Thực hiện pháp luật về đánh giá viên chức ngành giáo dục từ thực tiễn tỉnh Gia Lai

Nhiệm vụ nghiên cứu Đề tài tập trung vào các nhiệm vụ cơ bản sau đây: - Phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận và quy định của pháp luật về ĐGVC; - Phân tích, ĐG thực tiễn thực hiện pháp

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

BÙI PHẠM ANH TRIẾT

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ ĐÁNH GIÁ VIÊN CHỨC NGÀNH GIÁO DỤC TỪ

THỰC TIỄN TỈNH GIA LAI

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2019

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

BÙI PHẠM ANH TRIẾT

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ ĐÁNH GIÁ VIÊN CHỨC NGÀNH GIÁO DỤC TỪ

THỰC TIỄN TỈNH GIA LAI

Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số : 8 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS VÕ KHÁNH MINH

HÀ NỘI, năm 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu nêu trong Luận văn là trung thực Những kết luận của Luận văn chưa được

công bố trong bất kỳ công trình nào khác

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Bùi Phạm Anh Triết

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT ĐÁNH GIÁ VIÊN CHỨC NGÀNH GIÁO DỤC 9

1.1 Một số vấn đề lý luận về viên chức ngành giáo dục 9

1.2 Một số vấn đề lý luận về đánh giá viên chức giáo dục 12

1.3 Pháp luật hiện hành về đánh giá viên chức giáo dục 21

CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ ĐÁNH GIÁ VIÊN CHỨC NGÀNH GIÁO DỤC TỈNH GIA LAI 32

2.1 Tình hình viên chức ngành giáo dục tỉnh Gia Lai 32

2.2 Tình hình thực hiện pháp luật về đánh giá viên chức ngành giáo dục tỉnh Gia Lai 36

2.3 Nguyên nhân của những hạn chế, vướng mắc còn tồn tại trong công tác đánh giá viên chức ngành giáo dục 42

CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ ĐÁNH GIÁ VIÊN CHỨC NGÀNH GIÁO DỤC 51

3.1 Giải pháp hoàn thiện pháp luật 51

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả đánh giá viên chức ngành giáo dục tỉnh Gia Lai 60 KẾT LUẬN 72

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU

Số hiệu

1.1 Tiêu chí phân loại mức hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ 25

2.1 Cơ cấu viên chức ngành giáo dục theo dân tộc, đảng viên,

tôn giáo, ngạch viên chức 33

2.2 Cơ cấu viên chức ngành giáo dục theo trình độ đào tạo 34

2.3 Cơ cấu viên chức ngành giáo dục theo độ tuổi 35

2.4 Cơ cấu viên chức ngành giáo dục theo giới tính 36

2.5 Mức độ phân loại đánh giá viên chức tại các đơn vị trực

thuộc Sở GD&ĐT tỉnh Gia Lai 37

2.6 Tỷ lệ trung bình các mức độ phân loại đánh giá viên chức tại

các đơn vị trực thuộc Sở GD&ĐT tỉnh Gia Lai 37

3.1 Đề xuất thay đổi tên gọi nội dung đánh giá viên chức theo

Luật Viên chức đối với viên chức không giữ chức vụ 53

3.2 Đề xuất thay đổi tên gọi nội dung đánh giá viên chức theo

Luật Viên chức đối với viên chức quản lý 54 3.3 Bảng chi tiết các tiêu chí đánh giá viên chức ở một số

trường của tỉnh Gia Lai 62

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Giáo dục và đào tạo là lĩnh vực có vai trò rất quan trọng đối với tất cả các quốc gia, dân tộc ở mọi thời đại Trong xu thế phát triển tri thức ngày nay, ở nhiều quốc gia trên thế giới giáo dục và đào tạo được xem là chính sách, biện pháp quan trọng hàng đầu để phát triển và Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ Tầm quan trọng của giáo dục và đào tạo đã được Đảng ta nhiều lần nhắc đến trong các văn kiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng tiếp tục nhấn mạnh: “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo; phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao” là một trong ba đột phá chiến lược và khẳng định trọng tâm “Phát huy nhân tố con người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội; tập trung xây dựng con người về đạo đức, nhân cách, lối sống, trí tuệ, năng lực làm việc; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh” Với sứ mệnh cao cả trong sự nghiệp trồng người, giáo dục và đào tạo đang từng ngày khẳng định tầm quan trọng đối với sự tồn tại, phát triển của đất nước, trong đó không thể không nói đến vai trò của các VC giáo dục Truyền thống của dân tộc Việt Nam luôn coi giáo viên là hình tượng mẫu mực, là người dạy học trò tri thức và nhân cách Đó là trách nhiệm cao quý mà mỗi người làm trong lĩnh vực giáo dục phải gánh vác, vì mỗi hành động của

họ dù nhỏ đến đâu đều có ảnh hưởng nhất định đến sự nghiệp trồng người Nghị quyết Hội nghị trung ương 8 khóa XI của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đã đề ra nhiệm vụ: “Nâng cao nhận thức về vai trò quyết định chất lượng giáo dục và đào tạo của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục”

Trong suốt quá trình xây dựng đất nước, ông cha ta đã ý thức được rằng, việc dùng người là quốc sách, là mấu chốt để đi đến thành công Điều này mặc dù không phải là nguyên nhân duy nhất nhưng có tác dụng trực tiếp đến sự tồn vong của quốc gia, sự trường tồn và phát triển của dân tộc Việc dùng người trong xã hội ngày nay lại càng có ý nghĩa quan trọng, nhất là trong công tác quản lý, sử dụng CCVC

Việc sắp xếp, bố trí, sử dụng VC phải phù hợp với trình độ, năng lực, khả

2

năng, trí tuệ của họ, có như vậy công việc mới đạt được hiệu quả, đi đến thắng lợi Muốn bố trí đúng vị trí việc làm, sắp xếp hợp lý đội ngũ VC thì cần phải thực hiện việc ĐGVC một cách thực chất và hiệu quả Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng từng căn dặn muốn nắm và biết rõ cán bộ “phải thường xuyên xem xét cán bộ”, nếu không thường xuyên xem xét cán bộ như Chủ tịch Hồ Chí Minh nói “là một khuyết điểm to” Người chỉ ra tác dụng của việc thường xuyên xem xét cán bộ là “mỗi lần xem xét nhân tài là tìm thấy những nhân tài mới, một mặt khác những người hủ hoá cũng lòi ra” [20, tr.279]

Nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa to lớn của công tác ĐG CBCCVC, Đảng ta ngày càng chú trọng nâng cao hiệu quả của công tác này Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19/5/2018 của Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ xác định: “ĐG cán bộ vẫn là khâu yếu, chưa phản ánh đúng thực chất, chưa gắn với kết quả, sản phẩm cụ thể, không ít trường hợp còn cảm tính, nể nang, dễ dãi hoặc định kiến” [2] Nghị quyết hội nghị lần thứ 4 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội

bộ cũng đề ra mục tiêu: “Hoàn thiện quy chế ĐG cán bộ một cách khoa học, phù hợp; quy định lấy phiếu tín nhiệm ở các cấp, các ngành định kỳ hoặc đột xuất …” Điều này thể hiện sự quan tâm đúng mức của Đảng đối với công tác ĐG CBCCVC, để việc ĐG đội ngũ CBCCVC ngày càng hiệu quả và thực chất

Tuy nhiên trên thực tế hiện nay, các quy định của pháp luật về công tác ĐGVC cũng bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém Cụ thể như: việc ĐG còn cảm tính, xuê xoa, chiếu lệ, chưa thực sự đảm bảo tính công khai dân chủ; còn tình trạng những người có trách nhiệm ĐGVC chưa thực sự công tâm và khách quan, có động cơ cá nhân hoặc định kiến nên kết quả ĐG tùy thuộc vào ý chí chủ quan, cảm tính của người có thẩm quyền do đó kết quả ĐGVC không chính xác; còn xảy ra trường hợp

ĐG mang tính hình thức, thực hiện qua loa, không đúng trình tự, thủ tục; còn xảy ra

3

tình trạng nể nang, nâng đỡ, cục bộ, bè cánh hay tư tưởng dĩ hòa vi quý, dễ người dễ

ta trong ĐGVC; tình trạng chạy theo thành tích cũng ảnh hưởng nhiều đến quá trình ĐGVC Những hạn chế, tiêu cực này đã dẫn đến việc ĐGVC chưa thực chất và chưa đạt được hiệu quả như mong muốn, từ đó dẫn đến những hệ lụy nguy hiểm cho đất nước và xã hội Vì vậy, việc tìm hiểu, nghiên cứu nhằm tìm ra những giải pháp, kiến nghị để hoàn thiện pháp luật về ĐGVC cũng như nâng cao hiệu quả công tác ĐGVC trên thực tế, khắc phục những hạn chế, tồn tại, đáp ứng yêu cầu thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng là cần thiết

Qua thời gian tìm hiểu thực tiễn công tác ĐGVC ngành giáo dục tại tỉnh Gia Lai, tác giả nhận thấy còn nhiều điểm bất cập, hạn chế, vướng mắc trong việc thực hiện pháp luật về ĐGVC trên địa bàn cần phải nghiên cứu để tìm ra giải pháp khắc

phục Vì những lý do trên, tác giả đã chọn đề tài “Thực hiện pháp luật về đánh giá viên chức ngành giáo dục từ thực tiễn tỉnh Gia Lai” để làm đề tài luận văn

thạc sỹ của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Pháp luật về CC, VC là một lĩnh vực rất rộng, trong đó pháp luật về ĐGVC được xem là một mảng đặc biệt quan trọng trong quá trình quản lý và sử dụng đội ngũ VC Cho đến nay, các công trình nghiên cứu về pháp luật CC, VC chủ yếu ở các khía cạnh như tuyển dụng; đào tạo, bồi dưỡng; thi đua, khen thưởng, kỷ luật … chưa có nhiều công trình nghiên cứu về ĐGVC nói chung và ĐGVC ngành giáo dục nói riêng mang tính tổng quan cả về mặt lý luận và thực tiễn Có thể kể đến một vài công trình nghiên cứu liên quan đến ĐGCCVC sau đây:

- Bài viết: “Đôi điều về đánh giá công chức, viên chức” Tạp chí Xây dựng

Đảng số 6 năm 2014 của tác giả Trần Thanh Bình, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức - Cán bộ, Ban tổ chức Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Bài viết chỉ ra thực tiễn triển khai việc ĐGCCVC và đề xuất một số phương hướng, giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động ĐGCCVC [4]

- Bài viết: “Điều kiện để thực hiện đánh giá công chức theo kết quả thực thi

nhiệm vụ” Tạp chí Lý luận Chính trị số 1 năm 2015 của ThS Đào Thị Thanh Thủy,

4

Học viện Hành chính quốc gia Bài viết chỉ ra ý nghĩa của ĐGCC theo kết quả thực

thi nhiệm vụ, các quy định về ĐGCC theo kết quả thực thi nhiệm vụ ở nước ta hiện

nay và nêu lên các điều kiện để áp dụng ĐGCC theo kết quả thực thi nhiệm vụ [26]

- Bài viết: “Đổi mới công tác đánh giá công chức ở Việt Nam” Tạp chí Tổ

chức Nhà nước số ra ngày 05/4/2017 của ThS Trịnh Xuân Thắng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khu vực IV Bài viết nêu ra một số bất cập trong công tác ĐGCC hiện nay và định hướng đổi mới công tác ĐGCC ở Việt Nam [25]

- Trần Văn Long (2018) Quản lý nhà nước về viên chức giáo dục từ thực tiễn

quận Lê Chân, tp Hải phòng, Luận văn thạc sĩ Luật Hiến pháp và luật Hành chính,

Học viện KHXH, Hà Nội Đây là công trình nghiên cứu khoa học nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước về VC giáo dục nói chung, của quận

Lê Chân, thành phố Hải Phòng nói riêng, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về VC giáo dục trong giai đoạn hiện nay [19]

- Hoàng Thị Giang (2018) Pháp luật về đánh giá công chức hành chính ở

Việt Nam hiện nay, Luận án tiến sĩ Luật Hiến pháp và luật Hành chính, Học viện

KHXH, Hà Nội Đây là công trình nghiên cứu khoa học khảo sát các nghiên cứu trong nước và nước ngoài liên quan đến pháp luật ĐG CC hành chính; làm rõ cơ sở

lý luận của pháp luật; phân tích thực tiễn pháp luật về ĐG CC hành chính ở Việt Nam; xác định yêu cầu đòi hỏi, đề xuất quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật

về ĐG CC hành chính ở Việt Nam hiện nay [18]

Như vậy, có thể thấy rằng các công trình nghiên cứu về pháp luật VC chưa nhiều, chủ yếu dừng lại ở các bài viết bình luận, đề xuất ý kiến, kiến nghị về quản lý nhà nước Hoặc các công trình, bài viết nghiên cứu về ĐG CC Riêng các công trình nghiên cứu một cách tổng quan về cả mặt lý luận và thực tiễn của hoạt động ĐGVC ngành giáo dục còn rất hạn chế Ngoài ra, theo tìm hiểu của tác giả thì cho đến hiện tại vẫn chưa có công trình nghiên cứu cụ thể nào về ĐGVC ngành giáo dục nói chung và ngành giáo dục tỉnh Gia Lai nói riêng Tác giả luận văn sẽ tiếp thu có chọn lọc kết quả các công trình nghiên cứu khoa học nêu trên và tập trung đi sâu nghiên cứu các nội dung thuộc đề tài luận văn của mình

