Thực hiện chính sách tôn giáo trên địa bàn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

08/7/1999 quy định về quản lý nhà nước đối với một số hoạt động tôn giáo trên địa bàn thành phố; tiếp đó thực hiện Nghị định 22 ngày 01/3/2005 của Chính phủ về hướng dẫn thực hiện Pháp l

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS ĐOÀN TRIỆU LONG

HÀ NỘI, Năm 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn Thạc sĩ Chính sách công về “Thực hiện chính sách tôn giáo trên địa bàn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng” là hoàn toàn trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác trong cùng lĩnh vực

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này

Tác giả luận văn

Ngô Hồng Châu

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TÌNH HÌNH TÔN GIÁO TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HẢI CHÂU 7

1.1 Một số lý luận về tôn giáo và công tác tôn giáo 71.2 Khái niệm, ý nghĩa, tầm quan trọng của việc tổ chức thực hiện chính sách tôn giáo 151.3 Nội dung các bước tổ chức thực hiện chính sách tôn giáo 171.4 Khái quát về tình hình tôn giáo trên địa bàn quận Hải Châu 21

Chương 2 QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HẢI CHÂU TỪ NĂM 2010 ĐẾN NAY 32

2.1 Quá trình thực hiện chính sách tôn giáo trên địa bàn quận Hải Châu từ năm 2010 đến nay 322.2 Một số kết quả đạt được 402.3 Những vấn đề đặt ra từ quá trình thực hiện chính sách tôn giáo tại quận Hải Châu 48

Chương 3 DỰ BÁO TÌNH HÌNH VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢTHỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO Ở QUẬN HẢI CHÂU 57

3.1 Dự báo tình hình tôn giáo trên điạ bàn thành phố Đà Nẵng 573.2 Một số giải pháp để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách tôn giáo ở quận Hải Châu trong thời gian đến 603.3 Một số kiến nghị, đề xuất 71

KẾT LUẬN 76 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC TỪ VIẾT TẮT

BTG : Ban Tôn giáo

BTSPG : Ban Trị sự Phật giáo

GHPGVNTN : Giáo hội phật giáo Việt Nam thống nhất QLNN : Quản lý Nhà nước

T98 : Ban chỉ đạo công tác tôn giáo thành phố

UBND : Ủy ban nhân dân

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tôn giáo là hình thái ý thức xã hội đồng thời là một thực thể xã hội ra đời và biến đổi theo sự biến động của điều kiện kinh tế - xã hội Trong quá trình phát triển tôn giáo đã tác động mạnh mẽ đến đời sống xã hội, từ chính trị đến văn hóa, xã hội, đạo đức, lối sống Ở nước ta, chính sách về tôn giáo luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm và tạo mọi điều kiện thuận lợi

Nhận thức cho đúng vấn đề tôn giáo, xác định tầm quan trọng của chính sách tôn giáo trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra và thực hiện nhiều chính sách đúng đắn về tín ngưỡng, tôn giáo đối với bộ phận đông đảo quần chúng nhân dân

Hải Châu là quận trung tâm của thành phố Đà Nẵng, là trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế, văn hóa – xã hội và là địa bàn trọng điểm về an ninh – quốc phòng của thành phố nên cũng là nơi tập trung nhiều tổ chức tôn giáo,

có đông chức sắc, nhà tu hành, tín đồ với nhiều hoạt động diễn ra phong phú

và đa dạng Đến nay, trên địa bàn quận đã có 05 tổ chức tôn giáo đang hoạt động hợp pháp, ổn định, với khoảng 50.000 tín đồ, 459 chức sắc, chức việc,

41 cơ sở tôn giáo

Trên địa bàn quận Hải Châu, hoạt động tôn giáo của các tổ chức tôn giáo

cơ sở diễn ra bình thường, ổn định, tuân thủ pháp luật, thuần túy tôn giáo Tuy nhiên, do tình hình hoạt động tôn giáo trong nước có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường Nhữngphần tử cực đoan trong tôn giáo lợi dụng vấn đề tự do tôn giáo để tuyên truyền chống phá, chia rẽ khối đại đoàn kết thống nhất toàn dân tộc Tình hình đó ít nhiều ảnh hưởng đến hoạt động tôn giáo của quận Bên cạnh đó, nhận thức về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước của

bộ phận cán bộ đảng viên ít nhiều còn hạn chế; sự phối hợp giữa các cấp, các ngành còn thiếu tập trung và đồng bộ; việc giải quyết các vấn đề liên quan đến tôn giáo còn nhiều bất cập, chưa triệt để Đặc biệt, việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tôn giáo của chính quyền ở nhiều nơi còn lúng túng, thiếu đồng bộ; công tác xây dựng lực lượng cốt cán, đào tạo bồi dưỡng cán bộ làm công tác tôn giáo còn chưa được quan tâm đúng mức; nhận thức đối với tôn giáo và hoạt động tôn giáo của chính quyền cấp phường ở một số nơi chưa thống nhất

Việc xử lý vi phạm về hoạt động tôn giáo trái với quy định pháp luật đang gặp khó khăn, vướng mắc cần có chế tài cụ thể chấn chỉnh việc sinh hoạt trái pháp luật, việc phân công trách nhiệm xử lý vi phạm về hoạt động tôn giáo chưa rõ ràng cần có cơ chế phối hợp đồng bộ

Xuất phát từ những yêu cầu trên, học viên chọn đề tài "Thực hiện chính

sách tôn giáo trên địa bàn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng" để làm luận

văn Thạc sĩ chuyên ngành Chính sách công của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Hiện nay có nhiều công trình, nhiều bài viết về tôn giáo và công tác tôn giáo nói chung và ở Đà Nẵng nói riêng Có thể nhắc đế một số công trình, luận văn, với các đề tài như sau:

- Đề tài khoa học cấp cơ sở của Ban Tôn giáo thành phố Đà Nẵng năm

2013: Tôn giáo tại Đà Nẵng – Lịch sử, hiện tại và xu hướng vận động; đã làm

rõ đặc điểm tình hình tôn giáo tại thành phố Đà Nẵng, đưa ra được những dự báo qua đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiểu quả công tác quản lý Nhà nước đối với các hoạt động tôn giáo trong thời gian tới

- Tác phẩm:“Lý luận về tôn giáo và tình hình tôn giáo ở Việt Nam” của

GS Đặng Nghiêm Vạn (2003), Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia,gồm sáu phần, trong đó: Phần thứ tư đã làm rõ đặc điểm tình hình tôn giáo ở Việt Nam

quahai cuộc điều tra xã hội học năm 1995 và năm 1998 với hai đối tượng là lương (những người không theo Kitô giáo) và giáo (những người theo Kitô giáo) tại thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Thừa Thiên -Huế, với đầy đủ các chỉ số cụ thể

- Viện nghiên cứu Tôn giáo và Tín ngưỡng (2008), “Lý luận về tôn giáo

và chính sách tôn giáo ở Việt Nam”

- Tác phẩmMột số tôn giáo ở Việt Nam, của PGS.TS Nguyễn Thanh

Xuân (2005), Nxb Tôn giáo, Hà Nội;đã diễn ta một bức tranh sinh động, khái quát về các tôn giáo trên thế giới và ở Việt Nam Tác giả đã hệ thống các chính sách tôn giáo Việt Nam qua các thời kỳ, việc thực hiện chính sách tôn giáo, từkhi thực hiện đổi mới cho đến nay

- Tác phẩm “Tôn giáo – Quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước

Việt Nam hiện nay” của Nguyễn Đức Lữ (2009),Nhà xuất bản Chính trị - Hành

chính;tác giả đã hệ thống các quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng ta đối với tín ngưỡng, tôn giáo trong từng giai đoạn cách mạng từ năm 1930 đến nay Đảng ta luôn quan tâm và coi vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo

là vấn đề quan trọng hàng đầu trong thực hiện nhiệm vụ cách mạng từng giai đoạn và đi đến khẳng định quan điểm nhất quán của Đảng về tín ngưỡng, tôn giáo là: tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và quyền tự do không tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân; đồng thời chống lợi dụng tôn giáo, bài trừ mê tín, dị đoan; đoàn kết đồng bào có tín ngưỡng tôn giáo và đồng bào không có tín ngưỡng, tôn giáo cũng như đồng bào theo tôn giáo khác nhau; quan tâm cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào có tôn giáo

- Tác phẩm Tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo và công tác tôn giáo của

02 tác giả Lê Hữu Nghĩa – Nguyễn Đức Lữ (2003), Nhà xuất bản Tôn giáo,

Hà Nội;đã đề cập tới rất nhiều khía cạnh, góc độ khác nhau trong tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo và công tác tôn giáo, góp phần tạo ra sự thống nhất về

nhận thức tư tưởng và phương pháp giải quyết vấn đề tôn giáo trong tình hình mới

- Luận văn thạc sỹThực hiện chính sách tôn giáo từ thực tiễn thành phố

Đà Nẵng của tác giảTào Gia Cát Linh (2014) đã nghiên cứu thực trạng thực

hiện chính sách tôn giáo từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng, quá trình thực hiện, kết quả và những hạn chế trong quá trình thực hiện chính sách tôn giáo tại thành phố Đà Nẵng, đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao công tác thực

hiện chính sách tôn giáo tại thành phố Đà Nẵng

Những công trình, luận văn trên đã đề cập đến nhiều khía cạnh của vấn

đề tôn giáo, công tác tôn giáo ở Việt Nam,công tác quản lý nhà nước và thực hiện chính sách về tôn giáo ở thành phố Đà Nẵng Các công trình đó sẽ được tác giả kế thừa sử dụng làm nguồn tư liệuđể tham khảo trực tiếp cho đề tài của luận văn

