Trên thế giới, chương trình giáo dục STEM Science –Technology – Engineering – Math đã và đang được vận dụng một cách rộngrãi trong các nhà trường phổ thông, trong đó người học được thực
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
–––––––––––––––––––––––
ĐÀO THANH BÌNH
THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
THỰC HÀNH VÀ TRẢI NGHIỆM TOÁN HỌC
TRONG DẠY HỌC TOÁN 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp giảng dạy bộ môn Toán
Mã số : 8.14.01.1
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐÀO THÁI LAI
Thái Nguyên, năm 2019
Trang 2LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sựhướng dẫn của PGS.TS Đào Thái Lai Các kết quả, số liệu nghiên cứu nêutrong luận văn là trung thực và chưa từng công bố trong bất kỳ công trìnhkhoa học nào
khác
Thái Nguyên, ngày 20 tháng 04 năm 2019
Tác giả luận văn
Đào Thanh Bình
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Đào Thái Lai đã trực tiếphướng dẫn và chỉ bảo tận tình cho em trong suốt quá trình thực hiện bản luận
vănnày
Em xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong Khoa sau đại học,Khoa Toán học trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã tạo nhữngđiều kiện tốt nhất giúp đỡ em trong quá trình học tập và nghiên cứu tại khoa
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy cô giáo và các emhọc sinh ở các trường thực nghiệm sư phạm đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôitrong quá trình thực nghiệm sư phạm
Mặc dù tác giả đã rất cố gắng nhưng khó tránh khỏi những thiếu sót Tácgiả rất mong được sự đóng góp ý kiến của thầy cô và các bạn để bản luận vănđược hoàn thiện hơn
Thái Nguyên, ngày 20 tháng 04 năm 2019
Tác giả
Đào Thanh Bình
Trang 4Trang bìa phụ
MỤC LỤC
Trang
Trang 5Lời cam đoan .i
Lời cảm ơn ii
Mục lục .iii
Danh mục các từ viết tắt iv
Danh mục các bảng v
Danh mục các hình vi
MỞ ĐẦU 1
1 Lí do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 3
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3
4 Giả thuyết khoa học 3
5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4
6 Phương pháp nghiên cứu 4
7 Cấu trúc của đề tài 4
NỘI DUNG……….5
Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 5
1.1 Dạy học trải nghiệm 5
1.1.1 Vài nét về lịch sử của giáo dục trải nghiệm 5
1.1.2 Một số nghiên cứu nước ngoài về hoạt động trải nghiệm 6
1.1.3 Một số nghiên cứu trong nước về hoạt động trải nghiệm 7
1.2 Hoạt động trải nghiệm 8
1.2.1 Hoạt động trải nghiệm 8
1.2.2 Vị trí vai trò của tổ chức hoạt động trải nghiệm 11
1.2.3 Các đặc điểm cơ bản của hoạt động trải nghiệm 12
1.2.4 Phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm 13
1.2.5 Quy trình tổ chức hoạt động trải nghiệm 18
Trang 61.2.6 Các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm 21
1.3 Hoạt động thực hành 28
1.3.1 Hoạt động thực hành 28
1.3.2 Các hình thức tổ chức hoạt động thực hành 28
1.3.3 Phương pháp dạy học bằng thực hành 31
1.3.4 Vị trí, vai trò của tổ chức hoạt động thực hành 32
1.3.5 Các đặc điểm cơ bản của hoạt động thực hành 33
1.4.Hoạt động thực hành và trải nghiệm với sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh 33
1.5 Thực trạng việc tổ chức hoạt động thực hành và trải nghiệm cho học sinh trung học phổ thông 35
1.5.1 Mục đích điều tra 35
1.5.2 Phương pháp điều tra 36
1.5.3 Đối tượng điều tra 36
1.5.4 Kết quả điều tra 36
Kết luận chương 1 38
Chương 2 TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH VÀ TRẢI NGHIỆM TOÁN HỌC 40
2.1 Tổng quan chương trình Toán 10 trung học phổ thông 40
2.1.1 Số và Đại số 41
2.1.2 Hình học và Đo lường 42
2.1.3 Thống kê và Xác suất 43
2.1.4 Các chuyên đề học tập 44
2.1.5 Hoạt động thực hành và trải nghiệm 45
2.2 Tổ chức trò chơi 46
2.3 Tổ chức dạy học Toán qua câu lạc bộ(CLB), diễn đàn 54
2.4 Dạy học Toán hội thi – cuộc thi – ngoại khóa 57
2.5 Tổ chức dạy học Toán tham quan, dã ngoại 61
2.6 Tổ chức dạy học Toán hoạt động có tính nghiên cứu, phân hóa 63
Trang 7Kết luận chương 2 65
Chương 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 67
3.1 Mục đích và yêu cầu của thực nghiệm sư phạm 67
3.2 Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm 67
3.3 Đối tượng thực nghiệm sư phạm 67
3.4 Nội dung thực nghiệm sư phạm 67
3.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 67
3.6 Thực nghiệm sư phạm 68
3.6.1 Phân tích quá trình thực nghiệm sư phạm 68
3.6.2 Phân tích kết quả quá trình thực nghiệm sư phạm 84
3.7 Thuận lợi, khó khăn trong quá trình thực nghiệm sư phạm 89
3.8 Đề xuất phương án giải quyết 89
Kết luận chương 3 89
Đề xuất và kiến nghị 90
TÀI LIỆU THAM KHẢO 91
Trang 9h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1 Độ cần thiết của thực hành và trải nghiệm trong dạy học 36
Bảng 1.2 Độ trường xuyên tổ chức các hoạt động trải nghiệm trong dạy học 37
Bảng 1.3 Độ hứng thú của học sinh khi tham gia các hoạt động trải nghiệm 37
Bảng 3.1 Bảng tần số - tần suất điểm kiểm tra đánh giá số 1 86
