Quản lý nhà nước về tôn giáo của UNBD cấp huyện từ thực tiễn tỉnh quảng bình

Nhận thức rõ tầm quan trọng của chính sách tôn giáo, từ trước đến nay Đảng và Nhà nước ta đã thông qua và tổ chức thực hiện nhiều chính sách và văn bản pháp luật nhằm đảm bảo quyền tự do

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự

hướng dẫn khoa học của TS Đỗ Thị Kim Định và chưa được công bố trên

bất kỳ phương tiện nào Các thông tin, số liệu sử dụng trong đề tài được dẫn nguồn cụ thể theo quy định Tôi xin chịu trách nhiệm hoàn toàn về mặt pháp

lý và đạo đức đối với lời cam đoan này

Người cam đoan

Ngô Hằng Nga

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÔN GIÁO VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TÔN GIÁO CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN 7

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của quản lý nhà nước về tôn giáo của Ủy

ban nhân dân cấp huyện 7 1.2 Chủ thể quản lý nhà nước về tôn giáo của Uỷ ban nhân cấp huyện 13

1.3 Nội dung quản lý nhà nước về tôn giáo của Uỷ ban nhân dân cấp huyện

15

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về tôn giáo của Uỷ ban nhân

dân cấp huyện 20 Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TÔN GIÁO CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN TẠI TỈNH QUẢNG BÌNH 28

2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về tôn giáo của Uỷ ban nhân

dân cấp huyện tỉnh Quảng Bình 28

2.2 Thực trạng quản lý nhà nước về tôn giáo của Uỷ ban nhân dân cấp huyện

tại tỉnh Quảng Bình 32

2.3 Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện

tại tỉnh Quảng Bình 39 Chương 3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TÔN GIÁO CỦA UỶ BAN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN TẠI TỈNH QUẢNG BÌNH 46

3.1 Quan điểm về nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về tôn giáo của ủy ban

nhân dân cấp huyện 46

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về tôn giáo của Uỷ ban

nhân dân cấp huyện tại tỉnh Quảng Bình 52

KẾT LUẬN 62 TÀI LIỆU THAM KHẢO 64

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tôn giáo là một hiện tượng xã hội xuất hiện rất sớm trong lịch sử loài người, có ảnh hưởng rất lớn đến đời sống chính trị, văn hóa, xã hội ở các quốc gia và trên toàn thế giới Tự do tôn giáo là một trong những quyền tự nhiên của con người được pháp luật quốc tế bảo vệ, đồng thời cũng là một trong những tiêu chí đánh giá về mức độ dân chủ trên thế giới hiện nay

Cũng như nhiều quốc gia khác, Việt Nam là một đất nước đa tôn giáo

Ở nước ta có sự xuất hiện của hầu hết các tôn giáo lớn trên thế giới như Phật giáo, Công giáo, Tin Lành, Hồi giáo, Baha’i, Bà-la-môn…, Ngoài ra còn có những tôn giáo bản địa đặc trưng riêng của Việt Nam như Cao Đài, Tịnh độ

Cư sỹ Phật hội, Phật giáo Hòa Hảo, Bửu Sơn Kỳ Hương, Tứ Ân Hiếu Nghĩa… Mỗi tôn giáo ở Việt Nam đều chứa đựng nội dung phong phú về lịch

sử, tư tưởng, triết học, đạo đức, văn hóa… riêng biệt Vì vậy, việc tìm hiểu sâu để có cái nhìn tổng quát về các tôn giáo này là rất cần thiết, có ý nghĩa quan trọng trong việc hoạch định chính sách tôn giáo theo hướng phát huy các giá trị nhân bản của các tôn giáo phục vụ sự phát triển, hòa bình của xã hội và đất nước Vấn đề đại đoàn kết toàn dân tộc nói chung và đoàn kết đồng bào theo tôn giáo luôn là nhiệm vụ mang tính chiến lược, là nhân tố có

ý nghĩa quyết định bảo đảm thắng lợi của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Nhận thức rõ tầm quan trọng của chính sách tôn giáo, từ trước đến nay Đảng và Nhà nước ta đã thông qua và tổ chức thực hiện nhiều chính sách và văn bản pháp luật nhằm đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về các hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng Những chính sách và văn bản pháp luật hiện hành về vấn đề này

đã phát huy tác dụng trong thực tế; tuy nhiên vẫn cần tiếp tục nghiên cứu sửa đổi, bổ sung để đáp ứng những yêu cầu của tình hình mới khi đất nước hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng

Quảng Bình có 02 tôn giáo chính được Nhà nước công nhận là đạo Công giáo và đạo Phật giáo Trong đó: Đạo Công giáo có trên 102.000 tín đồ, chiếm gần 12% dân số toàn tỉnh, phân bố trên 68 đơn vị hành chính cấp xã và

06 đơn vị hành chính cấp huyện Phật giáo có khoảng trên 3.100 tín đồ, phân

bố trên địa bàn 42 xã, phường, thị trấn của 07 huyện, thị xã, thành phố Tuy tỉnh Quảng Bình không nhiều tôn giáo nhưng Quảng Bình là địa phương có vị trí địa lý không thuận lợi, thường chịu ảnh hưởng của thiên tai, bão lũ hằng năm, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, cùng với tác động từ mặt trái của nền kinh tế thị trường, cũng như âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch có lúc đã làm cho tình hình tôn giáo ở Quảng Bình trở nên phức tạp Hoạt động QLNN về tôn giáo đôi khi còn lúng túng và để xảy ra một số hạn chế, bất cập nhất định đã ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu lực và hiệu quả của QLNN về tôn giáo như: việc triển khai Luật tín ngưỡng, tôn giáo và các văn bản quy phạm pháp luật ở một số địa phương vẫn còn lúng túng; công tác nắm tình hình về tôn giáo tại một số địa phương, cơ sở có lúc chưa kịp thời, việc đấu tranh với các hành vi lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo một số nơi còn thiếu kiên quyết, chưa dứt điểm, một số vụ việc vi phạm pháp luật còn để kéo dài… dẫn đến hiệu quả đối với công tác QLNN về tôn giáo còn hạn chế Công tác phối, kết hợp giữa các cấp, các ngành và các địa phương có liên quan có lúc chưa chặt chẽ, hiệu quả chưa cao, nhất là đối với các vụ việc tôn giáo phức tạp xảy ra Mặt khác, việc xuất hiện một số hiện tượng tôn giáo mới trên địa bàn, lôi kéo quần chúng tin theo và tuyên truyền lệch lạc, gây bất ổn định trong xã hội cũng là một trong những nguyên nhân gây khó khăn trong công tác quản lý nhà nước về tôn giáo

Trên cơ sở những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Quản lý Nhà nước về

tôn giáo của UNBD cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Quảng Bình” làm chủ đề

nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính nhằm đưa ra một số giải pháp hiệu quả để tăng cường quản lý nhà nước trong lĩnh vực tôn giáo của UBND cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Quảng Bình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước, công tác tôn giáo có vai trò rất quan trọng Vì vậy, luôn thu hút sự quan tâm của rất nhiều đơn vị, tổ chức, cá nhân, đặc biệt là một số nhà khoa học Có nhiều bài viết, cuốn sách nghiên cứu và phân tích về khía cạnh tôn giáo, như:

