Quản lý nhà nước về chất lượng nước thải ở các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh nam định

Vậy, QLNN về chất lượng nước thải các KCN được hiểu là tổng thể các giải pháp luật pháp, chính sách, kinh tế, kỹ thuật của Nhà nước đối với các hoạt động phát sinh nước thải của các doan

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ THỊ KIM HOA

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CHẤT LƯỢNG NƯỚC THẢI Ở CÁC KHU CÔNG NGHIỆP

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI - NĂM 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ THỊ KIM HOA

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CHẤT LƯỢNG NƯỚC THẢI Ở CÁC KHU CÔNG NGHIỆP

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số:

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS TRỊNH ĐỨC HƯNG

HÀ NỘI - NĂM 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, dữ liệu nêu trong Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng Những kết luận của Luận văn chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu khoa học nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lê Thị Kim Hoa

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn tốt nghiệp tạiHọc viện Hành chính, em luôn nhận được sự quan tâm tạo điều kiện giúp đỡ củacác thầy cô trong Ban Giám đốc Học viện và toàn thể các thầy cô giáo trong Họcviện Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và xin trân trọng cám ơn các thầy cô,đặc biệt TS Trịnh Đức Hưng đã tận tình hướng dẫn em hoàn thành luận văn tốtnghiệp này;

- Tôi xin trận trọng cảm ơn lãnh đạo, chuyên viên Văn phòng Ban Quản lý

các KCN, Cục Thống kê tỉnh Nam định, Sở TN & MT tỉnh Nam Định đã nhiệttình cung cấp số liệu, tài liệu và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốtquá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận văn;

- Xin cảm ơn người thân trong gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã độngviên, tạo điều kiện chia sẻ, khích lệ, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập,công tác, nghiên cứu khoa học và hoàn thành Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 30 tháng 6 năm 2017

Tác giả: Lê Thị Kim Hoa

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚCVỀ CHẤT LƯỢNG NƯỚC THẢI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP 7

1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài luận văn 7

1.1.1 Nước thải 7

1.1.2 Khái niệm chất lượng nước thải 12

1.1.3 Khái niệm KCN 13

1.1.4 Khái niệm chất lượng nước thải KCN 14

1.1.5 Khái niệm QLNN về chất lượng nước thải các KCN 15

1.1.6 Khái niệm chính sách QLNN 17

1.1.7 Tổ chức bộ máy QLNN 18

1.2 Sự cần thiết, đặc điểm, các yếu tố ảnh hưởng đến QLNN về chất lượng nước thải KCN 19

1.2.1 Sự cần thiết QLNN về chất lượng nước thải KCN 19

1.2.2 Đặc điểm QLNN về chất lượng nước thải KCN 21

1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng QLNN về chất lượng nước thải KCN 24

1.3 Chủ thể, nội dung QLNN về chất lượng nước thải các KCN 28

1.3.1 Chủ thể quản lý 28

1.3.2 Nội dung quản lý 30

1.4 Kinh nghiệm QLNN về chất lượng nước thải các KCN 33

1.4.1 Kinh nghiệm của thành phố Đà Nẵng 33

1.4.2 Kinh nghiệm của tỉnh Hưng Yên 34

1.4.3 Bài học kinh nghiệm được rút ra cho tỉnh Nam Định 35

CHƯƠNG 2THỰC TRẠNG NƯỚC THẢI VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚCVỀ CHẤT LƯỢNG NƯỚC THẢI CÁC KHU CÔNG NGHIỆPTỈNH NAM ĐỊNH 38

2.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, xã hội tỉnh Nam Định 38

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 38

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 39

2.2 Đặc điểm chất lượng nước thải các KCN tỉnh Nam Định 40

2.2.1 Tình hình phát triển các KCN tỉnh Nam Định 40

2.2.2 Đặc điểm chất lượng nước thải các KCN tỉnh Nam Định 41

2.2.3 Đặc điểm QLNN về chất lượng nước thải các KCN tỉnh Nam Định 45

2.3 Thực trạng QLNN về chất lượng nước thải các KCN tỉnh Nam Định 48

2.3.1 Thực trạng ban hành, hướng dẫn, tổ chức, thực hiện VBQPPL về chất

lượng nước thải các KCN tỉnh Nam Định 48

2.3.2 Thực trạng hệ thống tổ chức QLNN về chất lượng nước thải các KCN tỉnh Nam Định 53

2.3.3 Thực trạng hệ thống chính sách QLNN về chất lượng nước thải các KCN tỉnh Nam Định 58

2.3.4 Thực trạng thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm 60

2.3.5 Xã hội hóa hoạt động BVMT về chất lượng nước thải các KCN 62

2.3.6 Hợp tác quốc tế 62

2.3.7 Nguyên nhân của những thuận lợi và hạn chế trong QLNN về chất lượng nước thải các KCN 63

CHƯƠNG 3QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁPQUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CHẤT LƯỢNG NƯỚC THẢICÁC KHU CÔNG NGHIỆP TỈNH NAM ĐỊNH TRONG THỜI GIAN TỚI 66

3.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước 66

3.1.1 Quan điểm của Đảng 66

3.1.2 Quan điểm của Đảng bộ tỉnh Nam Định 71

3.2 Một số giải pháp QLNN về chất lượng nước thải các KCN tỉnh Nam Định 72 3.2.1 Tăng cường hướng dẫn, tổ chức, thực hiện VBQPPL về chất lượng nước thải các KCN 72

3.2.2 Kiện toàn hệ thống tổ chức quản lý 75

3.2.3 Phát huy hiệu quả hệ thống chính sách 82

3.2.4 Đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm các doanh nghiệp, KCN gây ô nhiễm môi trường 85

3.2.5 Thúc đẩy xã hội hóa hoạt động BVMT về chất lượng nước thải KCN 87

3.2.6 Tăng cường hợp tác quốc tế 88

KẾT LUẬN 91

TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BOD (Biochemical oxygen demand): Nhu cầu ô xy sinh học

BVMT: BVMT

CCN: Cụm công nghiệp

COD (Chemical Oxygen Demand): Nhu cầu ô xy hóa học

GDP: Tổng thu nhập quốc nội

IDA: Hiệp hội Phát triển Quốc tế

KCN: Khu công nghiệp

ODA: Hỗ trợ phát triển chính thức

pH (power of hydrogen): Nồng độ ion hyđrô

QCVN: QCVN

QLNN: Quản lý nhà nước

SS (suspended solids): Hàm lượng chất rắn lơ lửng

TN&MT: Tài nguyên và Môi trường

UBND: Ủy ban nhân dân

VBQPPL: VBQPPL

XLNT: Xử lý nước thải

0C: Trong hệ thống đo lường quốc tế, Kelvin là một đơn vị đo lường cơbản cho nhiệt độ được kí hiệu bằng chữ K Mỗi độ K trong nhiệt giai Kenvin(1K) bằng một độ trong nhiệt giai Celsius (1°C) và 0°C ứng với 273,16K

Pt/Co: Hòa tan 1,246g K2Pt Cl6 và 1g CoCl2.6H2O trong nước cất đã có

100 ml HCl đậm đặc, định mức thành 1 lít Dung dịch này có màu xanh củanước tự nhiên được chọn làm dung dịch màu chuẩn Với phương pháp so màubằng máy quang phổ thang đo màu Pt/Co được chia từ 0 đến 70 đơn vị với màucủa dung dịch chuẩn nêu trên là điểm 0

mg/l: Khối lượng các chất có trong 1 lít nước thải

MPN/100ml: Số lượng vi khuẩn nhóm coliform có trong 100 ml nước thải

m3/ngày.đêm: Tổng lưu lượng nước thải trong 1 ngày đêm

DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ

Bảng 1: Một số chất có mùi 9

Bảng 2: Thành phần nước thải của một số ngành công nghiệp 12

Bảng 3: Giá trị các thông số đặc trưng nước thải một số ngành công nghiệp 13

Bảng 4: Giá trị các thông số đặc trưng nước thải KCN Hòa Xá 42

Bảng 5: Giá trị các thông số đặc trưng nước thải KCN Mỹ Trung 43

Bảng 6: Giá trị các thông số đặc trưng nước thải KCN Bảo Minh 44

Sơ đồ 1: Hệ thống QLNN về chất lượng nước thải KCN 53

Sơ đồ 2: Hệ thống QLNN về chất lượng nước thải KCN tỉnh Nam Định 76

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế đất nước, cácKCN đóng góp vai trò khá quan trọng Từ năm 1991, Đảng và Nhà nước đã xâydựng thí điểm KCN đầu tiên Trải qua hơn 20 năm hình thành và phát triển, tínhđến 31/12/2015, cả nước đã có 299 KCN đã được Thủ tướng Chính phủ quyết địnhthành lập với tổng diện tích đất tự nhiên khoảng 81.000 ha tại 59 tỉnh thành phố.Trong đó, có 212 KCN đã đi vào hoạt động với tổng diện tích đất thương phẩm là54.060ha đạt tỷ lệ lấp đầy trung bình 66.4% được phân bổ rộng khắp các miền củađất nước, thu hút được 6.325 dự án có vốn đầu tư nước ngoài với tổng số vốn đầu

tư khoảng 93,3 tỷ USD, 9.082 dự án đầu tư trong nước với tổng số vốn 945000 tỷđồng Việt Nam, tạo việc làm cho 4,3 triệu lao động [27, tr.7] Các KCN đã cónhững đóng góp lớn trong thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế của đất nước Tuynhiên, việc phát triển các KCN nảy sinh nhiều vấn đề trong đó đáng quan tâm nhất

là chất lượng nước thải phát sinh từ các hoạt động sản xuất trong các KCN này

Theo chương trình Liên hiệp quốc về phát triển cứ mỗi 1 tấn hóa chấtđược sử dụng làm nguyên liệu cho quá trình sản xuất thì sẽ có 7-9% khối lượnghóa chất tức là vào khoảng 70-90 kg hóa chất sẽ bị phát tán ra môi trường nếukhông có biện pháp xử lý Số liệu thống kê của Bộ Công thương tại các KCNViệt Nam mỗi ngày có khoảng 10-15 nghìn tấn hóa chất được sử dụng cho cáchoạt động sản xuất khác nhau Điều đó có nghĩa là khoảng 700-1350 tấn hóachất sẽ được các KCN thải ra môi trường mỗi ngày [25, tr.19] Một sự cố môitrường xảy ra gần đây tại vùng biển gần KCN Vũng Áng (Sơn Dương, Kỳ Anh,