Bảng 3.2 Bảng các giá trị thống kê bài kiểm tra đánh giá số 1 86
Bảng 3.3 Bảng tần số - tần suất điểm kiểm tra đánh giá số 2 87
Bảng 3.4 Bảng các giá trị thống kê bài kiểm tra đánh giá số 2 87
Bảng 3.5 Bảng tần số - tần suất Kết quả bài thu hoạch lớp TN 88
Trang 10h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1 Bốn giai đoạn trong chu trình học tập của Kolb 10
Hình 1.2 Vai trò của HĐTN đối với mục tiêu giáo dục 12
Hình 1.3 Sơ đồ tìm giải pháp trong “dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề” 14 Hình 1.4 Sơ đồ tóm tắt dạy học bằng trải nghiệm 20
Hình 1.5 Mối quan hệ giữa thực hành – thực tập – trải nghiệm 34
Hình 2.1 Trò chơi vượt chướng ngại vật 48
Hình 2.2 Trò chơi hái táo 51
Hình 2.3 Diễn đàn toán học 56
Hình 2.4 Nhóm Diễn đàn toán học qua Facebook 56
Hình 2.5 Câu lạc bộ toán học trường THPT Trần Văn Kỷ 57
Hình 2.6 Ngoại khóa Toán – Tin trường THPT Thái Nguyên 61
Hình 2.7 Học sinh lớp 11 trường THPT chuyên Thái Nguyên đạt giải nhất với đề tài nghiên cứu “cải thiện việc sử dụng bảo vệ và sử dụng nguồn nước 65
Hình 3.1 Học sinh lên ý tưởng xây dựng kế hoạch thực hiện 80
Hình 3.2 Học sinh lên ý tưởng xây dựng kế hoạch thực hiện 81
Hình 3.3 Học sinh trình bày kết quả bằng trình chiếu .81
Trang 11h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
1 Lý do chọn đề tài
MỞ ĐẦU
Trang 12h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
Hơn 2000 năm trước, Khổng Tử (551-479 TCN) đã nói: “Những gì tôi nghe, tôi sẽ quên; Những gì tôi thấy, tôi sẽ nhớ; Những gì tôi làm, tôi sẽ hiểu”,
tư tưởng này thể hiện tinh thần chú trọng học tập từ trải nghiệm và việc làm.Cùng thời gian đó, ở phương Tây, nhà triết học Hy Lạp – Xôcrát (470-399
TCN) cũng nêu lên quan điểm: “Người ta phải học bằng cách làm một việc gì đó; Với những điều bạn nghĩ là mình biết, bạn sẽ thấy không chắc chắn cho đến khi làm nó” Đây được coi là những nguồn gốc tư tưởng đầu tiên của “Giáo dục
trải nghiệm” Cho đến năm 1977, với sự thành lập của “Hiệp hội Giáo dục trảinghiệm” (Association for Experiential Education – AEE), “Giáo dục trảinghiệm” đã chính thức được thừa nhận bằng văn bản và được tuyên bố rộng rãi.Năm 2002, tại Hội nghị thượng đỉnh Liên hiệp quốc về Phát triển bền vững,
chương trình “Dạy và học vì một tương lai bền vững” đã được UNESCO thông
qua, trong đó có học phần quan trọng về “Giáo dục trải nghiệm” được giớithiệu, phổ biến và phát triển sâu rộng
Hiện nay, xu hướng giáo dục của thế giới trong thế kỷ XXI dựa trên bốn
trụ cột đó là “học để biết, học để làm, học để chung sống và học để làm người” Đó cũng là xu thế giáo dục cho tất cả mọi người có một nhu cầu học
tập suốt đời Với xu hướng giáo dục thế giới tăng cường giáo dục nhân văn,công nghệ thông tin, đào tạo những con người có năng lực thực sự đóng gópvào xã hội hiện đại hóa Trên thế giới, chương trình giáo dục STEM (Science –Technology – Engineering – Math) đã và đang được vận dụng một cách rộngrãi trong các nhà trường phổ thông, trong đó người học được thực hành và cáchoạt động các “trải nghiệm”, các phương pháp giáo dục tiến bộ linh hoạt nhấtnhư Học qua dự án – chủ đề, Học qua trò chơi và đặc biệt phương pháp Họcqua thực hành luôn được áp dụng một cách triệt để qua các môn học tích hợpSTEM Trong chương trình giáo dục STEM, cách tiếp cận “liên ngành” có sựkết nối từ trường học, cộng đồng đến các tổ chức toàn cầu Do đó học sinh phổthông có thể có những định
Trang 13h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
hướng tốt hơn trong việc lựa chọn chuyên ngành và sự chắc chắn cho cả sựnghiệp về sau Thủ tướng chính phủ cũng đã giao trách nhiệm cho bộ GD – ĐTtriển khai giáo dục STEM trong chương trình giáo dục phổ thông; tổ chức thíđiểm tại một số trường phổ thông ngay từ năm học 2017 – 2018
Theo tư tưởng của Đảng về đổi mới giáo dục, ngày 28/11/2014, Quốc hội
đã ban hành nghị quyết số 88/2014/QH13 về đổi mới chương trình, sách giáokhoa giáo dục phổ thông Theo đó ngày 27/3/2015 Thủ tướng chính phủ đã cóquyết định số 404/QĐ-TTg về phê duyệt Đề án đổi mới chương trình, sách giáo
khoa giáo dục phổ thông, trong đó nêu rõ: “Chương trình mới, sách giáo khoa
mới bảo đảm tính tiếp nối, liên thông giữa các cấp học, các lớp học, giữa các môn học, chuyên đề học tập và hoạt động trải nghiệm sáng tạo…”, Bộ
Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 2653-QĐ-BGDĐT về kế hoạchhành động thực hiện Nghị quyết 29 của Đảng về GD-ĐT, xây dựng dự thảochương trình giáo dục phổ thông tổng thể Ngày 19/1/2018 Bộ GD – ĐT đãcông bố dự thảo chương trình môn học và hoạt động giáo dục của chương trìnhgiáo dục phổ thông tổng thể Trong đó, Bộ GD – ĐT dựa trên các quan điểmđảm bảo tính tinh giản, thiết thực, hiện đại; đảm bảo tính chỉnh thể, sự nhấtquán và phát triển liên tục; đảm bảo tính tích hợp và phân hóa; đảm bảo tínhmềm dẻo, linh hoạt Chương trình môn Toán ở từng cấp cũng dành thời lượng
thích đáng để tiến hành các hoạt động thực hành và trải nghiệm Toán học cho