- GS Đặng Nghiêm Vạn (2003), Lý luận về tôn giáo và tình hình tôn giáo ở Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia

- Viện Nghiên cứu chiến lược và khoa học- Bộ Công an (2003), Tôn giáo trong thế giới hiện đại, Hà Nội

- Ngô Yên Thi (2006), Chính sách tôn giáo trong văn kiện Đại hội X của Đảng, Tạp chí Tôn giáo

- Đỗ Thị Kim Định (2014), Thực tiễn áp dụng pháp luật về tôn giáo ở Việt Nam hiện nay, Tạp chí nghiên cứu Tôn giáo

- Nguyễn Hồng Sơn (2016), Công tác quản lý nhà nước về tôn giáo ở Quảng Bình - Những kinh nghiệm bước đầu, Tạp Chí cộng sản

Những công trình trên đã đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau của vấn đề tôn giáo và quản lý nhà nước về tôn giáo ở nước ta Đây là nguồn tài liệu trực tiếp cho đề tài luận văn này của tác giả Mặc dù vậy, các công trình nghiên cứu hiện có đều chưa tập trung phân tích toàn diện và chuyên sâu về tình hình quản lý nhà nước về tôn giáo ở cấp độ cơ sở Vì vậy, đề tài mà học

viên lựa chọn sẽ góp phần sáng tỏ hơn những vấn đề lý luận, thực tiễn trong lĩnh vực này thông qua UBND cấp huyện ở tỉnh Quảng Bình

Trên tinh thần kế thừa và phát triển những kết quả nghiên cứu đã có; luận văn chú trọng phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về tôn giáo ở tỉnh Quảng Bình, từ đó đề xuất các giải pháp hữu hiệu trong công tác QLNN về tôn giáo ở nước ta nói chung và tỉnh Quảng Bình nói riêng trong thời gian tới, việc lựa chọn đề tài của luận văn là phù hợp và đảm bảo không

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nêu và phân tích cơ sở lý luận vấn đề quản lý nhà nước về tôn giáo và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện

- Phân tích thực trạng quản lý nhà nước về tôn giáo trong tình hình hiện nay, thực trạng quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện tại Quảng Bình, đồng thời đánh giá chung về những mặt đạt được, cũng như những bất cập và nguyên nhân

- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện tại tỉnh Quảng Bình

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện tại tỉnh Quảng Bình; những quy định pháp luật về quản

lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo của UBND cấp huyện tại tỉnh Quảng

Bình

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Tác giả nghiên cứu công tác QLNN về tôn giáo của UBND cấp huyện

theo quy định của pháp luật trong giai đoạn từ năm 2010 đến nay tại địa bàn

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm: tổng hợp, thống kê, phân tích so sánh để giải quyết các vấn đề nghiên cứu đặt ra

Dựa trên cơ sở lý luận từ đó khảo sát, đối chiếu và hệ thống lại để đánh giá việc thực hiện cũng như nêu ra những vấn đề cần khắc phục trong quá

trình thực hiện pháp luật của nhà nước đối với cơ quan quản lý cũng như người làm công tác quản lý nhà nước về tôn giáo

6 Ý nghĩa của luận văn

Qua những phân tích về thực trạng quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Quảng Bình, luận văn đã làm rõ thêm một

số vấn đề lý luận, thực tiễn về quản lý nhà nước về tôn giáo từ cấp độ cơ sở

Luận văn cũng làm sáng tỏ một số vấn đề cấp bách đang đặt ra trong quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện tại tỉnh Quảng Bình, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về tôn giáo ở địa phương trong thời gian tới

Với những điểm mới như trên, luận văn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho việc hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý nhà nước về tôn giáo, đồng thời có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy và bồi dưỡng cán bộ làm công tác tôn giáo trên địa tỉnh Quảng Bình nói riêng và cả nước nói chung

7 Kết cấu của luận văn

Luận văn được chia làm 3 chương, cụ thể:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về tôn giáo và quản lý nhà nước về tôn giáo của Uỷ ban nhân dân cấp huyện

- Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về tôn giáo của Uỷ ban nhân dân cấp huyện tại tỉnh Quảng Bình

- Chương 3: Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về tôn giáo của Uỷ ban nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Quảng Bình

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÔN GIÁO VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TÔN

GIÁO CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN

1 1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của quản lý nhà nước về tôn giáo của Ủy ban nhân dân cấp huyện

1.1.1 Khái niệm quản lý nhà nước về tôn giáo

Theo Từ điển Tiếng Việt, Viện Ngôn ngữ học (2012) thì: “Tôn giáo là hình thái ý thức xã hội gồm những quan niệm dựa trên cơ sở tin và sùng bái những lực lượng siêu tự nhiên, cho rằng có những lực lượng siêu tự nhiên quyết định số phận con người, con người phải phục tùng và tôn thờ Tôn giáo

là hệ thống những quan niệm tín ngưỡng một hay những vị thần linh nào đó

và những hình thức lễ nghi thể hiện sự sùng bái ấy” [32, tr.1293]

Dưới góc độ pháp lý, tôn giáo được hiểu là “niềm tin của con người tồn tại với hệ thống quan niệm và hoạt động bao gồm đối tượng tôn thờ, giáo lý, giáo luật, nghi lễ và tổ chức” (Khoản 5, Điều 2, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016)

Dưới góc độ tiếp cận của QLNN, tôn giáo là đối tượng của quản lý nhà nước Trong QLNN về các hoạt động tôn giáo (tôn giáo cá nhân và tôn giáo

có tổ chức) chúng ta cần đặc biệt chú ý hoạt động của các tôn giáo có tổ chức, khái niệm tôn giáo có tổ chức được hiểu như sau: “tôn giáo là một tổ chức, đại diện cho một cộng đồng người có chung một đức tin, theo một giáo lý hay một giáo chủ và có một kết cấu là tổ chức giáo hội” [27, tr 15]

Khái niệm QLNN bao trùm các lĩnh vực hoạt động của xã hội, trong đó

có hoạt động tôn giáo Để Nhân dân được tự do, tín ngưỡng đảm bảo các quyền và nghĩa vụ của mình trong khuôn khổ pháp luật, phát huy những yếu

tố tích cực, khắc phục những hạn chế của tôn giáo, Nhà nước cần thiết phải quản lý các hoạt động này, đảm bảo cho các hoạt động tôn giáo thực hiện theo đúng quy định, phù hợp với tình hình phát triển chung của xã hội

Hoạt động tôn giáo là hoạt động truyền bá tôn giáo, sinh hoạt tôn giáo

và quản lý tổ chức của tôn giáo (Khoản 11, Điều 2, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016)

Như vậy, có thể hiểu QLNN về tôn giáo là quá trình quản lý bảo đảm việc chấp hành pháp luật về tổ chức hoạt động của các tổ chức cơ sở tôn giáo diễn ra theo quy định của pháp luật

Từ khái niệm về tôn giáo nêu trên cũng cần phân biệt sự khác nhau giữa tín ngưỡng và tôn giáo, mặc dù tôn giáo và tín ngưỡng đều thuộc về lĩnh vực văn hóa tâm linh Tôn giáo có giáo chủ, giáo lý, có hệ thống từ trung ương đến tận cơ sở; còn tín ngưỡng thờ đa thần, không có giáo chủ, giáo lý và

hệ thống tổ chức Tôn giáo thường quan tâm đến nguồn gốc con người và cuộc sống sau khi chết, còn tín ngưỡng quan tâm đến cuộc sống hiện hữu của con người được thần thánh hóa