Hà Tĩnh) sau đó lan ra các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên - Huế làmchết khoảng 100 tấn cá và các loài sinh vật tầng nước nổi và làm ô nhiễm môitrường biển toàn bộ khu vực miền trung Nguyên nhân được xác định là do nướcthải của Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (Formosa)

1

Vấn đề chất lượng nước thải phát sinh từ các KCN đã trở lên đặc biệtnghiêm trọng và mang tính toàn cầu trong thời gian gần đây Ô nhiễm môitrường do quá trình sản xuất của các KCN gây ra làm thiệt hại lớn về kinh tế,ảnh hưởng đến các vấn đề xã hội Lương thực, thực phẩm bị nhiễm độc, môitrường thiên nhiên bị phá hủy Nguyên nhân của tình trạng này xuất phát từnhiều phía Về phía các cơ sở sản xuất, nhiều doanh nghiệp ý thức chấp hànhpháp luật BVMT chưa cao, do chạy theo lợi nhuận họ bỏ qua trách nhiệmBVMT Một số doanh nghiệp do nhận thức về pháp luật BVMT thấp nên thựchiện không đúng các quy định Một số doanh nghiệp sử dụng công nghệ sản xuất

cũ, lạc hậu, sử dụng lao động trình độ thấp, giá nhân công rẻ, sử dụng nguyênnhiên liệu rẻ tiền, hóa chất độc hại nhằm hạ giá thành sản phẩm, làm tăng phátthải gây ô nhiễm môi trường Ngoài những nguyên nhân trên, còn có tráchnhiệm của các cơ quan, các cấp quản lý QLNN về nước thải các KCN còn nhiềumặt tồn tại, hạn chế: hệ thống VBQPPL chưa đồng bộ; chức năng, nhiệm vụ củacác cơ quan QLNN ở trung ương và địa phương còn chồng chéo; nhiều địaphương do sức ép về thu hút vốn đầu tư nên chính sách thu hút đầu tư coi nhẹnhiệm vụ BVMT; việc thực hiện quy hoạch chi tiết của nhiều KCN không thốngnhất; việc triển khai các công cụ quản lý hiệu quả chưa được cao; nguồn nhânlực và tài chính cho BVMT đối với nước thải các KCN còn thiếu

Tỉnh Nam Định, KCN đầu tiên được thành lập từ năm 2003 (KCN HòaXá) Đến nay, có 3 KCN đã hoạt động Trong những năm qua, các KCN tỉnhNam Định đã dần khẳng định vị trí, vai trò trong việc phát triển kinh tế xã hộicủa tỉnh với những đóng góp về tổng thu ngân sách, tổng giá trị xuất khẩu vàgiải quyết lao động, việc làm tại địa phương Tuy nhiên, nước thải phát sinh từcác KCN đang có nguy cơ gây ảnh hưởng đến chất lượng nước tại các lưu vựcsông tiếp nhận nước thải từ các KCN Bằng những công cụ quản lý, các cấpchính quyền của tỉnh Nam Định có những biện pháp tích cực giảm thiểu ô nhiễmmôi trường do nước thải các KCN gây ra Tuy nhiên, thực tế hoạt động QLNN

về chất lượng nước thải các KCN trên địa bàn tỉnh Nam Định còn nhiều hạn chế,bất cập, chưa hiệu quả

Để giảm thiểu ô nhiễm môi trường do nước thải của các KCN tỉnh NamĐịnh đòi hỏi các cấp chính quyền tỉnh Nam Định cần tăng cường hơn nữa hoạtđộng QLNN đối với chất lượng nước thải các KCN Xuất phát từ lý do đó, tác

giả đã lựa chọn đề tài "QLNN về chất lượng nước thải trong các KCN trên

địa bàn tỉnh Nam Định" làm đề tài luận văn tốt nghiệp cao học, với mong

muốn góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động QLNN về chất lượng nước thải ởcác KCN trên địa bàn tỉnh Nam Định

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Ở Việt Nam, hoạt động QLNN về chất lượng nước thải các KCN đã đượcĐảng, Nhà nước, các nhà khoa học và những người làm công tác lý luận đặc biệtquan tâm nghiên cứu ở nhiều góc độ, khía cạnh khác nhau Cho đến nay đã cónhiều công trình nghiên cứu hoạt động QLNN về chất lượng nước thải các KCNđược thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau: Đề tài, luận văn, đề án, giáotrình, Các công trình nghiên cứu tiêu biểu của các cá nhân, tập thể được công

bố có liên quan đến đề tài như:

Nguyễn Thị Thơm - An Như Hải (2011), Nâng cao hiệu lực QLNN về môitrường, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

Lưu Đức Hải - Nguyễn Ngọc Sinh (2001), Quản lý môi trường cho sựphát triển bền vững, Nxb Đại học quốc gia, Hà Nội

PGS.TS Phạm Thị Ngọc Trầm (2006), QLNN đối với TN & MT vì sự pháttriển bền vững dưới góc nhìn xã hội nhân văn, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

TS Trịnh Thị Minh Sâm (2004), Các giải pháp nâng cao hiệu quả QLNN

về BVMT ở các KCN và khu chế xuất, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

Trần Văn Tùng - Đặng Thị Phương Hoa - Nguyễn Bá Thủy (2005), Ảnhhưởng của ô nhiễm môi trường ở một số KCN phía Bắc tới sức khỏe cộng đồng,Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

Các tài liệu nêu trên đi sâu nghiên cứu mối quan hệ giữa con người, môitrường và phát triển bền vững Trên cơ sở nghiên cứu mối quan hệ đó, cùng vớiviệc đánh giá thực trạng chất lượng môi trường của cả nước nói chung và của

các KCN nói riêng, các tài liệu đã đưa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quảQLNN về môi trường nói chung và môi trường KCN nói riêng Tuy vậy, các tàiliệu này chủ yếu nhấn mạnh việc áp dụng các công cụ pháp luật trong quá trìnhquản lý Vai trò, chức năng của con người trong hệ thống các tổ chức quản lýchưa được trú trọng nghiên cứu và chưa có giải pháp đào tạo nguồn nhân lựccho khu vực này.

Luận văn thạc sỹ “Quản lý chất thải tại các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn thành phố Vinh - Nghệ An“ năm 2013 của tác giả Phan Thị Hằng thuộc

khoa Môi trường, trường Đại học khoa học tự nhiên, Đại học quốc gia Hà Nội

đã đánh giá thực trạng quản lý chất thải tại các khu, cụm công nghiệp trên địabàn thành phố Vinh - Nghệ An Luận văn đã đưa ra một số giải pháp quản lýchất thải tại các khu, cụm công nghiệp bằng các công cụ pháp luật, công cụ kinh

tế Luận văn chưa xác định được hệ thống tổ chức quản lý nhà nước về chất thảicác khu, cụm công nghiệp do đó chưa đưa ra giải pháp về vấn đề này

Luận văn thạc sỹ “QLNN về môi trường KCN tỉnh Hải Dương“ năm 2011

của tác giả Nguyễn Thị Lan Anh chuyên ngành Quản lý công, Học viện hànhchính quốc gia đi sâu phân tích vai trò, ý nghĩa của QLNN về môi trường KCN.Trên cơ sở phân tích thực trạng QLNN về môi trường các KCN của tỉnh HảiDương, luận văn đã xác định được các nguyên nhân của các hạn chế trong quátrình quản lý để từ đó đưa ra được một số nhóm giải pháp nâng cao hiệu quảQLNN về môi trường các KCN tỉnh Hải Dương Tuy nhiên, với trình độ pháttriển khoa học công nghệ như hiện nay, xã hội hóa hoạt động QLNN về chất thải

và mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế là một xu thế tăng cường hiệu quả củaQLNN về chất lượng nước thải các KCN Luận văn chưa đề cập đến nội dungnày và vì vậy chưa đưa ra giải pháp cho vấn đề này

Nghiên cứu hoạt động QLNN về chất lượng nước thải ở các KCN trên địabàn tỉnh Nam Định, chúng tôi mong muốn, luận văn sẽ góp phần đánh giá thựctrạng và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả QLNN về chất lượng nướcthải các KCN trên địa bàn tỉnh Nam Định và khắc phục được những hạn chế củacác tài liệu cũng như luận văn nêu trên

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

về chất lượng nước thải các KCN

+ Phân tích thực trạng QLNN về chất lượng nước thải các KCN trên địa bàn tỉnh Nam Định

+Đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả QLNN về chất lượng nước thải

các KCN tỉnh Nam Định trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là hoạt động QLNN về chất lượng nước thải các KCN trên địa bàn tỉnh Nam Định