học sinh Theo PGS.TS Đinh Thị Kim Thoa: “Hoạt động trải nghiệm trongchương trình phổ thông mới không phải là một môn học mà là một hoạt độnggiáo dục bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 12”
Đối với lứa tuổi học sinh trung học phổ thông, các em đã có cho mình cáinhìn khách quan đối với thế giới bên ngoài Các em học sinh đã có những sựtrưởng thành nhất định trong nhận thức và có sự độc lập trong sự tư duy vàhành vi ứng xử Các em đã có cho mình “sự nghi ngờ” về tính đúng sai củamột sự vật, hiện tượng hay một vấn đề nào đó Đồng thời các em đã hình thành
Trang 14h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
cho mình những định hướng nghề nghiệp Trên cơ sở đó việc cho các em có sựtrải nghiệm
Trang 15h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
thực tế, việc được áp dụng những kiến thức mà các em đã học vào trong thực tếhay việc cho các em được quan sát các hiện thực tự nhiên là một điều rất quantrọng
Với những lý do trên chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu: Thiết kế và tổ
chức hoạt động thực hành và trải nghiệm toán học trong dạy học toán 10 trung học phổ thông.
Quá trình giảng dạy môn Toán trong chương trình giáo dục phổ thông
3.2 Đối tượng nghiên cứu:
Quá trình tổ chức hoạt động thực hành và trải nghiệm Toán học lớp 10trong chương trình giáo dục phổ thông Tác động của hoạt động thực hành vàtrải nghiệm trong việc hình thành, phát triển phẩm chất, tri thức, năng lực củahọc sinh phổ thông
3.3 Phạm vi nghiên cứu:
Nội dung: Chương trình Toán 10 trung học phổ thông
Địa điểm: Trường trung học phổ thông trên địa bàn Thái Nguyên vàTrung tâm GDTX tỉnh Bắc Ninh
4 Giả thuyết khoa học
Nếu tổ chức được các hoạt động thực hành và trải nghiệm trong nhàtrường phổ thông sẽ hình thành tri thức cho học sinh và hình thành mối liên hệgiữa toán học và thực tiễn, tạo hứng thú học tập
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
Trang 16h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
Nghiên cứu lý luận về dạy học bằng thực hành và trải nghiệm
Nghiên cứu nội dung chương trình Toán học 10
Nghiên cứu thực trạng của việc tổ chức hoạt động thực hành và trải
nghiệm ở trường trung học phổ thông
Xây dựng các kế hoạch tổ chức hoạt động thực hành và trải nghiệm có nộidung Toán 10
Thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng và đánh giá tính khả thi của giảthuyết khoa học và nội dung nghiên cứu đã đề xuất
6 Phương pháp tiến hành nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lí luận
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp chuyên gia
- Thực nghiệm sư phạm
7 Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung của luận văn gồm 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn
Chương 2: Tổ chức hoạt động thực hành và trải nghiệm toán học
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm
Trang 17h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN
Theo quan điểm triết học Mac – Lênin, “nhận thức là một quá trình phảnánh tích cực, tự giác, sáng tạo thế giới khác quan và bộ óc con người trên cơ sởthực tiễn nhằm sáng tạo ra những tri thức về thế giới khách quan” Nhận thứccủa con người bao gồm nhận thức cảm tính (trực quan sinh động) – sử dụng cácgiác quan để tác động vào sự vật và nắm bắt sự vật và nhận thức lý tính (tư duytrừu tượng) – là phản ánh gián tiếp trừu tượng qua khái niệm, phán đoán, suyluận Do “nhận thức của chúng ta phải phát triển từ nhận thức cảm tính lên lýtính, phải không ngừng tư duy trừu tượng để có tri thức mới, chúng ta phải tíchcực, không ngừng tổng kết để rút ra kết luận mới Chống chủ nghĩa duy cảm tức
là tuyệt đối vai trò của cảm tính đồng thời chống duy lý tuyệt đối hóa lý tính”,[10] Mọi nhận thức phải dựa trên cở sở thực tiễn và quay lại phục vụ thực tiễn,kiểm tra thực tiễn; không ngừng tổng kết thực tiễn để tìm ra các lý luận mới,nhận thức cao hơn
1.1 Dạy học trải nghiệm
1.1.1 Vài nét về lịch sử của giáo dục trải nghiệm
Khổng tử (571-479 TCN) , ông là một nhà triết học, tư tưởng lớn củaTrung Hoa Nói đến giáo dục ông có quan điểm : “Học nhi thời tập chi, bấtduyệt lạc hồ”, tức là việc học đi đôi với việc thực hành Khổng Tử yêu cầungười học phải kết hợp giữa trực giác và suy luận Khổng Tử cũng từng nói:
“Những gì tôi nghe, tôi sẽ quên; Những gì tôi thấy, tôi sẽ nhớ; Những gì tôilàm, tôi sẽ hiểu”
Ở phương Tây, Aristotle (384- 332TCN) cho rằng: "Những điều chúng taphải học trước rồi mới làm, chúng ta học thông qua làm việc đó" [6, tr41].Trong thời kỳ phục hưng, Rabelais (1494-1553), nhà văn, nhà tư tưởng người
Pháp, người được coi là “Erasmus của Pháp” đã khẳng định rẳng: “Cần phải
học ở mọi nơi mọi chỗ, học gắn kết với cuộc sống và thực hành” Cùng với đó
là Montaigne (1533-1592) – một nhà triết học Pháp Phương châm của ông về
Trang 18h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
giáo dục vẫn được áp dụng trong trường học phương Tây, đó là “giáo dục nhằm dạy cho con người sống một cuộc đời theo thiên nhiên”.