1.1.2 Khái niệm quản lý nhà nước về tôn giáo của Ủy ban nhân dân cấp huyện

QLNN về tôn giáo của UBND cấp huyện là quá trình các cơ quan trong

bộ máy hành pháp cấp huyện tổ chức thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về tôn giáo và công tác tôn giáo tại địa phương của mình

UBND cấp huyện thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về tôn giáo trên địa bàn theo phân cấp của UBND tỉnh và theo quy định của pháp luật

1.1.3 Đặc điểm của quản lý nhà nước về tôn giáo của Ủy ban nhân dân cấp huyện

Từ khái niệm quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện như trên, có thể khẳng định rằng quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện có đầy đủ các đặc điểm của quản lý hành chính nhà nước, đó là:

Một là, quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện mang tính quyền lực đặc biệt, được tổ chức chặt chẽ và mang tính mệnh lệnh đơn phương của Nhà nước;

Hai là, quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện là hoạt động dựa trên chương trình, kế hoạch và mục tiêu xác định;

Ba là, Hoạt động mang tính liên tục và tương đối ổn định; có tính hệ thống thứ bậc chặt chẽ, là một hệ thống thông suốt từ Trung ương đến cơ sở, cấp dưới phục tùng cấp trên, thực hiện mệnh lệnh và chịu sự kiểm tra thường xuyên của cấp trên; không có sự cách biệt tuyệt đối về mặt xã hội giữa người quản lý và người bị quản lý

Do đó, đặc điểm của QLNN về tôn giáo của UBND cấp huyện được xem xét ở những mặt sau:

Thứ nhất, chủ thể QLNN về tôn giáo của UBND cấp huyện là bộ phận

tôn giáo thuộc Phòng Nội vụ Bộ phận tôn giáo thực thi chức năng, quyền hạn

để tác động, điều chỉnh hoạt động tôn giáo trên địa bàn đảm bảo hoạt động tôn giáo được tiến hành theo quy định pháp luật, quản lý nhà nước về tôn giáo dựa trên cơ sở thực thi pháp luật

So với chủ thể khác cùng cấp, chủ thể quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện không mang tính quy mô như ở một số lĩnh vực khác Tuy nhiên, chủ thể quản lý công tác này không những có kiến thức về quản lý nhà

nước mà còn có kiến thức hiểu biết sâu rộng về tôn giáo Đồng thời, chủ thể quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện phải phối hợp tốt với với các ban ngành khác như Công an huyện, Ban Tuyên giáo Huyện ủy, Ban Dân vận Huyện ủy, Mặt trận Tổ quốc huyện…để cùng thống nhất quan điểm trong giải quyết vấn đề tôn giáo

Thứ hai, đối tượng quản lý của Nhà nước về tôn giáo của UBND cấp

huyện gồm có: về cá nhân có tín đồ, nhà tu hành, chức sắc; về tổ chức tôn giáo có cơ sở vật chất (nhà thờ, nhà chùa, thánh đường…) phục vụ cho các hoạt động tôn giáo và các sinh hoạt tôn giáo

Trong công tác quản lý nhà nước về tôn giáo, việc nắm bắt từng đặc điểm của đối tượng quản lý là rất quan trọng, nhằm tìm ra những nét đặc trưng của đối tượng, thông qua đó giúp cho bộ phận làm công tác tôn giáo sử dụng các phương pháp quản lý thích hợp theo từng lĩnh vực khác nhau, đồng thời việc nắm bắt các đặc điểm này rất quan trọng trong công tác vận động quần chúng, đặc biệt là các chức sắc Điều này quyết định đến chính sách tôn giáo, bởi vì chức sắc các tôn giáo là bộ phận đầu não nên tư duy, thái độ, tiếng nói của các vị này tác động rất lớn đến các tín đồ của tôn giáo

Đối với tín đồ, phải chú ý trên hai phương diện: công dân và tín đồ Với

tư cách công dân họ có quyền và lợi ích hợp pháp như những công dân khác, phần lớn họ là người nông dân lao động cần cù chịu khó và có tinh thần yêu nước Còn tín đồ có niềm tin tôn giáo, có những quyền và nghĩa vụ đối với giáo hội Trên thực tế ở mỗi tín đồ tôn giáo đều có sự thống nhất giữa hai phương diện trên, tuy nhiên do trình độ nhận thức và do hoàn cảnh sống, ở mỗi người sẽ khác nhau Tín đồ các tôn giáo với các lối sống đạo khác nhau nhưng nhìn chung đều có tình cảm và niềm tin tôn giáo sâu sắc

Đối với chức sắc tôn giáo, họ cũng là tín đồ, nhưng họ được đào tạo, được tấn phong vào các chức vị trong tổ chức tôn giáo và có thẩm quyền nhất định về mặt tôn giáo trong tổ chức tôn giáo đó Mặt khác, chức sắc tôn giáo, trong phạm vi nội bộ, họ đóng vai trò đại diện cho giáo chủ trên một số phương diện nhất định Ba mặt này thống nhất trong một con người chức sắc tôn giáo, nhưng sự phát huy thế mạnh của tính thống nhất đó như thế nào lại tùy thuộc vào trình độ và uy tín của mỗi người cụ thể

Đối với cơ sở vật chất phục vụ cho các hoạt động tôn giáo, được nhìn nhận trên bốn đặc điểm đặc trưng riêng có của các cơ sở tôn giáo: hiện vật vật chất, tính tôn nghiêm, nơi sinh hoạt cộng đồng và trụ sở Với đặc điểm thứ nhất, nó được trân trọng vì đó là giá trị văn hóa vật thể (ngôi chùa, gác chuông cổ,…) là những cái bất biến được duy trì trong suốt quá trình lịch sử tạo nên vật quý báu của nền văn hóa dân tộc và những giá trị này sẽ tiếp tục tồn tại trong thời đại văn minh, góp phần làm giàu cho bản thân dân tộc và đất nước; với đặc điểm mang tính tôn nghiêm vì đó là nơi hiện hữu của thần quyền, nơi biểu hiện đức tin tôn giáo, nơi diễn ra các nghi lễ tôn giáo…; với đặc điểm sinh hoạt cộng đồng vì đó là nơi diễn ra các lễ hội tín ngưỡng, với đặc điểm là trụ sở vì đó là nơi sinh hoạt của các tổ chức tôn giáo…

Đối với các sinh hoạt tôn giáo có thể được xem xét ở hai khía cạnh: nội dung và chủ thể Nội dung của sinh hoạt tôn giáo bao gồm luật lệ và nghi lễ tôn giáo Tùy từng loại hoạt động mà luật lệ và nghi lễ tôn giáo được thực hiện theo những điều đã được ghi trên văn bản thành văn hoặc được thực hiện theo truyền thống, tập tục Về mặt chủ thể của sinh hoạt tôn giáo, có thể do chức sắc tôn giáo, có thể do chức việc, có thể do tập thể hoặc cá nhân phụ trách