Vì vậy, hướng đề tài mà học viên lựa chọn, hy vọng sẽ làm sáng tỏ hơn nữa việc thực hiện chính sách ở cơ sở mà cụ thể ở đây là thực hiện chính sách tôn giáo trên địa bàn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng, đồng thời đưa ra những dự báo về tình hình tôn giáo trong thời gian đến cùng những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách về tôn giáo trên địa bàn quận

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là nhằm tìm hiểu quá trình thực thi chính sách tôn giáo trên địa bàn quận Hải Châu Qua đó, đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác tôn giáo tại địa phương cũng như tại thành phố Đà Nẵng

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được các mục đích nghiên cứu nêu trên, đề tài sẽ tập trung giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu như sau:

Một là, trình bày một số nét khái quát về thực trạng tình hình tôn giáo

trên địa bàn quận

Hai là, trình bày quá trình thực hiện chính sách tôn giáo trên địa bàn

quận Hải Châu từ năm 2010 đến nay

Ba là, dự báo tình hình tôn giáo và đưa ra một số giải pháp nhằm nâng

cao hiệu quả thực hiện chính sách tôn giáo ở quận Hải Châu trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là Quá trình thực thi chính sách tôn giáo trên địa bàn quận Hải Châu

4.2 Phạm vi nghiên cứu gồm

Về không gian: quận Hải Châu

Về thời gian: Từ năm 2010 đến nay và một số dự báo cho tương lai

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cùng các quan điểm, chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước là cơ sở phương pháp luận để thực hiện đề tài

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử Bên cạnh đó, luân văn còn sử dụng phương pháp chính sách công, phương pháp nghiên cứu tài liệu; so sánh; tổng kết thực tiễn và phương pháp phân tích tổng hợp

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

6.1 Ý nghĩa lý luận

- Trên cơ sở lý luận về tôn giáo và chính sách tác tôn giáo, luận văn làm

rõ thực tiễn quá trình thực hiện chính sách tôn giáo trên địa bàn quận Hải Châu Đánh giá kết quả đạt được và chỉ ra những tồn tại, nguyên nhân trong quá trình thực hiện chính sách tôn giáo

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Luận văn đưa ra dự báo tình hình tôn giáo và đề xuất các giải pháp thiết thực giúp Thường trực Quận ủy, UBND, Ban Chỉ đạo T98 và các cơ quan chức năng của quận Hải Châu nói riêng và thành phố Đà Nẵng nói chung hoàn thiện và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện chính sách tôn giáo trong thời gian đến

7 Bố cục của luận văn

Luận văn được cấu tạo gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và khái quát tình hình tôn giáo trên địa bàn quận Hải Châu

Chương 2: Quá trình tổ chức thực hiện chính sách tôn giáo trên địa bàn quận Hải Châu,thành phố Đà Nẵng (từ năm 2010 đến nay)

Chương 3: Dự báo tình hình tôn giáo và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách tôn giáo tại quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TÌNH HÌNH TÔN GIÁO

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HẢI CHÂU

1.1 Một số lý luận về tôn giáo và công tác tôn giáo

1.1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo

Nghiên cứu về nguồn gốc của tôn giáo, Các Mác nhận định:

Sự xuất hiện, tồn tại của tôn giáo gắn liền với đặc điểm nhận thức của con người Con người sáng tạo ra tôn giáo, con người chính là Nhà nước, là

xã hội và Nhà nước ấy, xã hội ấy đã sản sinh ra tôn giáo

Tôn giáo là tiếng thở dài của dân chúng bị áp bức, là trái tim của thế giới không có trái tim, là tinh thần của xã hội không có tinh thần.Tôn giáo biến bản chất con người thành hiện thực, ảo tưởng, vì bản chất con người không có tính hiện thực thật sự; tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân

Trong tác phẩm “Chống Đuyrinh”, Ph Ăngghen có nêu nêu“Nhưng tôn giáo chỉ là sự phản ánh hư ảo vào trong đầu óc con người, của những lực lượng ở bên ngoài chi phối cuộc sống hàng ngày của họ; là sự phản ánh trong

đó những lực lượng ở trần thế đã mang hình thức củacác lực lượng siêu trần thế”

Với những nhận định trên, Các Mác và Ăngghen đã tìm được câu trả lời cho các nhà tư tưởng lúc bấy giờ là cái quyết định của sự phát triển xã hội loài người nói chung, tôn giáo nói riêng chủ yếu là yếu tố kinh tế hay tinh thần Các Mác cho rằng, chỉ có phân tích điều kiện kinh tế thì mới giải đáp được thắc mắc đó

Qua sự phản ánh của tôn giáo, những lực lượng tự phát của tự nhiên và

xã hội trở thành sức mạnh siêu nhiên có quyền uy tối thượng và đã tác động

đến một cộng đồng Tôn giáo chỉ ra đời khi xuất hiện giai cấp và xảy ra đấu tranh giai cấp Chính vì vậy, khi nói về tôn giáo, Lênin đã định nghĩa: “Tôn giáo là một trong những hình thức áp bức về tinh thần, luôn luôn và bất cứ ở đâu cũng đè nặng lên quần chúng nhân dân khốn khổ vì phải lao động suốt

đời cho người khác hưởng, vì phải chịu cảnh bần cùng và cô độc”

Tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo dựa trên những luận điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin về tôn giáo và vận dụng sáng tạo vào Việt Nam.Đó là

tư tưởng đoàn kết lương giáo, hòa hợp dân tộc, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu mối quan hệ chặt chẽ giữa tôn giáo với dân tộc một cách dễ hiểu, giản dị nhưng rất sâu sắc như: kính Chúa gắn với yêu nước, phụng sự Thiên chúa và phụng sự Tổ quốc, nước vinh đạo mới sáng

Nội dung cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo là tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân Tư tưởng đó đã trở thành nguyên tắc, nền tảng xuyên suốt trong chính sách của Đảng và Nhà nước ta đối với tôn giáo

Tư tưởng của Hồ Chí Minh về đoàn kết tôn giáo, về tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị Nghiên cứu tư tưởng của Người về vấn đề tôn giáo là cơ sở cho Đảng và Nhà nước ta hoạch định chính sách đối với tôn giáo, công tác QLNN về tôn giáo ngày càng được hoàn thiện hơn, góp phần vào việc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam hiện nay

1.1.2 Quan điểm của Đảng, Nhà nước về chính sách tôn giáo

Chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước tađược xây dựng dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề tôn giáo Quan điểm xuyên suốt của chính sách tôn giáo ở nước ta là sự tôn trọng

và bảo vệ quyền tự do tín ngưỡng của quần chúng nhân dân, kiên quyết đấu

tranh chống lại những âm mưu lợi dụng tôn giáo Từ khi thực hiện đổi mới cho đến nay, Đảng ta đã kịp thời tổng kết, đánh giá tình hình và kết quả công tác tôn giáo; trên cơ sở đó tiếp tục hoàn thiện những chủ trương, chính sách đối với tôn giáo, nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập quốc tế Ngày 6/10/1990 Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 24-NQ/TW về tăng cường công tác tôn giáo trong tình hình mới đây là một dấu mốc quan trọng về đổi mới nhận thức của Đảng về vấn đề tôn giáo, tiếp đến ngày 02/7/1998 Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị số 37-CT/TW về công tác tôn giáo trong tình hình mới Đặc biệt ngày 12/3/2003 tại Hội nghị lần thứ 7, Ban chấp hành Trung ương (khóa IX) Trung ương Đảng đã ra Nghị quyết số 25-NQ/TW về công tác tôn giáo; và gần đây nhất ngày 10/01/2018, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII ban hành Chỉ thị số 18-CT/TW về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 25 của Ban Chấp hành Trung ương khóa IX về công tác tôn giáo trong tình hình mới Song song với quan điểm, chủ trương của Đảng về công tác tôn giáo, từ năm 1990 đến nay Nhà nước ban hành hàng loạt văn bản riêng về tôn giáo như: Nghị định 59/HĐBT, ngày 21/3/1991 của Hội đồng Bộ trưởng quy định các hoạt động tôn giáo; Nghị định 26 ngày 19/4/1999 của Chính phủ về các hoạt động tôn giáo; Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo năm

2004, Nghị định 22 ngày 01/3/2005 của Chính phủ hướng dẫn một số điều về Pháp lệnh tín ngưỡng tôn giáo; Luật tín ngưỡng 2016 và nghị định 162 của Chính phủ về quy định chi tiết và biện pháp thi hành luật tín ngưỡng tôn giáo Thực hiện quan điểm của Đảng và Nhà nước, để thống nhất trong công tác chỉ đạo, điều hành, giải quyết các vấn đề liên quan đến việc thực hiện chính sách tôn giáo Năm 1998, Thành ủy Đà Nẵng đã ra Quyết định thành lập Ban Chỉ đạo công tác tôn giáo lấy tên gọi là T98 do đồng chí Phó Bí thư Thường trực Thành ủy làm Trưởng ban chỉ đạo, ngay sau khi thành lập Ban chỉ đạo T98 đã chỉ đạo UBND thành phố ban hành Quyết định số 83 ngày

08/7/1999 quy định về quản lý nhà nước đối với một số hoạt động tôn giáo trên địa bàn thành phố; tiếp đó thực hiện Nghị định 22 ngày 01/3/2005 của Chính phủ về hướng dẫn thực hiện Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo, ngày 02/8/2008 UBND thành phố ban hành Quyết định số 52 về quản lý nhà nước

về tôn giáo trên địa bàn thành phố Đà Nẵng; 02 văn bản quy phạm pháp luật trên cụ thể hóa việc thực hiện quan điểm của Đảng, Nhà nước và Thành ủy

