển tiếng Việt, phòng ngừa là “phòng không cho điều bất lợi, tai hại

xảy ra” [53, tr.1339] THTP được hiểu là “toàn bộ tình hình, cơ cấu, động thái, diễn biến của các loại tội phạm hay từng loại tội phạm trong một giai đoạn nhất định xảy

ra trong một lĩnh vực, một địa phương, trong phạm vi quốc gia, khu vực hoặc toàn thế giới trong một khoảng thời gian nhất định”.[62, tr.24] Từ những nhận thức trên,

có thể hiểu về PNTHTP một cách khái quát như sau: Phòng ngừa tình hình tội phạm

là hoạt động phòng trước, không để cho trạng thái, xu thế phát triển của tội phạm diễn biến theo chiều hướng tiêu cực hơn trên một địa bàn cụ thể và hướng tới triệt

tiêu hành vi phạm tội

Ở góc độ cụ thể hơn, khái niệm “phòng ngừa tình hình tội phạm” đã được

nghiên cứu trong nhiều công trình khoa học và được hiểu theo những cách khác nhau,

điển hình như: Theo quan điểm của GS.TS Võ Khánh Vinh, “Phòng ngừa tình hình

tội phạm là hệ thống nhiều mức độ và biện pháp mang tính chất Nhà nước, xã hội và Nhà nước – xã hội nhằm khắc phục các nguyên nhân và điều kiện của tội phạm hoặc làm vô hiệu hóa (làm yếu; hạn chế) chúng và bằng cách đó làm giảm và dần dần loại

bỏ tình hình tội phạm” [57, tr.154] Theo Giáo trình Tội phạm học của trường Đại

học Luật Hà Nội, “Phòng ngừa tình hình tội phạm là việc áp dụng một cách tổng thể

các biện pháp kinh tế, chính trị, tư tưởng, pháp luật… do các cơ quan, các tổ chức

và công dân tiến hành dưới sự lãnh đạo của Đảng nhằm xóa bỏ hoặc vô hiệu hóa các nguyên nhân, điều kiện phạm tội; không để cho tội phạm xảy ra; làm giảm tội phạm

và tiến tới loại trừ hoàn toàn tình hình tội phạm ra khỏi đời sống xã hội” [51, tr.210]

Qua nghiên cứu, học viên nhận thấy, về cơ bản, các nhà nghiên cứu đều thống

nhất chỉ ra những vấn đề cốt lõi của khái niệm PNTHTP, đó là:

Thứ nhất, PNTHTP là nhiệm vụ chung của toàn xã hội nên cần có sự tham gia

đóng góp tích cực của tất cả các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và mọi công dân Phải phát huy được sức mạnh tổng hợp của quần chúng lao động dưới sự lãnh đạo, chỉ huy thống nhất của các cấp ủy Đảng và chính quyền

Thứ hai, PNTHTP là việc sử dụng tổng thể các biện pháp chính trị - tư tưởng,

kinh tế - xã hội, văn hóa - giáo dục, pháp luật, quản lý nhà nước… để kiểm soát và tiến tới loại trừ THTP ra khỏi đời sống xã hội

Thứ ba, PNTHTP mang tính hệ thống, đồng bộ nên đòi hỏi phải kết hợp chặt

chẽ giữa công tác phòng ngừa và đấu tranh, trong đó phòng ngừa là chính, lấy kết quả phòng ngừa để chủ động tấn công tội phạm Do đó, phải tiến hành đồng thời những hoạt động phòng ngừa chung (phòng ngừa xã hội) và phòng ngừa riêng (phòng ngừa nghiệp vụ)

Ngoài ra, để có thể nhận thức một cách đúng đắn, toàn diện những vấn đề về PNTHTP, học viên cho rằng cần nhận thức được nguyên nhân và điều kiện của THTP bởi mọi hiện tượng đều có nguyên nhân xuất hiện, tồn tại, tiêu vong và bản thân

THTP cũng được hiểu là “một hiện tượng xã hội, pháp lý tiêu cực ” [51, tr.14] Theo

đó, lý luận khoa học Tội phạm học đã chỉ ra rằng: “Nguyên nhân và điều kiện của

tình hình tội phạm được hiểu là hệ thống các hiện tượng xã hội tiêu cực trong hình thái kinh tế - xã hội tương ứng quyết định sự ra đời của tình hình tội phạm như là hậu quả của mình” [51, tr 81] Về mối quan hệ giữa PNTHTP và nguyên nhân, điều

kiện của THTP, TS Đào Trí Úc đã viết: “Ở mức độ toàn xã hội, tội phạm phải được

coi là một bộ phận, một yếu tố được đặt trong mối liên hệ mật thiết với các quá trình

và các hiện tượng khác, trong đó có các hiện tượng tích cực và cả tiêu cực… Tội phạm không chỉ xuất phát từ những quá trình sai trái, tiêu cực mà còn từ những quá trình khác không thể coi là tiêu cực… Các quá trình xã hội là nguyên nhân của tội phạm và là yếu tố quyết định tính chất, trạng thái, biến động của tội phạm… Nhìn nhận tội phạm trong một tổng thể xã hội rộng hẹp khác nhau như vậy cho phép chúng

ta có sự lý giải khoa học và có cơ sở thực tiễn… để xây dựng những biện pháp đấu tranh đồng bộ” [42, tr.80] Như vậy, chúng ta có thể dựa trên mối quan hệ biến chứng

giữa nguyên nhân, điều kiện của THTP với THTP để nhận thức rằng: Để PNTHTP nhất thiết phải ngăn chặn và loại trừ tất cả các yếu tố là nguyên nhân, điều kiện của THTP thuộc về tất cả các mặt như: Kinh tế, xã hội, văn hóa, tư tưởng…

Với những nhận thức về khái niệm PNTHTP như đã nêu trên, học viên cho rằng dưới góc độ khoa học có thể hiểu về PNTHTP như sau:

Phòng ngừa tình hình tội phạm là hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng tổng hợp các biện pháp nhà nước và xã hội tác động vào nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh tình hình tội phạm xảy ra ở một địa bàn cụ thể trong khoảng thời gian nhất định, đồng thời tiến hành những biện pháp kịp thời phát hiện, xử lý tội phạm theo thẩm quyền nhằm từng bước làm giảm và tiến tới loại trừ tội phạm ra khỏi đời sống xã hội

Với khái niệm này, nội dung của PNTHTP đã được xác định cụ thể, bao gồm: Các hoạt động phòng ngừa chung (phòng ngừa xã hội) và các hoạt động phòng ngừa riêng (phòng ngừa nghiệp vụ) Trong đó, phòng ngừa chung là hệ thống các biện pháp của Nhà nước và xã hội sử dụng tổng hợp các biện pháp kinh tế, chính trị, tư tưởng, văn hóa, giáo dục, pháp luật… nhằm hạn chế, loại trừ nguyên nhân, điều kiện của tình hình các tội phạm Phòng ngừa riêng là hoạt động của các cơ quan chức năng sử dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ để khắc phục những nguyên nhân, điều kiện

cụ thể dẫn đến việc phạm tội, phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời các hành vi phạm tội, quản lý, giáo dục đối tượng phạm tội để trở thành công dân có ích cho xã hội Đồng thời, khái niệm cũng đã chỉ rõ chủ thể tham gia vào hoạt động PNTHTP là tất

cả các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, tập thể người lao động và mọi công dân

Qua nghiên cứu các tư liệu khoa học liên quan đến vấn đề PNTHTP, học viên nhận thấy có một số quan điểm riêng, khác biệt của người nghiên cứu so với tổng thể chung các công trình khoa học khác, điển hình như:

- Quan điểm cho rằng không tồn tại khái niệm “phòng ngừa tình hình tội phạm”

Với bản chất là hiện tượng xã hội, sự xuất hiện, vận động và phát triển của THTP không nằm các quy luật khách quan, đặc biệt là quy luật nhân - quả Lý luận khoa học Tội phạm học về THTP và nguyên nhân, điều kiện của THTP đã chỉ ra rằng:

THTP là hiện tượng xã hội có nguồn gốc từ các quan hệ và điều kiện xã hội, phát triển theo những sự thay đổi của các điều kiện đó Do đó, để hạn chế và dần triệt tiêu THTP cần thiết phải ngăn chặn và loại trừ các nguyên nhân, điều kiện của THTP đó

Sự phù hợp của mối liên hệ nêu trên - mối liên hệ giữa hoạt động phòng ngừa và nguyên nhân, điều kiện của THTP - với các quy luật khách quan không cho phép

chúng ta phủ nhận sự tồn tại của khái niệm “phòng ngừa tình hình tội phạm” trong

khoa học Tội phạm học

- Quan điểm đồng nhất hai khái niệm “phòng ngừa tình hình tội phạm” và

“phòng ngừa tội phạm”

Qua nghiên cứu một số bài viết, công trình khoa học, học viên nhận thấy khái

niệm “phòng ngừa tội phạm” được sử dụng với nghĩa tương đồng với khái niệm

“phòng ngừa tình hình tội phạm” như đã phân tích nêu trên Học viên cho rằng không thể đồng nhất hai khái niệm “phòng ngừa tình hình tội phạm” và “phòng ngừa tội

phạm” bởi những lý do sau đây:

Trước hết, có thể dễ dàng nhận thấy cả hai thuật ngữ “phòng ngừa tình hình

tội phạm” và “phòng ngừa tội phạm” đều sử dụng từ “phòng ngừa” kết hợp với hai

thuật ngữ khác nhau là “tội phạm” và “tình hình tội phạm” Trong khoa học Tội phạm học, “tội phạm” và “tình hình tội phạm” không phải là hai khái niệm có nội hàm giống

nhau Tội phạm là bản thân hiện tượng còn THTP là trạng thái và xu thế vận động của hiện tượng đó Tội phạm là một hành vi cụ thể xâm hại một hoặc nhiều quan hệ

xã hội được Luật hình sự bảo vệ còn THTP là tổng thể các hiện tượng tiêu cực nguy hiểm nhất của xã hội, là hiện tượng xã hội phản ánh đầy đủ những vấn đề cơ bản nhất liên quan đến toàn bộ tội phạm xảy ra trong xã hội đó ở phạm vi không gian và thời gian xác định Nói cách khác, trong Tội phạm học, tội phạm và THTP có mối quan

hệ với nhau, đó là “mối quan hệ tuân theo quy luật giữa toàn thể và bộ phận, cái

chung và cái đơn nhất, giữa hệ thống và bộ phận” [51, tr.80] Do đó, không thể đồng

nhất tội phạm và THTP và cũng không thể đồng nhất khái niệm về “phòng ngừa tình

hình tội phạm” và “phòng ngừa tội phạm”