Thứ ba, quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện sử dụng

công cụ pháp luật, chính sách, quyền lực nhà nước QLNN về tôn giáo của UBND cấp huyện là hoạt động thực thi quyền hành pháp đối với các hoạt động của các cá nhân, tổ chức tôn giáo do UBND cấp huyện tiến hành

Thứ tư, mục tiêu của quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp

huyện là phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển trên địa bàn QLNN về tôn giáo của UBND cấp huyện phát huy tính khoan dung, hòa đồng giữa các tôn giáo nhằm đoàn kết các tôn giáo để đảm bảo ổn định chính trị -

xã hội, đồng thời chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào có đạo, thực hiện có hiệu quả chính sách xóa đói giảm nghèo ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đông đồng bào tín đồ tôn giáo đang gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống Đồng thời, bên cạnh việc bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, phải luôn chủ động đề cao cảnh giác chống những âm mưu lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch

1.1.4 Vai trò của quản lý nhà nước về tôn giáo của Ủy ban nhân dân cấp huyện

Công tác quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện có vai trò rất quan trọng

Một là, quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo của UBND cấp

huyện luôn giữ vai trò quan trọng trong thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước; góp phần củng cố, phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc; giữ vững an ninh quốc phòng, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc là của mọi công dân Việt Nam, dù ở trong nước hay đang sinh sống, học tập ở nước ngoài

Hai là, quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện giúp phát

triển kinh tế - xã hội của địa phương, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần,

nâng cao dân trí cho nhân dân, trong đó có tín đồ các tôn giáo; tạo ra mối quan hệ tốt giữa quần chúng với Đảng và Nhà nước; phát huy dân chủ, tiếp thu những nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của chức sắc, tín đồ các tôn giáo

để đề ra những chủ trương, chính sách phù hợp với tình hình thực tế của địa phương, góp phần tạo ra sự ổn định chính trị xã hội, phát huy tinh thần đoàn kết trong nhân dân

Ba là, trong xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập, hoạt động quản lý nhà

nước về tôn giáo cần phải phù hợp với tình hình thực tiễn Bên cạnh hệ thống pháp luật của nhà nước ta, công tác quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện còn phải thực hiện theo sự điều chỉnh của các Điều ước Quốc tế mà Nhà nước ta tham gia ký kết hoặc thừa nhận

Bốn là, quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện khuyến

khích chức sắc, tín đồ các tôn giáo tham gia các hoạt động từ thiện xã hội có lợi cho sự phát triển của địa phương, phù hợp với pháp luật và đạo lý Đồng thời, ngăn chặn được những hoạt động lợi dụng công việc từ thiện nhân đạo

để tiến hành hoạt động tôn giáo trái pháp luật

1.2 Chủ thể quản lý nhà nước về tôn giáo của Uỷ ban nhân cấp huyện

Cơ quan QLNN về tôn giáo ở Trung ương chịu trách nhiệm trước Chính phủ trong việc thực hiện quản lý nhà nước về tôn giáo

Bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân các cấp trong phạm vi nhiệm

vụ, quyền hạn của mình thực hiện quản lý nhà nước về tôn giáo

Đối với huyện không có đơn vị hành chính xã, thị trấn thì Ủy ban nhân dân huyện đồng thời thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp

xã quy định tại Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016

Ban Tôn giáo Chính phủ thuộc Bộ Nội vụ, là cơ quan tham mưu, giúp

Bộ trưởng Bộ Nội vụ quản lý nhà nước về tôn giáo Theo Khoản 1, Điều 1, Quyết định số 32/2018/QĐ-TTg ngày 03/8/2018 của Thủ tướng Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Ban Tôn giáo Chính phủ trực thuộc Bộ Nội vụ cho thấy: “Ban Tôn giáo Chính phủ là cơ quan tương đương Tổng cục trực thuộc Bộ Nội vụ, có chức năng tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Nội vụ quản lý nhà nước về lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo

và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo trong phạm

vi cả nước; thực hiện các dịch vụ công thuộc lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo theo quy định của pháp luật”

Các Bộ, ngành khác có liên quan phối hợp với Bộ Nội vụ trong quản lý nhà nước về tôn giáo (Bộ Công an, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam…) và UBND các cấp thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo ở địa phương

1.2.2 Quy định chủ thể quản lý nhà nước về tôn giáo của Uỷ ban nhân dân cấp huyện

UBND cấp huyện có Phòng Nội vụ giúp UBND thực hiện nhiệm vụ QLNN về tôn giáo ở địa phương

Phòng Nội vụ phân công các chuyên viên phụ trách theo từng lĩnh vực như theo dõi về hoạt động của Phật giáo, Công giáo, Cao Đài, Tin Lành, và các tôn giáo khác nhằm kịp thời nắm bắt nguyện vọng, tư tưởng, của các tín

đồ, chức sắc về hoạt động của các tôn giáo trên địa bàn

1.3 Nội dung quản lý nhà nước về tôn giáo của Uỷ ban nhân dân cấp huyện

1.3.1 Tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về tôn giáo Ủy ban nhân dân cấp huyện

Tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về tôn giáo được thể hiện ở hệ thống các chính sách, pháp luật của nhà nước về công tác tôn giáo được ứng dụng vào thực tiễn quá trình quản lý nhà nước về tôn giáo tại các địa phương

Tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về tôn giáo là quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể quản lý nhà nước về tôn giáo trong chính sách, pháp luật thành hiện thực với các đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu định hướng Chính sách và pháp luật về tôn giáo có nội dung nhằm thực hiện chức năng của nhà nước trong việc thực hiện nhiệm vụ QLNN về tôn giáo, đảm bảo quyền tự do tôn giáo của nhân dân Đồng thời, hệ thống chính sách, pháp luật về tôn giáo phải đáp ứng yêu cầu của bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, bảo đảm các quyền con người về tôn giáo Nhà nước

có trách nhiệm chính yếu trong tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về tôn giáo, thiết lập cơ chế kiểm soát quản lý việc tuân thủ pháp luật trong tổ chức

và hoạt động của các tổ chức tôn giáo, xử lý nghiêm minh, công bằng, kịp thời mọi vi phạm pháp luật về tôn giáo, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và tiếp công dân trong hoạt động của các tổ chức, chức sắc, chức việc tôn giáo và nhà tu hành theo quy định của pháp luật Đồng thời, tổ chức kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về tôn giáo [18, tr 20]

UBND cấp huyện là cấp chính quyền sâu sát đối với các hoạt động tôn giáo Là nơi thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật cũng như văn bản chỉ đạo, hướng dẫn trực tiếp của cấp tỉnh về tôn giáo Vì vậy, UBND cấp huyện luôn quan tâm, chỉ đạo phòng nội vụ chấp hành và tổ chức thực hiện tốt các văn bản về công tác quản lý tôn giáo theo phân cấp của UBND tỉnh và theo quy định của pháp luật

Hiện tại, nước ta đã xây dựng được một khung pháp luật tương đối hoàn thiện về tôn giáo, trong đó nòng cốt là các văn bản như: Hiến pháp năm 2013; Luật Tín ngưỡng, tôn giáo ngày 18/11/2016 của Quốc Hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Nghị định 162/2017/NĐ-CP ngày 30/12/2017 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật tín ngưỡng, tôn giáo; Chỉ thị số 1940/CT-TTg ngày 31/12/2008 của Thủ tướng Chính phủ về nhà, đất liên quan đến tôn giáo; Thông tư liên tịch số 04/2014/TTLT-BVHTTDL-BNV ngày 30/5/2014 giữa Bộ Văn hóa, thể thao

và Du lịch và Bộ Nội vụ hướng dẫn việc thực hiện nếp sống văn minh tại các

cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo, cùng nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác như Luật Hình sự, Luật Tố tụng Hình sự, Bộ luật Dân sự, Luật Đất đai,…