Trang 19h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
Có thể thấy tư tưởng giáo dục trải nghiệm đã có từ rất lâu Tuy nhiên chúng
ta chưa thực sự coi trọng và vận dụng một cách rộng rãi trong giảng dạy
Hiệp hội các giáo viên dạy khoa học quốc gia Mỹ (National ScienceTeachers Association - NSTA) thành lập năm 1944 đã đề xuất ra khái niệm giáodục STEM (STEM education) : "Giáo dục STEM là cách tiếp cận liên ngànhtrong quá trình học, trong đó các khái niệm học thuật mang tính nguyên tắcđược lồng ghép với các bài học trong thế giới thực, ở đó các học sinh áp dụngcác kiến thức trong khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán vào trong các bốicảnh cụ thể giúp kết nối giữa trường học, cộng đồng, nơi làm việc và các tổchức toàn cầu, để từ đó phát triển các năng lực trong lĩnh vực STEM và cùngvới đó có thể cạnh tranh trong nền kinh kế mới"
Cho đến năm 1977, Hiệp hội giáo dục trải nghiệm (Association forExperiential Education – AEE) thành lập tại B oo n e, Bắc Ca r o lin a Giáo dục trảinghiệm đã chính thức được coi trọng và thừa nhận bằng văn bản
Năm 2002, hội nghị thượng đỉnh Liên hiệp quốc về Phát triển bền vững,USESCO đã thông qua chương trình “Dạy học vì một tương lai bền vững”,trong đó “Giáo dục trải nghiệm” được giới thiệu, phổ biến và phát triển rộngrãi
Ngày nay giáo dục trải nghiệm được phổ biến rộng rãi và là một phầnkhông thể thiếu trong chương trình giáo dục của các quốc gia
1.1.2 Một số nghiên cứu nước ngoài về hoạt động trải nghiệm
Năm 1938, John Deway (1859 – 1952) – triết gia nổi tiếng Mỹ đã xuất
bản cuốn sách “Experience and Education” trong đó có câu kết “giáo dục là
gì và những điều kiện nào cần phải được thỏa mãn để giáo dục có thể trở thànhmột thực tế chứ không phải một cái tên gọi hoặc một khẩu hiệu” Ông chỉ rarằng giáo dục là sự tham gia của cá nhân vào mặt tâm lý và xã hội và nhàtrường không phải nơi để dạy các trẻ em các bài học kiến thức, bài học luân lý;nhà trường phải là một hình thái của đời sống cộng đồng và trẻ em sống và tiếp
Trang 20h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
thu kiến thức từ cộng đồng đó Phương pháp dạy trẻ học là giúp trẻ học mộtcách tự nhiên, không ngăn cản trẻ phát triển tự nhiên Qua đó ông đã chỉ rađược những
Trang 21h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
hạn chế của giáo dục của nhà trường, những thiếu sót trong chương trình giáodục và đưa ra vai trò của kinh nghiệm trong giáo dục
Năm 1984, David Kolb cho ra mắt mô hình phong cách học tập với quan
điểm “Học tập là quá trình trong đó kiến thức được tạo ra thông qua việc chuyển hóa kinh nghiệm” [20, 38] Ông là người đề xướng lý thuyết học tập
qua trải nghiệm Ông có sự kết hợp các tư tưởng của John Deway – Chủ nghĩathực dụng, J.Lewin – tâm lý học xã hội, J.Piaget – Lý thuyết phát triển nhậnthức và đề ra chu trình học tập dựa vào trải nghiệm với kinh nghiệm - trảinghiệm là một trong bốn giai đoạn của chu trình học tập đó Theo Kolb, muốnđạt được hiệu quả tốt nhất thì người học cần trải qua cả bốn giai đoạn trong chu
trình và “học tập là một quá trình liên tục được khởi nguồn từ kinh nghiệm”
tuy nhiên có thể lựa chọn bắt đầu chu trình từ bất kỳ một giai đoạn nào tùythuộc vào phong cách học của từng người Việc áp dụng chu trình này dành cho
cả người dạy và người học Do đó việc vận dụng trải nghiệm cho học sinhkhông phải là tùy ý mà là có định hướng có mục đích, mục tiêu ban đầu
1.1.3 Một số nghiên cứu trong nước về dạy học trải nghiệm
Ngày 19/1/2018, Bộ GD – ĐT đã công bố dự thảo chương trình môn
học và hoạt động giáo dục của chương trình giáo dục phổ thông tổng thể.