4.2 Phạm vi nghiên cứu

+ Phạm vi không gian: Các KCN trên địa bàn tỉnh Nam Định bao gồm KCN Hòa Xá, KCN Mỹ Trung, KCN Bảo Minh

+Phạm vi thời gian: Từ năm 2003 - 2015

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Phương pháp luận

Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác– Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước về chất

5

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

+Phương pháp thu thập, thống kê

+Phương pháp tổng hợp, phân tích, đánh giá

+Phương pháp so sánh

+Phương pháp tổng hợp rút kinh nghiệm

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa khoa học

Luận văn là tài liệu tham khảo nhằm cung cấp các thông tin, dữ liệu màcác bạn sinh viên, các nhà quản lý có thể tham khảo trong quá trình nghiên cứu,QLNN đối với chất lượng nước thải các KCN

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của đề tài, luận văn góp phần nâng cao hiệu quảQLNN về chất lượng nước thải ở các KCN trên địa bàn tỉnh Nam Định Gópphần nâng cao nhận thức, ý thức của chủ doanh nghiệp, người lao động trongviệc BVMT môi trường và phát triển bền vững

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, nộidung luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở khoa học QLNN về chất lượng nước thải các KCNChương 2: Thực trạng nước thải và QLNN về chất lượng nước thải cácKCN trên địa bàn tỉnh Nam Định

Chương 3: Quan điểm của Đảng và một số giải pháp QLNN về chất lượngnước thải các KCN tỉnh Nam Định trong thời gian tới

Tài liệu tham khảo

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ CHẤT LƯỢNG NƯỚC THẢI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP

1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài luận văn

1.1.1 Nước thải

Theo cách hiểu thông thường, chất thải là những chất con người bỏ đi,không tiếp tục sử dụng nữa Khi bị thải bỏ, những chất này tồn tại trong môitrường dưới những trạng thái nhất định và có thể gây ra rất nhiều những tácđộng bất lợi cho môi trường cũng như sức khỏe con người Chất thải được sảnsinh ra trong những hoạt động khác nhau của con người thì được gọi với nhữngthuật ngữ khác nhau Chất thải phát sinh sau quá trình sử dụng nước thì được gọi

là nước thải Như vậy, xét về nguồn gốc, nước thải phát sinh sau quá trình sửdụng của con người vào các mục đích khác nhau trong quá trình hoạt động sống

Nghị định số 80/2014/NĐ-CP ngày 06/8/2014 của Chính phủ về thoátnước và XLNT Điều 2 Khoản 7 [13, tr.6] đưa ra khái niệm về nước thải như sau:

Nước thải là nước đã bị thay đổi đặc điểm, tính chất do sử dụng hoặc do các hoạt động của con người

Do nguồn gốc phát sinh nước thải là từ quá trình hoạt động sống của conngười Các hoạt động sống của con người rất đa dạng và phong phú với nhiềumục đích, ý nghĩa khác nhau Vì vậy, khái niệm nước thải là một khái niệmtương đối rộng Để tìm hiểu về nước thải, người ta tìm cách phân loại nước thải

ra thành nhiều nhóm khác nhau dựa vào nguồn gốc phát sinh: nước thải sinhhoạt, nước thải công nghiệp, nước ngấm qua, nước thải đô thị, nước thải tựnhiên Từ việc phân loại nước thải theo nguồn gốc phát sinh, người ta đi sâu vàonghiên cứu, phân tích đặc điểm, tính chất của các loại nước thải đó, để từ đóđánh giá ảnh hưởng tác động của các loại nước thải đối với môi trường và sứckhỏe con người và đưa ra biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn các ảnh hướng tácđộng đó Trong thực tế hiện nay, khi nghiên cứu về nước thải thông thườngngười ta phân chia nước thải thành hai loại khác nhau bao gồm: nước thải sinhhoạt và nước thải công nghiệp

Nước thải sinh hoạt là nước thải ra từ các hoạt động sinh hoạt của conngười như ăn uống, tắm giặt, vệ sinh cá nhân Nước thải loại này thường phátsinh từ các cá nhân; hộ gia đình; bệnh viện; trường học; các khu dân cư không

có hoạt động sản xuất công nghiệp; các trụ sở cơ quan hành chính, sự nghiệpcông lập, các xí nghiệp dịch vụ, thương mại không có hoạt động sản xuất côngnghiệp, …

Nước thải công nghiệp là nước thải ra từ các nhà máy, xí nghiệp sản xuấtcông nghiệp (bao gồm cả nước thải từ vệ sinh cá nhân, ăn uống tắm giặt củacông nhân sản xuất trong các xí nghiệp này) Trong ngành công nghiệp với đadạng các loại hình sản xuất kinh doanh, đồng nghĩa với việc cũng có nhiều loạinước thải công nghiệp được thải ra hàng ngày Một số loại nước thải của cácngành công nghiệp thường gặp và gây không ít đau đầu cho người dân cũng nhưcác nhà chức trách trong việc kiểm soát như: nước thải sản xuất bột ngọt, nướcthải sản xuất Cà phê, nước thải sản xuất Bia, nước thải sản xuất Đường, nướcthải sản xuất Giấy, nước thải sản xuất Cao su, nước thải ngành Xi mạ, nước thảingành Khoáng sản, nước thải ngành Dệt nhuộm Luận văn sẽ tập trung nghiêncứu về nước thải phát sinh từ các xí nghiệp sản xuất công nghiệp trong cácKCN

- Tính chất của nước thải KCN: Tính chất của nước thải KCN được đánh giá thông qua các chỉ số vật lý, chỉ số hóa học và sinh học cụ thể như sau:

+ Nhiệt độ (0C): Nhiệt độ nước thải KCN thông thường cao hơn từ 5

-25oC so với nước thường do có sự gia nhiệt vào nước từ các dụng cụ và máymóc sản xuất Nhiệt độ cao của nước thải ảnh hưởng đến nhiệt độ sông hồ làmthay đổi quá trình sinh, hóa, lý học bình thường của hệ sinh thái nước, làm giảm lượng ôxy hòa tan

+ Màu sắc (Pt/Co): Nước thải KCN thường có màu nâu đen hoặc đỏ nâu

do các chất hữu cơ phân hủy; sắt, crom và mangan ở dạng keo hoặc hòa tan,tanin, lignin tạo thành Màu của nước thải KCN thường được phân thành haidạng; màu thực do các chất hòa tan hoặc dạng hạt keo; màu biểu kiến là màu của

các chất lơ lửng trong nước tạo nên.

+ Mùi: Trong nước thải KCN, mùi xuất hiện do các khí sinh ra trong quá trình phân hủy các hợp chất hữu cơ hay do một số chất được đưa thêm vào

có môi trường kiềm, pH =7 thì nước có môi trường trung tính, điều này thể hiệnảnh hưởng của hoá chất khi xâm nhập vào môi trường nước Giá trị pH thấp hay

cao đều có ảnh hưởng nguy hại đến thuỷ sinh.

+ SS (mg/l): Hàm lượng các chất lơ lửng là lượng khô của phần chất rắncòn lại trên giấy lọc sợi thủy tinh khi lọc 1 lít nước mẫu qua phễu lọc rồi sấy khô

ở105oC cho tới khi khối lượng không đổi Một số ngành sản xuất phát sinhnước thải có hàm lượng SS cao như: nước thải của quá trình sinh hoạt; nước thảicủa các nhà máy sản xuất bia, rượu; nước thải công nghiệp giấy; nước thải nhàmáy tẩy nhuộm

+ COD (mg/l): Khối lượng oxy tương đương với khối lượng hóa chấtdùng để oxy hóa hết các chất có thể bị oxy hóa trong 1 lít nước thải Chỉ số CODbiểu hiện sự ô nhiễm của nước nhưng ở mức cao hơn BOD vì dùng phương 9

pháp hóa học cưỡng bức để oxy hóa các chất trong nước thải Một số ngành sảnxuất phát sinh nước thải có hàm lượng COD cao như: nước thải của quá trìnhsinh hoạt; nước thải của các nhà máy sản xuất bia, rượu; nước thải công nghiệpgiấy; nước thải nhà máy hồ sợi, nước thải của các nhà máy sản xuất phân hữu

cơ, nước rỉ rác,

+ BOD (mg/l): Khối lượng oxy cần thiết cung cấp cho các vi sinh vậtchuyển hóa sinh học các chất hữu cơ trong 1 lít nước thải thành CO2 và nướcdưới điều kiện 200C trong 5 ngày hoặc 20 ngày tương ứng có ký hiệu

BOD5 hoặc BOD20 Chỉ số BOD đặc trưng cho mức độ ô nhiễm của nước thải,BOD càng cao nước càng bị ô nhiễm Một số nhà máy sản xuất phát sinh nướcthải có hàm lượng BOD cao như: nước thải của quá trình sinh hoạt; nước thảicủa các nhà máy sản xuất bia, rượu; nước thải công nghiệp giấy; nước thải nhàmáy hồ sợi, nước thải của các nhà máy sản xuất phân hữu cơ, nước rỉ rác, nhàmáy sản xuất sữa, chế biến thức ăn chăn nuôi

+Amoniac (mg/l): Khối lượng ion NH4+ có trong 1 lít nước Thôngthường amoniac được phát sinh từ sinh hoạt, các nhà máy hoá chất, chế biếnthực phẩm, sữa Amoniac có mặt trong nước cao sẽ gây nhiễm độc tới cá và cácsinh vật

+ Nitrat (mg/l) Khối lượng ion NO3- có trong 1 lít nước và là sản phẩmcuối cùng của sự phân huỷ các chất chứa nitơ có trong chất thải của người vàđộng vật Thông thường amoniac phát sinh từ sinh hoạt của công nhân, các nhàmáy hoá chất, chế biến thực phẩm, sữa Hàm lượng nitrat cao là môi trường dinhdưỡng tốt cho phát triển tảo, rong, gây hiện tượng phú dưỡng thủy vực

+ Photphat (mg/l) Khối lượng ion PO43- có trong 1 lít nước Nguồnphotphat đưa vào môi trường là từ phân người, phân súc vật và nước thải một sốngành công nghiệp sản xuất phân lân, công nghiệp thực phẩm

+ Ion kim loại nặng (mg/l): Khối lượng các ion kim loại nặng có mặt trong 1lít nước như As2+, Pb2+, Cr3+, Cr6+, Cd2+, Mn2+, Cu2+, Hg2+ Các ion

kim loại nặng thường phát sinh trong quá trình sản xuất một số ngành nghề cơ

khí mạ, dệt nhuộm, khai khoáng Ảnh hưởng của kim loại nặng thay đổi tuỳ thuộc vào nồng độ của chúng.