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài tập trung vào các nhiệm vụ cơ bản sau đây:

- Phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận và quy định của pháp luật về ĐGVC;

- Phân tích, ĐG thực tiễn thực hiện pháp luật về ĐGVC giáo dục tại tỉnh Gia Lai, làm rõ những ưu điểm, hạn chế, vướng mắc và nguyên nhân của những hạn chế vướng mắc trong công tác ĐGVC ngành giáo dục tại tỉnh Gia Lai;

- Đề xuất các giải pháp đề hoàn thiện pháp luật về ĐGVC và các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động ĐGVC ngành giáo dục tỉnh Gia Lai

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài bao gồm:

- Các vấn đề lý luận về VC, VC ngành giáo dục và ĐGVC;

- Quy định của pháp luật Việt Nam về ĐGVC ngành giáo dục;

- Thực tiễn thực hiện pháp luật về ĐGVC ngành giáo dục tỉnh Gia Lai

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu các quy định của pháp luật

về ĐGVC, đồng thời nghiên cứu về thực tiễn thực hiện pháp luật về ĐGVC giáo dục tại tỉnh Gia Lai; từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về ĐGVC giáo dục và các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác ĐGVC ngành giáo dục tỉnh Gia Lai;

- Phạm vi thời gian: Đề tài nghiên cứu trong giai đoạn từ năm học 2014-2015 đến năm học 2018-2019;

Thứ hai, dựa trên quan điểm lịch sử cụ thể tác giả phân tích thực trạng công tác ĐGVC giáo dục qua nhiều năm tại tỉnh Gia Lai (từ năm học 2014-2015 đến năm học 2018-2019) với sự thay đổi số lượng, tỷ lệ VC qua từng năm, nhằm lý giải sự phù hợp về quy định của pháp luật đối với việc thực hiện ĐGVC trên thực tế Từ đó, đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả ĐGVC giáo dục

Do đó, các quan điểm về tính toàn diện, quan điểm phát triển và quan điểm lịch sử cụ thể nói trên là cơ sở căn bản giúp tác giả định hướng nhận thức tư duy lý luận, kiểm chứng thực tiễn, nhận diện khuynh hướng đổi mới và đề xuất thực hiện cải cách trong ĐGVC

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Khi nghiên cứu đề tài này, tác giả sử dụng một số phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau đây:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu các tài liệu liên quan đến công tác ĐGVC Phương pháp này được sử dụng chủ yếu ở Chương 1: Một số vấn

đề lý luận và quy định của pháp luật về đánh giá viên chức Phương pháp này được

sử dụng trong việc khảo cứu các công trình nghiên cứu liên quan tới đề tài, phân tích những nội dung chính, các phương pháp được sử dụng và các kết luận đã đạt được cũng như vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu Qua việc sử dụng phương pháp này, tác giả đã kế thừa được một số nội dung cơ bản về lý luận ĐGCCVC hiện nay và sử

7

dụng cho việc phân tích nội dung của các chương khác của luận văn Để thực hiện phương pháp này, tác giả đã tiến hành thu thập nhiều tài liệu liên quan và các tài liệu được khai thác trên mạng internet

- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phương pháp này sử dụng phổ biến chủ

yếu ở Chương 2 và 3 của luận văn Phương pháp phân tích được sử dụng để đánh

giá sâu sắc hơn từng khía cạnh khác nhau của pháp luật về ĐGVC, trong khi đó phương pháp tổng hợp được sử dụng để khái quát hóa các kết quả từ việc phân tích

để đưa ra những nhận định và đánh giá chung về pháp luật ĐGVC Tác giả sử dụng phương pháp này nhằm phân tích, tổng hợp các vấn đề lý luận về ĐGVC như: khái niệm, đặc điểm, mục đích, vai trò … cũng như phân tích các quy định của pháp luật

về ĐGVC nói chung từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả ĐGVC ngành giáo dục nói riêng

- Phương pháp thống kê: Phương pháp này được sử dụng chủ yếu ở Chương

1 và 2 của luận văn Những thông tin thu thập được từ các tài liệu, các báo cáo

thống kê về pháp luật ĐGVC được xử lý, sắp xếp và mô phỏng dưới dạng bảng biểu

để minh chứng cho các bằng chứng định lượng về các phân tích hay nhận định về ĐGVC Phương pháp này được sử dụng để thống kê tình hình ĐGVC ngành giáo dục tại tỉnh Gia Lai trong giai đoạn từ năm học 2014-2015 đến năm học 2018-2019

- Phương pháp so sánh: Phương pháp này được sử dụng chủ yếu ở Chương 1

và 2 của luận văn Phương pháp này được sử dụng để so sánh các quy định của luật này với luật khác, so sánh pháp luật về ĐGCC với pháp luật về ĐGVC, từ đó rút ra những kết luận, đề xuất những bài học kinh nghiệm cho việc hoàn thiện pháp luật

về ĐGVC

6 Ý nghĩa lí luận và thực tiễn của đề tài

Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần bổ sung các nội dung quan trọng vào sự phát triển của lý luận về thể chế pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức lý luận về vai trò, giá trị của pháp luật về ĐGVC

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho các cơ quản quản lý nhà nước về giáo dục trong việc đề xuất sửa đổi các quy

8

định của pháp luật về ĐGVC giáo dục và là nguồn tài liệu tham khảo cho sinh viên, giảng viên trong việc nghiên cứu, học tập các nội dung liên quan đến Luật Viên chức

9

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT ĐÁNH GIÁ

VIÊN CHỨC NGÀNH GIÁO DỤC

1.1 Một số vấn đề lý luận về viên chức ngành giáo dục

1.1.1 Khái niệm viên chức và viên chức ngành giáo dục

Trước đây, Nghị định số 116/2003/NĐ-CP ngày 10/01/2003 của Chính phủ định nghĩa: “VC là công dân Việt Nam, trong biên chế, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào một ngạch VC hoặc giao giữ một nhiệm vụ thường xuyên trong đơn vị sự nghiệp của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hưởng lương từ ngân sách nhà nước và các nguồn thu sự nghiệp theo quy định của pháp luật” [10]

Hiện nay, theo quy định tại Điều 2, Luật Viên chức năm 2010, khái niệm VC được hiểu như sau: “VC là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương

từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật” [22]

Như vậy, pháp luật hiện hành đã có những quy định cụ thể về thuật ngữ

“VC”, từ đó có thể dễ dàng xác định những đối tượng là VC để làm cơ sở cho việc nghiên cứu pháp luật về VC Có thể nhận thấy, VC có một số dấu hiệu nhận biết như: là công dân Việt Nam; được tuyển dụng bởi Nhà nước; làm các công việc mang tính chất thường xuyên trong các đơn vị sự nghiệp công lập; được ký hợp đồng làm việc; được trả lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập; được điều chỉnh bởi một luật riêng

