CÁC DỤNG cụ GIA CÔNG cơ KHÍ

Không kể đến các khả năng sử dụng khác, tua-vít chỉ nên dùng để lắp và tháo các loại vít vặn có ren.. Trong quyển sách này tua-vít được chia làm 8 loại theo thiết kế : Tua-vít loại thông

CÁC DỤNG CỤ GIA CÔNG CƠ KHÍ

Tua-vít là loại dụng cụ thường bị sử dụng sai mục đích nhất Không kể đến các khả năng sử dụng khác, tua-vít chỉ nên dùng để lắp và tháo các loại vít vặn có ren

Trong quyển sách này tua-vít được chia làm 8 loại theo thiết kế :

Tua-vít loại thông dụng

Tua-vít hiệu Phillips

Tua-vít mũi có khớp nối

Tua-vít dạng ống

Tua-vít “khởi động”

Tua-vít hiệu Pozidrive hoặc hiệu Supadrive

Tua-vít hiệu Torx

Tua-vít hiệu Serulox (tua-vít đầu vuông)

Mỗi loại tua-vít trên đây đều cho phép người sử dụng tạo một chuyển động xoay tròn để xiết chặt hoặc tháo rời đinh vít Nhưng chúng được sử dụng cho từng loại công việc khác nhau

Hãy sắp xếp các loại tua-vít này một cách hợp lí để dễ tìm mỗi khi cần sử dụng Giữ cho tay nắm sạch và không dính các loại dầu mỡ có thể gây trơn trượt Loại bỏ ngay các tua-vít có tay nắm bị lỏng hay vỡ

TAY CÂM

Không được dùng tua-vít như một lưỡi đục nguội, một dụng cụ đục lỗ hay một thanh cạy Nếu phải gõ nhẹ vào tua-vít, hãy sử dụng loại tua-vít có thể cho phép gõ nhẹ

Không được dùng kìm hoặc cờ lế để vặn chuôi của tua- vít chuẩn Nếu cần thiết hãy sử dụng loại tua-vít bền có chuôi hình vuông dành cho những việc nặng

Không dùng tua-vít để kiểm tra dòng điện

Không được cầm vật đang thao tác trên tay khi sử dụng tua-vít vì tua-vít

có thể bị trượt và gây thương tích Thêm một nguyên tắc nữa là không bao giờ để mũi của tua-vít hướng vào bất kì bộ phận nào trên cơ thể

Phải bảo đảm sao cho mũi của tua-vít phải đủ rộng để khít với rãnh trên đầu của đinh vít (Xem hình 3)

Luôn giữ chuôi tua-vít thẳng đứng với đầu vít khi vặn

Hình 3 – Phải bảo đảm tua-vít khít với rãnh vặn trên đầu vít Nếu mũi tua-vít bị mài tròn phần đỉnh hoặc biệ mẻ, chúng ta có thể mài lại như sau:

Mài phần đỉnh cho đến khi nó phẳng và có góc thích hợp so với phần chuôi (Xem hình 4) Phần cạnh phải hơi có dạng nón và không được nhọn

ĐlỀU QUAN TRỌNG: Không được tựa tua-vít vào

bánh xe mài lâu Nhúng mũi của tua-vít vào nước để giữ lạnh Việc nhúng nước làm lạnh này sẽ hạn chế việc giảm đi độ cứng, độ đàn hồi và hạn chế việc làm mềm phần mũi

Nếu được mài đúng, phần mũi của tua-vít luôn nằm

trong rãnh ở đầu vít dù người sử dụng xoay mạnh hay nhẹ Nếu phần mũi được mài có dạng nón quá nhiều, nó sẽ bị bật ra khỏi rãnh khi vặnề

Lưu ỷ: Chì phần đỉnh của mũi tua-vít được tôi cứng, do vậy luôn giới hạn

số lần mài lại mũi tua-vít

Cờ-lê có phần dùng để mở đai ốc ở mỗi đầu Phần mở định kích cỡ của

cờ-lê theo inch* hoặc milimét và thường được kết hợp, ví dụ 5/16 inch và 3/8 mch (theo milimét là 16 và 18) Những thông số’ này chĩ về khoảng cách chiều ngang bề mặt đai ốc hoặc loong chứ không phải đường kính bù-loong