+ Coliform (MPN/100ml) số lượng vi khuẩn nhóm coliform (coliform,fecal coliform, fecal streptococci, escherichia coli ) có mặt trong 100ml nướcthải Vi khuẩn nhóm coliform có mặt trong phân của động vật máu nóng Số liệuColiform cung cấp cho chúng ta thông tin về mức độ vệ sinh của nước và điều kiện vệ sinh môi trường xung quanh

- Đặc điểm của nước thải KCN

+ Nước thải từ sinh hoạt của công nhân: Đặc trưng của nước thải sinhhoạt thường chứa nhiều tạp chất khác nhau, trong đó khoảng 52% là các chấthữu cơ, 48% là các chất vô cơ và một số lớn vi sinh vật Phần lớn các vi sinh vậttrong nước thải thường ở dạng các virut và vi khuẩn gây bệnh như tả, lị, thươnghàn… Đồng thời trong nước thải chứa các vị khuẩn không có hại có tác dụngphân hủy các chất thải

+ Nước thải từ các quá trình sản xuất: Thành phần nước thải công nghiệprất đa dạng và phụ thuộc vào quá trình tạo ra chúng Mỗi loại nước thải của mỗingành công nghiệp có một đặc tính riêng, các thành phần này không những khó

xử lý mà còn độc hại đối với con người và môi trường sinh thái Quy mô hoạtđộng sản xuất càng lớn thì lượng nước càng nhiều kéo theo lượng xả thải cũngcàng nhiều Các thành phần khác nhau trong nước thải công nghiệp nếu khôngđược xử lý đúng cách là mối đe dọa lớn đối với nguồn nước và môi trường.Nước thải từ các loại hình công nghiệp như hóa dầu, chế biến thực phẩm, biarượu và hóa chất thường có hàm lượng các hợp chất hữu cơ lớn, chỉ số BOD,chất rắn lơ lửng và chất rắn hòa tan cao, độ pH, mùi và các hợp chất sunfuathường hay biến đổi Nước thải của các nhà máy hóa chất thường chứa nhiều cáchóa chất độc hại, có hại đối với các vi sinh vật trong nước, ngay cả khi các loạichất độc này tồn tại với nồng độ nhỏ trong nước

Bảng 2: Thành phần nước thải của một số ngành công nghiệp [25, tr.27]

rau củ quả đông lạnh

1.1.2 Khái niệm chất lượng nước thải

Theo từ điển tiếng Việt [42, tr.197] chất lượng được hiểu là cái tạo nên phẩmchất, giá trị của một sự vật, sự việc Đối với nước thải, như trên đã phân tích, nướcthải phát sinh từ các hoạt động sống của con người, vì vậy, thành phần, tính chất,đặc điểm của nước thải rất khác nhau Các loại nước thải phát sinh từ sinh hoạt cóđặc điểm, tính chất và thành phần khác với nước thải phát sinh từ quá trình sản xuấtcông nghiệp Hơn nữa, mỗi loại nước thải đều không chỉ có một hay vài đặc điểm,tính chất mà bao gồm nhiều đặc điểm và tính chất khác nhau (chi tiết tại bảng 2thành phần nước thải một số ngành công nghiệp) Để phân biệt được các loại nướcthải này với nhau cần phải dựa vào những đặc điểm riêng, những thuộc tính cơ bản,những tính chất đặc trưng của từng loại nước thải khác nhau đó Trên thực tế, đểđánh giá chất lượng nước thải người ta dựa vào giá trị các thông số đặc trưng củatừng loại nước thải đó và các quy chuẩn quy định cho giá trị của các thông số theomỗi ngành nghề khác nhau Cụ thể: đối với nước thải sinh hoạt dựa việc đánh giáchất lượng vào giá trị các thông số BOD, SS, Coliform; nước thải xi mạ dựa vàogiá trị các thông số Cr3+, Cr6+, Ni2+; nước thải dệt nhuộm dựa vào giá trị các thông

số kim loại nặng Bảng

3.giá trị các thông số đặc trưng nước thải một số ngành dưới đây sẽ mô tả cụ thểhơn về chất lượng nước thải một số ngành sản xuất công nghiệp.

Như vậy để đánh giá được chất lượng của nước thải là tốt hay xấu trướctiên ta cần phải xác định các thông số để đánh giá và quy chuẩn quy định chomỗi thông số đó theo mỗi ngành nghề Nếu nước thải có giá trị một hoặc nhiềuthông số vượt quy chuẩn nghĩa là nước thải có chất lượng kém và ngược lạinước thải có chất lượng tốt Từ những phân tích như vậy chúng tôi đưa ra kháiniệm chất lượng nước thải như sau:

Chất lượng nước thải là tổng thể những tính chất, thuộc tính cơ bản của nước thải làm nên giá trị của nó.

Bảng 3: Giá trị các thông số đặc trưng nước thải một số ngành công nghiệp [27, tr.9]

Chế biến đồ1

nghiệp công nghiệp riêng rẽ

Nghị định số 29/2008/NĐ-CP ngày 14/3/2008 của Chính phủ quy định về

KCN, khu chế xuất, khu kinh tế đưa ra khái niệm KCN như sau:

KCN là khu chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, được thành lập theo điều kiện, trình tự và thủ tục quy định [9, tr.2].

Theo khái niệm này, các KCN được hình thành và phát triển trên cơ sởquy hoạch tổng thể phát triển được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Các quyhoạch tổng thể phát triển các KCN được phê duyệt đảm bảo phù hợp với quyhoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội vùng, tỉnh, quy hoạch tổng thể phát triểnkinh tế xã hội cả nước Các KCN được thành lập theo trình tự, thủ tục của phápluật quy định Cơ sở hạ tầng của các KCN được đầu tư đồng bộ như: Hệ thốnggiao thông, hệ thống thông tin liên lạc, hệ thống cung cấp điện, nước, hệ thốngthu gom và xử lý chất thải đảm bảo có sự kết nối thuận tiện với khu vực Các dự

án được thu hút đầu tư vào các KCN là các dự án sử dụng công nghệ, kỹ thuậthiện đại, được thẩm định trước khi phê duyệt đầu tư

1.1.4 Khái niệm chất lượng nước thải KCN

Như trên đã phân tích, KCN là khu tập trung nhiều doanh nghiệp, xínghiệp sản xuất, kinh doanh các mặt hàng công nghiệp, được Thủ tướng Chínhphủ quyết định thành lập theo những yêu cầu, điều kiện khác nhau Thủ tụcthành lập theo quy định của pháp luật Đối với mỗi KCN được phê duyệt quyhoạch chi tiết sẽ bao gồm một số ngành nghề sản xuất đặc trưng khác nhau CóKCN chỉ chuyên sản xuất các mặt hàng linh kiện điện tử, có KCN chuyên sảnxuất các mặt hàng may mặc, có KCN chỉ sản xuất các mặt hàng cơ khí phụ trợ.Mỗi KCN có ngành nghề sản xuất khác nhau, nguyên liệu sử dụng cho quá trìnhsản xuất khác nhau vì vậy thành phần các chất ô nhiễm trong nước thải phát sinh

từ các quá trình sản xuất đó cũng khác nhau Có những khu công nghiệp nướcthải phát sinh chủ yếu là từ sinh hoạt của người lao động do các doanh nghiệptrong KCN này không sử dụng nước làm nguyên liệu sản xuất như: KCN sảnxuất linh kiện điện tử, KCN lắp ráp xe máy, KCN sản xuất hàng may mặc Bêncạnh đó có những KCN phát sinh nước thải có chứa nhiều các chất gây ô nhiễm

như: KCN dệt nhuộm, KCN sản xuất và chế biến giấy, KCN khai khoáng Đểđánh giá chất lượng nước thải các KCN phải căn cứ vào các ngành nghề chủ yếusản xuất trong các KCN; giá trị các thông số đặc trưng cho nước thải ngành sảnxuất đó và các quy chuẩn quy định cho giá trị các thông số đó Nếu nước thảiKCN có giá trị một hoặc nhiều thông số đặc trưng vượt quy chuẩn quy định thìnước thải KCN đó có chất lượng kém và ngược lại Hiện nay, chất lượng nướcthải từ các KCN là tốt hay kém được đánh giá theo quy chuẩn QCVN40:2011/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp (chitiết xem phụ lục bảng Giá trị cho phép các thông số nước thải).Từ những phântích nêu trên chúng tôi đưa ra khái niệm chất lượng nước thải KCN như sau:

Chất lượng nước thải KCN là tổng thể những tính chất, thuộc tính cơ bản của nước thải phát sinh từ các KCN làm nên giá trị của nó.