Đà Nẵng về thực hiện chính sách tôn giáo, qua đó thể hiện được công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác tôn giáo một cách rõ nét nhất, được nhân dân cũng như các tổ chức tôn giáo toàn thành phố đồng tình, ủng hộ Từ năm 2010 đến nay, cấp ủy, chính quyền thành phố Đà Nẵng đã ban hành nhiều văn bản nhằm tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác tôn giáo như: Chỉ thị số 16-CT/TU ngày 08/6/2012 của Thành ủy về việc tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác tôn giáo trên địa bàn thành phố; Kế hoạch số 23 ngày 9/5/2010 của Thành ủy về việc thực hiện một số nhiệm vụ về công tác tôn giáo; Hướng dẫn số 08 ngày 19/11/2014 của Thành ủy ban hành Đề án xây dựng lực lượng cốt cán trong chức sắc, tín đồ tôn giáo, Chỉ thị 01 ngày 02/4/2018 của UBND thành phố về triển khai thực hiện Luật tín ngưỡng tôn giáo trên địa bàn thành phố Những văn bản trên tiếp tục thể hiện sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền thành phố đối với công tác tôn giáo và đảm bảo việc thực hiện chính sách tôn giáo trên địa bàn thành phố đạt kết quả

1.1.3 Quan điểm, nguyên tắc của Đảng và Nhà nước đối với công tác tôn giáo

1.1.3.1 Quan điểm

Nghị quyết số 24/NQ-TW của Bộ Chính trị ngày 16/10/1990 về “tăng cường công tác tôn giáo trong tình hình mới” là một dấu mốc quan trọng về đổi mới nhận thức của Đảng về vấn đề tôn giáo đó là: tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận quần chúng nhân dân; tôn giáo có những giá trị văn

hóa, đạo đức phù hợp với chế độ mới Và lần đầu tiên trong lịch sử Đảng ta vấn đề tôn giáo được đưa ra bàn bạc tại Hội nghị lần thứ bảy Chấp hành Trung Đảng khóa IX và quyết định ban hành Nghị quyết 25 về công tác tôn giáo với những quan điểm cụ thể:

- Hoạt động tôn giáo và công tác thực hiện hiện chính sách tôn giáo phải trên tinh thần đoàn kết đồng bào tín đồ các tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc

- Tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận quần chúng nhân dân Đồng bào tín đồ các tôn giáo là một bộ phận trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc Thực hiện nhất quán chính sách tôn trọng và đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, theo hoặc không theo một tôn giáo nào Các tôn giáo hoạt động phải trong khuôn khổ của pháp luật và bình đẳng trước pháp luật

- Nội dung cốt lõi của công tác thực hiện chính sách tôn giáo là công tác vận động quần chúng Mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh là điểm tương đồng để gắn bó đồng bào tín đồ các tôn giáo với

sự nghiệp chung Mọi công dân không phân biệt tôn giáo đều có quyền và nghĩa vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Công tác vận động quần chúng tín đồtrong các tôn giáo trước hết phải nêu cao tinh thần yêu nước, ý thức bảo vệ độc lập và thống nhất của Tổ quốc; thông qua việc thực hiện tốt chính sách kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh đảm bảo lợi ích vật chất và tinh thần của nhân dân nói chung, trong đó có đồng bào tín đồ các tôn giáo

- Công tác thực hiện chính sách tôn giáo có liên quan đến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, các ngành, các cấp và các địa phương Chính vì vậy, Đảng và Nhà nước cho rằng, việc thực hiện tốt chính sách tôn giáo là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị do Đảng lãnh đạo Bộ máy và đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo có trách nhiệm trực tiếp, cần được củng cố, kiện toàn Việc quản lý nhà nước đối với các tôn giáo và công tác đấu tranh chống

việc lợi dụng tôn giáo để chống chế độ chỉ đạt kết quả nếu làm tốt công tác vận động quần chúng.Mọi quần chúng tín đồ đều được quyền tự do hành đạo tại gia đình mình và các cơ sở thờ tự hợp pháp được Nhà nước công nhận Các tổ chức tôn giáo được Nhà nước công nhận được hoạt động theo pháp luật và được Nhà nước bảo hộ, được phép mở trường đào tạo chức sắc, nhà tu hành, được xuất bản kinh sách và xây dựng, sửa chữa cơ sở thờ tự của mình theo đúng các quy định của pháp luật Việc truyền đạo, theo đạovà mọi hoạt động khác đều phải tuân thủ theo Hiến pháp, pháp luật; nghiêm cấm ép buộc người dân theo đạo và lợi dụng tôn giáo để tuyên truyền tà đạo, hoạt động mê tín dị đoan

- Gần đây nhất, Chỉ thị 18-CT/TW, ngày 10/01/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tiếp tục thực hiện Nghị quyết 25 đã khẳng định quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác tôn giáo đã đi vào cuộc sống và đạt được nhiều kết quả, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và hội nhập quốc tế của đất nước

1.1.3.2 Nguyên tắc

Trong mọi giai đoạn lịch sử, Đảng ta luôn thể hiện nguyên tắc cần phải tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và tự do không tín ngưỡng tôn giáo của công dân Mọi công dân đều bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ trước pháp luật, không phân biệt người theo đạo và không theo đạo cũng như giữa các tôn giáo khác nhau.Đoàn kết gắn bó đồng bào tín đồ theo các tôn giáo và không theo tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc.Những giá trị đạo đức, văn hóa tốt đẹp của tôn giáo được tôn trọng và phát huy.Mọi hành vi lợi dụng hoạt động tôn giáo gây mất trật tự an toàn xã hội, phá hoại chính sách đoàn kết, chống lại Nhà nước Việt Nam, gây tổn hại các giá trị văn hóa, đạo đức lối sống, ngăn cản chức sắc, tín đồ các tôn giáo thực

hiện nghĩa vụ công dân đều bị xử lý trước pháp luật Hoạt động mê tín dị đoan

bị lên án và phải bị loại bỏ

1.1.3.3 Nhiệm vụ trọng tâm của công tác tôn giáo hiện nay

Một là, lãnh đạo, chỉ đạo quán triệt sâu sắc các quan điểm, chủ trương,

đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về tôn giáo và công tác tôn giáo trong hệ thống chính trị và toàn xã hội Tăng cường công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức về tôn giáo và công tác tôn giáo cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị và tầng lớp nhân dân Chủ động tích cực tiếp xúc với các chức sắc để tăng cường

sự hiểu biết, cởi mở, chân thành, tạo niềm tin cho tín đồ các tôn giáo hiểu, đồng tình, gắn bó, đồng hành cùng dân tộc, tích cực tham gia xây dựng khối đoàn kết giữa đồng bào theo tôn giáo với đồng bào không theo tôn giáo và giữa các tôn giáo Đồng thời, đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền sâu rộng để mọi tầng lớp nhân dân nhận thức rõ âm mưu của các thế lực thù địch, chủ động phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn các hoạt động lợi dụng tín ngưỡng tôn giáo để chống phá Đảng và Nhà nước

Hai là, thực hiện có hiệu quả chủ trương, chính sách và các chương trình

phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, chú trọng tới các vùng có đồng bào tôn giáo, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số Phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp và nguồn lực của tôn giáo cho quá trình phát triển đất nước

Ba là, tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luạt về tôn giáo Sửa đổi, bổ

sung chính sách, pháp luật có liên quan đến tôn giáo như: Đất đai, văn hóa, giáo dục, y tế…bảo đảm đồng bộ với pháp luật về tôn giáo và các công ước quốc tế mà Việt Nam tham gia Siết chặt kỷ cương, tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về tôn giáo, đồng thời xử lý nghiêm các hành

vi vi phạm pháp luật Chủ động giải quyết các tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về

đất đai, cơ sở thờ tự có liên quan đến tôn giáo, sớm hoàn thành việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cơ sở tôn giáo Sắp xếp hợp lý, củng cố kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về tôn giáo; tăng cường cán bộ làm công tác tôn giáo, quan tâm bố trí cán bộ làm công tác tôn giáo ở vùng có đông tín đồ tôn giáo, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ công tác tôn giáo để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thực tiễn, nâng cao năng lực quản lý, thực thi pháp luật bảo đảm kinh phí hoạt động và có chế

độ, chính sách khuyến khích, thu hút cán bộ làm công tác tôn giáo

Bốn là, nâng cao chất lượng của hệ thống chính trị cơ sở, bảo đảm vai trò

lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức Đảng ở vùng có đông đồng bào theo tôn giáo, chú trọng công tác phát triển đảng viên là người có đạo gắn với công tác xây dựng và phát huy hiệu quả vai trò của lực lượng cốt cán trong tôn giáo làm nòng cốt trong công tác tuyên truyền, vận động tổ chức, chức sắc, tín đồ các tôn giáo Chủ động nắm chắc tình hình tôn giáo, chỉ đạo giải quyết kịp thời, dứt điểm các vấn đề liên quan đến tôn giáo không để phát sinh các điểm nóng phức tạp Đổi mới nội dung phương thức hoạt vận động của Mặt trận Tổ quốc các đoàn thể chính trị - xã hội phù hợp với đặc điểm vùng đồng bào có tôn giáo, quần chúng có tôn giáo khác nhau để phát huy nguồn lực tôn giáo đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh quốc phòng, đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước, “sống tốt đời đẹp đạo” trong quần chúng tín đồ tôn giáo, thực hiện hiệu quả công tác vận động tuyên truyền quần chúng có tôn giáo, chú trọng công tác vận động chức sắc tôn giáo