Như vậy, trên cơ sở thống nhất khái niệm về PNTHTP như đã nêu trên, cho

phép học viên đưa ra quan điểm phản biện đối với những ý kiến khác nhau liên quan

đến thuật ngữ “phòng ngừa tình hình tội phạm” và các thuật ngữ khác có liên quan

Mặc dù có thể ý kiến phản biện chưa thật sự sâu sắc, tuy nhiên cũng đã cho thấy sự hiểu biết nhất định của học viên về bản chất của hoạt động PNTHTP

1.1.2 Ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội phạm

Về mặt lý luận, PNTHTP là một trong những nội dung quan trọng, chiếm vị trí đặc biệt của lý luận về Tội phạm học, vừa là mục tiêu, là chức năng cơ bản của

Tội phạm học Bởi, “suy cho cùng thì mục đích của khoa học về Tội phạm học chính

là để PNTHTP, để cho tội phạm không xảy ra, không gây ra các hậu quả nguy hiểm cho xã hội” [55, tr.185]

Về mặt thực tiễn, PNTHTP là hoạt động có tính chiến lược lâu dài, hỗ trợ và tạo điều kiện cho các hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm khác PNTHTP tốt tác động tích cực đến các lĩnh vực khác của quá trình xây dựng và phát triển đất nước như kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng Ngoài ra, PNTHTP còn mang ý nghĩa chính trị xã hội sâu sắc bởi làm tốt công tác PNTHTP giúp giữ vững an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ tài sản của xã hội, tính mạng, sức khỏe, danh

dự, nhân phẩm của mọi người dân Đối với hoạt động của các cơ quan bảo vệ pháp luật như CQĐT, VKSND, TAND, việc làm tốt công tác phòng ngừa giúp làm giảm tải áp lực công việc, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan này, làm

tăng niềm tin của nhân dân vào các cơ quan bảo vệ pháp luật và chế độ XHCN

Phòng ngừa THTP tốt cũng góp phần làm tiết kiệm sức lao động của nhân viên nhà nước cũng như của công dân trong các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và giáo dục, cải tạo người phạm tội PNTHTP còn mang ý nghĩa kinh tế sâu sắc, làm giảm các chi phí liên quan đến việc xử lý tội phạm, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước, nghĩa là tiền thuế của người dân sẽ được dùng cho các công việc phúc lợi khác

thay vì dùng cho việc xử lý tội phạm

Những phân tích cụ thể về bản chất và ý nghĩa của PNTHTP trên đây cho thấy việc nghiên cứu về PNTHTP vừa là nhu cầu, vừa là đòi hỏi của các nhà nghiên cứu

và nhà thực tiễn trong đấu tranh phòng chống tội phạm Bởi chỉ có tri thức khoa học

về PNTHTP mới mang lại cho họ sự hiểu biết thấu đáo và toàn diện những vấn đề có liên quan trong lý luận để vận dụng vào thực tiễn Về điều này, TS Đào Trí Úc đã

khẳng định: “Trong lĩnh vực quan trọng là đấu tranh chống tội phạm, bảo vệ con

người, bảo vệ những giá trị cao quý của xã hội ta thì sự nhận thức phải là sự nhận thức khoa học.” [51, tr.73]

1.2 Nội dung phòng ngừa và các nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội phạm

1.2.1 Nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội phạm

- Nguyên tắc Đảng lãnh đạo: Điều 4 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam năm 2013 quy định: “Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh

đạo Nhà nước và xã hội” Phòng ngừa THTP là một hoạt động mang tính Nhà nước

và xã hội nên nó cũng nằm dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Nội dung của nguyên tắc Đảng lãnh đạo thể hiện ở chỗ mọi hoạt động PNTHTP cũng như hoạt động của các chủ thể tiến hành các hoạt động phòng ngừa tội phạm đều được đặt dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam với lý luận khoa học chủ đạo là chủ nghĩa Mác – Lênin kết hợp với Tư tưởng Hồ Chi Minh làm nền tảng tư tưởng Với vai trò

là tổ chức chính trị lãnh đạo đất nước, Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra các chủ trương, đường lối định hướng cho hoạt động phòng chống tội phạm nói chung theo từng giai đoạn, từng thời kỳ phát triển của đất nước; từng bước hoàn thiện, cả tổ chức bộ máy các cơ quan đấu tranh phòng chống tội phạm Để thực hiện được vai trò lãnh đạo của mình, ngoài việc đề ra các chủ chương, đường lối, Đảng còn hiện thực hóa những chủ

trương đường lối đó qua hoạt động cụ thể của từng Đảng viên

- Nguyên tắc pháp chế XHCN: Mặc dù mục đích của hoạt động PNTHTP là

bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ tính mạng và tài sản hợp pháp của nhân dân… nhưng không phải vì thế mà hoạt động phòng ngừa có thể được thực hiện bằng mọi phương pháp, cách thức khác nhau bất chấp quy định của pháp luật, miễn đạt được mục đích đề ra Hoạt động PNTHTP cần tuân thủ nguyên

tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa Nội dung của nguyên tắc pháp chế XHCN đòi hỏi hoạt

động PNTHTP phải có cơ sở pháp luật, phải phù hợp với các quy định của Hiến pháp, các Bộ luật, Luật… Để đảm bảo nguyên tắc này, đòi hỏi các chủ thể phòng ngừa (đặc

biệt là cơ quan bảo vệ pháp luật) phải tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định pháp luật, không được lạm dụng pháp luật để làm sai đường lối, chính sách, pháp luật Bên cạnh

đó, pháp luật cũng phải được phổ biến, tuyên truyền trong nhân dân để người dân hiểu và làm theo đúng các quy định của pháp luật, đồng thời nâng cao hiệu quả giám

sát của nhân dân đối với các hoạt động PNTHTP của các cơ quan bảo vệ pháp luật

- Nguyên tắc dân chủ: Thực tiễn cũng cho thấy muốn hoạt động PNTHTP đạt

hiệu quả cao phải có tham gia của đông đảo mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội Điều này chỉ đạt được khi mọi người được dân chủ bàn bạc, phát huy sáng kiến, sáng tạo,

đặc biệt là từng công dân phải được tham gia theo đúng cơ chế: “Dân biết, dân bàn,

dân làm, dân kiểm tra” Để làm được điều này thì trong PNTHTP cũng phải thực sự

lấy dân làm gốc, phải thật sự tôn trọng, bảo vệ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân Bên cạnh đó, các cơ quan Đảng, chính quyền, các cơ quan bảo vệ pháp luật phải thật sự được củng cố trong sạch, vững mạnh là chỗ dựa vững chắc để nhân dân phát huy quyền làm chủ của mình trong PNTHTP Ngoài ra, để các tầng lớp nhân dân tích cực tham gia phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc cần phải làm tốt công tác tuyên truyền, vận động từ đó hiểu được tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; đặc biệt phải làm để dân tin, dân phục, dân yêu, dân tự nguyện tham gia vào công cuộc đấu

tranh PNTHTP

- Nguyên tắc nhân đạo: Nguyên tắc nhân đạo là nguyên tắc xuyên suốt quá

trình và toàn bộ hoạt động PNTHTP Nguyên tắc nhân đạo vừa thể hiện sự mong muốn của xã hội, đồng thời vừa thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ ta, đó là bằng mọi biện pháp không để cho bất cứ thành viên nào trong xã hội đi vào con đường

phạm tội Nguyên tắc nhân đạo trong PNTHTP đòi hỏi các biện pháp phòng ngừa

được xây dựng và áp dụng trong thực tiễn không được hạ thấp nhân phẩm, danh dự, các quyền cơ bản của con người mà phải hướng đến việc định hướng hành vi, lối sống cho họ theo hướng hòa nhập với xã hội, làm những việc có ích cho xã hội Nguyên tắc này còn đòi hỏi hoạt động PNTHTP phải kết hợp hài hòa, đúng mức độ biện pháp cưỡng chế với thuyết phục theo hướng tăng cường sự thuyết phục, giáo dục Tuy nhiên, các chủ thể phòng ngừa đặc biệt là các cơ quan bảo vệ pháp luật cần phải chú