1.1.5 Khái niệm QLNN về chất lượng nước thải các KCN

QLNN là hoạt động hành chính của cơ quan thực thi quyền lực nhà nước(Chính phủ và Uỷ ban nhân dân các cấp) để quản lý, điều hành các lĩnh vực củađời sống xã hội theo quy định của pháp luật QLNN là dạng quản lý xã hội mangtính quyền lực nhà nước, được sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh cácquan hệ xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì, phát triển các mốiquan hệ xã hội, trật tự pháp luật nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhànước QLNN là sự tác động liên tục, có tổ chức và hướng đích của chủ thể quản

lý lên đối tượng quản lý

Môi trường KCN là bộ phận hợp thành môi trường quốc gia và cũng làmột lĩnh vực của đời sống xã hội chịu sự quản lý của Nhà nước Nhà nước cóchức năng quản lý chất lượng nước thải các KCN Chủ thể của QLNN về chấtlượng nước thải các KCN là Nhà nước, đối tượng quản lý là các hoạt động sảnxuất phát sinh nước thải của các doanh nghiệp nằm trong các KCN Để thựchiện chức năng QLNN sử dụng các công cụ pháp luật, chính sách nhằm hạnchế tác động có hại của nước thải từ các KCN đến môi trường chung, đảm bảophát triển bền vững

Vậy, QLNN về chất lượng nước thải các KCN được hiểu là tổng thể các giải pháp luật pháp, chính sách, kinh tế, kỹ thuật của Nhà nước đối với các hoạt động phát sinh nước thải của các doanh nghiệp trong các KCN nhằm đảm bảo chất lượng nước thải của các KCN được duy trì theo đúng một chuẩn mực nhất định

Các cơ quan QLNN thực hiện trách nhiệm quản lý chất lượng nước thảicác KCN theo luật định bằng chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mình đưa

ra các biện pháp, luật pháp, chính sách kinh tế, chính sách kỹ thuật, chính sách

xã hội thích hợp nhằm duy trì chất lượng nước thải các KCN đạt một chuẩn mựcnhất định đã được đặt ra nhằm đáp ứng đòi hỏi trong từng giai đoạn phát triển

Đồng thời, các cơ quan này cũng quy định các khuôn mẫu hành vi của cácchủ thể trong quá trình hoạt động sản xuất phát sinh nước thải trong các KCN.Các cơ quan QLNN có trách nhiệm hướng dẫn các cơ sở sản xuất, kinh doanhthực hiện các quy định như: Lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, lập kếhoạch BVMT, lập kế hoạch phòng ngừa và ứng phó sự cố Đồng thời, thanh tra,kiểm tra phát hiện và xử lý hành vi vi phạm

Các doanh nghiệp trong KCN là chủ thể của các hoạt động phát sinh nướcthải trong KCN có trách nhiệm tuân thủ theo các quy định của pháp luật Đồngthời, áp dụng các biện pháp nhằm duy trì chất lượng nước thải theo chuẩn mực

đã được quy định và đảm bảo mục tiêu sản xuất, kinh doanh như: tối ưu hóa việc

sử dụng nước nguyên liệu giảm thiểu khối lượng nước thải phát sinh, giảm thiểunồng độ các chất ô nhiễm trong nước thải đó bằng cách áp dụng các biện phápsản xuất sạch hơn, cải tạo, nâng cấp trang thiết bị sản xuất; thu gom, xử lý, tái sửdụng nước thải

Hiện nay, quy định chung về chất lượng nước thải các KCN trong cả nướctheo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp QCVN40:2011/BTNMT với các thông số đánh giá cụ thể trong phần phụ lục bảng Giátrị cho phép của các thông số nước thải

1.1.6 Khái niệm chính sách QLNN

Theo từ điển giải thích thuật ngữ hành chính [47, tr.99], chính sách đượchiểu là sách lược và kế hoạch cụ thể nhằm đạt một mục đích nhất định, dựa vàođường lối chính trị chung và tình hình thực tế Chính sách được thực hiện trongmột thời gian nhất định

Nhà nước có một vị trí và vai trò vô cùng quan trọng, là chủ thể đại diệncho quyền lực của nhân dân, ban hành chính sách công để mưu cầu lợi ích cho

xã hội Hoạt động của nhà nước tác động đến nhiều khu vực và bộ phận nhândân rộng khắp trên phạm vi quốc gia Tác động của Nhà nước đến các đối tượng

có thể mang tính chính trị, hành chính hay kinh tế hay kỹ thuật được lồng ghépvào các cơ chế quản lý điều hành thống nhất Đồng thời trong những thời kỳphát triển khác nhau, chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước cũng có sự thay đổimột cách thích hợp

Từ đó ta có thể hiểu, chính sách QLNN là sách lược và kế hoạch cụ thể của Nhà nước đối với các hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống

xã hội nhằm đạt được các mục tiêu đề ra trong khoảng thời gian nhất định

Có thể nói, chính sách QLNN về chất lượng nước thải các KCN là nhữnghành động có tính toán của Nhà nước để đối phó với đối tượng quản lý theohướng đồng tình hay phản đối Hoặc xuất phát từ ý chí của Nhà nước trong hoạtđộng quản lý xã hội

Chính sách QLNN về chất lượng nước thải các KCN vừa củng cố niềm tincủa nhân dân vào Nhà nước vừa thể hiện sự thống nhất giữa nguyện vọng củacác tầng lớp nhân dân với ý chí quản lý của Nhà nước (thể hiện qua mục tiêuchính sách) Yêu cầu của con người cũng như của xã hội luôn thay đổi trongtừng giai đoạn khác nhau, khi nhu cầu thay đổi thì mục tiêu cũng thay đổi từ đódẫn đến các chính sách QLNN về chất lượng nước thải các KCN cũng phải thayđổi theo để phù hợp với điều kiện thực tế

1.1.7 Tổ chức bộ máy QLNN

Theo từ điển giải thích thuật ngữ hành chính [47, tr.721], tổ chức là một hệthống gồm nhiều phân hệ có những mối quan hệ hữu cơ hợp lý, rõ ràng, hợp tác vàphối hợp chặt chẽ, tác động lẫn nhau trong một tổng thể, phát sinh một lực tổng hợptác động cùng chiều lên một đối tượng nhằm đạt những mục tiêu đã định

Cũng theo từ điển giải thích thuật ngữ hành chính [47, tr.51] bộ máyQLNN gồm tổng thể các cơ quan có tư cách pháp nhân công quyền do quốc hội

và Hội đồng nhân dân các cấp lập ra, có trách nhiệm quản lý công việc hàngngày của Nhà nước nhằm giữ gìn trật tự công, bảo vệ quyền lợi công và phục vụnhu cầu hàng ngày của công dân Là hệ thống bảo đảm thực thi quyền hành pháp

và hoạt động liên tục của các công sở

Như vậy, tổ chức bộ máy QLNN là hệ thống các cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương, có những mối quan hệ hữu cơ hợp lý, rõ ràng, hợp tác và phối hợp chặt chẽ, tác động lẫn nhau nhằm đạt được mục tiêu đã định.

Nhà nước thực hiện chức năng duy trì trật tự và ổn định xã hội Để thựchiện được chức năng, nhiệm vụ của mình, Nhà nước xác lập hệ thống các cơquan từ trung ương đến địa phương, mỗi cơ quan có chức năng, nhiệm vụ khácnhau để quản lý các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội Quản lý môi trường

là một lĩnh vực của quản lý đời sống xã hội Trong đó, quản lý chất lượng nướcthải là một bộ phận của quản lý môi trường Trong quá trình phát triển kinh tế -

xã hội, các KCN đã được hình thành như một nhân tố có đóng góp tích cực Tuyvậy, để việc phát triển của các KCN không gây ảnh hưởng đến môi trường vàđời sống xã hội, Nhà nước xác lập hệ thống các cơ quan quản lý từ trung ươngđến địa phương để quản lý các vấn môi trường trong KCN trong đó có nhiệm vụQLNN về chất lượng nước thải Hệ thống các cơ quan này được giao chức năng,nhiệm vụ cụ thể, số lượng công chức phù hợp, kinh phí hoạt động, có tráchnhiệm đảm bảo luật pháp QLNN về chất lượng nước thải các KCN được thihành, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của các doanh nghiệp trong KCN, đảmbảo chất lượng nước thải các KCN được duy trì ổn định theo một chuẩn mựcđược quy định