Có thể hiểu, VC nói chung là những người làm những công việc thuần túy về chuyên môn, nghiệp vụ như giảng dạy, nghiên cứu khoa học, khám chữa bệnh, công tác văn hóa xã hội tại các đơn vị sự nghiệp công lập, không trực tiếp tham gia vào công tác quản lý nhà nước, không nhân danh quyền lực chính trị; hoạt động nghề nghiệp của VC nhằm cung cấp các dịch vụ công thiết yếu, cung cấp cho người dân các sản phẩm phi vật chất, dựa trên kỹ năng chuyên môn, mang tính nghiệp vụ cao

VC giáo dục bao gồm các VC làm công tác quản lý, VC giáo viên và VC làm

10

công việc hỗ trợ, phục vụ trong các đơn vị sự nghiệp công lập VC quản lý là người được bổ nhiệm giữ chức vụ quản lý có thời hạn, chịu trách nhiệm điều hành, tổ chức thực hiện một hoặc một số công việc trong đơn vị sự nghiệp công lập và được hưởng phụ cấp chức vụ quản lý VC giáo viên là những người chỉ thực hiện công việc mang tính chuyên môn nghiệp vụ (giảng dạy) trong các cơ sở giáo dục công lập Ngoài ra, VC giáo dục còn có những nhân viên trong cơ sở giáo dục công lập như: thủ quỹ, kế toán, phòng thí nghiệm, thư viện, văn thư… VC giáo dục phần lớn

là giáo viên, nhân tố quyết định đến chất lượng giáo dục, đào tạo

Trên cơ sở quan niệm chung về VC nói trên và các đặc điểm riêng của VC

ngành giáo dục tác giả khái quát khái niệm VC ngành giáo dục như sau:“VC ngành

giáo dục là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại các cơ sở giáo dục công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của cơ sở giáo dục công lập theo quy định của pháp luật”

1.1.2 Phân loại viên chức ngành giáo dục

Việc phân loại VC nhằm xác định những chức năng, quyền hạn cũng như nghĩa vụ, trách nhiệm và quyền lợi của VC Tùy thuộc vào các căn cứ khác nhau mà

VC được phân thành các loại khác nhau Hiện nay, có nhiều cách phân loại VC tuy nhiên có hai cách phân loại VC phổ biến là căn cứ vào vị trí việc làm và căn cứ vào chức danh nghề nghiệp

Căn cứ theo vị trí việc làm, VC được phân loại như sau:

- VC quản lý là người được bổ nhiệm giữ chức vụ quản lý có thời hạn, chịu trách nhiệm điều hành, tổ chức thực hiện một hoặc một số công việc trong đơn vị sự nghiệp công lập và được hưởng phụ cấp chức vụ quản lý;

- VC không giữ chức vụ quản lý bao gồm những người chỉ thực hiện nhiệm

vụ mang tính chất chuyên môn nghiệp vụ theo chức danh nghề nghiệp trong đơn vị

11

- VC giữ chức danh nghề nghiệp hạng II;

- VC giữ chức danh nghề nghiệp hạng III;

- VC giữ chức danh nghề nghiệp hạng IV

Phân loại VC có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng và quản lý đội ngũ VC

có hiệu quả: là cơ sở để đề ra những tiêu chuẩn khách quan trong việc tuyển chọn người vào làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập, đáp ứng yêu cầu của công việc; giúp cho việc xác định tiền lương, các chế độ, chính sách một cách hợp lý, chính xác; giúp cho việc xây dựng, quy hoạch đào tạo và bồi dưỡng VC đúng đối tượng theo yêu cầu, nội dung công việc

Đối với ngành giáo dục việc phân loại VC được thực hiện theo quy định tại Thông tư số 16/2017/TT-BGDĐT ngày 12/7/2017 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn danh mục khung vị trí việc làm và định mức số lượng người làm việc trong các cơ sở giáo dục phổ thông công lập, VC được phân thành 3 nhóm sau: Nhóm công việc lãnh đạo, quản lý, điều hành; Nhóm công việc hoạt động nghề nghiệp; Nhóm công việc hỗ trợ, phục vụ

1.1.3 Tiêu chuẩn đối với viên chức ngành giáo dục

Kết quả hoạt động của đơn vị phụ thuộc chủ yếu vào chất lượng đội ngũ VC Chất lượng đội ngũ VC được hình thành dựa trên cơ sở tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp VC và chịu ảnh hưởng của các nội dung quy định trong tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp VC Đó là cơ sở để tiến hành tổ chức, xem xét, ĐG, lựa chọn, bố trí sắp xếp và sử dụng VC; đó cũng là cơ sở để bản thân mỗi VC phấn đấu, tự rèn luyện, hoàn thiện mình

Tiêu chuẩn VC bao gồm tiêu chuẩn chung và tiêu chuẩn cụ thể Tiêu chuẩn chung là điều kiện cần, mang tính chất “cứng” mà bất cứ công dân nào muốn tham gia nhiệm vụ đều phải hội đủ Tiêu chuẩn cụ thể là điều kiện đủ, gắn với từng vị trí việc làm cụ thể Nó thể hiện tính chất, đặc điểm riêng của ngành, lĩnh vực và mang tính chuyên môn, nghiệp vụ cụ thể

Hiện nay, theo nội dung của các thông tư liên tịch giữa Bộ Nội vụ - Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định mã số và tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp VC giảng dạy

12

trong các cơ sở giáo dục thì VC phải đảm bảo các tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng; tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ Đối với nhóm VC làm công việc hỗ trợ phục vụ các tiêu chuẩn được quy định theo từng vị trí việc làm do các Bộ quản lý chuyên ngành quy định

Ngoài tiêu chuẩn chung, tùy thuộc vào từng hạng VC khác nhau sẽ phải đáp ứng các tiêu chuẩn cụ thể khác nhau, bao gồm tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng

Trong bối cảnh đất nước đang thực hiện công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa cùng với quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng thì yêu cầu về tiêu chuẩn năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ VC là một vấn đề có ý nghĩa quan trọng Để có thể thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao giúp đất nước phát triển thì VC giáo dục nói chung trong thời đại ngày nay phải đáp ứng các yêu cầu sau: có trình độ đào tạo, bồi dưỡng; có năng lực chuyên môn, nghiệp vụ tốt; nắm vững tình hình và xu thế phát triển ngành, lĩnh vực công tác trong nước và thế giới; các quy định của pháp luật có liên quan đến VC giáo dục