ý tới hiệu quả của việc áp dụng và thực hiện các biện pháp chính sách nhân đạo để

loại trừ tội phạm chứ không phải để tội phạm lợi dung hoạt động

- Nguyên tắc phân công, phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, các biện pháp PNTHTP: Họat động PNTHTP bao giờ cũng mang tính xã hội nên nó là trách nhiệm

của toàn xã hội nhưng đồng thời mỗi lực lượng, mỗi ngành, mỗi cấp lại có chức năng nhiệm vụ khác nhau, nội dung, đối tượng phòng ngừa khác nhau, suy cho cùng đều nhằm mục đích để phòng ngừa tội phạm Do đó, trong hoạt động PNTHTP phải có

sự phối hợp của nhiều ngành, nhiều cấp, sử dụng tổng hợp sức mạnh của nhiều lực lượng, nhiều biện pháp, phương tiện Tuy nhiên, cần phải xác định trách nhiệm cụ thể, rõ ràng cho từng lực lượng, có như vậy mới tránh được sự chồng chéo, tránh được tình trạng đùn đẩy trách nhiệm Nguyên tắc phân công, phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, các biện pháp PNTHTP đòi hỏi hoạt động PNTHTP phải đặt trong một

cơ chế phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng, có sự điều hành thống nhất giữa các cơ quan chuyên trách và không chuyên trách, giữa các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội,

các tổ chức kinh tế và mọi công dân, giữa trung ương với địa phương

- Nguyên tắc khoa học và tiến bộ: Điều kiện, hoàn cảnh xã hội luôn có thay

đổi, kéo theo sự thay đổi của THTP tại một địa bàn cụ thể Điều đó đòi hỏi hoạt động PNTHTP cũng phải được tiến hành phù hợp với sự thay đổi đó mới đảm bảo hiệu quả của công tác phòng ngừa Bên cạnh đó, PNTHTP là hoạt động của toàn xã hội bao gồm nhiều lực lượng tham gia với rất nhiều các biện pháp, do đó đòi hỏi hoạt động phòng ngừa phải được tiến hành một cách khoa học Chính vì vậy, trong PNTHTP, việc áp dụng nguyên tắc khoa học và tiến bộ trong áp dụng các biện pháp PNTHTP

là rất cần thiết Để thực hiện nguyên tác này, các hoạt động PNTHTP phải luôn được cải tiến, được áp dụng các thành tựu khoa học mới, trang thiết bị mới, hiện đại Ngoài

ra, các chủ thể cần phải nghiên cứu đưa ra được các quy trình, phương pháp khoa học, tiến bộ đảm bảo cho việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa diễn ra một cách

phù hợp, tiết kiệm và hiệu quả nhất

Tất cả các nguyên tắc cơ bản trên tạo thành một hệ thống tư tưởng vững chắc cho tổ chức và hoạt động của hệ thống phòng ngừa tình hình tội phạm Việc tuân thủ

nghiêm và nhất quán các nguyên tắc đó trong thực tiễn sẽ đảm bảo hiệu quả cao của hoạt động PNTHTP trên địa bàn cụ thể

1.2.2 Nội dung phòng ngừa tình hình tội phạm

Thứ nhất, tiến hành các hoạt động tạo ra những biến đổi, những tác động làm

biến mất những nguyên nhân và điều kiện của THTP

Các hoạt động tạo ra những biến đổi, những tác động làm biến mất những nguyên nhân và điều kiện của THTP bao gồm: Xóa bỏ môi trường không thuận lợi cho sự hình thành những đặc điểm tâm lý cá nhân tiêu cực trong nhân thân người phạm tội; xóa bỏ tình huống, hoàn cảnh phạm tội; khắc phục nhanh những sơ hở, thiếu sót yếu kém trong quản lý nhà nước, quản lý xã hội về mọi mặt, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra xã hội; thực hiện các chính sách kinh tế, xã hội, văn hóa – giáo dục, giúp đỡ các thành viên trong cộng đồng xã hội phát triển

Thứ hai, phát hiện, ngăn chặn, xử lý đối với tội phạm và người phạm tội, đảm

bảo không bỏ lọt tội phạm nhưng cũng không làm oan, sai

Việc ngăn chặn hành vi phạm tội chính là nội dung của PNTHTP vì có sự tác động đến đối tượng trước khi thực hiện hành vi phạm tội, làm cho tội phạm không xảy ra, không gây ra hậu quả, thiệt hại cho các quan hệ xã hội Ngăn chặn là hoạt động mang tính tức thời, cấp bách, khi đối tượng đang có ý đồ, âm mưu và chuẩn bị thực hiện hành vi phạm tội Trong những trường hợp tội phạm đã xảy ra trong thực

tế thì việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội là cần thiết Tác dụng PNTHTP phát huy ngay khi áp dụng các biện pháp ngăn chặn, tiến hành đúng các thủ tục tố tụng và áp dụng các hình phạt hợp lý Trung tâm của nội dung này là sự hoạt động có hiệu quả của hệ thống các cơ quan có thẩm quyền trong việc điều tra, khởi

tố, truy tố, xét xử, thi hành án hình sự

1.3 Các chủ thể thực hiện hoạt động phòng ngừa và biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm

1.3.1 Các chủ thể thực hiện hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm

Theo Đại Từ điển Tiếng Việt, chủ thể là “đối tượng gây ra hành động trong

quan hệ đối lập với đối tượng bị hành động là khách thể” [61, tr.394] Nói cách khác,

chủ thể có thể là cá nhân hay tổ chức tiến hành các hoạt động nhận thức, cải tạo thế giới và có thể phân chia thành nhiều loại chủ thể khác nhau dựa trên đặc điểm, tính chất của các hoạt động Từ đó, chúng ta có thể hiểu rằng: Chủ thể thực hiện hoạt động PNTHTP được hiểu là tất cả những người và tổ chức tham gia hoạt động phòng ngừa tội phạm một cách thường xuyên và có hệ thống Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ của mình, mỗi chủ thể tham gia PNTHTP với những vai trò khác nhau Trong

PNTHTP, các chủ thể tham gia vào hoạt động này bao gồm:

- Các tổ chức của Đảng cộng sản Việt Nam: Đảng cộng sản Việt Nam giữ vai

trò đặc biệt quan trọng trong toàn bộ tiến trình cách mạng Việt Nam, trong đó có quá trình tiến hành hoạt động PNTHTP trong phạm vi cả nước và ở từng địa phương Vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam trong PNTHTP thể hiện ở những nội dung sau: Định hướng công tác phòng ngừa tội phạm ở mỗi giai đoạn cách mạng, thể hiện qua các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng; lãnh đạo toàn diện, trực tiếp nhiều mặt đối với

cơ quan chuyên trách, phòng chống tội phạm; kiểm tra, giám sát để kịp thời uốn nắn nhằm khắc phục những sai sót, khuyết điểm trong hoạt động phòng ngừa tội phạm

- Quốc hội, HĐND các cấp: Quốc hội, HĐND các cấp là cơ quan quyền lực

của Nhà nước ở Trung ương và địa phương Trong phạm vi thẩm quyền, Quốc hội, HĐND các cấp ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về những vấn đề PNTHTP

và các vi phạm pháp luật khác; kiểm tra, giám sát việc tuân thủ pháp luật trong các hoạt động PNTHTP của các cơ quan, tổ chức xã hội; quyết định các chủ trương, biện pháp về kinh tế xã hội quan trọng góp phần xóa bỏ các nguyên nhân, điều kiện của THTP; đồng thời đưa ra các biện pháp PNTHTP hiệu quả

- Chính phủ, UBND các cấp: Chính phủ và UBND các cấp có vai trò quan

trọng trong hoạt động PNTHTP, bởi vì đây là các cơ quan quản lý, tổ chức, điều hành, phối hợp, đảm bảo điều kiện cần thiết cho phòng ngừa Vai trò của các cơ quan này trong PNTHTP thể hiện ở các hoạt động: Xây dựng và thực hiện các kế hoạch phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục gắn liền với nhiệm vụ PNTHTP; xây dựng các chương trình, kế hoạch phòng chống tội phạm (cấp quốc gia hay ở địa phương), phát

động quần chúng tham gia bảo vệ ANTT; tổ chức, hướng dẫn các chủ thể khác nhau tiến hành phòng ngừa hiệu quả theo một kế hoạch thống nhất; thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động phòng ngừa của các cơ quan do mình quản lý, kịp thời sửa đổi,

bổ sung, hoàn thiện các văn bản pháp luật nhằm đáp ứng yêu cầu của công tác PNTHTP

- Các cơ quan bảo vệ pháp luật: Hệ thống các cơ quan này bao gồm: Công an,

TAND, VKSND, các cơ quan thuộc Bộ tư pháp… Các cơ quan này có chức năng chung là đấu tranh chống tội phạm và tham mưu cho các cấp ủy Đảng và chính quyền

đề ra các chủ trương, chính sách trong lĩnh vực bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội Vai trò của các cơ quan này được thể hiện như sau: Nghiên cứu, phân tích THTP, xác định nguyên nhân, điều kiện của THTP đó, soạn thảo, đề xuất các biện pháp phòng ngừa; sử dụng các biện pháp phù hợp với quy định của pháp luật và các biện pháp chuyên môn nghiệp vụ theo chức năng của mình để trực tiếp tiến hành PNTHTP; làm lực lượng nòng cốt, xung kích trên mặt trận phòng, chống tội phạm đồng thời hướng dẫn các tổ chức xã hội, quần chúng nhân dân trong phòng ngừa tội phạm Mỗi chủ thể trong hệ thống các cơ quan chuyên trách nói trên còn có các chức năng, nhiệm vụ riêng biệt trong phòng ngừa tội phạm, cụ thể: Cơ quan Công an tham gia với vai trò là lực lượng nòng cốt, xung kích trên mặt trận bảo vệ an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội với lợi thế về lực lượng, phương tiện nghiệp vụ trong phòng ngừa tội phạm.VKSND các cấp tiến hành PNTHTP theo chức năng, nhiệm vụ của mình, đó là thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự, ngay từ khi tiếp nhận tin báo, tố giác về tội phạm.TAND các cấp tham gia PNTHTP thông qua hoạt động xét xử và quyết định hình phạt đối với người phạm tội Các cơ quan thuộc Bộ

tư pháp tham gia PNTHTP thông qua việc đưa ra những dáng kiến pháp luật, trực tiếp tham gia vào việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhất là pháp luật hình sự, TTHS và thi hành án hình sự, góp phần nâng cao hiệu quả công tác PNTHTP

- Các tổ chức chính trị- xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tập thể lao động: Các tổ chức chính trị - xã hội được Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam thừa nhận gồm: Mật trận tổ quốc Việt Nam và các thành viên như: Tổng liên đoàn lao động Việt Nam, Hội cựu chiến binh, Hội nông dân, Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên… Các tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp như Hội luật gia, Hội nhà báo… Tập thể lao động là tập hợp những người lao động có quan hệ với nhau về công việc trong phạm vi sử dụng lao động nhất định.Tùy thuộc vào chức năng, nhiệm

vụ và quyền hạn của mình mà mỗi tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tập thể lao động có những nét đặc thù riêng, có nội dung và biện pháp tham gia vào hoạt động PNTHTP khác nhau, chủ yếu là góp phần vào việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế xã hội của tổ chức mình; kịp thời phát hiện những sai sót trong quản lý kinh tế, xã hội của các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền, đưa

ra đề nghị khắc phục có tính chất thuyết phục, Các hoạt động này giúp nhà nước kịp thời ngăn chặn những hiện tượng phạm tội, làm sáng tỏ nguyên nhân, điều kiện của THTP tại địa phương