Trên cơ sở các chủ trương, chính sách của Đảng, các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, của địa phương, UBND cấp huyện đã căn cứ tình hình thực tiễn để cụ thể hóa, triển khai thực hiện ở từng địa bàn, đáp ứng yêu cầu của cải cách hành chính trong quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo

Việc tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về tôn giáo của UBND cấp huyện tập trung vào một số nội dung sau:

Thứ nhất, đảm bảo và tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng của công dân

Thứ hai, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, gắn bó đồng bào tôn giáo

và không theo tôn giáo cùng dựng xây đất nước

Thứ ba, hoạt động tín ngưỡng tôn giáo phải tuân thủ theo các quy định

của pháp luật

Thứ tư, những hành vi lợi dụng hoạt động tôn giáo để gây rối, phá hoại

tình hình an ninh trật tự, chống phá Nhà nước Việt Nam đều bị xử lý theo pháp luật Hoạt động mê tín dị đoan bị phê phán và loại bỏ

1.3.2 Phổ biến, giáo dục pháp luật về tôn giáo của Ủy ban nhân dân cấp huyện

Trong công cuộc đổi mới của đất nước ta hiện nay, công tác tuyên truyền, giáo dục, phổ biến pháp luật ngày càng có vai trò quan trọng và luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm, đặc biệt là UBND cấp huyện, nơi trực tiếp quản lý công tác tôn giáo tại các địa phương

Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về tôn giáo của UBND cấp huyện nhằm phổ biến đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, góp phần vào định hướng dư luận xã hội, giúp ổn định chính trị, xã hội, phát triển đất nước

Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về tôn giáo của UBND cấp huyện đã góp phần xây dựng ý thức sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật trong chức sắc, tín đồ tôn giáo Hoạt động của các tôn giáo trong những năm gần đây ngày càng phát triển đa dạng Các tôn giáo không ngừng đẩy mạnh các hoạt động truyền giáo, phát triển tín đồ, đào tạo chức sắc, in ấn kinh sách, xây dựng, sửa chữa cơ sở thờ tự, mở rộng quan hệ quốc tế, làm cho sinh hoạt tôn giáo ở nước ta có rất nhiều sự đổi mới, phù hợp với tình hình thực tiễn

1.3.3 Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức làm công tác tôn giáo

Hiện nay, Các chức sắc, nhà tu hành của các tôn giáo được đào tạo bài bản ở trong nước và nước ngoài nhất là những tôn giáo ngoại sinh, do vậy trình độ hiểu biết về tôn giáo cũng như nắm bắt pháp luật về tôn giáo trong và ngoài nước của những vị này rất uyên thâm [37, tr 18]

Hiến pháp năm 2013 đã mở rộng phạm vi chủ thể có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo - từ “công dân” thành “mọi người”, thể hiện đúng bản chất quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo là quyền con người, chứ không chỉ là quyền của công dân như các bản Hiến pháp trước đây khẳng định Thể chế hóa Hiến pháp năm 2013, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo có nhiều quy định theo hướng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, như người bị hạn chế quyền công dân cũng được sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo, người nước ngoài cư trú hợp pháp tại Việt Nam được tạo điều kiện thuận lợi hơn trong sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo

Các thủ tục hành chính về hoạt động tôn giáo được cắt giảm và giải quyết nhanh gọn hơn, theo hướng tăng cường công tác hậu kiểm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, không gây mất thời gian của các tổ chức và cá nhân tôn giáo Cùng với việc Nhà nước mở rộng quyền và tạo điều kiện hơn cho các tổ chức, cá nhân tôn giáo hoạt động, nhiều loại hình và hoạt động tín ngưỡng cũng được phục hồi, phát triển Bên cạnh những mặt tích cực về giá trị đạo đức, làm phong phú thêm bản sắc văn hóa Việt, hoạt động của các loại hình tín ngưỡng có lúc, có nơi vẫn còn mang tính tự phát, chưa được quản lý; một số nội dung hoạt động tín ngưỡng bị biến dạng, phản văn hóa, với mục đích trục lợi, gây mất an ninh, trật tự ở một số địa phương

Từ những vấn đề nêu trên đặt ra cho những nhà quản lý về tôn giáo những yêu cầu bức thiết trong việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo trong tình hình mới hiện nay Để có thể triển khai thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước đối với tôn giáo trong đời sống xã hội nói chung, trong các tổ chức tôn giáo và đồng bào có đạo nói riêng, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của các tổ chức, cá nhân liên quan đến tôn giáo được thực hiện đầy đủ và hiệu quả; đồng thời đấu tranh với các thế lực thù địch, thiếu thiện chí lợi dụng niềm tin tín ngưỡng, tôn giáo của một bộ phận đồng bào có đạo để tuyên truyền xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta đối với tín ngưỡng, tôn giáo, kích động gây rối, làm ảnh hưởng đến đoàn kết nội bộ tôn giáo, đến mối quan

hệ đạo - đời, làm phương hại đến cuộc sống ổn định của người dân , Đảng và Nhà nước rất quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo, nhất là đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo cấp huyện, nơi trực tiếp gắn bó với các

tổ chức tôn giáo trên địa bàn[37, tr 19]

Công tác quản lý nhà nước về tôn giáo mang tầm quan trọng và ý nghĩa

to lớn, không chỉ đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người có đạo

mà còn góp phần bảo đảm trật tự an toàn xã hội

Để có được đội ngũ cán bộ giỏi đáp ứng nhu cầu và nhiệm vụ được giao, chính quyền các cấp cần phải có chế độ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ lý luận cho cán bộ, thông qua các hoạt động thực tiễn để nâng cao phẩm chất và năng lực cá nhân Trong công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa với mục tiêu dân giàu, nước mạnh, với chính sách hội nhập và phát triển đã và đang đặt ra những nhiệm vụ mới trong công tác quản

lý nhà nước về tôn giáo, đặc biệt là cấp cơ sở

Lực lượng cán bộ, công chức, viên chức làm công tác quản lý nhà nước

về tôn giáo của UBND cấp huyện có vai trò quan trọng, bởi họ thay mặt chính quyền trực tiếp giải quyết các vấn đề thuộc phạm vi quản lý nhà nước đối với tôn giáo, trực tiếp tiếp xúc với chức sắc, nhà tu hành và tín đồ theo phạm vi và trách nhiệm được phân công Vì vậy, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm công tác tôn giáo của UBND cấp huyện đòi hỏi phải có trình độ và năng lực, có kiến thức pháp luật và văn hóa lịch sử xã hội, biết kết hợp giữa lý luận

và thực tiễn để giải quyết vấn đề tôn giáo

1.3.4 Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về tôn giáo

Ở nước ta, công dân được tự do theo hoặc không theo một tôn giáo nào Pháp luật nghiêm cấm việc ép buộc công dân bỏ đạo, theo đạo hoặc lợi dụng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo để chống phá cách mạng, xuyên tạc, phá hoại độc lập, hòa bình, của đất nước