Trong hoạt động thực tiễn, các cơ quan quản lý VC đều căn cứ vào tiêu chuẩn VC để thực hiện việc tuyển dụng, sử dụng, bổ nhiệm, ĐG, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và quản lý VC Ở một mức độ nhất định có thể coi tiêu chuẩn VC là nền móng để xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ VC, đồng thời nó cũng là một yếu

tố quan trọng trong hoạt động ĐGVC

1.2 Một số vấn đề lý luận về đánh giá viên chức giáo dục

1.2.1 Khái niệm đánh giá viên chức giáo dục

ĐGVC được coi là một trong những khâu quan trọng, căn bản trong quá trình quản lý và sử dụng VC, được tiến hành thường xuyên hàng năm hoặc trước khi xem xét đề bạt, thay đổi vị trí công tác đối với VC Việc ĐGVC có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, quyết định đến hiệu quả sử dụng VC, vì vậy việc nghiên cứu các vấn đề lý luận về ĐGVC là điều hết sức cần thiết để làm cơ sở cho việc áp dụng các quy định của pháp luật về ĐGVC, mà trước hết là phải làm rõ khái niệm ĐGVC

Hiện nay, chưa có một văn bản quy phạm pháp luật nào đưa ra khái niệm về

13

ĐGVC Do đó, để có thể hiểu được khái niệm ĐGVC cần phải cắt nghĩa, phân tích, làm rõ nghĩa của các từ ngữ có trong thuật ngữ “ĐGVC”

Thuật ngữ “ĐGVC” được cấu thành từ hai thành tố là “ĐG” và “VC” Trong

đó, thành tố “VC” đã được làm rõ nên chỉ cần làm rõ thành tố “ĐG” để có thể hiểu được nghĩa thuật ngữ “ĐGVC”

Theo Từ điển tiếng Việt thì: “ĐG có nghĩa là nhận xét, bình phẩm về giá trị” [31, tr.42] Để hiểu rõ khái niệm ĐG cần tìm hiểu các khái niệm có liên quan như nhận định, giá trị, nhận xét, xem xét Trong Từ điển Tiếng Việt, nhận định nghĩa là:

“đưa ra ý kiến có tính chất ĐG, kết luận, dự đoán về một đối tượng, một tình hình nào đó”; giá trị là: “cái làm cho một vật có lợi ích, có ý nghĩa, là đáng quý về một mặt nào đó”; còn nhận xét là: “đưa ra ý kiến có xem xét và ĐG về một đối tượng nào đó”; xem xét nghĩa là: “tìm hiểu, quan sát kĩ để ĐG, rút ra những nhận xét, kết luận cần thiết” Theo cách tiếp cận này, ĐG được hiểu là việc tìm hiểu, quan sát để đưa ra ý kiến, kết luận, dự đoán về tác dụng, lợi ích, hiệu quả của một đối tượng hay một tình hình nào đó

Còn theo TS Trần Xuân Cầu thì “ĐG là quá trình so sánh, đối chiếu thực tế với những tiêu chuẩn đã định sẵn để rút ra mức độ phù hợp của các bộ phận, các mối liên kết bên trong sự vật với những chuẩn mực, quy định của nó” [15, tr.7]

Qua những phân tích trên, có thể hiểu: ĐGVC giáo dục là hoạt động được

tiến hành thường xuyên nhằm xác định, kiểm tra, nhận xét việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, năng lực, trình độ của VC dựa trên những nội dung theo quy định của pháp luật thông qua việc so sánh, đối chiếu giữa kết quả thực hiện nhiệm vụ của VC với một bộ tiêu chí xác định

ĐGVC bao gồm ĐG con người (chính bản thân VC) và ĐG việc thực hiện nhiệm vụ của họ Nếu ĐG con người bao gồm các nội dung như: trình độ, quá trình đào tạo, quá trình công tác, kinh nghiệm, tính cách, lối sống, phẩm chất, tiềm năng phát triển… thì ĐG việc thực hiện nhiệm vụ tập trung vào kết quả công việc mà người VC đảm nhiệm (nhiệm vụ), lấy kết quả thực hiện làm căn cứ chính để ĐG, tập trung vào kết quả đầu ra của quá trình Có nhiều nội dung ĐG khác nhau đối với

14

VC như: ĐG phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, tác phong và lề lối làm việc;

ĐG năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; ĐG kết quả thực hiện nhiệm vụ; ĐG tinh thần trách nhiệm

1.2.2 Đặc điểm của đánh giá viên chức giáo dục

ĐGVC là một nội dung có ý nghĩa quan trọng trong hoạt động của bộ máy nhà nước nói chung và hoạt động của các đơn vị sự nghiệp nói riêng Từ sự phân tích khái niệm ĐGVC có thể rút ra một số đặc điểm của ĐGVC như sau:

Thứ nhất, ĐGVC là một hoạt động chịu sự điều chỉnh bởi các quy định của

pháp luật Hoạt động ĐGVC do pháp luật quy định, toàn bộ các quy định của pháp luật về ĐGVC tạo thành một chế định quan trọng trong pháp luật về VC Khi thực hiện việc ĐGVC, tất cả các chủ thể có liên quan phải tuân theo quy định của pháp luật như các quy định về: nguyên tắc ĐG, căn cứ ĐG, thời điểm ĐG, nội dung, thẩm quyền, tiêu chí ĐG, trình tự thủ tục ĐGVC Đồng thời, các chủ thể thực hiện các quyền và nghĩa vụ đúng theo quy định của pháp luật Đây là đặc điểm mang tính bắt buộc trong hoạt động ĐGVC Điều này nhằm bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước; bảo đảm nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác ĐGVC; tránh xảy ra các tình trạng tiêu cực, ý chí chủ quan, tùy tiện, bảo đảm sự công bằng, khách quan trong hoạt động ĐGVC ở tất

cả các cơ quan, đơn vị

Thứ hai, ĐGVC giáo dục hướng đến hai đối tượng, một là VC và hai là công

việc được giao hoặc nhiệm vụ theo hợp đồng làm việc đã ký kết Trong đó, VC giáo dục mang các đặc điểm như: là công dân Việt Nam; được tuyển dụng bởi Nhà nước; làm các công việc mang tính chất chuyên môn, nghiệp vụ trong các cơ sở giáo dục công lập; được ký hợp đồng làm việc; được trả lương từ quỹ lương của cơ sở giáo dục công lập; được điều chỉnh bởi một luật riêng Còn nhiệm vụ của VC được hiểu là: “việc thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ có yêu cầu về trình độ, năng lực, kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ trong đơn vị sự nghiệp công lập” Hiểu theo một cách đơn giản, nhiệm vụ chính là việc thực hiện chức năng, trách nhiệm của VC Khi ĐG đối tượng này, người ta thường tập trung vào ĐG tiến độ và kết quả thực hiện