- Cá nhân: Là lực lượng đông đảo, trực tiếp sinh sống, lao động, học tập trên

những địa bàn nhất định, sự tham gia của các cá nhân trong công tác PNTHTP có vai trò rất quan trọng, thông qua những đóng góp nhất định của mỗi người như: Thực hiện tốt các quyền, nghĩa vụ của công dân đã được quy định trong Hiến pháp, tích cực tham gia hoạt động PNTHTP; tích cực, chủ động phát hiện mọi hoạt động của tội phạm và thông báo cho các cơ quan chức năng; tham gia nhiệt tình vào công tác giáo dục, cảm hoá các đối tượng có liên quan đến hoạt động phạm tội tại cộng đồng dân cư; phối hợp tham gia, giúp đỡ các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội trên địa bàn cá nhân đó sinh sống, làm việc

1.3.2 Các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm

Theo Đại từ điển Tiếng Việt, biện pháp được hiểu là “cách làm, cách thức tiến

hành, giải quyết một vấn đề cụ thể” [61, tr.161] Như vậy, có thể hiểu biện pháp

PNTHTP là cách làm của các chủ thể để tác động vào nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh THTP xảy ra ở một địa bàn cụ thể trong khoảng thời gian nhất định, đồng thời kịp thời phát hiện, xử lý tội phạm theo thẩm quyền nhằm từng bước làm giảm và tiến tới loại trừ tội phạm ra khỏi đời sống xã hội Theo đó, PNTHTP có thể được tiến

hành bằng hệ thống các biện pháp khác nhau, trong đó có các biện pháp phòng ngừa

chung và các biện pháp phòng ngừa riêng

Các biện pháp phòng ngừa chung (còn gọi là các biện pháp phòng ngừa xã hội) là những biện pháp phòng ngừa gắn liền với việc giải quyết các nhiệm vụ chung của xã hội, được thực hiện trong quá trình xây dựng và phát triển mọi mặt của đời sống xã hội nhằm thủ tiêu nguyên nhân và điều kiện phát sinh tội phạm Những biện pháp này gắn liền với các hoạt động của Nhà nước, của xã hội như hoạt động phát triển kinh tế - xã hội; hoạt động tổ chức quản lý xã hội; hoạt động chính trị, tư tưởng, văn hóa, giáo dục, hoạt động xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật… nên được gọi tên theo lĩnh vực hoạt động đó của xã hội như: Biện pháp kinh tế - xã hội; biện pháp chính trị - tư tưởng; biện pháp tổ chức, quản lý xã hội; biện pháp văn hóa - giáo dục; biện pháp pháp luật

Các biện pháp phòng ngừa riêng (còn gọi là các biện pháp phòng ngừa nghiệp vụ) là những biện pháp mang tính đặc trưng chuyên môn của từng ngành, từng lực lượng để tập trung PNTH nói chung, phòng ngừa từng nhóm tội phạm cũng như phòng ngừa tội phạm cụ thể Đây là những biện pháp có tính chuyên môn, nghiệp vụ

rõ rệt tác động vào con người cụ thể có nguy cơ thực hiện tội phạm nhằm ngăn chặn hoạt động phạm tội của họ

Giữa hai nhóm biện pháp phòng ngừa tội phạm trên luôn có mối quan hệ tương

hỗ lẫn nhau, trong đó các biện pháp phòng ngừa xã hội tạo nền tảng thực tiễn cho hoạt động phòng ngừa riêng, đồng thời tiến hành các biện pháp phòng ngừa riêng để giải quyết tốt những vấn đề cụ thể sẽ nâng cao hiệu quả công tác PNTHTP nói chung

1.3.2.1 Các biện pháp phòng ngừa chung

- Biện pháp kinh tế - xã hội: Thực tiễn cho thấy, THTP là kết quả của nhiều

nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân sâu xa từ yếu tố tiêu cực thuộc về lĩnh vực kinh tế - xã hội như: Nền kinh tế kém phát triển, tình trạng thừa lao động, thiếu việc làm, mức thu nhập thấp, không ổn định, đời sống bấp bênh của một bộ phận người dân trong xã hội và khoảng cách giàu, nghèo ngày càng lớn… đã làm cho nhiều người mong muốn làm giàu bằng mọi giá dẫn đến sa vào con đường phạm tội Vì vậy, để

PNTHTP, trước mắt và lâu dài phải tập trung xử lý các vấn đề về kinh tế, xã hội bằng các biện pháp tích cực như: Xây dựng những cơ chế hợp lý để phát triển kinh tế, mở rộng sản xuất, kinh doanh; tạo thêm việc làm cho người lao động; cải cách tiền lương, nâng cao mức sống, cải thiện điều kiện sinh hoạt, đời sống cho người dân, nhất là đối

với những hộ nghèo, những bà con ở vùng sâu, vùng xa, gặp khó khăn về kinh tế

- Biện pháp chính trị - tư tưởng:Đây là biện pháp tác động vào ý thức, tư

tưởng, tâm lý của con người nhằm nâng cao ý thức giác ngộ chính trị, tăng cường sự hiểu biết của người dân về tác hại của tội phạm, nâng cao ý thức về trách nhiệm công dân để họ tự giác đấu tranh phòng, chống tội phạm Việc tích cực sử dụng các biện pháp tuyên truyền, giáo dục ý thức chính trị, xây dựng tư tưởng phòng, chống các hành vi phạm tội là rất cần thiết, vì sẽ giúp cho mọi người, trong đó có cả những đối tượng sẵn có tâm lý phạm tội nhận thức được những vấn đề sai trái của hành vi phạm

tội mà ngăn ngừa được những hành vi lệch chuẩn, không đi vào con đường phạm tội

- Biện pháp tổ chức – quản lý xã hội: Sơ hở trong tổ chức và quản lý xã hội

là điều kiện thuận lợi cho việc hình thành ý thức, động cơ phạm tội; tình trạng quản

lý lỏng lẻo hoặc không quản lý xã hội tạo điều kiện cho tội phạm nảy sinh Những yếu tố tiêu cực đó tồn tại trong xã hội là những nhân tố thuận lợi để tội phạm tồn tại

và phát triển Chính vì vậy, cần phải khắc phục ngay những yếu kém trong tổ chức và quản lý xã hội thông qua các biện pháp như: Đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ở những cơ quan, đơn vị hoạt động kém hiệu quả; khắc phục tình trạng bố trí cán bộ quản lý bị hạn chế về năng lực, trình độ chuyên môn, yếu kém về phẩm chất đạo đức trong các cơ quan nhà nước; gấp rút đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng những cán bộ có kiến thức và có kinh nghiệm về quản lý kinh tế, quản lý xã hội; tăng cường công tác quản lý tài sản, quản lý con người; đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương; tăng cường công tác phối hợp, phát huy sức mạnh tổng hợp của các cơ quan chức năng trong việc phát hiện, xử lý các vụ phạm tội nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh, phòng chống tội phạm

- Biện pháp văn hóa - giáo dục: Văn hóa và trình độ học vấn có ảnh hưởng rất

lớn đến sự hình thành hành vi phạm tội Một bộ phận người dân, đặc biệt là tầng lớp thanh, thiếu niên do bị ảnh hưởng tiêu cực của tư tưởng văn hóa phong kiến hoặc văn hóa ngoại lai cộng với trình độ học vấn thấp hoặc thiếu sự quan tâm, giáo dục của gia đình, nhà trường nên đã hình thành tư tưởng thích hưởng thụ, lối sống thực dụng, từ

đó dẫn đến những hành vi lệch chuẩn và sa vào tệ nạn xã hội Do đó, để PNTHTP cần không ngừng nâng cao trình độ văn hóa cho người dân; thu hút người dân vào các hoạt động văn hóa, vui chơi giải trí bổ ích, lành mạnh; đảm bảo phổ cập trình độ học vấn cho người dân ở mức cao nhất có thể để họ có đủ kiến thức, hiểu biết đúng đắn

về các giá trị cốt lõi của đời sống vật chất, văn hóa và tinh thần; chú trọng đưa vào các chương trình học tập của học sinh, sinh viên những nội dung giáo dục về giá trị văn hóa, đạo đức, lối sống, ý thức tuân thủ pháp luật… Các đoàn thể, tổ chức xã hội cần tổ chức nhiều hình thức khác nhau để tuyên truyền, giáo dục các kiến thức về các

tệ nạn xã hội, vận động các thành viên trong tổ chức mình cam kết không tham gia các tệ nạn xã hội

- Biện pháp pháp luật: Pháp luật đóng vai trò rất quan trọng trong PNTHTP

Ý nghĩa trong PNTHTP của pháp luật không chỉ thể hiện ở quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống luật pháp mà còn thể hiện ở tính khả thi của nó Một hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, khả thi sẽ được tuân thủ và thực hiện một cách triệt để Các trách nhiệm pháp lý, trong đó có trách nhiệm hình sự đối với các hành vi phạm tội được quy định một cách rõ ràng, cụ thể, đúng mức sẽ giúp các cơ quan, người có thẩm quyền áp dụng pháp luật có được cơ sở pháp lý vững chắc để xử lý nghiêm minh những hành vi vi phạm và tội phạm, đảm bảo tính thống nhất của pháp chế XHCN,

từ đó sẽ có tác dụng phòng ngừa chung và phòng ngừa riêng Vì vậy, xây dựng và hoàn thiện pháp luật theo hướng Nhà nước pháp quyền; tổ chức thi hành pháp luật một cách nghiêm chỉnh và triệt để, đảm bảo pháp chế XHCN; các cơ quan chức năng, người có thẩm quyền thực hiện đúng nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm trong công tác phòng, chống tội phạm là phương hướng căn bản và lâu dài cho PNTHTP