Trong đó “hoạt động giáo dục bắt buộc xuyên suốt cả các cấp học là hoạt động trải nghiệm” Trong đó ở các lớp học cấp tiểu học hoạt động chủ yếu
diễn ra là thực hành vận dụng kiến thức vào thực tế cuộc sống, các hoạt độngngoài giờ như chơi trò chơi, đố vui, thi đua…Đối với các lớp ở cấp học trunghọc các hoạt động mang thêm tính định hướng nghề nghiệp Dự thảo nói rõ đặcđiểm của từng môn học, mục tiêu cần đạt được về việc hình thành năng lực,kiên thức, kỹ năng cho học sinh ở từng cấp học Trong dự thảo môn Toán “ởtừng cấp dành thời lượng để tiến hành các hoạt động thực hành và trải nghiệmtoán học cho học sinh Ví dụ như: Tiến hành các đề tài, dự án học tập về Toán,đặc biệt là các đề tài và các dự án về ứng dụng Toán học trong thực tiễn; Tổ
Trang 22h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
chức các trò chơi toán học, câu lạc bộ toán học, diễn đàn, hội thảo, cuộc thi vềToán; Ra báo tường (hoặc nội
Trang 23h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
san) về Toán; Tham quan các cơ sở đào tạo và nghiên cứu Toán học, giao lưuvới học sinh có khả năng và yêu thích môn Toán, ”
Theo PGS TS Đinh Thị Kim Thoa, “Xây dựng chương trình hoạt độngtrải nghiệm sáng tạo trong chương trình giáo dục phổ thông mới” thì “thựchành, trải nghiệm đều là những phương thức học hiệu quả, gắn với vận động,với thao tác vật chất, với đời sống thực” Trong đó các hoạt động thực hành vàtrải nghiệm sẽ được tổ chức cả ở trong và ngoài lớp học, nhà trường với 4nhóm nội dung HĐTN (hoạt động phát triển cá nhân; hoạt động lao động, hoạtđộng xã hội và phục vụ cộng đồng; hoạt động giáo dục hướng nghiệp) Chươngtrình hoạt động trải nghiệm mang tính mở
1.2 Hoạt động trải nghiệm
1.2.1 Hoạt động trải nghiệm
“Hoạt động giáo dục (theo nghĩa rộng) là những hoạt động có chủ đích,
có kế hoạch hoặc có sự định hướng của nhà giáo dục, được thực hiện thông quanhững cách thức phù hợp để chuyển tải nội dung giáo dục tới người học nhằmthực hiện mục tiêu giáo dục” [9]
“Hoạt động giáo dục (theo nghĩa hẹp) dùng để chỉ các hoạt động giáo dụcđược tổ chức ngoài giờ dạy học các môn học và được sử dụng cùng với kháiniệm hoạt động dạy học các môn học” [9] Các hoạt động giáo dục (theo nghĩahẹp) gồm các hoạt động:
- Hoạt động tập thể (sinh hoạt lớp, sinh hoạt Đội Thiếu niên Tiền phong
Hồ Chí Minh, sinh hoạt Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh)
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
- Hoạt động giáo dục hướng nghiệp
- Hoạt động giáo dục nghề phổ thông
Trong chương trình giáo dục phổ thông mới, kế hoạch giáo dục bao gồmcác môn học, chuyên đề học tập (gọi chung là môn học) và hoạt động trải
nghiệm sáng tạo; hoạt động giáo dục (theo nghĩa rộng) bao gồm “hoạt động dạy học và hoạt động trải nghiệm sáng tạo”.
Trang 24h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
Theo Hiệp hội “Giáo dục trải nghiệm” quốc tế định nghĩa về học qua trải
nghiệm “là một phạm trù bao hàm nhiều phương pháp trong đó người dạy khuyến khích người học tham gia các trải nghiệm thực tế, sau đó phản ánh, tổng kết lại để tăng cường hiểu biết, phát triển kĩ năng, định hình các giá trị sống và phát triển các năng lực bản thân, tiến tới đóng góp tích cực cho cộng đồng và xã
“Hoạt động trải nghiệm là chương trình mở, linh hoạt, thể hiện ở chỗchương trình không quy định chi tiết về các chủ đề hoạt động mà chỉ đưa ranhững gợi ý về các mạch nội dung cần giáo dục cho học sinh, tạo độ mở đểtácgiả biên soạn tài liệu hướng dẫn chủ động sáng tạo, cơ sở giáo dục và giáoviên lựa chọn hình thức, không gian, thời gian hoạt động sao cho phù hợp vớihoàn cảnh và điều kiện của mình trên nguyên tắc bảo đảm mục tiêu giáo dục vàcác yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực đối với mỗi lớp học, cấp học” [9]
David A Kolb – Phong cách học tập qua trải nghiệm
David Kolb cho ra mắt mô hình phong cách học tập của ông vào năm
1984 trong đó ông nhấn mạnh vai trò của HĐTN Theo Kolb thì việc học tậpliên quan đến sự nhận thức các khái niệm trừu tượng có thể được áp dụng linhhoạt trong một loạt các tình huống và động lực cho sự phát triển các khái niệmmới đó là những kinh nghiệm mới
"Học tập là quá trình trong đó kiến thức được tạo ra thông qua việcchuyển hóa kinh nghiệm” [20, 38]
David A Kolb – Học tập qua trải nghiệm
Trang 25h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
Theo Kolb (1974) “người học có thể bước vào bất kỳ giai đoạn nào củachu trình và chỉ hiệu quả khi một người học có thể thực hiện tất cả bốn giaiđoạn của mô hình Do đó, không có một giai đoạn nào của chu trình có hiệu quảtương đương cả chu trình học tập”
Hình 1.1 Bốn giai đoạn trong chu trình học tập của Kolb
Giai đoạn 1: Trải nghiệm cụ thể - một trải nghiệm hoặc tình huống mớigặp phải, hoặc chất vấn kinh nghiệm vốn có
Giai đoạn 2: Quan sát có tư duy - đặc biệt quan trọng đối với bất kỳ mâuthuẫn nào giữa trải nghiệm và hiểu biết
Giai đoạn 3: Khái niệm hóa vấn đề trừu tượng - sự phản hồi đem đến một
ý tưởng mới, hoặc điều chỉnh một khái niệm trừu tượng hiện có
Giai đoạn 4: Thử nghiệm tích cực - người học áp dụng chúng vào thế giớixung quanh để thu được kết quả
Dựa trên chu trình học tập trên Kolb (1974) đề xuất bốn phong cách họctập khác nhau “Biết được phong cách học tập của một người (và của riêng bạn)cho phép học tập được định hướng theo phương pháp ưa thích”
Trang 26h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
Phân kỳ (cảm giác và xem ): “Những người này có thể nhìn mọi thứ từ
những quan điểm khác nhau, rất nhạy cảm, thích xem hơn là làm, chăm sóc đểthu thập thông tin và sử dụng trí tưởng tượng để giải quyết vấn đề”
Đồng hóa (xem và suy nghĩ): Những người có phong cách học tập đồng
hóa quan tâm nhiều hơn đến ý tưởng và khái niệm trừu tượng, họ bị thu hút bởi
lý thuyết nghe hợp lý hơn là các phương pháp dựa trên giá trị thực tế
Hội tụ (làm và suy nghĩ): Những người có phong cách học tập hội tụ có
thể giải quyết vấn đề và sẽ sử dụng việc học của họ để tìm ra giải pháp cho cácvấn đề thực tế Những người có phong cách học tập hội tụ tìm kiếm ứng dụngthực tế cho các ý tưởng và lý thuyết, giải quyết vấn đề và đưa ra quyết địnhbằng cách tìm giải pháp cho các câu hỏi và vấn đề, phù hợp với thử nghiệmnhững ý tưởng mới, để mô phỏng, và làm việc với các ứng dụng thực tế
Thích nghi (làm và cảm nhận): Phong cách học tập phù hợp là “thực
hành, và dựa vào trực giác hơn là logic” Sử dụng phân tích của người khác vàthích sử dụng phương pháp tiếp cận thực tế, kinh nghiệm hơn