1.2 Sự cần thiết, đặc điểm, các yếu tố ảnh hưởng đến QLNN về chất lượng nước thải KCN

1.2.1.2 Đảm bảo đa dạng sinh học của môi trường tự nhiên và sức khỏe con người

Nước thải của các doanh nghiệp sản xuất trong các KCN có chứa các chất

gây ô nhiễm là các hợp chất hóa học khác nhau Mỗi hợp chất hóa học khi xâmnhập vào cơ thể con người, các loài động, thực vật được tích tụ trong cơ thể và

có thể gây ra những ảnh hưởng đối với sức khỏe hoặc sự sinh tồn Cụ thể: Khi bịnhiễm độc ion thủy ngân (Hg2+) các loài giáp xác sẽ bị ức chế quá trình chuyểngiai đoạn, giảm hô hấp, ngưng hoạt động bơi lội Đối với con người, các muối

vô cơ của thủy ngân có thể phá hủy da, mắt, đường tiêu hóa và gây ra sự tổn hạithận Khi bị nhiễm độc ion asen (As2+) cá da trơn có thể bị biến dạng thận trên

và tùy tạng, tích lũy trong võng mạc mắt, gan, thận làm biến đổi các chỉ tiêuhuyết học và chậm sinh trưởng Con người bị nhiễm độc asen lâu dài dẫn đếnbệnh tim mạch, rối loạn hệ thần kinh, rối loạn tuần hoàn máu, rối loạn chức nănggan, thận Khi bị nhiễm độc ion crôm (Cr6+) cá lờ đờ không bơi lội do bị biếnđổi tế bào mô của mang, thận và gan Đối với người khi bị nhiễm độc ion crom

có thể bị loét dạ dày, ruột non, viêm gan, viêm thận, ung thư phổi Nếu nước thải

có chứa các chất gây ô nhiễm không được xử lý thải vào môi trường Các chấtgây ô nhiễm sẽ xâm nhập vào cơ thể con người và các loài động thực vật quaquá trình tiêu hoặc chuỗi thức ăn gây ảnh hưởng đến đa dạng sinh học của môitrường tự nhiên và sức khỏe con người QLNN về chất lượng nước thải cácKCN đảm bảo chất lượng nước thải của các KCN được duy trì ở một chuẩn mựcnhất định không gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và đa dạng sinh học củamôi trường tự nhiên

1.2.1.3 Đảm bảo chất lượng nước thải KCN theo đúng quy định

Các doanh nghiệp KCN trong quá trình sản xuất thải vào môi trường cácchất ô nhiễm gây nên các mâu thuẫn nghiêm trọng giữa xã hội và môi trường.Hậu quả dẫn đến mất cân bằng môi trường tự nhiên, ô nhiễm môi trường QLNN

về chất lượng nước thải các KCN định ra các quy định để điều khiển hành vi củacác đối tượng mà nó quản lý, nhằm tác động một cách đúng hướng các hoạtđộng sản xuất đảm bảo nước thải phát sinh đúng theo các chuẩn mực mà Nhànước đã định ra và hướng các doanh nghiệp tuân thủ Nếu QLNN về chất lượngnước thải các KCN không thực hiện được nhiệm vụ của mình bằng việc sử dụng

hệ thống quy phạm pháp luật điều chỉnh các mối quan hệ của con người tácđộng lên môi trường theo ý chí của Nhà nước thì môi trường sẽ bị ô nhiễm nặng

nề, nền sản xuất xã hội bị đình trệ, ảnh hưởng đến hiện tại và tương lai phát triểncủa con người và đời sống xã hội Nếu QLNN về chất lượng nước thải các KCNđược thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả sẽ đảm bảo phát triển bền vững, duy trìmối quan hệ hài hòa giữa con người và môi trường Như vậy, QLNN mang lại sựcông bằng đối với tất cả các đối tượng quản lý, đảm bảo sự phát triển mang tínhbền vững

1.2.1.4 Quyết định chiến lược phát triển bền vững

Nhà nước đóng vai trò quyết định trong việc hoạch định và tổ chức thựchiện chiến lược quốc gia về BVMT, gắn nó với chiến lược phát triển kinh tế xãhội của đất nước và địa phương Ngày nay, tăng trưởng kinh tế không còn là

mục tiêu duy nhất của sự phát triển Các vấn đề mới nảy sinh trong xã hội hiệnnay gồm ô nhiễm môi trường đang gia tăng, mất cân bằng sinh thái, biến đổi khíhậu đòi hỏi phải xây dựng và thực hiện chiến lược phát triển kinh tế xã hội bềnvững Song hành với các chiến lược phát triển của cả nước và từng địa phương

là một hệ thống VBQPPL ngày càng hoàn thiện để tạo hành lang pháp lý chohoạt động sản xuất của các doanh nghiệp trong các KCN phù hợp với mục tiêuphát triển Hệ thống các văn bản pháp luật về BVMT các KCN là công cụ pháp

lý của các cấp chính quyền, các cơ quan thực hiện chức năng quản lý Các cơquan QLNN về chất lượng nước thải các KCN có trách nhiệm hướng dẫn cácđơn vị sản xuất kinh doanh thực hiện các quy định về BVMT đối với chất lượngnước thải các KCN, đồng thời, thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy địnhpháp luật, kịp thời phát hiện ngăn chặn và xử lý những hành vi vi phạm phápluật gây ảnh hưởng xấu đến lợi ích chung

Bên cạnh đó, Nhà nước sử dụng các chính sách như các đòn bẩy khuyếnkhích các doanh nghiệp thay đổi công nghệ, chuyển giao công nghệ hiện đại, côngnghệ xanh sạch để giảm thiểu lượng phát thải nước thải từ các KCN ra môi trườngphục vụ cho chiến lược phát triển bền vững của đất nước và của từng địa phương

1.2.2 Đặc điểm QLNN về chất lượng nước thải KCN

1.2.2.1 QLNN về chất lượng nước thải các KCN khó khăn và phức tạp

Ở Việt Nam ta hiện nay, hầu hết các KCN phát triển đa ngành, đa lĩnh

vực Mỗi ngành nghề sản xuất khác nhau có khối lượng nước thải phụ thuộc vàoquy mô sản xuất, tải lượng và thành phần các chất ô nhiễm phụ thuộc vàonguyên liệu sử dụng và quy trình công nghệ sản xuất Với mỗi ngành nghề, mỗidoanh nghiệp sản xuất khác nhau có thành phần chất gây ô nhiễm trong nướcthải khác nhau Với mỗi thành phần chất gây ô nhiễm khác nhau trong nước thảiđòi hỏi quy trình công nghệ xử lý khác nhau, cụ thể: Đối với nước thải có hàmlượng các chất hữu cơ cao quy trình xử lý phải áp dụng công nghệ xử lý sinhhọc Nhưng đối với nước thải có hàm lượng ion kim loại nặng cao (Cr3+, Cr6+,

Ni2+, ) đòi hỏi quy trình xử lý phải áp dụng công nghệ hóa lý kết hợp sinh học

Nước thải của các doanh nghiệp trong các KCN đều xả thải vào chung một hệthống thu gom và xử lý, vì vậy, việc quản lý là khó khăn.

Ngoài ra, QLNN về chất lượng nước thải các KCN điều kiện đầu tiên phải

có bộ quy chuẩn chung thống nhất Nhưng do tính chất đa ngành, đa lĩnh vựctrong các KCN ở nước ta hiện nay, để xây dựng một bộ quy chuẩn chung ápdụng phù hợp cho tất cả các ngành, các lĩnh vực sản xuất không phải là dễ dàng.Quy định về giá trị nồng độ các thông số ô nhiễm trong nước thải được phépcũng phải phù hợp với từng ngành, từng lĩnh vực, không thể lấy tiêu chí củangành này áp dụng cho ngành khác

Bên cạnh đó, ý thức chấp hành pháp luật BVMT của chủ doanh nghiệp,người lao động cũng như trình độ chủ các doanh nghiệp, người lao động khôngđồng đều Chính các yếu tố đó đòi hỏi các nhà quản lý trong quá trình quản lýphải hết sức linh hoạt và chủ động nhận diện, nắm bắt được thực tế để từ đó đưa

ra được các phương pháp quản lý phù hợp với điều kiện cho phép

Với điều kiện thực tế các KCN Việt Nam phương pháp kiểm tra, thanh trađịnh kỳ và đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm là hoàn toàn chưa đủ đáp ứng yêucầu đặt ra Với phương thức kiểm tra như trên sẽ bỏ sót rất nhiều các hành vi viphạm pháp luật BVMT đối với nước thải Việc kiểm soát chất lượng nước thảicác KCN đòi hỏi phải được thực hiện 24/24 giờ trong ngày Hiện nay, hầu hếtcác cơ quan quản lý nhà nước ở các địa phương chưa có đủ hạ tầng đáp ứng việckết nối với hệ thống quan trắc nước thải tự động liên tục của các KCN Chưamột KCN nào trong cả nước được lắp đặt trạm quan trắc tự động liên tục nằmtrong hệ thống các trạm quan trắc quốc gia

Các trang thiết bị phục vụ hoạt động kiểm tra, thanh tra phải là các trangthiết bị hiện đại đảm bảo phát hiện đầy đủ chất gây ô nhiễm có trong nước thảicủa các KCN Hầu hết các thiết bị này trong nước chưa sản xuất được Kinh phíđầu tư mua sắm các trang thiết bị rất tốn kém Hầu hết các cơ quan quản lý nhànước ở địa phương chưa quan tâm bố trí kinh phí mua sắm các trang thiết bị này.Việc thanh tra, kiểm tra chủ yếu thực hiện bằng biện pháp hành chính chủ yếu vàdựa vào kinh nghiệm cũng như số liệu các doanh nghiệp cung cấp