15

nhiệm vụ, hiệu quả công việc của VC được giao

Thứ ba, ĐGVC mang tính so sánh, đối chiếu ĐGVC không phải là việc tổng

hợp, đúc kết các thành tích của VC mà thực chất là trên cơ sở kết quả tổng kết các thành tích của VC để so sánh với các tiêu chí xác định để đưa ra những nhận xét, kết luận nhất định Kết quả thông tin thu thập trong quá trình ĐG được so sánh với các tiêu chí cơ bản đã được xây dựng từ trước như: kết quả thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ theo hợp đồng làm việc đã ký kết; việc thực hiện quy định về đạo đức nghề nghiệp; … Các tiêu chí này cũng được xây dựng khác nhau tùy theo từng loại VC gồm: tiêu chí ĐGVC giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý và tiêu chí ĐGVC không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý Dựa trên các tiêu chí này, kết quả công việc của VC sẽ được đem ra so sánh, đối chiếu để xem xét về mức độ hoàn thành nhiệm

vụ của VC ở các mức độ khác nhau như: không hoàn thành nhiệm vụ, hoàn thành nhiệm vụ, Quá trình so sánh, đối chiếu này cần bảo đảm tính khách quan, trung thực thì kết quả của hoạt động ĐGVC mới có thể đạt được sự chính xác, minh bạch

Thứ tư, ĐGVC mang tính thường xuyên, định kỳ ĐGVC không diễn ra một

cách đột xuất, bất ngờ mà được tiến hành thường xuyên và vào các thời điểm nhất định Việc ĐGVC được thực hiện theo từng năm công tác phù hợp với kế hoạch, chương trình hoạt động của đơn vị Thời điểm ĐGVC thường rơi vào tháng cuối năm, đối với VC ngành giáo dục là tháng 6 hoặc trước khi thực hiện việc bình xét thi đua, khen thưởng hàng năm

1.2.3 Mục đích của đánh giá viên chức giáo dục

ĐGVC để làm rõ phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao Kết quả ĐG là căn cứ để bố trí, sử dụng, bổ nhiệm, đào tạo, bồi dưỡng, khen thưởng, kỷ luật và thực hiện chính sách đối với VC

Tất cả các yếu tố như phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, tác phong, lề lối làm việc; năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; tinh thần trách nhiệm phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ; thái độ phục vụ nhân dân đều có những ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả thi hành nhiệm vụ của VC Trong quá trình thực hiện chức năng,

16

nhiệm vụ, VC sẽ bộc lộ những phẩm chất, năng lực, trình độ của bản thân Nếu không tiến hành ĐG, tổng kết, xem xét thì những yếu tố này sẽ không được làm rõ, không được so sánh, đối chiếu với các tiêu chí đã đề ra; từ đó sẽ không nhận định được năng lực, trình độ của VC trong quá trình thi hành nhiệm vụ Chỉ khi thực hiện

ĐG thì mới có thể biết được VC có những điểm mạnh, điểm yếu nào, mặt nào tốt, mặt nào chưa tốt; họ đã thực sự nổ lực, phấn đấu hết mình để hoàn thành chức năng, nhiệm vụ của mình hay chưa

Bên cạnh đó, từ kết quả ĐGVC, các cơ quan, đơn vị sẽ lấy làm căn cứ cho việc bố trí, sử dụng, bổ nhiệm, đào tạo, bồi dưỡng, khen thưởng, kỷ luật và thực hiện chính sách đối với VC Sau khi thực hiện ĐGVC, các cơ quan, đơn vị sẽ tiến hành phân loại ĐGVC theo các mức độ khác nhau như: không hoàn thành nhiệm

vụ, hoàn thành nhiệm vụ, hoàn thành tốt nhiệm vụ, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ

Từ đó, các cơ quan, đơn vị sẽ biết được năng lực, trình độ thực sự của VC trong quá trình thi hành nhiệm vụ để có thể xây dựng tốt kế hoạch bố trí, sử dụng VC sao cho phù hợp với khả năng của từng người, nhằm phát huy những mặt tốt, hạn chế những điểm yếu của VC, phù hợp với vị trí công tác và nhiệm vụ được giao Đồng thời, qua ĐG, các cơ quan, đơn vị sẽ có các kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng VC về các mặt như phẩm chất chính trị, đạo đức, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ để phát triển đội ngũ VC đáp ứng yêu cầu công việc Ngoài ra, qua công tác ĐGVC sẽ phát hiện những nhân tố tài năng, bản lĩnh, sáng tạo, nhiệt huyết để biểu dương, khen thưởng kịp thời; cũng như phát hiện ra những VC yếu kém, chây lười để có các biện pháp

xử lý kỷ luật phù hợp hoặc bố trí công tác khác hay giải quyết thôi việc

Đồng thời, hoạt động đánh giá VC sẽ cung cấp thông tin phản hồi để VC biết

rõ về năng lực và việc thực hiện công việc của bản thân hiện tại đang ở mức độ nào, giúp họ phấn đấu tự hoàn thiện bản thân và hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao

Như vậy, bên cạnh việc làm rõ phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực, trình

độ chuyên môn, nghiệp vụ, kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao thì ĐGVC còn nhằm mục đích để bố trí, sử dụng, bổ nhiệm, đào tạo, bồi dưỡng, khen thưởng, kỷ luật và thực hiện chính sách đối với VC một cách hợp lý Từ đó, nhằm nâng cao chất

17

lượng đội ngũ VC cũng như hiệu quả hoạt động nghề nghiệp

1.2.4 Vai trò của đánh giá viên chức giáo dục

Quản lý nguồn nhân lực nói chung và quản lý VC nói riêng là một hoạt động quản lý bao gồm nhiều nội dung: bố trí, sử dụng, phân công, điều động, khen thưởng, kỷ luật … Mỗi nội dung có một vị trí nhất định và có mối quan hệ mật thiết với nhau, trong đó ĐG là khâu tiền đề, có vai trò quan trọng và là cơ sở của các khâu khác Nếu không có ĐG sẽ không có cơ sở để thực hiện những khâu khác trong quá trình quản lý và sử dụng VC ĐGVC có vai trò quan trọng không chỉ đối với cá nhân VC mà cả với cơ quan quản lý, sử dụng VC Vai trò đó được thể hiện qua các khía cạnh sau đây:

Thứ nhất, đối với cá nhân VC: ĐG giúp VC nhận thức và gắn bó nhiều hơn

với nhiệm vụ; định hướng và kích thích VC nổ lực hết sức để đạt thành tích cao hơn; tự điều chỉnh, sửa chữa những sai lầm, yếu kém Kết quả ĐG sẽ giúp VC nhìn nhận được nhiệm vụ nào không hoàn thành, nhiệm vụ nào đã hoàn thành, mức độ hoàn thành như thế nào; công việc nào thực hiện đúng tiến độ, công việc nào không đúng tiến độ … Từ đó, xác định được mức độ thiếu hụt về kiến thức, kỹ năng của cá nhân VC so với tiêu chuẩn đặt ra, tạo ra ý thức tự phấn đấu, tự đào tạo bồi dưỡng nhằm đáp ứng được các tiêu chuẩn, cải thiện được kết quả hoạt động, phát triển nhu cầu tự đào tạo trong đội ngũ VC khiến tinh thần nỗ lực phấn đấu không ngừng được phát huy Điều này sẽ tạo động lực thúc đẩy bản thân mỗi VC phải luôn phấn đấu, trau dồi, hoàn thiện bản thân về mọi mặt để có thể hoàn thành tốt chức năng, nhiệm

vụ được giao Qua những điều đó sẽ tạo nên văn hóa “tự phê bình” trong đội ngũ

VC, văn hóa tự học hỏi lẫn nhau và tinh thần, trách nhiệm giúp đỡ, phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ

Thứ hai, đối với cơ quan quản lý VC: kết quả ĐGVC là căn cứ quan trọng để

bố trí, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, nâng ngạch hoặc thăng hạng chức danh nghề nghiệp, quy hoạch, bổ nhiệm, miễn nhiệm, điều động, luân chuyển, khen thưởng, kỷ luật và thực hiện các chính sách khác đối với VC ĐGVC giúp cơ quan tăng cường kiểm soát đối với kết quả thực hiện công việc trên cơ sở so sánh, đối chiếu với hệ

18

thống các tiêu chí xác định; tăng khả năng dự báo về các nguy cơ trong thực thi; khuyến khích người quản lý đưa ra các ý kiến phản hồi một cách đầy đủ cần thiết hoặc thích đáng đối với VC, giúp cho họ có thể điều chỉnh kịp thời theo hướng tích cực; đảm bảo tính công bằng khách quan trong khen thưởng, trả lương, bổ nhiệm, luân chuyển hoặc giải quyết thôi việc do hạn chế sự chi phối của quan điểm cá nhân trên cơ sở các tiêu chí đo lường cụ thể; xác định được nhu cầu đào tạo, tiềm năng phát triển của VC để xây dựng kế hoạch quy hoạch đội ngũ VC kế cận; gắn kết và huy động được các thế mạnh của tổ chức với nguồn nhân lực để đạt được mục tiêu; theo dõi, ĐG được tiến độ thực hiện so với các mục tiêu đề ra; phát hiện được các khiếm khuyết và có các biện pháp cải tiến điều chỉnh kịp thời trong thực thi chính sách; cho phép thực hiện được các hoạt động để nâng cao chất lượng thực thi công việc của VC; là công cụ phản hồi về quá trình thực thi nhiệm vụ của VC giúp tổ chức điều chỉnh quá trình thực thi nhiệm vụ nhằm đạt mục tiêu đề ra; là cơ sở để phân loại VC và áp dụng chế độ tiền lương và chính sách khuyến khích; kết nối chặt chẽ giữa kết quả thực thi của cá nhân và mục tiêu chung của tổ chức; xây dựng hệ thống thông tin thông suốt và cải thiện quá trình giao tiếp trong tổ chức; tăng cường

sự đoàn kết trong nội bộ cơ quan, từ đó thúc đẩy quá trình làm nhanh chóng và hiệu

quả hơn, nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan, đơn vị [27]

1.2.5 Yêu cầu đối với đánh giá viên chức giáo dục

ĐGVC giáo dục là một trong những biện pháp để quản lý và xây dựng một đội ngũ VC chính quy, chuyên nghiệp Hoạt động này mang tính chuyên môn, đặc thù vì vậy phải đảm bảo một số yêu cầu nhất định sau đây:

- Bảo đảm đúng thẩm quyền: CC do cấp có thẩm quyền bổ nhiệm ĐG; VC

do người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị ĐG Cấp nào, người nào thực hiện việc

ĐG thì đồng thời thực hiện việc phân loại và phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình

- Việc ĐG phải căn cứ vào chức trách, nhiệm vụ được giao và kết quả thực hiện nhiệm vụ Việc ĐG cần làm rõ ưu điểm, khuyết điểm, tồn tại, hạn chế về phẩm chất, năng lực, trình độ của CBCCVC

Trường hợp CC, VC không hoàn thành nhiệm vụ do yếu tố khách quan, bất khả kháng thì được xem xét trong quá trình ĐG, phân loại

Đồng thời việc ĐGVC phải bảo đảm các nguyên tắc sau:

Thứ nhất, ĐGVC phải bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Đảng và thực

hiện theo nguyên tắc tập trung dân chủ Những vấn đề về đường lối, phương hướng

và chính sách lớn đối với CBCC nói chung và đối với VC nói riêng đều do Đảng quyết định Đảng thống nhất quản lý, ĐG CBCC trên nguyên tắc: Đảng trực tiếp quản lý, ĐG toàn diện cán bộ; phân cấp cho cấp uỷ Đảng và các tổ chức quản lý,

ĐG CBCC theo quy định của Trung ương; Đảng kiểm tra việc chấp hành đường lối, chủ trương, chính sách CBCCVC ở tất cả các cấp, các ngành Nguyên tắc tập trung dân chủ vừa là một nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và hoạt động của Đảng, nhưng đồng thời cũng được áp dụng trong các cơ quan và tổ chức nhà nước theo quy định của Hiến pháp Việc ĐG, nhận xét phải công khai và người được ĐG có quyền tham

dự các cuộc họp, được trình bày ý kiến của mình về những nhận xét đó Như vậy, công tác ĐGVC cần đảm bảo sự lãnh đạo thống nhất của Đảng và tiến hành theo nguyên tắc tập trung dân chủ

Thứ hai, ĐGVC phải bảo đảm tính khách quan, công bằng, toàn diện, lịch sử

Khi ĐGVC phải đứng trên quan điểm nhìn nhận thực chất công việc mà VC đã thực hiện, không dựa vào ý chí chủ quan, cảm tính của người ĐG Yêu cầu này đòi hỏi khi xem xét, ĐGVC không được phiến diện, hời hợt, thiên vị, nể nang, định kiến, trù dập, không được theo quan điểm “tĩnh” bất biến Nếu không đảm bảo tính khách quan, minh bạch thì kết quả ĐGVC sẽ không chính xác, thiếu công bằng ĐGVC cũng cần phân biệt hiện tượng với bản chất, phải nhìn từ nhiều phía, từ nhiều sự việc cụ thể, không thể dừng lại ở những hiện tượng riêng rẽ, nhất thời Mọi sự vật,