1.2.2 Vị trí vai trò của tổ chức hoạt động trải nghiệm.
Theo Waldie (1981) HĐTN hình thành thái độ, ý thức về quản lý, kiềmchế bản thân
Theo Kolk (1974) HĐTN làm cho người học có khả năng đo được sựtiến bộ hằng ngày của mình và người học có thể tự đánh quá bản thân trong quátrình học tập Ngoài ra HĐTN phát huy được cho người học năng lực hànhđộng, cho người học tự tạo phong cách học tập cá nhân, rèn luyện sự thích ứngvới thực tiễn cuộc sống và các kỹ năng, giá trị của người học
Theo Gibson (1991), học sinh có thể huy động được nhiều kiến thức hơntrong môn học vào trong bối cảnh, tình huống trải nghiệm Người học hìnhthành năng lực, khả năng tự tin khi đối phó với các thách thức, xử lý các tìnhhuống mới
Trang 27h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
Theo Mappin (1992), người học hình thành năng lục tự kiểm soát bêntrong, cảm nhận và thể hiện trách nhiệm với các hoạt động, hành động của bảnthân
Hình 1.2 Vai trò của HĐTN đối với mục tiêu giáo dục.
Tóm lại, HĐTN là một khâu quan trọng trong việc hình thành tri thức ,
kỹ năng, kỹ xảo cho học sinh, nhất là trong việc xử lý các tình huống trongcuộc sống HĐTN như là tạo cho người học một môi trường thực tế để ngườihọc học tập trong đó mà không phải chỉ là việc truyền thụ lý thuyết một cáchthuần túy, đơn điệu từ giáo viên cho học sinh, tiếp thu tri thức một cách bị động
mà trong đó người học sẽ chủ động tìm tòi tri thức và hình thành của mìnhtrong chính môitrường mà các hoạt động trải nghiệm tạo ra
1.2.3 Các đặc điểm cơ bản của hoạt động trải nghiệm.
Trang 28h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
- Quá trình học tập được diễn ra khi HĐTN đã được lựa chọn Người họcđược phát triển toàn diện về mọi mặt: trí tuệ, cảm xúc, thể chất, kĩ năng và cácmối quan hệ xã hội trong quá trình tham gia, các năng lực; hình thành và hoànthiện các mối quan hệ
- Các HĐTN được thiết kế yêu cầu người học phải sáng tạo, tự chủ, tự raquyết định để hoàn thành nhằm đạt được hiệu quả cao nhất Người học đượctham gia vào quá trình: đặt câu hỏi, tìm hiểu vấn đề, tìm tòi kiến thức, trảinghiệm thực tế, giải quyết vấn đề, tự chịu trách nhiệm
- Kết quả của học trải nghiệm được đánh giá bằng quá trình thực hiện vànhững điều học được; là cơ sở, nền tảng cho việc học tập và trải nghiệm của cánhân đó trong tương lai;
1.2.4 Phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm.
1.2.4.1 Phương pháp giải quyết vấn đề
“Tư duy chỉ bắt đầu khi xuất hiện tình huống có vấn đề” (Rubinstein)
“Tình huống có vấn đề (tình huống gợi vấn đề) là một tình huống gợi ra
cho HS những khó khăn về lí luận hay thực hành mà họ thấy cần có khả năngvượt qua, nhưng không phải ngay tức khắc bằng một thuật giải, mà phải trải quaquá trình tích cực suy nghĩ, hoạt động để biến đổi đối tượng hoạt động hoặcđiều chỉnh kiến thức sẵn có”[3]
Quy trình thực hiện gồm các bước sau:
Bước 1: Phát hiện, thâm nhập vấn đề
Giáo viên đưa ra tình huống gợi vấn đề Học sinh phát hiện vấn đề, chínhxác vấn đề, phát biểu và đặt mục tiêu để giải quyết vấn đề
Bước 2: Tìm giải pháp.
Thực hiện qua sơ đồ sau:
Phân tích vấn đề là làm rõ mối liên hệ giữa cái đã biết và cái cần tìm Hướng dẫn HS đề xuất và thực hiện hướng giải quyết vấn đề Sử dụng những tri
thức và các phương pháp, kĩ thuật nhận thức, tìm đoán suy luận Kết quả của
Trang 29h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
việc đề xuất và thực hiện hướng giải quyết vấn đề là hình thành được một giảipháp
Kiểm tra tính đúng đắn của giải pháp: Nếu giải pháp đúng thì kết thúc
ngay, nếu không đúng thì lặp lại từ khâu phân tích vấn đề cho đến khi tìm đượcgiải pháp đúng sau đó tìm ra giải pháp hợp lí nhất
Bước 3 Trình bày giải pháp
Bước 4 Nghiên cứu sâu giải pháp: Tìm hiểu những khả năng ứng dụng kết quả.