1.2.2.2 Là hoạt động có tính đa ngành và liên ngành

Đối tượng QLNN về chất lượng nước thải các KCN là chủ thể các hoạtđộng sản xuất phát sinh nước thải trong các KCN Các hoạt động sản xuất rất đadạng và phức tạp như: chế biến nông sản, dệt nhuộm, xi mạ, sản xuất phân bón,chế tạo máy móc, Đồng thời trải rộng khắp các vùng, miền trên cả nước vàliên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội Do đó, đòi hỏi hoạtđộng quản lý về chất lượng nước thải các KCN phải thiết lập sự liên kết, phốihợp đa ngành và liên ngành giữa các cơ quan chuyên trách về quản lý môitrường các KCN với các ngành, lĩnh vực khác nhau Hệ thống này bao gồm các

cơ quan từ trung ương đến địa phương Quốc hội ban hành Hiến pháp, các vănbản Luật; Chính phủ ban hành các văn bản dưới luật và chỉ đạo thực hiện cácVBQPPL; các cấp chính quyền địa phương hướng dẫn, tổ chức thực hiện cácVBQPPL; các ngành, cấp tổ chức thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ được giao(ở trung ương có Bộ TN & MT, Bộ Công thương, Bộ Khoa học Công nghệ, Bộ

Kế hoạch Đầu tư, Bộ Công an, ở địa phương có Sở TN & MT, Sở Côngthương, Sở Khoa học Công nghệ, Sở Kế hoạch Đầu tư, Công an tỉnh, )

Sự đa ngành thể hiện ở việc lĩnh vực hoạt động của các ngành đó có liênquan đến chất lượng nước thải các KCN Do đó trong quá trình quản lý cần phải

có sự phối hợp liên ngành để tạo ra sự đồng bộ và thống nhất nhằm mang lạihiệu quả quản lý cao nhất

1.2.2.3 QLNN về chất lượng nước thải các KCN đòi hỏi chuyên môn, nghiệp vụ kỹ thuật cao

Ngày nay, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, các hoạt động sản xuấtkhông ngừng biến đổi với công nghệ sản xuất tiên tiến, hiện đại Nhiều loại chấtmới, vật liệu mới được nghiên cứu và ứng dụng trong sản xuất Do đó, chấtlượng nước thải phát sinh từ các hoạt động sản xuất ngày càng đa dạng và phứctạp Muốn quản lý tốt chất lượng nước thải từ các KCN trước hết phải nhận diệnđược một cách đầy đủ các tính chất và thành phần của nước thải phát sinh Điềunày đòi hỏi các cơ quan quản lý, các nhà quản lý chất lượng nước thải các KCN

phải được hỗ trợ về mặt kỹ thuật các trang thiết bị, phương tiện hiện đại để đolường, đánh giá và đặt ra các quy chuẩn để quản lý Các trang thiết bị hiện đạicũng là công cụ hữu hiệu nhằm giúp các nhà quản lý phát hiện, đánh giá và là cơ

sở để kết luận các hành vi vi phạm của các doanh nghiệp trên cơ sở đó có quyếtđịnh xử lý một cách thuyết phục

1.2.2.4 Là cơ sở đảm bảo mối quan hệ hài hòa giữa con người - tự nhiên

Trong lĩnh vực QLNN về nước thải các KCN, xét trong mối quan hệ giữacon người, xã hội và tự nhiên, Nhà nước đại diện cho con người, xã hội, là khâutrung gian giữa xã hội và tự nhiên QLNN về chất lượng nước thải các KCN là

cơ sở để đảm bảo mối quan hệ bền vững giữa con người và tự nhiên Nhu cầusống của con người ngày càng tăng, để thỏa mãn nhu cầu đó, con người tiếnhành các hoạt động sản xuất xã hội Trong quá trình sản xuất đó, con người xảthải vào môi trường tự nhiên nước thải chứa các chất ô nhiễm gây mất cân bằnghoặc nghiêm trọng hơn là hủy hoại môi trường tự nhiên Hoạt động QLNN vềchất lượng nước thải các KCN điều chỉnh các hoạt động sản xuất, không để xảnước thải có chứa các chất ô nhiễm vượt ngưỡng quy định ra môi trường, khônggây mất cân bằng sinh thái hoặc hủy hoại môi trường Như vậy, Hoạt độngQLNN về chất lượng nước thải đảm bảo mối quan hệ hài hòa giữa con người và

tự nhiên

1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng QLNN về chất lượng nước thải KCN

Để QLNN về chất lượng nước thải các KCN có hiệu quả thì chúng ta phảilàm rõ các yếu ảnh hưởng cụ thể như sau:

Thứ nhất, cơ chế, chính sách của Nhà nước

Cơ chế, chính sách là yếu tố đầu tiên có ảnh hưởng đến QLNN về chấtlượng nước thải các KCN Một cơ chế, chính sách tốt sẽ khiến cho toàn bộ hệthống QLNN từ trung ương đến địa phương vận hành ổn định, đảm bảo hài hòagiữa phát triển kinh tế và BVMT trong các KCN Một cơ chế chính sách tốt sẽtạo ra sự đồng thuận giữa các nhà quản lý, các doanh nghiệp sản xuất, ngườidân Đảm bảo nhà quản lý thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ, doanh nghiệp sản

xuất có lợi nhuận, người dân được hưởng môi trường sống an toàn và đảm bảophúc lợi xã hội Ngược lại, nếu cơ chế, chính sách không tốt, hậu quả càng pháttriển kinh tế môi trường càng bị phá hủy nghiêm trọng Để có cơ chế, chính sáchtốt đòi hỏi trước hết việc ban hành VBQPPL phải đồng bộ, chặt chẽ và bao trùmtoàn bộ lĩnh vực Việc tổ chức thực thi các VBQPPL nghiêm túc, nhanh chóng

và rộng khắp Hệ thống các cơ quan QLNN tinh gọn, chức năng, nhiệm vụ rõràng không chồng chéo Cán bộ quản lý có đủ phẩm chất đạo đức, năng lựcchuyên môn

Thứ hai, ý thức chính trị của các cán bộ, công chức

Yếu tố thứ hai có ảnh hưởng đến QLNN về chất lượng nước thải các KCN

là phẩm chất, đạo đức hay chính là ý thức chính trị của các cán bộ, công chứclàm việc trong các cơ quan QLNN Có thể nói, các VBQPPL có được thực sự đivào cuộc sống hay không phần nhiều dựa vào đội ngũ cán bộ, công chức này Họchính là cầu nối triển khai thực hiện các quy định của pháp luật đến người laođộng, chủ cá doanh nghiệp cũng như là cầu nối phản ánh những ý kiến, kiếnnghị của người lao động, chủ doanh nghiệp về sự bất cập, bất hợp lý trong quátrình triển khai thực hiện các quy định của pháp luật

Thứ ba, năng lực, trình độ chuyên môn của cán bộ, công chức

Các cán bộ công chức làm việc trong các cơ quan nhà nước đóng vai tròrất quan trọng trong QLNN về chất lượng nước thải các KCN Họ là nhữngngười trực tiếp soạn thảo, ban hành hệ thống VBQPPL trong lĩnh vực này Đồngthời họ cũng là những người trực tiếp thực thi các chính sách đó và kiểm tra,thanh tra việc thực thi các chính sách đã ban hành một cách chính xác nhất Nhưvậy, năng lực, trình độ của cán bộ công chức có ảnh hưởng tác động mạnh mẽtrong QLNN về chất lượng nước thải các KCN Trình độ chuyên môn của cáccán bộ quản lý phải được thường xuyên trau dồi và cập nhật kiến thức mới đểbắt kịp sự thay đổi của khoa học công nghệ tiến tiến Một mặt là để hướng dẫn,một mặt là để nhận diện một cách đầy đủ và chính xác các ảnh hưởng của nướcthải phát sinh từ các doanh nghiệp trong KCN từ đó đưa ra được các phương

pháp cũng như dự báo được các tình huống có thể xảy ra trong thực tế để phòngngừa, ngăn chặn Tuy nhiên, thực tế hiện nay hầu hết các cán bộ quản lý cácKCN ở địa phương chủ yếu được tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn (1-3 ngày)nội dung chủ yếu hưỡng dẫn triển khai các VBQPPL Nội dung đào tạo chưa trútrọng đến nâng cao trình độ chuyên sâu về khoa học, công nghệ.

Thứ tư, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm

Để đảm bảo hiệu lực, hiệu quả QLNN về chất lượng nước thải các KCNthì hoạt động thanh tra, kiểm tra việc tuân thủ các quy định và xử lý vi phạm viphạm các quy định của pháp luật về chất lượng nước thải các KCN là một khâuquan trọng và xuyên suốt quá trình quản lý Nếu thiếu hoạt động này sẽ dẫn đếntình trạng nhiều quy định của pháp luật, chính sách, biện pháp quản lý có tínhchất bắt buộc nhằm duy trì chất lượng nước thải các KCN có thể sẽ không đượcthực hiện nghiêm túc Thông qua kiểm tra, thanh tra ở các cơ sở và qua thực tiễn

áp dụng phát hiện những bất cập trong các VBQPPL để đưa ra những kiến nghị,

bổ sung và hoàn thiện các chính sách, biện pháp nhằm nâng cao hiệu quảnQLNN về chất lượng nước thải các KCN

Thứ năm, điều kiện kinh tế

Có thể nói, điều kiện kinh tế là một trong các yếu tố có sự ảnh hưởngmạnh mẽ đến QLNN về chất lượng nước thải các KCN Sự ảnh hưởng tác độngcủa điều kiện kinh tế trong QLNN về chất lượng nước thải các KCN không chỉtồn tại ở một khía cạnh mà nó tác động lên rất nhiều yếu tố: Việc ban hành cácquy chuẩn quy định chất lượng nước thải phải căn cứ vào khả năng thực tế cóthể đáp ứng được của các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh; sốlượng, trình độ của cán bộ, công chức làm việc tại các cơ quan QLNN về chấtlượng nước thải các KCN phụ thuộc điều kiện kinh tế; nguồn tài chính dành chocác dự án XLNT; …