1.3.2.2 Các biện pháp phòng ngừa riêng

Những biện pháp phòng ngừa riêng đối với THTP là những biện pháp do các

cơ quan chức năng (tập trung vào các cơ quan có trách nhiệm trực tiếp thực hiện các biện pháp phòng ngừa tội phạm như cơ quan Công an, VKS và Tòa án) tiến hành trên

cơ sở các quy định về chuyên môn, nghiệp vụ và kinh nghiệm được rút ra từ hoạt động thực tiễn nhằm tác động trực tiếp vào những đối tượng phạm tội cụ thể để ngăn chặn, xử lý hoạt động phạm tội của họ

Trong công tác PNTHTP, những biện pháp phòng ngừa nghiệp vụ thường được

áp dụng bao gồm:

- Công tác nắm tình hình: Đây là biện pháp mà cơ quan Công an tiến hành

thông qua những hoạt động cụ thể như: Phối hợp với chính quyền phường, xã các cấp tiến hành công tác điều tra cơ bản để nắm chắc diễn biến tình hình hoạt động của tội phạm; Thường xuyên kiểm tra các đối tượng đã từng bị xử lý về hành vi phạm tội, các tụ điểm kinh doanh tiềm ẩn nguy cơ tội phạm và tệ nạn xã hội…; Tổ chức, hướng dẫn quần chúng, phát huy vai trò của chính quyền cơ sở trong việc phát hiện, ngăn chặn kịp thời các hành vi phạm tội tại cơ sở; động viên, khen thưởng xứng đáng cho người phát hiện, cung cấp thông tin về tội phạm hoặc giúp đỡ các cơ quan chức năng điều tra, xử lý kịp thời các tội phạm; Tăng cường trao đổi thông tin giữa các bộ, ngành liên quan, giữa các lực lượng nghiệp vụ từ trung ương tới cơ sở để kịp thời nắm bắt tình hình, xác định nguyên nhân, điều kiện, dự báo xu hướng phát triển của THTP

trong tương lai

- Công tác nghiệp vụ cơ bản: Đây là công tác để theo dõi và nắm tình hình,

tính chất, mức độ hoạt động phạm tội và vi phạm pháp luật tại địa phương, từ đó xây dựng kế hoạch đấu tranh và tập trung lực lượng để triệt phá các địa bàn trọng điểm,

vô hiệu hóa các ổ nhóm phạm tội gây bức xúc trong dư luận xã hội, kiên quyết triệt phá các tổ chức đánh bạc mang tính băng nhóm; mở sổ theo dõi chuyên đề nghiệp vụ

về công tác phòng chống tội phạm và kết hợp với công tác điều tra cơ bản để rà soát, nắm bắt danh sách các đối tượng phạm tội, yêu cầu họ cam kết không tham gia thực hiện các hành vi phạm tội dưới mọi hình thức, trong mọi thời điểm; sơ kết, tổng kết quá trình thực hiện các chiến dịch truy quét tệ nạn xã hội và tội phạm; trao đổi kinh nghiệm giữa các địa phương, đơn vị để nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh, phòng

ngừa tội phạm; tăng cường lực lượng chuyên trách và trang bị kinh phí, máy móc, thiết bị cho lực lượng trực tiếp đấu tranh với tội phạm

- Công tác điều tra, truy tố, xét xử tội phạm Đây là công tác sử dụng đồng bộ

các biện pháp nghiệp vụ và pháp luật để phát hiện, điều tra, giải quyết kịp thời, nghiêm minh các vụ án là đối với những tổ chức, ổ nhóm tội phạm; phân công, xác định trách nhiệm cụ thể giữa các cơ quan tiến hành tố tụng và các lực lượng chức năng khác trong đấu tranh, phòng chống tội phạm; tăng cường lực lượng cán bộ và năng lực chuyên môn cho các cơ quan tiến hành tố tụng để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ; sơ kết, tổng kết công tác điều tra, truy tố, xét xử tội phạm để tìm ra những giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này

- Công tác quản lý, giáo dục các đối tượng phạm tội trong các cơ sở giam giữ,

cơ sở giáo dục Công tác này vừa có tác dụng quản lý vừa giáo dục, khuyến khích,

động viên họ tích cực cải tạo và tự giác phối hợp, cộng tác với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý các đối tượng, tổ chức phạm tội

1.4 Cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm

1.4.1 Bản chất của cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm

Trong quá trình đấu tranh PNTHTP, nguyên tắc phân công, phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, các biện pháp PNTHTP là một nguyên tắc vô cùng quan trọng, bởi vì hoạt động PNTHTP sẽ chỉ phát huy hiệu quả cao nhất khi các chủ thể phòng ngừa có sự phân công, phối hợp chặt chẽ trong quá trình PNTHTP, tạo hiệu quả cao trong việc kiểm soát, kéo giảm tội phạm Do đó, việc nghiên cứu, nhận thức đúng đắn về cơ chế PNTHTP có ý nghĩa quan trọng đối với lý luận và thực tiễn hoạt động PNTHTP

Cho đến nay khái niệm cơ chế PNTHTP chưa được tập trung nghiên cứu và chưa có cách hiểu thống nhất Trong các công trình nghiên cứu về vấn đề này, có

quan điểm cho rằng: “Cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm là phương thức tổ chức

và phương thức vận hành của hệ thống các cơ quan, tổ chức và công dân có mối liên hệ mật thiết với nhau, hoạt động theo những nguyên tắc, quy định của pháp luật và những phương tiện pháp lý khác; để thực hiện các biện pháp hướng đến mục đích

khắc phục các nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm nhằm ngăn chặn, hạn chế và từng bước loại trừ tội phạm ra khỏi đời sống xã hội.” [42, tr.10]

Qua nhận thức lý luận về khái niệm, nội dung cũng như các nguyên tắc phòng ngừa THTP đã được phân tích, học viên thống nhất với quan điểm trên và nhận thức

được rằng: Cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm được hiểu là phương thức tổ chức

và vận hành của hệ thống các chủ thể phòng ngừa trong quá trình tiến hành các hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm Cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm phản ánh quá trình thực hiện các biện pháp tác động vào nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh tình hình tội phạm của các chủ thể phòng ngừa Mặt khác, cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm còn là sự phản ánh quan hệ phối hợp giữa các chủ thể phòng ngừa nhằm đạt được mục đích của hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm

1.4.2 Các thành tố của cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm

Khi nghiên cứu về các thành tố của cơ chế phòng ngừa THTP, học viên nhận thấy có hai thành tố cơ bản là: Phương thức tổ chức lực lượng phòng ngừa và phương thức vận hành của hệ thống chủ thể phòng ngừa trong quá trình áp dụng các biện pháp phòng ngừa

Trong đó hai yếu tố nêu trên của cơ chế PNTHTP thì phương thức tổ chức lực lượng phòng ngừa tội phạm được phản ánh rõ nét qua việc xác định chủ thể phòng ngừa và quan hệ phối hợp giữa các chủ thể phòng ngừa; phương thức vận hành của

hệ thống chủ thể phòng ngừa trong quá trình áp dụng các biện pháp phòng ngừa được phản ánh qua việc áp dụng các biện pháp PNTHTP của hệ thống chủ thể phòng ngừa.Trong đó, mối quan hệ phối hợp giữa các chủ thể phòng ngừa được thể hiện bởi các yếu tố cơ bản là nội dung phối hợp và phương thức phối hợp, cụ thể:

Nội dung phối hợp bao gồm: Phối hợp hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; phối hợp trao đổi thông tin, tham mưu đề xuất với các cấp ủy Đảng, chính quyền ban hành các văn bản chỉ đạo, văn bản quản lý nhà nước đối với địa phương trong PNTHTP; phối hợp thanh tra, kiểm tra xử lý vi phạm pháp luật về ANTT; phối hợp đấu tranh phòng, chống tội phạm ở địa phương

Tuỳ theo phạm vi, tính chất, nội dung của biện pháp PNTHTP, các chủ thể

phòng ngừa quyết định áp dụng các phương thức phối hợp như gửi văn bản xin ý kiến phối hợp; tổ chức họp, hội nghị; tổ chức đoàn khảo sát, điều tra các hoạt động liên quan đến tội phạm và vi phạm pháp luật ở địa phương; cung cấp thông tin về những vấn đề có liên quan đến chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan phối hợp theo định kỳ hàng tháng, quý, năm hay khi có yêu cầu

Để có sự phối hợp tốt giữa các chủ thể phòng ngừa đòi hỏi phải có sự điều hành thống nhất giữa các cơ quan chuyên trách và không chuyên trách, giữa các cơ quan, tổ chức và các cá nhân; đồng thời nội dung và phạm vi hoạt động phòng ngừa cũng cần phải được xác định thống nhất giữa các chủ thể hoạt động phòng ngừa…

Tóm lại, với vai trò là phương thức tổ chức và vận hành của hệ thống các chủ

thể phòng ngừa trong quá trình thực hiện các biện pháp PNTHTP, cơ chế phòng ngừa THTP chỉ có thể đạt hiệu quả cao nếu đảm bảo sự phối hợp tốt giữa các chủ thể phòng ngừa và sự đồng bộ giữa các biện pháp phòng ngừa Nhận thức đúng đắn về cơ chế PNTHTP là cơ sở cho việc hoạch định các chính sách PNTHTP một cách phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả công tác PNTHTP, hạn chế và hướng đến loại trừ những nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh THTP trên địa bàn đó

Tiểu kết Chương 1

Chương 1 của Luận văn nghiên cứu về một số vấn đế lý luận về PNTHTP Kết quả nghiên cứu của Chương này đã tổng hợp, phân tích, làm rõ những nội dung lý luận sau: Khái niệm, ý nghĩa của PNTHTP; nội dung, các biện pháp, chủ thể

PNTHTP, cơ chế PNTHTP Những nội dung nêu trên là cơ sở để học viên tiến hành

nghiên cứu, khảo sát thực trạng PNTHTP trên địa bàn huyện Củ Chi, TP.HCM một cách hệ thống, khoa học để thu nhận những kiến thức cần thiết cho việc đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả PNTHTP trên địa bàn này trong thời gian tới

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM

TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CỦ CHI, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 2014 ĐẾN NĂM 2018