Công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về tôn giáo luôn luôn được tăng cường, chú trọng Các cơ quan nhà nước phải có trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết khiếu nại của nhân dân trong công tác tôn giáo Nội dung kiểm tra phải đánh giá kết quả đạt được, hạn chế, đồng thời, đưa ra phương án xử lý, tháo gỡ những bất cập, vướng mắc trong công tác tôn giáo và xử lý kịp thời, công bằng, nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật về tôn giáo bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của công dân,

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về tôn giáo của Uỷ ban nhân dân cấp huyện

1.4.1 Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với công tác quản lý nhà nước về tôn giáo của Ủy ban nhân dân cấp huyện

Đối với vấn đề tôn giáo chính sách trước sau như một của Đảng ta là tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng và tự do không tín ngưỡng của nhân dân, thực hiện bình đẳng đoàn kết lương giáo và giữa các tôn giáo

Trên cơ sở những chủ trương, chính sách, quan điểm của Đảng về công tác tôn giáo, Nhà nước thể chế hóa thành các văn bản pháp luật về công tác tôn giáo để tạo điều kiện thuận lợi cho các tôn giáo hoạt động trong khuôn khổ của pháp luật, đảm bảo tôn trọng quyền tự do, tín ngưỡng của công dân

Thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, UBND cấp huyện tăng cường chỉ đạo các phòng nội vụ nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước

và thực hiện tốt chuyên môn nghiệp vụ tôn giáo trong tình hình mới Đồng thời, phải luôn nắm chắc tình hình để tham mưu, xử lý kịp thời, đúng chính sách pháp luật, tạo niềm tin cho các tổ chức, cá nhân tôn giáo, đảm bảo cho quá trình quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện được hiệu lực

xã hội, các nhà khoa học, nhà quản lý,… và thu hút sự tham gia của các tổ chức, cá nhân các tôn giáo Do đó, vấn đề hoàn thiện và xây dựng hệ thống pháp luật về tôn giáo ở Việt Nam hiện nay cần định hướng tập trung mọi nguồn lực, đề cao trách nhiệm của các ngành, các cấp, phấn đấu xây dựng hệ thống pháp luật về tôn giáo đủ về số lượng, nâng cao về chất lượng Đồng

thời, từng bước hoàn thiện pháp luật về tôn giáo được thống nhất, đồng bộ, toàn diện, phù hợp, bảo đảm trình độ kỹ thuật lập pháp và tương thích với pháp luật quốc tế [18, tr 27]

UBND cấp huyện là nơi thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật cũng như văn bản chỉ đạo, hướng dẫn trực tiếp về công tác tôn giáo, vì vậy vấn đề hoàn thiện hệ thống pháp luật về tôn giáo luôn được quan tâm, chú trọng

Trong các giai đoạn cách mạng, Đảng, Nhà nước ta đều quan tâm đến nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân Bước sang thời kỳ đổi mới, Đảng, Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách về tôn giáo và cụ thể hóa quy định của Hiến pháp năm 1992 và 2013 về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của công dân tạo hành lang pháp lý ổn định, nhất quán để ghi nhận, bảo đảm thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của công dân Đây là điều rất cần thiết nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước đối với các hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, bảo đảm tính tương thích với luật pháp quốc tế

Nếu như trước khi có Pháp lệnh Tín ngưỡng tôn giáo năm 2004, cả nước có 6 tôn giáo, 13 tổ chức 20.929 cơ sở thờ tự tôn giáo, với 34.181 chức sắc, 78.913 chức việc, với 17,4 triệu tín đồ, thì đến năm 2018, cả nước có 15 tôn giáo với 41 tổ chức, số lượng cơ sở thờ tự là 29.977, với 55.839 người, 133.662 chức việc, 24,7 triệu tín đồ [6, tr 1]

Để xây dựng và hoàn thiện thể chế nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, năm 2016, nước ta có Luật Tín ngưỡng, tôn giáo Quá trình xây dựng Luật, Chính phủ đều lấy ý kiến của chức sắc, tín đồ các tôn giáo, do đó các tôn giáo đều phấn khởi đón nhận Bên ngoài, cộng đồng quốc tế ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của Việt Nam trong việc hoàn thiện pháp luật, phù hợp

với công ước quốc tế mà Việt Nam tham gia ký kết, rút ngắn thời gian công nhận tổ chức tôn giáo từ 23 năm xuống còn 5 năm, lần đầu tiên đã xác nhận pháp nhân phi thương mại của tổ chức tôn giáo…

Như vậy, Đảng, Nhà nước ta luôn quan tâm xây dựng chính sách, pháp luật để đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người và các tổ chức tôn giáo xây dựng Hiến chương điều lệ hoạt động gắn bó, đồng hành cùng dân tộc trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nhờ đó, các tổ chức tôn giáo ở Việt Nam đều có điều kiện giao lưu quốc tế, xây dựng

tổ chức thực hành chính đạo, mở rộng cơ sở thờ tự… Nhiều cá nhân, tổ chức tôn giáo nước ngoài đã thuyết pháp, giảng đạo tại một số cơ sở thờ tự tại Việt Nam công khai theo quy định của pháp luật Thông qua những hoạt động này, các tôn giáo đã tăng cường trao đổi thông tin với tôn giáo đồng đạo để họ hiểu

rõ hơn về chính sách, pháp luật của Nhà nước Việt Nam Sự đoàn kết và đóng góp của các tôn giáo ở Việt Nam cùng chung tay, chung sức đã thể hiện trách nhiệm đối với xã hội, đóng góp thiết thực vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước

Ở nhiều huyện trong cả nước đã xuất hiện những làng văn hóa, khu phố văn hóa, với nét sinh hoạt đạo - đời hòa hợp, nhiều khu dân cư ở vùng đồng bào tôn giáo đã trở thành điểm sáng về phòng chống tội phạm ma túy và các

tệ nạn xã hội, giữ gìn an ninh trật tự Chức sắc và đồng bào theo đạo đã tích cực tham gia phòng chống tệ nạn, xã hội, thông qua các lời răn dạy, các giáo

lý, tín điều và nếp sống đạo đức tôn giáo, đóng góp sức người, sức của với khả năng lớn nhất của mình cho sự nghiệp phát triển chung của quê hương, đất nước Những thành tựu về việc thực hiện chính sách, pháp luật về tôn giáo

đã làm cho đồng bào tôn giáo nhận thức sâu sắc hơn về quyền, trách nhiệm của mình, tin tưởng vào đường lối lãnh đạo của Đảng với công cuộc đổi mới

của đất nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, phản bác các luận điệu xuyên tạc, kích động, vu cáo của thế lực xấu về quyền tự do tín ngưỡng, tôn

giáo ở Việt Nam

1.4.3 Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về tôn giáo và chất lượng cán bộ, công chức, viên chức làm công tác tôn giáo của Uỷ ban nhân dân cấp huyện

Để công tác tổ chức bộ máy nhà nước về tôn giáo hiệu quả, cần phải có nguồn nhân lực làm công tác tôn giáo đủ về số lượng và đảm bảo về chất lượng