Năm là, tăng cường công tác đối ngoại tôn giáo chủ động tham gia các

diễn đàn quốc tế nhằm giúp cộng đồng quốc tế hiệu rõ tình hình, quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật Nhà nước về tôn giáo Hướng dẫn các tổ chức, cá nhân tôn giáo tham gia hoạt động quốc tế phù hợp với đường lối đối ngoại của Đảng và pháp luật của Nhà nước; chủ động thông tin tuyên

truyền đối ngoại, đấu tranh phản bác những luận điệu sai trái, xuyên tác của các thế lực thù địch đối với tình hình tôn giáo và công tác tôn giáo trong giai đoạn hiện nay

Sáu là, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trong hoạt động

tôn giáo, chủ động kịp thời đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu hoạt động của các thế lực thù địch phần tử xấu lợi dụng vấn đề tín ngưỡng tôn giáo để kích động chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gây rối xâm phạm an ninh quốc gia, chống đối Đảng, Nhà nước và chế độ

1.2 Khái niệm, ý nghĩa, tầm quan trọng của việc tổ chức thực hiện chính sách tôn giáo

1.2.1 Khái niệm chính sách tôn giáo

Chính sách công là tổng hợp các quyết định mang tính chính trị nhằm đưa ra đường hướng hành động ứng xử cơ bản của chủ thể quản lý với các vấn đề, hiện tượng tồn tại trong đời sống để thúc đẩy và quản lý sự phát triển nhằm đạt tới những mục tiêu nhất định cho trước Khái niệm chính sách công được diễn đạt như sau: “Chính sách công là tập hợp các quyết định chính trị có liên quan của nhà nước để lựa chọn các mục tiêu cụ thể với giải pháp, công cụ để thực hiện giải quyết các vấn đề xã hội theo mục tiêu xác định của đảng chính trị cầm quyền”

Chính sách tôn giáo: là quan điểm, thái độ, các quyết định của Nhà nước với các công cụ giải pháp cụ thể nhằm bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo theo hay không theo tôn giáo nào của công dân, bảo đảm các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo là quyền của công dân Nhà nước ta là Nhà nước của dân, do dân và vì dân, Nhà nước ban hành chính sách tôn giáo là để đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo của người dân nhằm phát huy sức mạnh đại đoàn kết đồng bào theo các tôn giáo khác nhau vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước

1.2.2 Tổ chức thực hiện chính sách tôn giáo

Tổ chức thực hiện chính sách tôn giáo là quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể chính sách thành hiện thực Đây là khâu đặc biệt quan trọng trong chu trình chính sách tôn giáo: Nó có nhiệm vụ hiện thực hóa chính sách tôn giáo của Nhà nước, đưa chính sách tôn giáo của Nhà nước vào cuộc sống, là sự kết nối các khâu trong chu trình chính sách tôn giáo

1.2.3 Ý nghĩa, tầm quan trọng của việc tổ chức thực hiện chính sách tôn giáo

Xây dựng, hoạch định được chính sách tôn giáo đúng là quan trọng nhưng việc thực hiện đúng chính sách tôn giáo còn quan trọng hơn Có chính sách tôn giáo đúng nhưng không tổ chức thực hiện được trên thực tế thì cũng trở thành vô nghĩa Chính sách tôn giáo của Nhà nước thực hiện không đúng và đầy đủ thì sẽ dẫn đến sự thiếu niềm tin, bất mãn và chống đối của các chức sắc và tín đồ của tôn giáo,gây bất lợi về mặt chính trị, xã hội, gây khó khăn cho công tác quản lý cuả Nhà nước Thực tiễn thực hiện chính sách tôn giáo mới biết được chính sách tôn giáo có đúng và phù hợp hay không, có đi vào cuộc sống hay không Quá trình thực hiện chính sách tôn giáo với những hoạt động thực tiễn sẽ góp phần điều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện chính sách cho phù hợp với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu của cuộc sống và nguyện vọng của tín đồ tôn giáo mà trong quá trình xây dựng và hoạch định chính sách tôn giáo chưa phát sinh hoạt đã phát sinh chưa được nhận thấy Sau khi thực hiện chính sách tôn giáo thì việc phân tích đánh giá chính sách tôn giáo mới có cơ sở đầy đủ, có sức thuyết phục

Việc đưa chính sách tôn giáo vào thực tiễn cuộc sống là một quá trình phức tạp, chịu sự tác động của một loạt các yếu tố thúc đẩy hoặc cản trở cũng giúp cho các nhà hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách có kinh nghiệm đề ra được các giải pháp hữu hiệu trong thực hiện chính sách Tổ

chức thực hiện chính sách tôn giáo có tầm quan trọng và ý nghĩa đặc biệt cần phải quan tâm đến khâu thực hiện chính sách tôn giáo Thực tế thời gian qua, nhiều chính sách tôn giáo chúng ta đã tổ chức thực hiện tốt, nhưng vẫn còn một số chính sách liên quan đến tôn giáo được thực hiện chưa tốt gây bức xúc dẫn đến sự khiếu nại của các chức sắc và tín đồ tôn giáo

Chính sách về tôn giáo là chính sách có tính đặc thù, phức tạp và nhạy cảm, vì vậy cần phải có những giải pháp thích hợp, đảm bảo hiệu quả, hiệu lực của chính sách tôn giáo

1.3 Nội dung các bước tổ chức thực hiện chính sách tôn giáo

1.3.1 Xây dựng Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách tôn giáo

Tổ chức thực hiện chính sách tôn giáo là quá trình phức tạp, diễn ra trong một thời gian dài liên quan đến toàn bộ hệ thống chính trị, vì thế chúng cần được lập kế hoạch triển khai một cách cụ thể để các cơ quan QLNN thực hiện chính sách được chủ động, đem lại hiệu quả Đây là nhiệm vụ quan trọng trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách tôn giáo

Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách tôn giáo được xây dựng trước khi được đưa chính sách vào cuộc sống Cơ quan QLNN triển khai thực thi chính sách từ cấp Trung ương đến địa phương phải xây dựng chương trình,

kế hoạch thực hiện Kế hoạch triển khai thực thi chính sách bao gồm những nội dung:

Một là, Kế hoạch tổ chức, điều hành bao gồm:

- Hệ thống các chủ thể, cơ quan, đơn vị chủ trì và phối hợp triển khai thực hiện

- Chất lượng và số lượng nguồn nhân lực tham gia thực hiện

- Dự kiến về cơ chế trách nhiệm của cán bộ, công chức trong quá trình thực hiện;

- Cơ chế tác động giữa các cấp thực thi chính sách tôn giáo

Hai là, Kế hoạch dự kiến các nguồn lực bao gồm:

- Các nguồn lực tài chính, các vật tư, văn phòng phẩm

Ba là, Kế hoạch thời gian triển khai thực hiện

Dự kiến về thời gian duy trì chính sách, các bước tổ chức triển khai thực hiện từ tuyên truyền đến tổng kết rút kinh nghiệm về chính sách

Bốn là, Kế hoạch kiểm tra, đôn đốc thực hiện chính sách tôn giáo bao gồm:

- Thời gian, tiến độ, hình thức, phương thức kiểm tra giám sát việc tổ chức thực hiện chính sách

- Dự kiến về trách nhiệm, nhiệm vụ, và quyền hạn của cán bộ, công chức và các cơ quan nhà nước tham gia tổ chức điều hành chính sách

- Các biện pháp khen thưởng, kỷ luật các cá nhân và tập thể trong quá trình thực thi chính sách tôn giáo

1.3.2 Phổ biến tuyên truyền chính sách tôn giáo

Sau khi kế hoạch triển khai thực hiện chính sách tôn giáo được thông qua, các cơ quan QLNN tiến hành tổ chức triển khai thực hiện theo kế hoạch Việc đầu tiên là truyên truyền vận động quần chúng tham gia thực hiện chính sách Đây là một hoạt động quan trọng, có ý nghĩa lớn với cơ quan nhà nước và các đối tượng thực hiện chính sách

1.3.3 Phân công phối hợp thực hiện chính sách tôn giáo

Để tổ chức thực hiện chính sách tôn giáo có hiệu quả, phải tiến hành phân công phối hợp một cách chặt chẽ, hợp lý giữa Trung ương và địa phương Phải phân công nhiệm vụ và trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan chủ trì và các cơ quan phối hợp

Phân công phối hợp thực hiện chính sách tôn giáo thực hiện theo lộ trình và có kế hoạch một cách chủ động để duy trì chính sách được ổn định,

góp phần nâng cao hiệu quả chính sách được quy định cụ thể như:

- Bộ Nội vụ là cơ quan tham mưugiúp Chính phủ công tác quản lý nhà nước về tôn giáo Tuyên tuyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật về tôn giáo Ban Tôn giáo Chính phủ trực thuộc Bộ Nội

vụ tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Nội vụ quản lý nhà nước về tôn giáo

- Các Bộ, ngành khác có liên quan phối hợp với Bộ Nội vụ trong quản

lý nhà nước về tôn giáo như: Bộ Công an, Bộ Xây dựng, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch…)

- Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tôn giáo ở địa phương

1.3.4 Duy trì chính sách tôn giáo

Muốn cho chính sách được duy trì, phải có sự hợp lực, đồng tâm của người tổ chức và người thực hiện Cơ quan QLNN về tôn giáo phải thường xuyên vận động, tuyên truyền các chức sắc, tín đồ các tôn giáo và toàn xã hội tích cực tham gia thực hiện chính sách tôn giáo Các chức sắc, tín đồ tôn giáo và toàn xã hội có trách nhiệm tích cực tham gia thực hiện theo yêu cầu của nhà nước và vận động lẫn nhau chấp hành chính sách tôn giáo Phải làm cho các chức sắc, tín đồ tôn giáo nhận thức rõ vai trò của mình trong xã hội, để họ phát huy quyền làm chủ trong việc chấp hành chính sách tôn giáo Tăng cường thực hiện dân chủ để chức sắc, tín đồ và người dân mạnh dạn tham gia quản lý xã hội, trong đó tự giác chấp hành chính sách tôn giáo và tham gia nghiên cứu, đề xuất biện pháp thực hiện mục tiêu với các cơ quan nhà nước để điều chỉnh bổ sung chính sách tôn giáo ngày càng hoàn chỉnh

Những hoạt động đồng bộ trên sẽ góp phần tích cực vào việc duy trì chính sách tôn giáo trong đời sống xã hội

1.3.5 Điều chỉnh chính sách tôn giáo

Trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách tôn giáo, việc điều chỉnh

chính sách là hoạt động cần thiết, nó được thực hiện bởi cơ quan QLNN cấp Trung ương để chính sách tôn giáo ngày càng phù hợp với yêu cầu tình hình thực tế của đất nước Thực tế cho thấy việc điều chỉnh các biện pháp

và cơ chế tôn giáo diễn ra rất linh hoạt, năng động mà không làm thay đổi mục tiêu của chính sách tôn giáo.Chính sách tôn giáo chỉ được điều chỉnh các biện pháp, cơ chế thực hiện mục tiêu chính sách tôn giáo hoặc bổ sung, hoàn chỉnh mục tiêu theo yêu cầu thực tế

1.3.6 Theo dõi kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách tôn giáo

Kiểm tra về thực hiện chính sách tôn giáo nhằm bảo đảm được quyền

tự do tín ngưỡng, tôn giáo của công dân, bảo đảm cho các hoạt động tôn giáo được diễn ra bình thường theo đúng qui định của pháp luật; qua đó tuyên truyền sâu rộng để chức sắc, tín đồ và quần chúng nhân dân nắm vững và hiểu rõ quan điểm, chủ trưởng chính sách, pháp luật về tôn giáo của Đảng, Nhà nước ta

Qua công tác kiểm tra, phát hiện kịp thời, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm về chính sách tôn giáo, các hành vi vi phạm trong quá trình quản lý nhà nước về tôn giáo nhằm bảo đảm các chính sách, pháp luật về tôn giáo của Đảng, Nhà nước được thực hiện đúng pháp luật, cũng như phát huy những giá trị tốt đẹp về văn hoá - đạo đức của tôn giáo

1.3.7 Đánh giá tổng kết việc thực hiện chính sách tôn giáo

Đánh giá tổng kết việc tổ chức thực hiện chính sách là quá trình kết luận về chấp hành chính sách của các cơ quan nhà nước trong hệ thống chính trị; các cá nhân, tổchức tôn giáo và toàn xã hội.Bên cạnh công tácđánh giá, tổng kết kết quả chỉ đạo điều hành của các cơ quan QLNN còn phải xem xét, đánh giá việc thực hiện chính sách tôn giáo của các cá nhân,

và tổ chức tôn giáo và toàn xã hội, đó là đánh giá tinh thần mục tiêu và ý thức chấp hành những quy định của chính sách tôn giáo

1.4 Khái quát về tình hình tôn giáo trên địa bàn quận Hải Châu

1.4.1 Điều kiện tự nhiên, văn hóa và xã hội của quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Quận Hải Châu có diện tích tự nhiên 23,2893 km2 dân số trung bình ước năm 2018: 203.695 người, mật độ dân số: 8.746 người/km2, nằm sát trục giao thông Bắc Nam và cửa ngõ ra biển Đông Là quận trung tâm của thành phố, nơi tập trung đông dân cư và là nơiđặt văn phòng của các cơ quan Trung ương trên địa bàn thành phố cho nên quận Hải Châu có một tầm quan trọng trong

sự phát triển của thành phố Đà Nẵng về tất cả các lĩnh vực

Với bề dày lịch sử trên từ buổi sơ khai lập đất, Hải Châu là vùng đất trù phú, nơi hội đủ các điều kiện thuận lợi về vị trí địa lý, tự nhiên, con người để góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội cho thành phố Đà Nẵng Từ năm

1835, Đà Nẵng đã trở thành một thương cảng lớn nhất miền Trung Chính thời điểm này, các quan hệ về buôn bán, ngoại giao ngày một tập trung một đầu mối chính của miền Trung là cửa biển Đà Nẵng, đây chính là điều kiện thuận lợi để các tôn giáo du nhập và phát triển

Theo gia phả của các tộc họ đến sinh cơ, lập nghiệp từ xưa, trên đất quận Hải Châu ngày nay thì từ đó đến giờ đã trải qua trên dưới 500 năm Đây là nơi tập trung của cư dân nhiều địa phương khác đến làm ăn và sinh sống; là nơi giao lưu và hội tụ những nét văn hóa của nhiều vùng miền trong cả nước Đặc biệt, ngôi đình làng trải qua bao thăng trầm của lịch sử vẫn còn nguyên một thế giới tâm linh thiêng liêng, thần bí mà cũng gần gũi với tâm hồn người dân quê Ở quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng những đình làng có thể kể đến đó là: Đình làng Hải Châu, Đình làng Nại Nam, Phước Ninh…Ngoài ra, các di tích lịch sử văn hóa phụ cận như khu di tích Ngũ Hành Sơn, Cố đô Huế, Phố

Cổ Hội An, thánh địa Mỹ Sơn cũng đã ít nhiều đưa đến những tác động các tôn giáo trên địa bàn quận có những đặc trưng riêng Những giá trị mà thiên

nhiên, văn hóa và con người Hải Châu có được có nhiều đặc điểm thuận lợi

và sự tương đồng với bản chất này nên mức độ xâm nhập của các tôn giáo vào thành phố này có những lợi thế nhất định Ngày nay, Đà Nẵng là thành phố đã

có bước phát triển ngoạn mục Trong những năm trở lại đây, tốc độ đô thị hóa

ở Đà Nẵng diễn ra nhanh chóng, sự tăng trưởng kinh tế, khoa học kỹ thuật đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho nền văn hóa và đời sống tinh thần của thành

phố được khôi phục, giữ gìn và phát huy Tại thành phố Đà Nẵng, những giá

trị mà thiên nhiên, văn hóa và truyền thống con người Đà Nẵng có nhiều đặc điểm thuận lợi nên mức độ xâm nhập của các tôn giáo vào thành phố ngày càng nhiều đòi hỏi chính quyền thành phố cần có những chính sách linh động đáp ứng nhu cầu tinh thần của bộ phận nhân dân có tín ngưỡng tôn giáosinh hoạt tôn giáo ngày càng đa dạng, phức tạp

1.4.2 Các tôn giáo trên địa bàn quận Hải Châu

1.4.2.1 Phật giáo

Trong tiến trình lịch sử của dân tộc Việt Nam, Đà Nẵng được biết đến không chỉ là một thành phố cảng lớn nhất miền Trung mà còn là một địa danh gắn liền với công cuộc mở mang bờ cõi Đại Việt từ nhiều thế kỷ trước

Theo Đại Việt Sử ký toàn thư, sau khi vua Trần Anh Tông sát nhập hai châu

Ô, và châu Lý thành châu Thuận Hóa vào năm 1307thì tại Đà Nẵng đã bắt đầu xuất hiện các vị thiền sư Phật giáo Đó là sư Minh Phước Quảng tu khổ hạnh ở Động Hoa Nghiêm thuộc Ngũ Hành Sơn, Hòa Hải, sư Từ Tâm đã lập chùa Thái Bình tọa lạc tại phường Hòa Hải quận Ngũ Hành Sơn Đến năm

1657, một trong những ngôi chùa cổ nhất là An Long tự thuộc phường Bình Hiên, quận Hải Châu được xây dựng có văn bia đề tên hội chủ Nguyễn Văn Châu và vợ là Lê Thị Sinh với Trần Hữu Lê và vợ là Hồ Thị Quy cùng dân làng lập vào niên hiệu Thịnh Đức thứ V (Lê Thần Tông) năm 1657 Tính đến nay, trên địa bàn quận Hải Châu, Phật giáo là tổ chức tôn giáo lớn nhất, gồm

03 hệ phái: Bắc Tông, Nam Tông và hệ phái Khất sĩ, với 23 cơ sở thờ tự (22 chùa và 01 tịnh xá), qua khảo sát năm 2019 toàn quận có 37.915 tín đồ, và có

262 chức sắc

Như vậy, tại quận Hải Châu, nếu như đạo Công giáo đến đây vào khoảng năm 1615, đạo Tin Lành du nhập đến vào năm 1911… thì Phật giáo đã có ở đây từ rất sớm, khoảng thế kỷ XVI Đồng thời, từ khi hình thành đã gắn liền với quá trình lịch sử và phát triển của quận nhà Phật giáo tại quận Hải Châu nói riêng và thành phố Đà Nẵng nói chung trong giai đoạn đầu lịch sử dù nằm chung trong tổng thể vận động của Phật giáo tại miền Trung và Phật giáo

cả nước Tuy nhiên, nó vẫn có những bản chất, đặc điểm riêng, đặc biệt là luôn đồng hành cùng với dân tộc, với nhân dân thành phố, quận Hải Châu trong sự nghiệp đấu tranh và xây dựng