2.1 Thực trạng nhận thức về phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh

2.1.1 Nhận thức về phòng ngừa tình hình tội phạm thể hiện trong các văn bản của cấp ủy Đảng, chính quyền và các cơ quan bảo vệ pháp luật trên địa bàn huyện

Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh

Một là, nhận thức về PNTHTP thể hiện trong các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo

thực hiện của Đảng ủy và chính quyền huyện Củ Chi

Học viên đã tiến hành nghiên cứu nội dung nhiều văn bản do Huyện ủy, HĐND, UBND huyện Củ Chi ban hành trong thời gian từ năm 2014 đến 2018 về vấn

đề PNTHTP trên địa bàn như: Kế hoạch số 13/KH-HU ngày 27/11/2015 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo đảm ANTT trong tình hình mới,

Kế hoạch số 2329/KH-UBND ngày 06/4/2015 về phòng chống tội phạm, ma túy, mại dâm và phòng chống mua bán người trên địa bàn huyện năm 2015, Kế hoạch 778/KH-CACC-TH ngày 17/10/2018 về thực hiện Chỉ thị số 39/CT-TTg ngày 24/10/2017 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và

vi phạm pháp luật về chống người thi hành công vụ trên địa bàn huyện Củ Chi, Nghị quyết số 17-NQ/HU ngày 05/02/2018 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội và kéo giảm tai nạn giao thông trên địa bàn huyện năm 2018; các Chương trình hành động thực hiện các Chỉ thị của Ban

Bí thư như: Chương trình hành động số 21-Ctr/HU ngày 31/8/2012 về thực hiện Chỉ thị số 09-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc trong tình hình mới, Chương trình hành động số 33-Ctr/HU ngày 07/5/2009 của Huyện ủy về thực hiện Chỉ thị số 21-CT/TW ngày

26/3/2008 của Bộ Chính trị về “Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo phòng, chống, kiểm

soát ma túy trong tình hình mới”, Chương trình hành động số 09-Ctr/HU ngày

18/01/2011 của Huyện ủy về triển khai thực hiện Chỉ thị số 48-CT/TW ngày

22/10/2010 của Bộ Chính trị về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng với công tác

phòng, chống tội phạm trong tình hình mới”, Nghị quyết về nhiệm vụ, giải pháp phát

triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh hàng năm của Hội đồng nhân dân huyện

Qua nghiên cứu các văn bản này, học viên nhận thấy: Vấn đề phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội luôn được Cấp ủy và chính quyền trên địa bàn huyện Củ Chi đặc biệt quan tâm, thể hiện qua việc xác định rõ mục tiêu về an ninh, quốc phòng

ở địa phương, đó là: “Đảm bảo an ninh trật trật tự, quốc phòng an ninh, xây dựng

thế trận quốc phòng toàn dân vững chắc gắn kết chặt chẽ với thế trận an ninh nhân dân”, “kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế xã hội với bảo đảm quốc phòng, an ninh”

Tuy vậy, đa phần các văn bản nêu trên đều mới chỉ phản ánh một cách tổng thể về mục tiêu, yêu cầu về đảm bảo ANTT trên địa bàn mà chưa có văn bản mang tính chuyên biệt, xác định rõ về THTP, nguyên nhân, điều kiện của THTP đó một cách cụ thể Ngoài việc xác định các chỉ tiêu cụ thể về tỷ lệ điều tra, khám phá tội phạm trên địa bàn thì các chủ thể có vai trò lãnh đạo, chỉ đạo công tác PNTHTP trên địa bàn huyện chưa đề ra nhiệm vụ cụ thể của từng cơ quan trong việc PNTHTP Bên cạnh

đó, các giải pháp trong nhiều văn bản này chủ yếu tập trung vào các giải pháp xử lý các điểm nóng trước mắt trong bảo vệ an ninh, trật tự trên địa bàn chứ chưa có nhiều

văn bản đưa ra các giải pháp mang tính tổng thể, đồng bộ và lâu dài

Những nội dung trên đây cho thấy Đảng ủy các cấp và chính quyền huyện Củ Chi đã nhận thức được tầm quan trọng của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trên địa bàn nhưng chưa thực sự sâu sắc, đầy đủ về tính nguy hiểm của THTP cũng

như các mặt hoạt động phòng ngừa THTP ở địa phương mình

Hai là, nhận thức về PNTHTP thông qua kết quả báo cáo tổng kết của các cơ

quan bảo vệ pháp luật trên địa bàn huyện Củ Chi

Qua nghiên cứu các báo cáo của cơ quan CAND, VKSND, TAND huyện Củ Chi về công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ở địa phương trong giai đoạn 2014 – 2018, học viên nhận thấy: Các báo cáo tổng kết đều phản ánh tính phức tạp và

nghiêm trọng của THTP, vi phạm pháp luật ở địa bàn này và kết quả điều tra, khám phá các vụ án hình sự cũng như việc tiếp nhận, xử lý các vi phạm pháp luật khác bằng

hệ thống số liệu cụ thể Nội dung các báo cáo này cũng phản ánh được nỗ lực to lớn của cán bộ thuộc CAND, VKSND, TAND huyện Củ Chi trong quá trình giải quyết

vụ án hình sự xảy ra trên địa bàn Một số ít báo cáo tổng kết chuyên đề của Công an huyện Củ Chi như: Báo cáo tổng kết công tác phòng ngừa tội phạm về ma túy trên địa bàn huyện Củ Chi giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2018, Báo cáo tổng kết công tác phòng ngừa tội phạm chống người thi hành công vụ trên địa bàn huyện Củ Chi giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2016… còn đưa ra các giải pháp trong đấu tranh phòng, chống tội phạm cụ thể, gắn với chức trách, nhiệm vụ của cơ quan Công an như: Tuyên truyền, vận động quần chúng bảo vệ an ninh tổ quốc ở địa phương; phối hợp tiến hành công tác tuần tra, kiểm soát; tham mưu cho các cấp uỷ Đảng, chính quyền xây dựng, hoàn thiện các văn bản chỉ đạo, thực hiện công tác đảm bảo ANTT trên địa bàn huyện… đồng thời cũng đề cập tới việc tổ chức thực hiện các biện pháp nghiệp vụ chuyên biệt của ngành Công an Tuy nhiên, các báo cáo đều không xác định rõ nguyên nhân, điều kiện của THTP, dự báo THTP cũng như tổng kết, đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa đã được áp dụng, do đó chưa đánh giá toàn diện được chất lượng, hiệu quả của công tác PNTHTP ở địa phương từ đó đề ra giải pháp phù hợp trong tương lai

2.1.2 Nhận thức về phòng ngừa tình hình tội phạm của cán bộ bảo vệ pháp luật và các cá nhân sinh sống và làm việc trên địa bàn huyện Củ Chi trên cơ sở kết quả phỏng vấn trực tiếp

Qua phỏng vấn trực tiếp, về cơ bản, cán bộ, chiến sĩ Công an, Kiểm sát viên, Thẩm phán công tác trên địa bàn huyện Củ Chi đều có nhận thức khá đầy đủ về công tác PNTHTP Tuy vậy, vẫn còn một số cán bộ, chiến sĩ, Kiểm sát viên, Thẩm phán chưa nhận thức một cách đầy đủ về nội dung, ý nghĩa và biện pháp phòng ngừa, đặc biệt là các biện pháp phòng ngừa xã hội; trong số này có thiên hướng chỉ xem trọng các biện pháp phòng ngừa chuyên biệt của lực lượng Công an mà chưa nhận thức sâu sắc về vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức quần chúng tự quản và người

lao động trong phòng ngừa tội phạm trên địa bàn

Cùng đó, học viên cũng tiến hành phỏng vấn nhiều người dân ở huyện Củ Chi

về các nội dung liên quan đến PNTHTP như: Nguyên nhân, điều kiện của THTP; chủ thể phòng ngừa; các hoạt động phòng ngừa tội phạm mà người dân có thể thực hiện Kết quả phỏng vấn cho thấy người dân nhận thức được rằng:

- Nguyên nhân, điều kiện của THTP trên địa bàn huyện Củ Chi, đó là: Sự yếu kém của cơ quan quản lý nhà nước trong việc quản lý trật tự an toàn xã hội; sự yếu kém của các cơ quan bảo vệ pháp luật trong phát hiện, ngăn chặn, xử lý người phạm tội, tạo tâm lý xem thường pháp luật của một số đối tượng dẫn đến việc thực hiện hành vi phạm tội

- Phòng ngừa THTP cần có sự tham gia của toàn xã hội Trong đó, người dân tham gia tiến hành các hoạt động như: Tham gia hoạt động của các mô hình tự quản trong công nhân, bảo vệ tài sản trong doanh nghiệp; ngăn chặn, tố giác tội phạm; làm chứng trong các hoạt động tố tụng hình sự; hưởng ứng các chương trình, phương án, kế hoạch phòng ngừa các loại tội phạm do các cơ quan nhà nước phát động; tham gia giáo dục, quản lý thành viên trong gia đình, trong cộng đồng dân cư

Như vậy, nhìn chung nhận thức của đa số các chủ thể được khảo sát đều có nhận thức về vấn đề PNTHTP cả về lý luận và thực tiễn Tuy nhiên, mức độ nhận thức của các chủ thể chưa đồng đều và hầu hết là chưa đầy đủ, toàn diện… Điều này

đã phần nào ảnh hưởng đến hiệu quả công tác PNTHTP ở địa bàn huyện Củ Chi trong thời gian qua

2.2 Thực trạng tổ chức lực lượng và triển khai, áp dụng các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Củ Chi

2.2.1 Thực trạng tổ chức lực lượng phòng ngừa tình hình tội phạm

Một là, các cơ quan bảo vệ pháp luật trên địa bàn huyện Củ Chi Đây là những

cơ quan chuyên trách trong phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm và tham mưu cho các cấp ủy Đảng và chính quyền đề ra các chủ trương và chính sách trong lĩnh vực bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn huyện Củ Chi Về thực trạng tổ chức lực lượng của các cơ quan bảo vệ pháp luật trên địa bàn huyện Củ Chi,

trong phạm vi Luận văn này, học viên tập trung nghiên cứu đối với các cơ quan sau:

- Công an huyện Củ Chi: Công an huyện Củ Chi là cơ quan nòng cốt trong

thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật ở địa phương Công an huyện Củ Chi được tổ chức ở hai cấp (cấp huyện và cấp xã) Khảo sát thực tiễn cho thấy, hiện nay lực lượng cán bộ, chiến sĩ công an trên địa bàn huyện Củ Chi là 577 công an chính quy và 285 công an bán chính quy

Với vai trò là bộ phận chủ chốt trong lực lượng Công an huyện Củ Chi trực tiếp tiến hành các hoạt động điều tra, khám phá tội phạm trên địa bàn, Cơ quan điều tra Công an huyện Củ Chi có 41 biên chế, trong đó có 02 lãnh đạo; 26 điều tra viên;

13 cán bộ điều tra trong đó về trình độ học vấn có 02 Thạc sĩ (4,88%); Đại học có 33 người (80,48%); Trung cấp là 06 người (14,63%) Cơ quan điều tra thuộc Công an huyện Củ Chi được tổ chức thành 04 Đội điều tra, trong đó có 01 Đội điều tra tổng hợp và 03 Đội Cảnh sát điều tra các loại án về ma túy, trật tự xã hội, kinh tế-chức vụ xảy ra trên địa bàn huyện Củ Chi theo thẩm quyền

Ngoài lực lượng cán bộ của Cơ quan Điều tra nêu trên, Công an huyện Củ Chi còn có các lực lượng Cảnh sát hình sự, Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Cảnh sát giao thông, Cảnh sát cơ động, công an xã… với trên 800 cán bộ, chiến sĩ thường xuyên theo dõi và phối hợp với lực lượng Tư pháp ở 21 xã và thị trấn để chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn các loại tội phạm xảy ra trên địa bàn huyện

- VKSND huyện Củ Chi: VKSND huyện Củ Chi là cơ quan thực hành quyền

công tố và kiểm sát tư pháp tại địa phương Đội ngũ kiểm sát viên tại VKSND huyện

Củ Chi hiện có tổng số 27 biên chế, bao gồm 12 KSV; 05 Kiểm tra viên; 08 chuyên viên và 02 nhân viên phục vụ Trong số 12 KSV có 01 lãnh đạo là KSV trung cấp, còn lại KSV sơ cấp Hiện tại, còn thiếu 01 Phó Viện trưởng và 02 biên chế KSV Về trình độ chuyên môn, có 25 người có trình độ Đại học (92,59%); 02 người có trình

độ Trung học phổ thông (7,41%) Về cơ cấu, tổ chức, VKSND cấp huyện chia thành các bộ phận Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử hình sự; Kiểm sát việc giải quyết các vụ, việc dân sự, hôn nhân gia đình; Kiểm sát thi hành

án Trong đó, bộ phận Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra, kiểm sát xét

xử hình sự có nhiệm vụ kiểm sát hoạt động điều tra, truy tố và xét xử đối với tất cả các tội phạm thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp huyện Tại VKSND huyện Củ Chi,

bộ phận này có 04 KSV và 02 kiểm tra viên và do 01 Phó Viện trưởng phụ trách 100% KSV và kiểm tra viên đã có chứng chỉ Đào tạo nghiệp vụ kiểm sát 02 Chuyên viên đang tham gia học chương trình đào tạo bắt buộc này Hàng năm, các KSV còn tham gia các lớp Bồi dưỡng theo các khâu công tác khác nhau để nâng cao trình độ

nghiệp vụ

- TAND huyện Củ Chi: Là cơ quan xét xử tại địa phương, TAND huyện Củ

Chi hiện có tổng số 35 biên chế, trong đó có 19 Thẩm phán; 11 Thư ký và 05 nhân viên Trong đó có 02 người có trình độ Thạc sĩ (5,71%); 28 người có trình độ Đại học (80%); 05 người có trình độ Trung học phổ thông (14,29%) Theo quy định của Luật

Tổ chức TAND, tổ chức bộ máy của TAND huyện Củ Chi chỉ có Chánh án, Phó Chánh án, Thẩm phán và Thư ký Tòa án Tham gia công tác xét xử còn có 20 Hội thẩm nhân dân, hầu hết đều có trình độ cử nhân luật 15 người và tốt nghiệp đại học chuyên ngành khác là 5 người Trong công tác nâng cao trình độ xét xử, một năm hai lần theo định kỳ, TAND huyện Củ Chi đều tổ chức tập huấn cho đội ngũ thẩm phán, hội thẩm nhân dân về những thay đổi, quy định mới của các văn bản luật và những hướng dẫn của TAND tối cao về đường lối xét xử các vụ án

- UBND hai cấp trên địa bàn huyện Củ Chi: Đây là các cơ quan quản lý, tổ

chức, điều hành, phối hợp, đảm bảo điều kiện cần thiết cho phòng ngừa tội phạm trên phạm vi huyện Củ Chi bao gồm UBND huyện và các UBND cấp xã Ở cấp huyện, UBND được tổ chức bao gồm 1 Chủ tịch, 3 Phó chủ tịch và 12 Phòng chuyên môn

có chức năng tham mưu, giúp UBND huyện thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với 11 lĩnh vực trên địa bàn huyện 21 UBND cấp xã, Thị trấn trên địa bàn hiện đều được hoàn thiện về cơ cấu tổ chức và thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở cấp xã

và các nhiệm vụ do cơ quan nhà nước cấp trên giao Hầu hết các cán bộ công tác ở UBND huyện và cấp xã đều có trình độ từ cao đẳng trở lên và thường xuyên được tập huận kiến thức quản lý nhà nước và pháp luật, đảm bảo thực hiện chức trách,

nhiệm vụ được giao

Ngoài ra, với chức năng tham mưu giúp cho UBND các cấp trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật; theo dõi thi hành pháp luật; tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật để nâng cao sự hiểu biết pháp luật, xây dựng ý thức tôn trọng pháp luật và bảo vệ pháp chế của người dân, thì Phòng Tư pháp huyện Củ Chi đã được củng cố và kiện toàn về tổ chức cán bộ Hiện tại, cơ quan này có 25 công chức, viên chức, trong đó có 8 báo cáo viên pháp luật có trình độ Đại học luật Ngoài ra, còn có đội ngũ tuyên truyền viên pháp luật với tổng số 53 người thuộc Ban Tư pháp của các

xã, thị trấn trên địa bàn huyện Củ Chi

- Các cơ quan, tổ chức kinh tế, văn hóa, giáo dục, dịch vụ… trên địa bàn huyện

Củ Chi: Chức năng chính của các chủ thể này là quản lý và tổ chức hoạt động của

lĩnh vực mình theo nhiệm vụ chuyên môn như: Tổ chức kinh tế (xí nghiệp, công ty, tập thể lao động…) tiến hành sản xuất tạo ra sản phẩm hàng hóa, cơ sở vật chất cho

xã hội Cơ quan văn hóa phát triển các chức năng về văn hóa, nâng cao giá trị về tinh thần, Cơ quan giáo dục có chức năng giáo dục và đào tạo con người… Thông qua các hoạt động này, những chủ thể trên đã góp phần tích cực vào hoạt động PNTHTP trên địa bàn huyện Củ Chi Theo đó, các cơ quan, tổ chức này đã tiến hành nhiều hoạt động phòng ngừa phù hợp với nhiệm vụ, chức năng của mình như: Đề ra những quy định thích hợp trong lĩnh vực hoạt động của mình; xây dựng các tổ chức phòng ngừa tội phạm mang tính quần chúng, bán chuyên trách trong cơ quan, tổ chức và sử dụng

có hiệu quả lực lượng này trong đấu tranh phòng chống tội phạm như: 200 đội phòng cháy chữa cháy cơ sở, 80 tổ công nhân tự quản; làm tốt công tác quản lý con người, tài sản trong cơ quan, doanh nghiệp của mình

- Các tổ chức chính trị - xã hội, chính trị xã hội – nghề nghiệp, các tập thể quần chúng lao động, cá nhân sinh sống trên địa bàn huyện Củ Chi là những chủ thể quan trọng trong PNTHTP ở địa phương Các tổ chức chính trị - xã hội huyện Củ

Chi được tổ chức ở cả hai cấp là cấp huyện và cấp xã bao gồm: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các thành viên bao gồm: Liên đoàn lao động, Hội Cựu chiến binh, Hội Nông dân, Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ huyện Củ Chi Ngoài ra, ở các doanh nghiệp, cơ

sở đào tạo trên địa bàn hầu hết đều thành lập Chi đoàn thanh niên và Công đoàn thu hút sự tham gia đông đảo của các hội viên đang sinh sống và làm việc trên địa bàn huyện Củ Chi với nhiều hoạt động phong trào sôi nói, góp phần tích cực vào công tác PNTHTP trên địa bàn huyện

Nhằm góp phần đảm bảo ANTT trên địa bàn huyện Củ Chi, bên cạnh các đơn vị thường trực thuộc Công an hai cấp còn có sự tham gia, hiệp lực của các lực lượng như: Đội bảo vệ dân phòng, trung đội dân quân thường trực, dân quân tự vệ và lực lượng bảo vệ trật tự tại các khu công nghiệp trên địa bàn Đến nay, lực lượng này có khoảng gần 900 đội viên và đóng góp tích cực vào việc đảm bảo ANTT ở phạm vi