Công tác cán bộ tác động trực tiếp đến hiệu lực quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo và hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động tín đồ các tôn giáo trong cả nước Quản lý nhà nước về tôn giáo cần bồi dưỡng được đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo hội đủ tâm, tầm, tài trong mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội, đặc biệt có kiến thức chuyên sâu trong lĩnh vực tôn giáo, cùng với lập trường tư tưởng ổn định, bản lĩnh chính trị vững vàng

Cán bộ nào phong trào ấy, vì vậy việc đào tạo bài bản đội ngũ cán bộ

có trình độ chuyên môn sâu trong lĩnh vực tôn giáo là một nhiệm vụ rất cần thiết và đáng được quan tâm trong giai đoạn hiện nay

Tôn giáo là một lĩnh vực nhạy cảm, tế nhị, cán bộ làm công tác tôn giáo phải tự nghiên cứu, học tập các văn bản của Đảng và Nhà nước không chỉ riêng về tôn giáo mà còn đến nhiều lĩnh vực khác như đất đai liên quan đến cơ

sở tôn giáo hay phối hợp với các ban ngành khác như công an, mặt trận Tổ quốc…Mỗi nhiệm vụ đều ảnh hưởng đến công tác chính trị của một chính quyền cấp đó

Bộ máy quản lý nhà nước về tôn giáo cần thực hiện tốt công tác hoàn thiện chính sách pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo và chính sách, pháp luật có

liên quan, nâng cao chất lượng công tác truyền thông chính sách, phổ biến pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo, tạo sự đồng thuận để xây dựng và phát triển đất nước; kiện toàn tổ chức bộ máy thống nhất, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ thực tiễn đặt ra; tăng cường công tác đối ngoại

về tôn giáo

1.4.4 Nhận thức của các ngành, các cấp về vai trò của công tác quản

lý nhà nước về tôn giáo của Uỷ ban nhân dân cấp huyện

Quản lý nhà nước về tôn giáo ngày càng được các ngành, các cấp quan tâm, chú trọng Nhận thức đúng thì mới hành động, thực hiện đúng Công tác tôn giáo không chỉ của đơn vị, tổ chức, cá nhân nào mà là của cả hệ thống chính trị, dưới sự lãnh đạo của Đảng, trong đó cốt lõi là công tác vận động quần chúng Việc thực hiện tốt công tác quản lý Nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện là yếu tố quan trọng, nơi nào cấp ủy Đảng, chính quyền cơ

sở mạnh, nắm vững và thực hiện tốt chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước, thì nơi đó, tình hình tôn giáo diễn ra ổn định bình thường, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của đồng bào có đạo được đảm bảo; khối đại đoàn kết toàn dân được tăng cường, tạo điều kiện để thực hiện tốt các chỉ tiêu về kinh tế, xã hội, quốc phòng an ninh ở địa phương

1.4.5 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội, vấn đề hội nhập và xu thế vận động của tôn giáo

Thế giới ngày nay đang trong quá trình vận động, biến đổi rất nhanh chóng về mọi phương diện Các tôn giáo cũng không nằm ngoài sự vận động, biến đổi chung đó Tôn giáo là bộ phận của văn hóa đã và đang hội nhập quốc

tế ngày càng sâu rộng

Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đang rộng mở chủ trương, chính sách đổi mới trong việc khuyến khích cộng đồng các tôn giáo phát huy vai trò nguồn lực xã hội của mình trong phát triển ổn định kinh tế, xã hội

Với vai trò, tính chất, đặc điểm các tôn giáo trong thời đại ngày nay, cần nhận thức khách quan và đúng đắn bản chất của tôn giáo, tôn trọng tự do tôn giáo và chủ động phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức và những yếu tố tích cực khác của tôn giáo trong đời sống xã hội, thực hiện đoàn kết các tôn giáo trong đại đoàn kết cộng đồng của các quốc gia dân tộc

Tiểu kết Chương 1

Trong công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo

vệ và phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Đặc biệt, công tác quản lý nhà nước về tôn giáo mang tính cấp thiết và phải tăng cường quản lý bằng pháp luật

Trong Chương 1, tác giả đã tập trung phân tích những cơ sở lý luận về tôn giáo và công tác quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện Tác giả đã trình bày, phân tích các khái niệm, đặc điểm, vai trò, chủ thể quản lý nhà nước về tôn giáo, những nội dung quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về tôn giáo của UBND cấp huyện

Để bảo đảm quyền tự do, tín ngưỡng tôn giáo của nhân dân, bảo đảm cho các hoạt động tôn giáo thực hiện theo quy định của pháp luật, đòi hỏi Đảng và Nhà nước ta đặc biệt chú trọng công tác quản lý nhà nước về tôn giáo từ trung ương đến chính quyền các cấp cơ sở, đặc biệt là công tác quản lý nhà nước của UBND cấp huyện

UBND cấp huyện là cấp chính quyền sâu sát nhất đối với các hoạt động tôn giáo, do đó để tham mưu tốt cho UBND cấp tỉnh, cũng như hướng dẫn cho UBND cấp xã, cán bộ làm công tác tôn giáo của cấp huyện phải nắm vững lý luận về tôn giáo, văn bản pháp luật về tôn giáo

UBND cấp huyện là đầu mối kết nối mối quan hệ giữa chính quyền và các tổ chức tôn giáo, giữa các tôn giáo đang hoạt động trên địa bàn Thực hiện tốt nhiệm vụ này là đưa mục tiêu của công tác quản lý nhà nước về tôn giáo đúng hướng và đáp ứng yêu cầu quản lý về tôn giáo ngày càng chặt chẽ và hiệu quả hơn

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TÔN GIÁO CỦA ỦY BAN

NHÂN DÂN CẤP HUYỆN TẠI TỈNH QUẢNG BÌNH

2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về tôn giáo của Uỷ ban nhân dân cấp huyện tỉnh Quảng Bình

2.1.1 Khái quát về tỉnh Quảng Bình

2.1.1.1 Đặc điểm về tự nhiên

Quảng Bình là tỉnh thuộc khu vực Bắc Trung bộ, có diện tích tự nhiên 8.065 km2 và dân số gần 87 vạn người, phía bắc giáp tỉnh Hà Tĩnh, phía nam giáp tỉnh Quảng Trị, có đường biên giới chung với nước CHDCND Lào 201

km về phía Tây và bờ biển phía Đông dài 116 km; cách thủ đô Hà Nội 500

km về phía Nam Trên bản đồ Việt Nam, Quảng Bình là cái “eo” của đất nước

- nơi có bề ngang hẹp nhất từ đông sang tây (chỉ gần 50 km) Tài nguyên biển Quảng Bình rất đa dạng cùng với thềm lục địa rộng lớn gấp 2,6 lần diện tích đất liền, tạo cho Quảng Bình có một ngư trường lớn, với trữ lượng hải sản khá dồi dào (1.650 loài), chất lượng cao Thực vật ở Quảng Bình đa dạng về giống loài Rừng Quảng Bình có nhiều loại gỗ quý, có trữ lượng gỗ cao trong toàn quốc Đơn vị hành chính, tỉnh có 08 huyện, thành phố với 159 xã, phường, thị trấn Phần lớn cư dân địa phương là người Kinh Dân cư phân bố không đều, khoảng 80,47% sống ở vùng nông thôn và 19,53% sống ở thành thị [42, tr 12-20]