Ban Trị sự Giáo hội phật giáo Việt Nam quận Hải Châu do Đại hội Đại biểu Giáo hội Phật giáo Việt Nam cùng cấp suy cử Đây là cơ quan giúp việc cho Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo cấp thành phố, thực hiện các công việc Phật sự ở quận mình theo chức năng, quyền hạn và nhiệm vụ theo nội quy do Giáo hội ban hành Số lượng thành viên Ban Trị sự và thành viên Thường trực Ban Trị sự cấp này thực hiện theo Quy chế hoạt động của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam cấp huyện do Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam ban hành, với số lượng không quá 27 thành viên, gồm các chức danh: 01 Trưởng ban; 01 Phó Trưởng ban thường trực; 02 Phó Trưởng ban chuyên trách; Các Trưởng ban chuyên môn tương ứng với các Ban chuyên môn của Ban Trị sự cấp thành phố; 01 Chánh thư ký; 02 Phó thư ký;

01 Thủ quỹ; Các ủy viên thường trực; Các ủy viên

Cấp cơ sở: gồm có Chùa, Tịnh xá(do Trụ trì hoặc Ban Hộ tự đối với

chùa chưa có Trụ trì) quản lý, trực tiếp hướng dẫn phật tử sinh hoạt, tu học Các cơ sở có tín ngưỡng theo truyền thống tổ chức, hệ phái đều do tổ chức,

hệ phái quản lý, điều hành về sinh hoạt tín ngưỡng, tu học tại các cơ sở đó, nhưng tất cả đều thống nhất quản lý về mặt tổ chức trong hệ thống Giáo hội Phật giáo Việt Nam Những cơ sở tín ngưỡng Đạo Phật được kiến tạo sau ngày 07.11.1981 cho đến nay, nếu chưa đăng ký danh bạ Tự, Viện thì phải lập các thủ tục đăng ký theo quy định của Pháp luật Nhà nước Cơ sở được xem là hợp pháp, về mặt luật pháp phải được sự chấp thuận của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, về mặt tín ngưỡng phải được Ban Trị sự Phật giáo thành phố chấp thuận, sau đó mới được đăng ký danh bạ đơn vị cơ sở Tự, Viện của Giáo hội

Theo số liệu báo cáo tình hình công tác phật giáo tại Đại hội Phật giáo quận Hải Châu lần thứ 5 nhiệm kỳ (2016-2021), Phật giáo quận Hải Châu đã triển khai được nhiều hoạt động phật sự quan trọng và đạt được nhiều kết quả tích cực Đó là việc thực hiện tốt các chủ trương, chính sách, đường lối của Đảng và Nhà nước, nhất là Pháp lệnh tín ngưỡng tôn giáo và Nghị định 92 của Chính phủ về thi hành pháp lệnh tín ngưỡng tôn giáo nay; tham gia sinh hoạt và gắn bó chặt chẽ với các phòng trào tại địa phương như: toàn dân xây dựng đời sống văn hóa, vì người nghèo, ngày chủ nhật xanh sạch đẹp…; tổ chức triển khai các đại lễ có quy mô lớn như: lễ Phật Đản, Vu Lan đi vào nề nếp hơn; số lượng Tăng Ni trên địa bàn quận được đào tạo, bồi dưỡng qua các trường lớp sơ cấp, Trung cấp, học viện Phật học ở trong nước và đi học Phật học ở nước ngoài ngày một tăng, công tác “hoằng dương chánh pháp” được đổi mới với nhiều hoạt động phong phú, hướng thiện, bài trừ mê tín trong tín

đồ Phật tử và nhân dân như: kết hợp với các chùa cơ sở thực hiện chương trình tu học “Một ngày an lạc” tập trung với số lượng hơn 2.000 người tham dự; nhiều hoạt động từ thiện, xã hội được Ban trị sự hưởng ứng, triển khai đem lại hiệu quả thiết thực cũng đã để lại dấu ấn tốt đẹp trong lòng đạo hữu phật tử như: vận động Tăng, Ni, Phật tử tham gia hiến máu nhân đạo, nồi

cháo tình thương, giúp đỡ đồng bào khó khăn, đồng bào các dân tộc thiểu số; thăm viếng tặng quà cho người già neo đơn, trẻ em tàn tật, xây dựng nhà đại đoàn kết, nhà tình thương, tình nghĩa, đóng góp quỹ vì người nghèo, trao học bổng khuyến học với tổng kinh phí gần 18 tỷ đồng

Tính đến năm 2019, theo thống kê của Ban Tôn giáo thành phố, tổng số giáo dân toàn giáo phận là: 72.495 giáo dân Riêng quận Hải Châu theo số liệu thống kê của UBND quận vào năm 2019, tổng số giáo dân là 11.542 người, với 63 chức sắc và 35 chức việc

Giáo phận Đà Nẵng được phân chia thành 5 giáo hạt : Đà Nẵng (gồm 11 giáo xứ trong đó quận Hải Châu có 07 giáo xứ và Toà Giám mục thuộc nội thành Đà Nẵng), Hoà Vang (gồm 11 giáo xứ và 1 giáo họ biệt lập ngoại thành các quận Liên Chiểu và huyện Hoà Vang thuộc Thành phố Đà nẵng), Hội An

(gồm 9 giáo xứ, 1 giáo họ và Trung Tâm Mục Vụ Giáo phận trong địa bàn các quận Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn của thành phố Đà Nẵng và thành phố Hội An, thị xã Điện Bàn thuộc tỉnh Quảng Nam), Trà Kiệu (gồm 9 giáo xứ trong địa bàn các huyện : Nông Sơn, Quế Sơn, Đại Lộc, và Duy Xuyên tỉnh Quảng Nam), và Tam Kỳ (gồm 10 giáo xứ và 2 giáo họ biệt lập trong địa bàn thành phố Tam Kỳ, các huyện : Thăng Bình, Núi Thành, Hiệp Đức, Tiên Phước tỉnh Quảng Nam)

Cạnh đó, có thể nhắc đến Dòng Thánh Phaolô thành Chartres là Dòng nữ hoạt động tông đồ sớm nhất tại Việt NamTỉnh dòng Đà Nẵng hiện có 57 cộng đoàn với 505 nữ tu, hoạt động trong 11 giáo phận (miền Bắc và miền Trung) gồm 24 cộng đoàn miền Trung, 8 cộng đoàn miền Bắc, 9 cộng đoàn miền Duyên Hải, 16 cộng đoàn vùng cao nguyên Trụ sở chính của Tỉnh dòng đặt tại 47 Yên Bái, phường Hải Châu I, quận Hải Châu, Đà Nẵng dưới sự điều hành của bà Nguyễn Thị Thới - Bề trên Giám tỉnh Tỉnh dòng Đà Nẵng Tại

Đà Nẵng, Tỉnh dòng có 13 cộng đoàn với khoảng 165 nữ tu, riêng quận Hải Châu có 4 cộng đoàn trực thuộc gồm: cộng đoàn Hòa Thuận, cộng đoàn Thanh Bình, cộng đoàn Dòng con đức mẹ vô nhiễm, Cộng đoàn Thanh Đức với 55 nữ tu

1.4.2.3 Tin lành

Đạo Tin lành được truyền vào Việt Nam từ cuối thế kỷ XIX do Hội Truyền giáo Phước âm Liên hiệp của Mỹ (The Christian and Missionary of Alliance - CMA) truyền vào, đến năm 1911 thiết lập được tổ chức đầu tiên ở

Đà Nẵng Đến nay tại thành phố Đà Nẵng có 7.600 tín đồ theo các hệ phái Tin lành Riêng quận Hải Châu, tính đến năm 2019, số lượng tín đồ theo đạo Tin lành là 1.318 tín đồ

Về mặt tổ chức, hệ phái

Hiện nay, có 03 tổ chức Tin lành hoạt động hợp pháp gồm: Hội thánh

Tin lành Việt Nam - miền Nam (Tin lành CMA), Hội Truyền giáo Cơ đốc Việt Nam, Giáo hội Cơ đốc Phục lâm Việt Nam, đang sinh hoạt ổn định tại 01 Chi hội Tin lành và 01 hội thánh cơ sở thuộc Hội Truyền giáo Cơ đốc Việt Nam và 03 điểm nhóm (trong đó: 01 điểm nhóm thuộc Tin lành CMA, 02 điểm nhóm thuộc Giáo hội Cơ đốc Phục Lâm Việt Nam

Về chức sắc, chức việc, tín hữu

- Tổng số chức sắc:03, trong đó 03 mục sư, 02 truyền đạo Giáo hội Cơ

đốc Phục Lâm Việt Nam

- Tổng số chức việc:30 người là thành viên Ban Chấp sự các điểm

nhóm, hội thánh cơ sở

- Tổng số tín đồ: khoảng 1.300 người, bao gồm Hội thánh Tin lành VN

(miền Nam) 800 tín đồ, còn lại là tín đồ Cơ đốc Phục Lâm, Hội thánh Truyền giáo Cơ đốc

Từ năm 2010 đến nay, số lượng tín đồđạo Tin lành tăng nhưng không đáng kể, nhiều hoạt động lớn của đạo Tin lành được diễn ra như: các lớp bồi dưỡng kinh thánh và Đại hội bầu cử Ban đại diện Tin lành thành phố, Hội đồng Bồi linh được tổ chức định kỳ hằng năm Ngoài những hoạt động thường niên, các hệ phái Tin lành tại thành phố cũng tổ chức các cuộc lễ có quy mô lớn, tầm ảnh hưởng đến thế giới, đó là: Lễ Phục sinh, lễ Giáng sinh diễn ra hằng năm; Lễ đón nhận Pháp nhân năm 2007 và Đại hội đồng lần thứ