Đề xuất những vấn đề mới có liên quan nhờ xét tương tự, khái quát hóa, lậtngược vấn đề, và giải quyết nếu có thể
Hình 1.3 Sơ đồ tìm giải pháp trong “dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề”.
Trang 30h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
Trong khi phát hiện và giải quyết vấn đề, học sinh sẽ huy động được trithức và khả năng cá nhân, khả năng hợp tác, trao đổi, thảo luận với bạn bè đểtìm
Trang 31h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
ra cách giải quyết vấn đề tốt nhất Học sinh được lĩnh hội tri thức, kĩ năng vàphương pháp nhận thức ("giải quyết vấn đề" đã trở thành một năng lực có vị tríhàng đầu để con người thích ứng được với sự phát triển của xã hội)
Mặt hạn chế của phương pháp này đòi hỏi giáo viên phải đầu tư nhiềuthời gian và công sức để tạo ra các tình huống có vấn đề Việc tổ chức các tiếthọc hoặc một phần của tiết học theo phương pháp phát hiện và giải quyết vấn
đề đòi hỏi phải có nhiều thời gian hơn so với các phương pháp thông thường
Và “chỉ có một số tri thức và phương pháp hoạt động nhất định, được lựa chọn khéo léo và có cơ sở mới trở thành đối tượng của dạy học nêu vấn đề” - theo
- Thống nhất và chốt lại các ý kiến sau khi thảo luận
1.2.4.3 Phương pháp trò chơi
Các bước tiến hành
Bước 1: Chuẩn bị trò chơi
Trang 32h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
- Xác định đối tượng và mục đích của trò chơi, hình thức trò chơi
Trang 33h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
- Người hướng dẫn chơi: Có thể là giáo viên hoặc học sinh
- Xây dựng kế hoạch trò chơi và thông báo đến học sinh
- Phân công nhiệm vụ cho các đội chơi
Bước 2: Tiến hành trò chơi
- Ổn định tổ chức, bố trí đội hình: Tùy vào từng trò chơi có thể bố trí theovòng tròn, chữ U… hoặc có thể tổ chức trò chơi trong lớp học có thể bố trí theocách chia thành 2 dãy, nhóm, xếp hàng…
- Giới thiệu trò chơi: ngắn gọn, hấp dẫn, dễ hiểu, dễ thực hiện, bao gồm:tên trò chơi, chủ đề chơi; Nêu mục đích và các yêu cầu của trò chơi; Nói rõ cáchchơi và luật chơi
- Học sinh cần được chơi thử 1 -2 lần sau đó bắt đầu chơi thật
- Cần có nhóm trọng tài (có thể là giáo viên hoặc học sinh) quan sát, theodõi kỹ, chính xác để đánh giá thắng thua và rút kinh nghiệm
Bước 3: Kết thúc trò chơi
- Đánh giá kết quả trò chơi: Công bố kết quả cuộc chơi, phân tích giúp học
sinh nhận thức được ưu điểm và tồn tại để cố gắng ở những trò chơi tiếp theo
- Có sự động viên, khích lệ học sinh tạo không khí vui vẻ, phấn khởi
1.2.4.4 Phương pháp làm việc nhóm
Làm việc theo nhóm là tập hợp hai hoặc nhiều người để hoàn thành mộtmục tiêu nhất định Trong quá trình học tập, giáo viên sắp xếp học sinh thànhnhững nhóm nhỏ để học sinh trong nhóm trao đổi, giúp đỡ và phối hợp làm việc
để hoàn thành nhiệm vụ chung của nhóm Giúp học sinh phát huy “vai trò chủthể, tính tự giác, tích cực, tinh thần trách nhiệm của học sinh, tạo cơ hội cho các
em tự thể hiện, tự khẳng định bản thân, hình thành các kỹ năng xã hội và phẩmchất nhân cách cần thiết: tổ chức, quản lí, giải quyết vấn đề, hợp tác, có tráchnhiệm, tinh thần học hỏi lẫn nhau”…
Một số chú ý khi thực hiện làm việc nhóm:
- Thiết kế các nhiệm vụ đòi hỏi sự phụ thuộc lẫn nhau
Trang 34h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
- Tạo ra những nhiệm vụ phù hợp với khả năng của học sinh
Trang 35h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
- Phân công nhiệm vụ công bằng giữa các nhóm và các thành viên
- Đảm bảo trách nhiệm của cá nhân: cần có sự giao nhiệm vụ rõ ràng chotừng thành viên trong nhóm Có thể thay đổi nhóm trưởng cũng như người đạidiện nhóm báo cáo nhằm để học sinh nào cũng được tham gia hoạt động và thểhiện khả năng của mình
- Sử dụng nhiều cách sắp xếp nhóm làm việc khác nhau: Tùy vào chủ đềnội dung mà có thể sắp xếp nhóm khác nhau sao cho phù hợp Ví dụ như nhómthảo luận bài tập cần nhóm nhỏ 3 -5 học sinh một nhóm, nhóm để thực hiện cácbài tập lớn (làm nghiên cứu khoa học…) có thể phân thành 10 – 15 học sinhmột
nhóm
- Giáo viên cần hướng dẫn học sinh phương pháp làm việc nhóm
Các bước tiến hành:
Bước 1 Chuẩn bị cho hoạt động
- Giáo viên xác định mục tiêu, nhiệm vụ từ đó đề xuất vấn đề, cách thựchiện và lập kế hoạch phân công nhóm; hướng dẫn từng nhóm lập kế hoạch
Bước 2 Thực hiện
- Giáo viên cho học sinh thực hiện hoạt động nhóm đồng thời quan sát,nắm bắt thông tin ngược từ học sinh, có sự can thiệp, điều chỉnh hoạt động củanhóm khi thấy cần thiết,
- Khuyến khích, động viên các nhóm hoặc cá nhân làm việc tốt
Bước 3 Đánh giá hoạt động:
- Giáo viên cần cho học sinh tự nhận xét và nhận xét các nhóm khác,đánh giá về kết quả hoạt động của nhóm, mức độ tham gia của từng thành viên;
- Giáo viên điều chỉnh, bổ sung trên cơ sở đánh giá sự cố gắng của từng
cá nhân, từng nhóm, chú trọng phân tích những vấn đề học sinh đã đạt được vàchưa đạt được Sau đó đưa ra kết luận gồm kết quả hoạt động và mức độ thểhiện (cái gì đã làm tốt, cái gì chưa làm được, cần rèn luyện thêm và rèn luyệnnhư thế nào)