ấp, khu phố và các khu công nghiệp trên địa bàn huyện

Ngoài ra, để đảm bảo ANTT tại các khu nhà cho nhân viên, người lao động đang làm việc ở các khu công nghiệp trên địa bàn, Công an TP.HCM đã chỉ đạo Công

an huyện đã phối hợp với Công an các xã, Thị trấn và ban quản lý các khu công nghiệp, các doanh nghiệp trong khu công nghiệp tổ chức được 225 tổ công nhân tự quản với hơn 1000 thành viên tham gia; xây dựng các cụm liên kết an toàn về ANTT, trong đó coi trọng vai trò tự quản của công nhân, kết hợp với hoạt động của các đơn vị chức năng, kịp thời xử lý các vấn đề liên quan đến ANTT, nhất là vấn đề có liên quan đến công nhân; phối hợp với lực lượng bảo vệ chuyên trách thuộc ban quản lý khu công nghiệp quản lý tổ chức tuần tra, kiểm soát các địa bàn phức tạp trong các khu công nghiệp, các tuyến đường giáp ranh và khu vực dân cư, dịch vụ của các khu công nghiệp Đây cũng được coi là lực lượng đông đảo tham gia phòng ngừa tội phạm trên địa bàn huyện Củ Chi trong những năm gần đây

Thực trạng trên cho thấy: Tổ chức các lực lượng PNTHTP trên địa bàn huyện

Củ Chi đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần tích cực vào hoạt động PNTHTP tại địa phương Tuy nhiên, thực tiễn tổ chức các lực lượng này vẫn còn những hạn chế nhất định cả trong nhóm lực lượng nòng cốt và lực lượng các tổ chức, tập thể, quần chúng tham gia hoạt động phòng ngừa, cụ thể như sau:

Lực lượng cơ quan bảo vệ pháp luật còn thiếu về số lượng, không đồng đều

về chất lượng, lại phải tập trung lực lượng điều tra các vụ án đã xảy ra và giải quyết

các công tác khác nên có lúc chưa đáp ứng kịp thời công tác phòng ngừa đấu tranh chống tội phạm, cụ thể là: Công an huyện Củ Chi có tổng biên chế công an chính quy

là 577 người nhưng chỉ có 26 Điều tra viên; 13 Cán bộ điều tra và thực tế đang thiếu

02 Phó Đội trưởng, 03 Điều tra viên, 9/39 cán bộ, điều tra viên chưa được phân công nhiệm vụ đúng chuyên ngành do thiếu biên chế Với lực lượng cán bộ, điều tra viên nêu trên thì với một địa bàn rộng 435km2, có 20 xã, 01 thị trấn, 04 khu, 3 cụm công nghiệp và hơn 300 ngàn dân hiện nay, thì tính trung bình mỗi cán bộ, điều tra viên phải chịu trách nhiệm tiến hành hoạt động điều tra tội phạm trên địa bàn rộng trên 11

km2 với khoảng 7000 dân Do đó kết quả điều tra, khám phá nhiều vụ án còn chậm

và chỉ tỷ lệ khám phá thành công có lúc chưa đạt chỉ tiêu đề ra Còn cơ quan VKSND huyện hiện còn thiếu 03 biên chế nên nhiều kiểm sát viên đã phải kiêm nhiệm các công việc khác nhau, từ đó làm cho chất lượng kiểm sát điều tra, truy tố, xét xử bị giảm sút Trong khi đó, số lượng Thẩm phán của TAND huyện Củ Chi còn ít, nhận thức và trình độ chuyên môn nghiệp vụ chưa thật sự đáp ứng được yêu cầu công tác của ngành Tòa án, từ đó việc giải quyết một số vụ án còn bị kéo dài

Về lực lượng không chuyên trách trong PNTHTP trên địa bàn huyện Củ Chi

có thể thấy rằng mặc dù số lượng cá nhân là hội viên trong các tổ chức chính trị - xã hội và của14 mô hình tự quản [Xem Bảng phụ lục 2.1] trên địa bàn huyện Củ Chi khá cao nhưng về chất lượng vẫn còn nhiều hạn chế Bởi lẽ hầu hết trong số những người này đều xuất thân từ những người lao động phổ thông, tuổi đời còn rất trẻ, hiểu biết pháp luật còn hạn chế nên có lúc còn lúng túng khi tổ chức hoạt động phòng ngừa

2.2.2 Thực trạng quan hệ phối hợp giữa các chủ thể phòng ngừa

2.2.2.1 Quan hệ phối hợp giữa các chủ thể phòng ngừa trong trao đổi thông tin, tham mưu đề xuất với các cấp ủy Đảng, chính quyền ban hành các văn bản chỉ đạo, tổ chức, triển khai phòng ngừa tình hình tội phạm

Trên cơ sở các văn bản chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền và các cơ quan chức năng của huyện Củ Chi đã chủ động phối hợp trao đổi thông tin và xây dựng các chương trình, kế hoạch hành động, tích cực phối hợp tổ chức triển khai thực hiện những chủ trương, chính sách của Đảng về phòng chống, tội phạm, gắn với việc thực

hiện Nghị quyết số 13/2011/NQ-QH13 của Chính phủ về Chương trình mục tiêu Quốc gia phòng chống tội phạm (giai đoạn 2011-2015) Từ đó, xác định hoạt động phòng, chống tội phạm nói chung cũng như hoạt động PNTHTP nói riêng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, chủ yếu trong chương trình phát triển kinh

tế - xã hội của địa phương Điển hình như: Kế hoạch số 2367/KH-UBND ngày

07/3/2017 UBND huyện Củ Chi về “Công tác phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội”

Ngoài ra, quán triệt các văn bản chỉ đạo của Thành ủy, UBND Thành phố, Huyện ủy, UBND, Công an huyện Củ Chi cùng với Ban quản lý khu công nghiệp, các tổ chức chính trị - xã hội, ban, ngành trong địa bàn huyện đã chủ động xây dựng

03 quy chế phối hợp bảo đảm ANTT; xây dựng 02 phương án và 11 kế hoạch bảo vệ tại các điểm nóng trên địa bàn nhằm chủ động trong phòng ngừa tội phạm và kịp thời ứng phó với các tình huống phức tạp về ANTT có thể xảy ra Căn cứ các quy chế phối hợp, hàng quý, 6 tháng UBND, Công an, VKSND và TAND huyện Củ Chi duy trì tổ chức giao ban định kỳ nhằm trao đổi thông tin về tình hình ANTT và công tác bảo vệ ANTT… trên địa bàn Hàng năm, các cơ quan VKS, Tòa án và Công an huyện

Củ Chi đều phối hợp xây dựng các chương trình hành động phòng, chống tội phạm

2.2.2.2 Quan hệ phối hợp giữa các chủ thể phòng ngừa trong công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thông về phòng, chống tình hình tội phạm

Nhận thức rõ, đấu tranh, phòng chống tệ nạn xã hội và tội phạm là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân Dưới sự lãnh đạo Huyện ủy, UBND huyện Củ Chi, các cơ quan chuyên trách đã chỉ đạo và phối hợp với các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội như Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Đài truyền thanh huyện Củ Chi… xây dựng, tổ chức các chương trình giáo dục, tuyên truyền về công tác phòng, chống tình hình tội phạm và tệ nạn xã hội tại địa phương, trong đó đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, giáo dục về tinh thần cảnh giác, ý thức trách nhiệm tham gia phòng chống tệ nạn đối với mỗi tổ chức, cá nhân và gia đình Dưới sự chỉ đạo của Huyện ủy và UBND huyện Củ Chi, các cơ quan chuyên trách như phòng Tư pháp, phòng Giáo dục và Đào tạo, phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, phòng Văn hóa thông tin, Công an huyện, Liên đoàn lao động huyện… đã phối hợp xây dựng các chương trình

tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho quần chúng nhân dân trên địa bàn huyện Các lực lượng này còn phối hợp với các trường học, các tổ dân phố, các khu dân cư tổ chức các buổi tuyên truyền, phổ biến sâu, rộng những văn bản pháp luật có liên quan đến PNTHTP, thông qua đó, giáo dục cho người dân ý thức trách nhiệm trong việc tham gia phát hiện, tố cáo, báo tin về tội phạm [Xem Bảng phụ lục 2.2]

2.2.2.3 Quan hệ phối hợp giữa các chủ thể phòng ngừa trong thanh tra, kiểm tra xử lý vi phạm pháp luật về an ninh trật tự ở địa phương

Công an huyện và Công an các xã, thị trấn duy trì phối hợp cùng với các tổ chức xã hội khác như các Đội Bảo vệ dân phòng, Mô hình an ninh tự quản… thường xuyên thực hiện hoạt động tuần tra, kiểm soát, kiểm tra về ANTT để kịp thời phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực như: Trật tự

đô thị, trật tự xã hội, phòng cháy chữa cháy, quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, các ngành nghề kinh doanh có điều kiện về ANTT, đồng thời cung cấp thông tin, báo cáo vụ việc có dấu hiệu tội phạm đến các cơ quan chức năng để xử lý theo pháp luật Căn cứ các phương án, kế hoạch phòng chống tội phạm và trật tự trị an trên địa bàn, việc giải quyết những vấn đề phức tạp xảy ra trên địa bàn được quy định: Đối với các vụ việc thuộc chức năng, nhiệm vụ của đơn vị nào thì đơn vị đó tiến hành giải quyết; những vụ việc thuộc chức năng giải quyết của nhiều cơ quan, nhiều lực lượng, chính quyền địa phương thì thành lập đoàn công tác liên ngành để giải quyết 2.2.2.4 Quan hệ phối hợp giữa các chủ thể phòng ngừa trong công tác phát hiện, điều tra, truy tố và xét xử tội phạm

Trước yêu cầu cấp thiết của công tác PNTHTP trên địa bàn, Cơ quan điều tra, VKSND, Tòa án huyện Củ Chi đã phối hợp chặt chẽ để đẩy nhanh tiến độ khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử các tọi phạm trên địa bàn theo thẩm quyền Cụ thể là:

Từ tháng năm 2014 đến năm 2018, Cơ quan điều tra Công an huyện Củ Chi

đã tiếp nhận, giải quyết đối với 2457 tin báo, tố giác tội phạm, đã khởi tố, điều tra 2072vụ/1723 bị can, đề nghị truy tố 1563 bị can; đình chỉ trong giai đoạn điều tra đối với 17 bị can; tạm đình chỉ đối với 26 bị can [Xem Bảng phụ lục 2.3] Trên cơ sở

đề nghị truy tố của Cơ quan điều tra, VKS huyện Củ Chi đã truy tố 1591 bị can; yêu