I của Hội Truyền Giáo Cơ đốc Việt Nam được tổ chức tại nhà hàng Vạn Xuân, với số lượng đại biểu tham dự: 500 người; Năm 2009, Hội Thánh Báptit Việt Nam (Nam Phương) tổ chức lễ Bồi linh và lễ kỷ niệm 50 năm thành lập Hội thánh, tại Khách sạn Công Đoàn Thanh Bình, với số lượng 533 người; Năm 2011, Hội Truyền giáo Cơ đốc Việt Nam tổ chức Đại hội đồng lần thứ II, tại Nhà thờ Phú Hòa, thôn Phú Hòa, xã Hòa Nhơn, với số lượng đại biểu tham dự là: 800 người và cũng năm 2011, Hội Thánh Tin lành Việt Nam

(miền Nam) tổ chức lễ kỷ niệm 100 năm ngày đạo Tin lành truyền vào Đà Nẵng với số lượng tham dự khoảng 13.000 người, từ ngày 14/6/2012 đến ngày 16/6/2012 tại Cung Thể thao Tiên Sơn, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng Đặc biệt, nhân lể kỷ niệm 100 năm ngày đạo Tin Lành truyền đến Việt Nam, Ban Đại diện đã đề xuất giáo hội xây dựng 100 nhà tình thương cho người nghèo ở Quảng Nam và Đà Nẵng đến nay đã thực hiện xong

Ngoài ra, nhiều tổ chức, hệ phái, nhóm Tin lành mới du nhập vào địa bàn, chủ yếu trước đây là tín hữu sinh hoạt tại các Chi hội có trước năm 1975

và thông qua các hoạt động của Phi Chính phủ (NGO) và một số mục sư, tín

đồ nước ngoài đến du lịch, làm ăn, mốc nối liên hệ để sinh hoạt tôn giáo

1.4.2.4 Cao đài

Đề cập đến tôn giáo Cao Đài tại Đà Nẵng nói chung và Hải Châu nói riêng, cần phải nhắc đến Hội thánh Truyền giáo Cao Đài.Hội thánh Truyền giáo Cao Đài được thành lập 1956, 04 năm sau khi có Thông báo số 34-TB/TW, ngày 14 tháng 11 năm 1992 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về chủ trương công tác đối với đạo Cao Đài thì Hội thánh Truyền giáo Cao đài được Nhà nước công nhận tư cách pháp nhân theo Quyết định số 40/QĐ-TGCP ngày 24 tháng 9 năm 1996 của Ban Tôn giáo Chính phủ, đây cũng là thời điểm Hội thánh tổ chức Đại hội Nhân sanh lần thứ nhất, xây dựng lại hệ thống

cơ cấu tổ chức gồm 02 cấp (Hội thánh và Họ đạo), bộ máy gọn nhẹ, nhân sự hoạt động theo đúng đường hướng “nước vinh, đạo sáng” đã được Chính phủ phê duyệt Trụ sở Trung ương đặt tại Trung Hưng Bửu Toà (số 63 đường Hải Phòng, phường Thạch Thang, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng)

Tổng số cơ sở tôn giáo của Hội thánh Truyền giáo Cao Đài hiện nay trên địa bàn thành phố gồm: 01 trụ sở Hội Thánh Trung ương, 01 nhà tịnh, 01 học viện Truyền giáo Cao Đài, 06 Thánh thất, 03 Thánh xá với hơn 70 chức sắc (01 Phối sư, 01 Thừa sử, 06 Giáo sư, 05 Giáo hữu, 02 Truyền trạng, 02 Sỹ tải,

05 Tùng sỹ quân, 60 Lễ sanh, 06 Hành thiện, 02 Luật sự), 200 chức việc và khoảng 6500 tín đồ Riêng địa bàn quận Hải Châu, ngoài trụ sở của Hội thánh Trung ương và Học viện Truyền giáo còn có 01 thánh thất Trung Thành và 01 nhà tịnh (Trung tông thánh tịnh) với tổng số 2.278 tín đồ (tính cả thánh xá trực thuộc Thánh thất Trung Thành), 21 vị chức sắc và 137 chức việc

Từ khi có pháp nhân đến nay tình hình hoạt động tôn giáo của Hội thánh Truyền giáo Cao Đài diễn ra bình thường, ổn định, thuần tuý tôn giáo Các hoạt động tôn giáo cơ bản tuân thủ quy định pháp luật, theo chương trình đăng ký, tuân thủ đường hướng hành đạo và Đạo quy, hưởng ứng các hoạt động xã hội, y tế, giáo dục, từ thiện nhân đạo góp phần vào sự phát triển chung của thành phố Tuy nhiên, vấn đề mâu thuẫn trong nội bộ Hội thánh thường xuyên diễn ra, có khi rất gay gắt, quyết liệt, không có sự thống nhất trong việc điều hành đạo sự, bên cạnh đó đội ngũ chức sắc tại Hội thánh và các Họ đạo vừa thiếu vừa già yếu và phụ thuộc vào kinh tế gia đình, thiếu lực lượng kế thừa…đây là những vấn đề lớn, ảnh hưởng đến công tác điều hành đạo sự chung của Giáo hội, đồng thời cũng ảnh hưởng trong công tác quản lý nhà nước

Đối với hoạt động từ việcthì ngoài việc giúp đỡ bà con tín đồ trong đạo,

từ 2010 đến nay, vào các ngày chủ nhật hàng tuần, Cơ quan Nữ phái của Hội thánh thực hiện 03 nồi cháo tình thương miễn phí tại Bệnh viện Đa khoa Đà Nẵng, các đợt bão, lũ lớn, Cơ quan Phước thiện cũng vận dụng kinh phí để hỗ trợ, giúp đỡ những gia đình không đạo nhưng có hoàn cảnh khó khăn Các Thánh thất, tuỳ vào nguồn kinh phí của tín đồ mình đóng góp cũng có những hoạt động từ thiện tích cực, nhất là trong dịp Tết Nguyên đán hàng năm và được các cấp chính quyền ghi nhận

1.4.2.5 Các tôn giáo khác

Trong những năm gần đây, trên địa bàn quận Hải Châu cũng đã xuất hiện

một số tín ngưỡng, tôn giáo mới như: tôn giáo Baha’i với khoảng 400 người trên toàn thành phố, quận Hải Châu là 84 người có địa điểm sinh hoạt diễn ra tại nhà riêng của tín đồ thuộc cộng đồng tôn giáo Baha’i Hải Châu.Đạo Baha’i không có tu sĩ, các sinh hoạt của đạo tại các địa phương được phối hợp bởi một Hội đồng gồm 09 ủy viên được bầu cử bằng phiếu kín mỗi năm một lần gồm tất cả tín đồ Baha’i trưởng thành sống tại địa phương; Tổ tiên chính giáo (một số ít tín đồ trên địa bàn quận), Pháp tạng Phật giáo Việt Nam, đồng thời còn tồn tại một số tổ chức tôn giáo trái phép: Phật giáo Việt Nam thống nhất, một số nhóm Tin Lành chưa được Nhà nước công nhận tư cách pháp nhân, Thanh Hải Vô Thượng sư v.v Tuy nhiên, đối với các hình thức tôn giáo này, do chính quyền thành phố tiến hành nhiều biện pháp: kiên trì vận động, thuyết phục, kịp thời đấu tranh ngăn chặn nên chủ yếu là sinh hoạt theo kiểu lén lút, co cụm

Như vậy, thời gian các tôn giáo du nhập vào quận Hải Châu là khác nhau, số lượng chức sắc, chức việc, tín đồ và cơ sở thờ tự các tôn giáo có sự chênh lệnh lớn, các tôn giáo có tôn chỉ, đường hướng hoạt động của riêng mình.Trong những năm quá, với sự đổi thay, phát triển, đô thị hóa của địa phương, các cơ sở thờ tự của các tôn giáo được trùng tu, xây dựng khang trang, các tín đồ, chức sắc tôn giáo bên cạnh đời sống vật chất ngày càng được nâng cao, việc sinh hoạt tín ngưỡng cũng ngày càng được chăm lo, đi vào nề nếp Bên cạnh đó, các tổ chức tôn giáo luôn được sự quan tâm, tạo nhiều điều kiện thuận lợi của các cấp chính quyền thành phố, quận Hải Châu nên tình hình hoạt động tôn giáo trên địa bàn luôn tuân thủ theo đúng điều lệ, Hiến chương của Giáo hội và các quy định pháp luật của Nhà nước; chức sắc, tín đồ và đồng bào các tôn giáo trên địa bàn quận luôn phấn khởi, tin tưởng, ủng hộ và tích cực tham gia vào công cuộc phát triển của quận nhà

Tiểu kết Chương 1

Trong quá trình lãnh đạo của mình, Đảng ta luôn luôn có thái độ, quan điểm rõ ràng về tôn giáo theo lịch sử phát triển của dân tộc Đảng và Nhà nước ta luôn tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân, thực hiện lương giáo đoàn kết, bình đẳng giữa các tôn giáo với nhau, nghiêm cấm việc lợi dụng tôn giáo để làm tổn hại đến lợi ích của Tổ quốc và nhân dân

Hải Châu là quận trung tâm của thành phố Đà Nẵng Toàn quận có 05 tổ chức tôn giáo gồm: Phật giáo, Công giáo, Tin lành, Cao Đài, Baha’i với 41 cơ

sở thờ tự, hành đạo và hoạt động tôn giáo với tổng diện tích đất là 82.855,36m2 Các hoạt động tôn giáo ở quận Hải Châu luôn đa dạng, phong phú, phát sinh những tình huống ngày càng phức tạp, các hoạt động của các tôn giáo có sức ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của nhân dân, cũng như tình hình trật tự an ninh, chính trị trên địa bàn quận