Trang 36h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
1.2.5 Quy trình tổ chức hoạt động trải nghiệm.
Trang 37h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
Để xây dựng, tổ chức và triển khi một HĐTN trong nhà trường cần phải
có sự chuẩn bị chu đáo về chủ đề, kế hoạch, tài chính
Theo TS Ngô Thị Kim Dung việc thiết kế HĐTN cần trải qua các bước
Trang 38h t t p : / / l r c t nu.edu v n
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN
sau:
Bước 1: Căn cứ vào các yếu tố nhiệm vụ, mục tiêu, chương trình giáo dục
để thực hiện hoạt động, đối tượng tham gia hoạt động để khảo sát , điều tra nhucầu tổ chức hoạt động Đây là bước quan trọng nhất vì muốn tổ chức thành côngmột HĐTN cần phải có sự điều tra kỹ càng, chuẩn xác mới có thể xây dựngđược một kế hoạch phù hợp và đạt hiệu quả cao
“Hoạt động trải nghiệm là chương trình mở, linh hoạt, thể hiện ở chỗchương trình không quy định chi tiết về các chủ đề hoạt động mà chỉ đưa ranhững gợi ý về các mạch nội dung cần giáo dục cho học sinh, tạo độ mở đểtácgiả biên soạn tài liệu hướng dẫn chủ động sáng tạo, cơ sở giáo dục và giáoviên lựa chọn hình thức, không gian, thời gian hoạt động sao cho phù hợp vớihoàn cảnh và điều kiện của mình trên nguyên tắc bảo đảm mục tiêu giáo dục vàcác yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực đối với mỗi lớp học, cấp học” [9]
Bước 2: Đặt tên cho hoạt động
Bước 3: Xác định mục tiêu của hoạt động: Xác định mục tiêu rõ ràng, cụ
thể và phù hợp Cần phải thể hiện rõ được mức độ của yêu cầu cần đạt về trithức, kỹ năng, thái độ Mỗi một lớp, một nhà trường một nhóm đối tượng họcsinh cần có một mục tiêu cụ thể Mục tiêu của hoạt động cần đảm bảo: Sau khitham gia hoạt động hình thành được những kiến thức gì? Ở mức độ nào? Những
kỹ năng, thái độ có thể được hình thành ở học sinh là gì ?
Bước 4: Xác định nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức thực
hiện
Nội dụng của hoạt động có thể trong thực tế cuộc sống hoặc chính ngaytrong nhà trường, gia đình, nội dung chương trình học… Do hoạt động có thể tổchức dưới nhiều hình thức khác nhau Ví dụ như hội thảo, trò chơi, tham quan –
dã ngoại, nghiên cứu khoa học, tình nguyện…Trong hoạt động ta có thể lồng
Trang 39ghép một số nội dung khác nhau dưới các hình thức khác nhau và chọn một nộidung, hình thức làm chủ đạo Ví dụ như trong hoạt động “chào mừng ngày quânđội nhân dân Việt Nam” chúng ta có thể tổ chức dưới hình thức tham quan các
di tích lịch sử, trong đó có thể xen kẽ văn nghệ, viết bài thi tìm hiểu về ngàyquân đội nhân dân Việt Nam
Bước 5: Lập kế hoạch
Bước 6: Thiết kế hoạt động chi tiết:
Ta có thể thiết kế HĐTN theo mẫu sau:
(Tên hoạt động trải nghiệm sáng tạo)*
1 Mục tiêu:
2 Nội dung và hình thức hoạt động
3 Chuẩn bị:
a) Về phương tiện hoạt động:
- Phương tiện, kinh phí, vật chất… tổ chức hoạt động
- Địa điểm tổ chức hoạt động
b) Về tổ chức:
- Phân công công việc và cách thức thực hiện: Giáo viên là người giữ vai tròchủ đạo làm nhiệm vụ đôn đốc, hỗ trợ học sinh và liên kết với các lực lượngkhác Học sinh chủ động, tích cực tham gia chuẩn bị Ban Giám hiệu làm nhiệm
vụ chỉ đạo, cấp kinh phí, viết giấy giới thiệu, đối ngoại…
- Lập bảng phân công công việc chi tiết
4 Tiến hành hoạt động
Ta có thể tóm tắt việc tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh qua sơ
đồ sau Trong đó giáo viên là người đề xuất nhiệm vụ cho học sinh, trang bị chohọc sinh những kiến thức, kỹ năng cần thiết; quan sát, đánh giá toàn bộ quátrình thực hiện của học sinh Học sinh lên tham gia các hoạt động trải nghiệm,thu được các kinh nghiệm thực tế và hình thành tri thức cho chính mình
Trang 40GIÁO VIÊN
Đề xuất nhiệm vụ Không có người hướng dẫn
Có người hướng dẫn HỌC SINH
Trải nghiệm trong thực tiễn