Hình 24- Tháo đai ốc trong phạm vi không gian chật bằng cách “dánh vong” cờ-lê

Phần đầu và phần dùng để mở đai ốc của cờ-lê thường hợp với phần thân một góc 15° – 22,5° (xem hình 24)

Phần góc này cho phép người sử dụng có nhiều khoảng không để vặn trong trường hợp phẩi thao tác trong phạm vi chật bằng cách “đánh võng” như trong hình

CÓ rất nhiều loại chìa vặn đai ốc, mỗi loại được chế tạo nhằm vào mục đích sử dụng riêng biệt Trong quyển sách này, xin đề cập đến những loại thông dụng nhất:

Cờ-le

Mỏ lết

Chìa vặn mặt ốc hình hộp

Chìa vặn ống

Chìa vặn mặt ốc

Chìa vặn vít điều chỉnh

Chìa vặn có móc

Chìa vặn đo lực xoắn

Không bao giờ đập búa lên chia vặn ngoại trừ khi đó là chìa vặn được thiết

kế đặc biệt cho phép sử dụng với búa (Hình 20)

Hình 20 – Không cíược dóng búa ìôn chìa vặn

Hình 21 – Không dùng thanh hoặc ống kim loại dể vặn chìa vặn

Không được dùng thanh hoặc ống kim loại để tăng lực đòn bây khi sử dụng chìa vặn (Hình 21) Trường hợp ngoại lệ duy nhất là khi khó chạm

vào nơi cần vặn đai ốc và bắt buộc phải sử dụng phần nối thêm vào (như đối với loại chìa SOCKET) (Hình 31)

Hình 22 – Việc sử dụng chìa vặn khớp với đai ốc rất quan trọng

Phải đảm bảo chìa ăn khớp với đai ốc và bù-loong (Hình 22)

Hình 23 – Luôn kéo chìa vặn – không đẩy

Luôn luôn KÉO chìa vặn – không ĐÂY.

Hãy bảo vệ các khớp ngón tay (Hình 23) Nếu phải đẩy, dùng lòng bàn tay

và giữ cho tay mở ra

Cất giữ kìm ở nơi sạch sẽ và thỉnh thoảng nhỏ một giọt dầu vào chốt nối Bằng cách này sẽ chống gỉ, điều nguy hại nhất cho tất cả các loại dụng cụ

5 Các loại kìm cơ khí

Hình 15 – Kìm tổ hợp với chỗ nối trượt cho phép má kìm mở rộng hơn

Kìm tổ hợp (Hình 15) thường bị dùng sai chức năng Chúng được chế tạo

để “giữ” chứ không phải để xiết hoặc tháo đai ốc

Không dùng kìm với đai ốc

Hình 16- Dùng kìm sai chức năng

Chỗ nối có rãnh trượt cho phép má kìm có thể mở rộng

hơn

Tránh dùng loại kìm đối với các bề mặt cứng vì như thế sẽ làm cùn răng kìm và mất đi lực kẹp của chúng

Hình 17- Các loại kìm

KÌM CẢT CHÈO

Kìm cắt chéo (Hình 17) rất thích hợp cho việc kéo chốt hãm, đặc biệt là từ những đai ốc có rãnh Chúng có thể được dùng để kéo dài đầu chốt hãm Không được dùng kìm cắt chéo để cắt dây điện cỡ lớn

KÌM CẮT CẠNH

Kìm cắt cạnh (Hình 17) dành cho các kĩ thuật viên phải cắt nhiều dây điện

cỡ lớn

KÌM Mỏ NHỌN

Kìm mỏ nhọn (Hình 17) được dùng chủ yếu cho việc giữ các vật nhỏ và để thao tác ở những chỗ nhỏ có phạm vi giới hạn Không được dùng kìm này quá khả năng kẹp của nó

KÌM BẤM

Kìm bâYn (Hình 17) được thiết kế đặc biệt để kẹp chặt và giữ các vật tròn Một má kìm có thể điều chỉnh phù hợp với các kích cỡ khác nhau của đai

ốc, bù -loong, ống hoặc gậy

Không dùng kìm này trên các chất liệu có yêu cầu tránh làm hỏng bề mặt bóng

KÌM MỒ PHE

Kìm mở phe được dùng để nới rộng phe theo đúng cỡ để láp hoặc tháo.