Hiện nay, tôn giáo trên địa bàn quận Hải Châu nói riêng và thành phố Đà Nẵng nói riêng đang có xu hướng ngày một gia tăng và có ảnh hưởng ở mức

độ sâu sắc hơn trên hầu hết các lĩnh vực và trong đời sống của quần chúng nhân dân Do vậy cần có chính sách tôn giáo đúng đắn và quan điểm chỉ đạo phù hợp thì kết quả thực hiện chính sách tôn giáo mới đi vào thực tiễn cuộc sống

Chương 2 QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HẢI CHÂU TỪ NĂM 2010 ĐẾN NAY

2.1 Quá trình thực hiện chính sách tôn giáo trên địa bàn quận Hải Châu từ năm 2010 đến nay

2.1.1 Xây dựng kế hoạchthực hiện chính sách tôn giáo tại quận Hải Châu

Để triển khai thực hiện các chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước, thời gian qua trên cơ sở các văn bản hướng dẫn của thành phố,Ban Chỉ đạo T98 quận đã chỉ đạo UBND quận Hải Châuban hành Kế hoạch số 23/KH-UBND ngày 06/3/2013 triển khai tuyên truyền, phổ biến Nghị định 92/2012/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành pháp lệnh tín ngưỡng tôn giáo cho thành viên Ban Chỉ đạo T98 quận, cán bộ làm công tác tôn giáo của các phòng, ngành chức năng liên quan và các Hội đoàn thể, thành viên Tổ chỉ đạo công tác tôn giáo và cán bộ chuyên trách, bán chuyên trách 13 phường, qua đó làm rõ căn cứ xây dựng Nghị định, nhất là những điểm mới của Nghị định 92 so với Nghị định 22 của Chính phủ, thống nhất nhận thức về nội dung của Nghị định 92 trong cán bộ làm công tác tôn giáo từ quận đến phường để hạn chế những vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện

Tiếp đến, UBND quận Hải Châu ban hành Kế hoạch 168/KH-UBND ngày 10/11/2017 triển khai thi hành Luật tín ngưỡng tôn giáo trên địa bàn quận để thống nhất nội dung về Luật tín ngưỡng tôn giáo trong đội ngũ cán bộ các cấp, ngành Tiếp tục nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật của chức sắc, tín đồ tôn giáo và công dân, góp phần đảm bảo tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại địa phương

Ngoài ra, hằng năm UBND quận ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, giúp đỡ, tạo điều kiện cho các tổ chức tôn giáo tổ chức các hoạt động nhân các ngày lễ trọng của từng tôn giáo như lễ Phật đản, Vu Lan của Phật giáo, lễ Phục sinh, Giáng sinh của đạo Công giáo và Tin lành, Thánh lễ Đức chí tôn của đạo Cao Đài, tết Baha’i

Có thể nói Luật Tín ngưỡng, tôn giáo và các văn bản hướng dẫn thi hành

đã tạo hàng lang pháp lý cho hoạt động tôn giáo và quản lý các hoạt động tôn giáo, giúp các cấp, các ngành, địa phương có cơ sở để quản lý, đưa các hoạt động của tôn giáo đi vào khuôn khổ pháp luật,đáp ứng được nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân, hạn chế các hoạt động tôn giáo vi phạm pháp luật, là công cụ sắc bén đấu tranh với mọi âm mưu lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch chống lại Đảng, Nhà nước ta; góp phần quan trọng trong việc củng cố sự đoàn kết, phát huy sức mạnh nội lực của toàn dân tộc trong phát triển kinh tế và giữ vững ổn định chính trị - xã hội

2.1.2 Công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách tôn giáo ở quận Hải Châu

Ngày 01/01/2013, Nghị định92/2012/NĐ-CP ngày 08/11/2012 của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành pháp lệnh tín ngưỡng tôn giáo có hiệu lực thi hành, trên cơ sở hướng dẫn của Ban Tôn giáo thành phố tại công văn 340/BTG-NV ngày 06/3/2012 về việc triển khai thực hiện Nghị định 92/2012/NĐ-CP ngày 08/11/2012 của Chính phủ, Ban Chỉ đạo T98 quận Hải Châu đã tổ chức Hội nghị triển khai cho cán bộ chủ chốt trên địa bàn quận và giao UBND quận ban hành kế hoạch tổ chức tập huấn cho cán bộ cơ quan, ban ngành, các đoàn thể và UBND 13 phường thuộc quận, chỉ đạo Phòng Nội vụ quận in sao Nghị định 92 gửi các vị chức sắc của các cơ sở tôn giáo trên địa bàn Đặc biệt, trong Hội nghị tổng kết công tác Phật sự năm

2012 của Ban Trị sự GHPGVN quận Hải Châu toàn văn Nghị định 92 đã

được in trong báo cáo tổng kết của Ban Trị sự phổ biến rộng rãi trong các vị chức sắc và đồng bào phật tử Có thể thấy rằng việc phổ biến Nghị định 92 của Chính phủ trên địa bàn quận Hải Châu đã đạt được chiều rộng, tuy nhiên

về chiều sâu vẫn chưa đạt yêu cầu

Thực hiệnLuật tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016,Nghị định 162/NĐ-CP ngày 30 tháng 12 năm 2018 của Chính phủ về quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật tín ngưỡng tôn giáo, Kế hoạch số 3347/KH-UBND ngày 08/5/2017của UBND thành phố Đà Nẵng về triển khai thi hành Luật tín ngưỡng tôn giáo, trong năm 2017 UBND quận Hải Châu đã tổ chức 02 lớp tập huấn triển khai cho 100 cán bộ công chức của quận phường làm công tác liên quan đến tôn giáo và 200 chức sắc, chức việc các tôn giáo trên địa bàn quận Tính đến nay, UBND quận đã chủ động mở 6 đợt quán triệt và phổ biến Luật tín ngưỡng, tôn giáo và Nghị định 162 cho gần 2.000 lượt người tham dự, trong đó phổ biến cho đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo là hơn

200 người; phối hợp với Ban Trị sự GHPGVN quận Hải Châu, Ban Đại diện Hội thánh Tin lành Đà Nẵng tổ chức 02 lớp phổ biến Luật và Nghị định hướng dẫn thi hành Luật cho hơn 1.800chức sắc, chức việc, tín đồ bằng hình thức lồng ghép vào khóa tu một ngày an lạc của Phật giáo và Hội đồng Bồi linh của Tin lành Các đoàn thể, lực lượng vũ trang, UBND 13 phường mở 15 đợt tuyên truyền, phổ biến Luật và Nghị định cho 1.000 lượt hội viên, cán bộ

và chiến sỹ tham dự.Quá trình phổ biến tuyên truyềnLuật Tín ngưỡng, tôn giáo trong những năm qua đã nâng cao được nhận thức trách nhiệm của hệ thống chính trị về chính sách tôn giáo; cán bộ các cấp, các ngành trên địa bàn quận nắm rõ đặc thù của từng tôn giáo để nắm bắt, tạo điều kiện cho các tôn giáo hoạt động bình thường theo đúng Hiến chương của Giáo hội, đúng với quy định pháp luật của Nhà nước và các quy định khác của địa phương

Đối với tín đồ, chức sắc các tôn giáo, rút kinh nghiệm so với những năm

trước đây UBND quận đã đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền phổ biến bằng việc lồng ghép thông qua chương trình bồi linh của đạo Tin lành, các lớp bồi dưỡng giáo lý của đạo Công giáo, Tịnh tu của Cao đài,An cư kiết hạ của Phật giáo để phổ biến, tuyên truyền; Các Hội, Đoàn thể như: Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, Hội Cựu chiến binh quận cũng kết hợp triển khai chương trình công tác hội, đoàn thể gắn với phổ biến chủ trương, chính sách tôn giáo cho các hội viên là tín đồ tôn giáo Do vậy, việc tuyên truyền, phổ biến chính sách tôn giáo ở quận Hải Châuđã đạt được kết quả hơn thể hiện qua sự chấp hành tốt Luật tín ngưỡng tôn giáo và các văn bản liên quan các chức sắc, chức việc

và tín đồ các cơ sở tôn giáo trên địa bàn quận

2.1.3 Sự phối kết hợp giữa các cơ quan chức năng của quận Hải Châu trong thực hiện chính sách tôn giáo

Ngay khi Luật tín ngưỡng, tôn giáo có hiệu lực từ những ngày đầu tháng

01 năm 2018, UBND quận Hải Châu đã phối hợp với UBMTTQVN quận hướng dẫn các chức sắc của các tổ chức tôn giáo có cơ sở thờ tự trên địa bàn quận thực hiện nghiêm túc việc thông báo chương trình tu học và hành đạo hằng năm của tổ chức trực thuộc, các cơ sở tôn giáo và các điểm nhóm của đạo Tin lành theo tinh thần Nghị định 162/2012/NĐ-CP ngày 30/12/2017 về quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật tín ngưỡng, tôn giáo UBND 13 phường phối hợp với UBMTTQVN phường hướng dẫn đăng ký điểm nhóm của các tổ chức tôn giáo như: Tin lành (CMA), Tin lành Báp tít Việt Nam (Nam Phương), Tin lành Cơ đốc phục lâm, đạo Baha’i Đối với các nhóm không thuộc các hệ phái đã được Nhà nước công nhận, chưa có tư cách pháp nhân, tự xưng để hoạt động trái phép thì kiên quyết xử lý hành chính theo qui định pháp luật

Trong những năm qua, dưới sự chỉ đạo thống nhất của Ban Chỉ đạo T98 quận Hải Châu, các ban ngành của quận như: Phòng Nội vụ, Tài nguyên và