Thứ sáu, văn hóa, phong tục của các địa phương

Mỗi dân tộc, vùng miền trải qua quá trình hình thành và phát triển lâu dàiđều có những đặc điểm truyền thống, văn hóa riêng, không giống với các dân

tộc, vùng miền khác trong cả nước Do đặc tính này mà mọi quy định để điềutiết hành vi của các đối tượng trong xã hội phải được xây dựng phù hợp với cácchuẩn mực chung được thừa nhận trong truyền thống, văn hóa Một hệ thống thểchế chỉ tốt và được tự nguyện áp dụng khi nó phát huy được những ưu điểm củacác giá trị truyền thống, nhưng đồng thời cũng phải loại bỏ đi những nhược điểmcủa truyền thống như những hủ tục lạc hậu, tư duy bảo thủ Để thực hiện tốtQLNN về chất lượng nước thải các KCN, ngay từ khi thành lập các KCN đãphải tính toán đến sự phù hợp để phát triển các KCN trong bối cảnh văn hóa, tínngưỡng của địa phương Chúng ta không thể thành lập và quản lý tốt một KCNkhi tất cả lượng nước thải phát sinh của KCN đó sẽ xả thải ra một địa điểm gầnnơi diễn ra các hoạt động tín ngưỡng của người dân trong vùng…

Thứ bảy, ý thức của các doanh nghiệp sản xuất trong các KCN

Ý thức chấp hành pháp luật của các doanh nghiệp có ảnh hưởng sâu sắcđến QLNN về chất lượng nước thải Nếu một doanh nghiệp có ý thức tráchnhiệm cao trong BVMT, doanh nghiệp đó sẽ tự giác chấp hành các quy định củapháp luật nước thải sẽ được xử lý đảm bảo trước khi xả thải Ngược lại, mộtdoanh nghiệp ý thức chấp hành pháp luật kém không tự giác chấp hành pháp luậtQLNN về chất lượng nước thải, họ luôn tìm cách thậm chí là tìm khe hở của luậtpháp để xả nước thải chưa xử lý để tiết kiệm chi phí

Thứ tám, trình độ học vấn của người lao động

Người lao động trong các doanh nghiệp KCN là những người trực tiếptham gia sản xuất tạo thành sản phẩm Chính vì vậy, họ là những người trực tiếplàm phát sinh nước thải Nếu người lao động có trình độ học vấn cao, có sự hiểubiết nhất định về khoa học kỹ thuật cũng như về các nguy cơ ô nhiễm nếu nướcthải do họ trực tiếp phát sinh ra có chứa các chất độc hại Bản thân người laođộng có trình độ có ý thức cao trong việc tuân thủ đúng các quy trình vận hànhthiết bị Ngoài ra, trong một số trường hợp họ biết vận dụng khéo léo và linhhoạt khi vận hành các trang thiết bị máy móc không phải là sự dập khuôn đặcbiệt là việc xử lý các tình huống sự cố nghiệm trọng có thể phát tán nước thải ô

nhiễm ra môi trường: rò rỉ hóa chất trong quá trình vận hành, …Hạn chế tối đaviệc phát sinh nước thải trong quá trình sản xuất

Thứ chín, hội nhập và hợp tác quốc tế

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, mỗi quốc gia nếu muốn phát triểnkhông thể nằm ngoài mối liên hệ với các quốc gia khác Sự ràng buộc pháp lýđối với một quốc gia chấp nhận khi tham gia các cấu trúc quốc tế có ảnh hưởng

to lớn tới hệ thống thể chế của quốc gia đó Ví dụ, việc Việt Nam gia nhập Tổchức Thương mại thế giới (WTO) có ảnh hưởng lớn tới hệ thống các chỉ tiêu vềchất lượng sản phẩm xuất khẩu trong đó có các chỉ tiêu về chất lượng môitrường Một sản phẩm may mặc nằm trong KCN muốn được xuất khẩu sang thịtrường Mỹ và Châu Âu thì cần phải có đầy đủ các loại giấy tờ công nhận đã đảmbảo các hoạt động về môi trường như: Kết quả quan trắc môi trường nước,không khí, lao động; giấy phép xả nước thải vào nguồn nước, biên bản xác nhận

đã đấu nối đúng vào hệ thống hạ tầng trong các KCN và không vi phạm các quyđịnh hiện hành của pháp luật về BVMT

1.3 Chủ thể, nội dung QLNN về chất lượng nước thải các KCN

1.3.1 Chủ thể quản lý

Chính phủ thống nhất QLNN về chất lượng nước thải trong các KCN - Chính phủ giao Bộ TN & MT tham mưu về chất lượng nước thải các KCN Nghị định số 25/2008/NĐ-CP của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm

vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ TN&MT, Bộ TN&MT thực hiện chứcnăng QLNN về BVMT trong đó có lĩnh vực quản lý chất lượng nước thải, gồmnhững nhiệm vụ cụ thể như sau: trình Chính phủ dự án luật, dự thảo nghị quyếtcủa Quốc hội, dự án pháp lệnh, dự thảo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốchội, dự thảo nghị quyết, nghị định của Chính phủ theo chương trình, kế hoạchxây dựng pháp luật hàng năm, các dự án, đề án theo phân công của Chính phủ;trình Thủ tướng Chính phủ chiến lược, quy hoạch phát triển, kế hoạch dài hạn,năm năm và hàng năm, các chương trình, dự án quốc gia, các dự thảo quyếtđịnh, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ; xây dựng, ban hành quy chuẩn kỹ thuật

quốc gia; chỉ đạo, hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra và chịu trách nhiệm tổ chứcthực hiện các VBQPPL, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch đã được cơ quan cóthẩm quyền phê duyệt; thông tin, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật;hướng dẫn, kiểm tra và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật; hướng dẫn,kiểm tra việc thực hiện các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất thải; hướng dẫn,kiểm tra việc thẩm định, phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường; hướngdẫn việc kiểm tra, đánh giá và thẩm định thiết bị, công trình xử lý chất thải trướckhi đưa vào hoạt động; cấp giấy phép về môi trường.

- Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan trực thuộc Chính phủ theo chứcnăng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình phối hợp với Bộ TN & MT quản lý chất lượng nước thải các KCN

+Bộ Công Thương chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về

BVMT và các quy định khác của pháp luật có liên quan đối với lĩnh vực công nghiệp.

+Bộ Xây dựng chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện pháp luật vềBVMT và các quy định khác của pháp luật có liên quan đối với các hoạt động xây dựng kết cấu hạ tầng KCN

+Bộ Công an có trách nhiệm huy động lực lượng ứng phó, khắc phục sự

cố môi trường; chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra công tác BVMT, trong đó

có quản lý chất thải, trong lực lượng vũ trang thuộc thẩm quyền quản lý; phòngngừa, phát hiện, đấu tranh chống tội phạm và các vi phạm pháp luật khác về môitrường, trong đó có quản lý chất lượng nước thải KCN

UBND cấp tỉnh thống nhất QLNN về mọi vấn đề có liên quan đối với chấtlượng nước thải của các KCN thuộc phạm vi lãnh thổ tỉnh Các Sở Tài nguyên

và Môi trường, Sở Công thương, Công an tỉnh, Ban Quản lý các KCN là các cơquan tham mưu giúp việc cho UBND tỉnh trong hoạt động QLNN về chất lượngnước thải các KCN

UBND các cấp huyện, xã, phường, thị trấn là cơ quan QLNN chịu tráchnhiệm chung về các vấn đề môi trường có liên quan thuộc phạm vi lãnh thổ

29

phường, thị trấn có trách nhiệm tham mưu giúp việc cho UBND huyện, xã,phường, thị trấn trong hoạt động QLNN chung về các vấn đề môi trường thuộcphạm vi lãnh thổ.

1.3.2 Nội dung quản lý

Để chủ thể QLNN về chất lượng nước thải các KCN thực hiện tốt cácnhiệm vụ, cần phải đặt ra các công việc sẽ phải thực hiện trong quá trình quản

lý Các công việc đó chính là nội dung QLNN về chất lượng nước thải các KCN

1.3.2.1 Ban hành, hướng dẫn, tổ chức, thực hiện các VBQPPL về BVMT đối với chất lượng nước thải các KCN.

Nhà nước xây dựng và ban hành theo thẩm quyền hệ thống VBQPPL làmcông cụ quản lý chất lượng nước thải các KCN, nhằm tác động vào chủ thể củacác hoạt động phát sinh nước thải trong các KCN để định hướng, điều chỉnh,kiểm soát chất lượng của nước thải các KCN đảm bảo sự phù hợp với mục tiêuphát triển bền vững Tạo hành lang pháp lý cho các Bộ, ngành, địa phương, tổchức, cá nhân áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc, đi đúng hướng trongviệc XLNT phát sinh trong quá trình sản xuất Việc ban hành và hướng dẫn, tổchức thực hiện các văn bản pháp luật hướng vào các nội dung chính sau đây:

- Rà soát và ban hành đồng bộ các văn bản dưới luật, các quy định pháp luật khác để nâng cao hiệu quả của Luật BVMT

- Ban hành các chính sách về thuế, tín dụng nhằm khuyến khích áp dụng các công nghệ sản xuất sạch hơn trong hoạt động sản xuất kinh doanh

- Thống nhất quy định đóng góp phí BVMT đối với nước thải

- Thể chế hóa việc việc giải quyết các vấn đề phát triển kinh tế và BVMT

đối với nước thải các KCN trong kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của từng địa phương và trong cả nước

- Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn BVMT đối với chất lượng nước thải các KCN