Các mũi được tạo góc để dành cho những loại phe khó thao tác Đây là dụng cụ rấì tiện và giúp tránh nới rộng phe quá mức cần thiết

Các loại kìm khác

Có rất nhiều loại kìm đặc biệt dùng cho các loại công việc khác nhau như: kìm dùng cho cực của bình điện, kìm dùng cho ống nước, kìm dùng cho bộ phận đánh lửa, kìm dùng kẹp các loại ống mềm, kìm có lò xo hãm, kìm dùng cho các loại vòng hãm, và kìm khớp trượt

Không được dùng cán búa để cạy hoặc giã.

Không bao gỉờ dóng búa thép lên bề mật máy móc hoặc lên một cây búa khác

LƯU Ý: Đeo dụng cụ bảo vệ mắt Luôn đeo kính bảo hộ khi đóng lên các dụng cụ được tôi cứng hoặc các bề mặt kim loại được làm cứng Điều này

sẽ bảo vệ mắt tránh những mảnh vụn văng ra Nếu có thể, hãy dùng các loại búa có mặt đóng mềm (bằng nhựa, gỗ hoặc da sống) khi đóng lên bề mặt cứng

MẶT BÚA

Hình 13 – Búa có đầu nhọn

Búa có đầu nhọn (Hình 1 3) là loại được nhiều kĩ thuật viên sử dụng nhất Đầu phẳng được dùng để đóng còn đầu nhọn được dùng để tán ri vê và các công việc tương tự

Hình 14 – Các loại búa mềm

Búa mềm (Hình 14) được dùng thay cho búa thép để bảo vệ bề mặt của máy hoặc các phần dễ gãy, vỡ Những búa này thường được làm bằng chì,

da sống, nhựa, đồng thau, hoặc cao su

HIỆU SUPADRIV

Loại tua vít này (xem hình 8) tương tự nhỏ hơn tua-vít hiệu Phillips nhưng chúng không thể dùng thay thế cho nhau được Việc dùng sai những tua-vít này có thể gây hại cho tua-tua-vít và cho cả người sử dụng

Tiếp diện phần đĩnh của vít hiệu Pozidrive được làm phẳng so với tua-vít hiệu Phillips đã được mài góc Việc làm phẳng tiếp diện ở phần đĩnh nhằm tạo độ bám nhiều hơn và khớp chặt hơn cho phần đỉnh và vít

Tua-vít “khởi động” (xem hình 7) được dùng để tháo và lắp đinh vít ở những vị trí mà tay người sử dụng khó chạm vào Sau khi đinh vít đã được vặn những vòng đầu tiên, kĩ

thuật viên có thể dùng loại tua-vít thông dụng để hoàn tất công việc

Có những loại tua-vít khởi động có lõi xoắn hoặc được từ tính hóa

Tua-vít hình ống (xem hình 6) được dùng khi không gian bị hạn chế và đinh vít nằm ở vị trí khó thao tác Các đinh của tua-vít hình ống luôn nằm vuông góc với nhau, cho phép người sử dụng (dùng phần đầu trái ngược) vặn đinh vít mỗi lần V4 vòng

Phải cẩn trọng với việc sử dụng tua-vít hình ống vì phần mũi thường bị trượt và làm hỏng rãnh vặn trên đầu vít

10 TUA-VÍT HIỆU PHILLIPS

Loại tua-vít hiệu Phillips (Hình 5) có phần mũi nhọn sang 2 bên và hình chữ thập Loại tua-vít này không bị trượt rãnh vặn trên đầu vít nhưng người sử dụng dùng nhiều lực hơn để giữ nó chặt vào phần rãnh trên đầu vít

Nếu phần mũi nhọn bị gãy, không nên sửa chữa tua-vít để dùng tiếpề

Hình 5 – Tua-vít hiệu Phillips và tua-vít mũi có khớp nối

Loại tua-vít này (xem hình 5) được dùng đổi với các loại đinh vít chuyên dùng cho kim loại dạng tấm và khung gỗ vì yêu cầu quan trọng về sự gọn nhẹ ở bề mặt Loại đinh vít này đôi lúc còn được gọi là đinh vít hình số 8 hoặc hình bướm Phần đĩnh của tua-vít rất chắc và bám chặt vào phần đỉnh đầu vít mà không đòi hỏi người sử dụng phải dùng nhiều lực