2.1.1.2 Đặc điểm về kinh tế, xã hội

Mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, nhưng nền kinh tế của Quảng Bình ngày càng phát triển ổn định

Tốc độ tăng trưởng GRDP khá, gắn liền với chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực Năm 2019 GRDP bình quân đầu người của tỉnh ước đạt 40.5 triệu đồng/người Tăng trưởng kinh tế bình quân thời kỳ 1990-2019 đạt 8,3%, trong đó khu vực nông, lâm nghiệp và thuỷ sản tăng 5,0%; khu vực công nghiệp, xây dựng tăng 13,5%; khu vực dịch vụ tăng 8,6% Đặc biệt trong giai đoạn 2010-2019, ngành du lịch của tỉnh có sự chuyển biến mạnh

mẽ nên đã kéo theo nhiều ngành dịch cụ khác phát triển, qua đó tỷ trọng dịch

cụ tăng dần Năm 2019 tỷ trọng công nghiệp - xây dựng chiếm 26,9 %, dịch

vu 55%, nông, lâm nghiệp và thủy sản 18,1 % [42, tr 25]

Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn được tăng dần qua các năm Từ số thu 14 tỷ đồng năm 1990, đã tăng lên 4.500 tỷ đồng vào năm 2019, bình quân tăng 21%/năm, chiếm tỷ trọng 13,5% GDP toàn tỉnh Cơ cấu thu ngân sách ngày càng bền vững hơn Nhờ đó, các khoản chi ngân sách có cải thiện, nhất

là chi cho đầu tư phát triển, chi lương, chi giáo dục, y tế, xóa đói giảm nghèo

và các khoản chi đột xuất, khắc phục hậu quả lũ lụt, thiên tai [42, tr 50]

Hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật của tỉnh được đầu tư ngày càng đồng

bộ, hiện đại Có sân bay, cảng biển, đường sắt, đường bộ, hệ thống thuỷ lợi, 100% số xã có đường ô tô, điện lưới quốc gia đến trung tâm xã; mạng lưới bưu chính - viễn thông, phát thanh truyền hình phủ kín 100% số xã; 90% số dân ở nông thôn được cung cấp nước sinh hoạt hợp vệ sinh Đó thực sự là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh [42, tr 57]

2.1.2 Khái quát về tình hình tôn giáo tại tỉnh Quảng Bình

Quảng Bình có 02 tôn giáo chính được Nhà nước công nhận là đạo Công giáo và đạo Phật giáo Trong đó: Đạo Công giáo có trên 102.000 tín đồ, chiếm gần 12% dân số toàn tỉnh, phân bố trên 68 đơn vị hành chính cấp xã và

06 đơn vị hành chính cấp huyện; toàn tỉnh có 02 hạt, viện, 42 chức sắc Công

giáo (trong đó có 40 linh mục và 02 Trưởng, phó Tu 35 xứ, 94 họ, 01 Tu viện), 682 chức việc, có 97 cơ sở thờ tự (96 nhà thờ và 01 tu viện) Phật giáo

có khoảng trên 3.100 tín đồ, phân bố trên địa bàn 42 xã, phường, thị trấn của

07 huyện, thị xã, thành phố; có 05 tổ chức tôn giáo trực thuộc (Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh, Giáo hội Phật giáo Việt Nam huyện Bố Trạch, Giáo hội Phật giáo Việt Nam huyện Quảng Ninh, Giáo hội Phật giáo Việt Nam huyện Tuyên Hóa và Giáo hội Phật giáo Việt Nam huyện Lệ Thủy); 69 chức sắc, nhà tu hành (trong đó có 16 nhà tu hành), 13 cơ sở thờ tự,…[5, tr 1]

Cán bộ làm công tác tôn giáo cấp tỉnh, cấp huyện luôn luôn chủ động tích cực phối hợp với các sở, ban, ngành và địa phương có liên quan tham mưu, giải quyết các vụ việc tôn giáo theo thẩm quyền, đảm bảo đúng quy định của pháp luật; kịp thời kiểm tra, nắm bắt thực trạng, nhu cầu đất đai, xây dựng, sinh hoạt của các tổ chức tôn giáo… làm cơ sở để thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về tôn giáo trên địa bàn

Việc xem xét, giải quyết các vấn đề như đất đai, xây dựng, sinh hoạt tôn giáo luôn được cấp uỷ Đảng, chính quyền các cấp cùng với các sở, ngành, địa phương có liên quan quan tâm phối hợp, giải quyết, từng bước đáp ứng nhu cầu chính đáng của các tổ chức, chức sắc tôn giáo nên nhìn chung tình hình tôn giáo trên địa bàn cơ bản ổn định

Các hoạt động tôn giáo trên địa bàn cơ bản tuân thủ quy định của pháp luật; nhiều hoạt động tôn giáo quan trọng được tổ chức như: Lễ Chầu lượt, Quan thầy, Phục sinh, La Vang (đạo Công giáo); Lễ Thượng Nguyên; Lễ hội Di tích lịch sử chùa Hoằng Phúc lần thứ III, Lễ Phật Đản, mùa An cư kiết

hạ, lễ Vu Lan báo hiếu (đạo Phật giáo) được diễn ra thuần túy, tổ chức theo đúng nội dung, chương trình đã đăng ký, thông báo và được chính quyền địa phương tạo điều kiện thuận lợi Một số hoạt động tôn giáo đột xuất, ngoài

chương trình đăng ký như: Lễ công bố quyết định bổ nhiệm trụ trì; lễ hội tại một số chùa; diễu hành xe hoa nhân dịp lễ Phật Đản; rước kiệu ngoài khuôn viên cơ sở thờ tự… đều được cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp quan tâm giải quyết, hướng dẫn thực hiện đúng quy định của pháp luật, đảm bảo an ninh trật

tự tại địa phương [5, tr 1]

Nhiều năm qua, cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân các cấp ở Quảng Bình đã tích cực vận động nhân dân thực hiện tốt chính sách, pháp luật về tôn giáo Hầu hết các hoạt động tôn giáo, như tổ chức các lễ chầu lược, lễ quan thầy, các hoạt động mục vụ,… đều diễn ra theo kế hoạch đã đăng ký với chính quyền cơ sở Các linh mục, nhà tu hành có thái độ cởi mở, hòa nhã, đồng thuận và hợp tác khá tốt với các cấp, các ngành ở địa phương trong việc giải quyết những vấn đề có liên quan đến tôn giáo

Đồng thời, các cấp chính quyền của tỉnh Quảng Bình luôn có những chính sách thuận lợi, tạo điều kiện thu hút đầu tư nhằm tăng cường phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội trên toàn tỉnh, trong đó có các vùng của đồng bào theo đạo; đẩy mạnh công tác xóa đói, giảm nghèo, kế hoạch hóa gia đình, giải quyết việc làm, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào theo đạo; lôi cuốn đồng bào có đạo tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng cuộc sống “tốt đời - đẹp đạo”, như các phong trào

“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”, “Người Công giáo xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”, “Xứ họ đạo tiên tiến”, “Làng giáo dân sản xuất giỏi”,… Từ các phong trào ấy, những mô hình tiên tiến đã và đang xuất hiện ngày càng nhiều hơn Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đưa quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nói chung và

về tôn giáo nói riêng vào cuộc sống