20

hiện tượng luôn vận động, biến đổi không ngừng, con người cũng có sự thay đổi về nhiều mặt, cho nên nhận xét một con người không thể cố định bất biến mà phải trong quá trình vận động, biến đổi Đó là một quá trình nhìn nhận khách quan, không thể lấy một kết quả, một hoạt động của một giai đoạn, một thời kỳ nhất định làm căn cứ ĐG cho cả một giai đoạn dài, do vậy ĐGVC phải bảo đảm tính toàn diện

và lịch sử

Thứ ba, việc ĐG phải căn cứ vào chức trách, nhiệm vụ được giao và kết

quả thực hiện nhiệm vụ Mỗi VC khác nhau sẽ cõ những chức trách, nhiệm vụ khác nhau nên việc ĐG không thể đồng nhất với nhau mà phải căn cứ vào chức trách, nhiệm vụ được giao của mỗi VC để có thể đạt được kết quả ĐG chính xác nhất Chẳng hạn với VC không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý thì về cơ bản chỉ cần thực hiện công việc, nhiệm vụ được giao bảo đảm yêu cầu về tiến độ và hiệu quả VC giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý ngoài việc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn còn phải thực hiện nhiệm vụ chỉ đạo, quản lý và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ của đơn vị theo đúng chức trách, thẩm quyền được giao VC giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý còn được ĐG thêm về năng lực lãnh đạo, quản lý, năng lực tập hợp, đoàn kết VC Bên cạnh đó, ĐGVC phải dựa vào kết quả thực thi nhiệm vụ Điều này nhằm nhìn nhận

sự đóng góp của từng thành viên trong kết quả của tập thể, nhằm xét đến hiệu quả giải quyết công việc của từng cá nhân Kết quả thực thi nhiệm vụ là yếu tố cơ bản phản ánh năng lực, trình độ chuyên môn của VC trong công việc ĐG dựa trên kết quả thực thi nhiệm vụ sẽ đảm bảo thực chất, tránh việc ĐG hình thức, cào bằng

Thứ tư, việc ĐG phải dựa trên một hệ thống tiêu chí xác định, cụ thể ĐG

không dựa trên một hệ thống tiêu chí xác định sẽ rất dễ dẫn đến cảm tính, thiếu khoa học, thiếu chính xác Một hệ thống tiêu chí xác định là cơ sở quan trọng để đưa đến một kết quả ĐG đảm bảo hiệu quả, công bằng, minh bạch Hệ thống tiêu chí này càng cụ thể, khoa học bao nhiêu thì kết quả ĐG càng chính xác bấy nhiêu Tiêu chí ĐG là những dấu hiệu, tiêu chuẩn nhất định làm cơ sở cho việc ĐG Mỗi tiêu chí được xem là một căn cứ để xác định năng lực, trình độ của VC ở một phương diện nhất định Để ĐG đúng, đầy đủ, hiệu quả cần phải có đủ các tiêu chí

21

cần thiết liên quan đến xác định năng lực, phẩm chất của VC Các tiêu chí đó có thể bao gồm các nhóm như: phẩm chất chính trị, đạo đức; năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; tinh thần, trách nhiệm, thái độ trong công việc Các tiêu chí ĐG phải được xây dựng thành một hệ thống thống nhất, hoàn chỉnh, dễ hiểu, chi tiết, vừa mang tính định lượng vừa mang tính định tính

Thứ năm, ĐGVC phải gắn liền với các khâu khác trong quá trình sử dụng và

quản lý VC ĐGVC phải gắn liền với công tác bố trí, sử dụng, bổ nhiệm, đào tạo, bồi dưỡng, khen thưởng, kỷ luật và thực hiện chính sách đối với VC Kết quả ĐGVC là căn cứ để thực hiện các khâu khác trong quá trình sử dụng và quản lý VC Nếu ĐGVC không gắn liền với việc bố trí, sử dụng VC thì việc ĐG sẽ trở nên hình thức, không mang lại hiệu quả Các khâu này không thể tách rời mà có mối quan hệ biện chứng lẫn nhau, phải bảo đảm tính liên thông, đồng bộ, chặt chẽ Thực hiện nhuần nhuyễn, khoa học các khâu trong quá trình sử dụng và quản lý VC là tiền đề

để tạo ra nguồn VC chất lượng, chủ động, sáng tạo, có tầm chiến lược; bảo đảm sự chuyển tiếp vững vàng giữa các thế hệ, đáp ứng sự biến đổi, phát triển của yêu cầu nhiệm vụ trong từng thời kỳ cách mạng Do đó, gắn việc ĐGVC với việc bố trí, sử dụng, bổ nhiệm, đào tạo, bồi dưỡng, khen thưởng, kỷ luật và thực hiện chính sách đối với VC là một trong những yêu cầu quan trọng của công tác ĐGVC

1.3 Pháp luật hiện hành về đánh giá viên chức giáo dục

Ngày 15/11/2010, Quốc hội khóa XII, kỳ họp thứ tám đã thông qua Luật số 58/2010/QH12 Luật Viên chức Luật Viên chức năm 2010 có hiệu lực từ ngày 01/01/2012, dành Mục 6 Chương IV với 6 điều từ Điều 39 đến Điều 44 quy định cụ thể về ĐGVC, bao gồm các quy định về: mục đích của ĐGVC (Điều 39); căn cứ ĐGVC (Điều 40); nội dung ĐGVC (Điều 41); phân loại ĐGVC (Điều 42); trách nhiệm ĐGVC (Điều 43); thông báo kết quả ĐG, phân loại VC (Điều 44) Đây là cơ

sở pháp lý quan trọng cho công tác ĐGVC

Sau đó, ngày 12/4/2012, Chính phủ ban hành Nghị định số 29/2012/NĐ-CP

về tuyển dụng, sử dụng và quản lý VC Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/6/2012 với 5 chương, trong đó có một điều quy định liên quan ĐGVC là Điều 37

22

về trình tự, thủ tục ĐGVC hàng năm

Tiếp đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 56/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 quy định về ĐG và phân loại CBCCVC Nghị định này đã bãi bỏ Điều 37 Nghị định

số 29/2010/NĐ-CP ngày 12/4/2010 của Chính phủ về tuyển dụng, sử dụng và quản

lý VC Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/8/2015, gồm 5 chương kèm theo phụ lục mẫu phiếu ĐG và phân loại CBCCVC trong đó dành chương IV để quy định chi tiết về ĐG và phân loại VC Nghị định đã cụ thể hóa các quy định của Luật Viên chức năm 2010 về ĐGVC, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc thực hiện ĐGVC

Đến ngày 27/7/2017, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị định số

88/2017/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 56/2015/NĐ-88/2017/NĐ-CP ngày 09/6/2015 của Chính phủ về ĐG và phân loại CBCCVC Nghị định này gồm 3 Điều và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/9/2017 Nghị định số 88/2017/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung Khoản 2 Điều 5; Điểm d Khoản 1 Điều 24; Điểm b Khoản 1 Điều 26; Điều 29 của Nghị định số 56/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 của Chính phủ về ĐG và phân loại CBCCVC

Như vậy, hiện nay việc ĐGVC chủ yếu được thực hiện theo quy định của Luật Viên chức năm 2010 và Nghị định số 56/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 của Chính phủ về ĐG và phân loại CBCC, VC được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 88/2017/NĐ-CP ngày 27/7/2017 của Chính phủ Có thể khái quát các quy định của pháp luật về ĐGVC theo các mục sau đây:

1.3.1 Nội dung đánh giá viên chức giáo dục

Để có thể ĐG chính xác đội ngũ VC thì việc ĐG phải dựa trên những nội dung nhất định Nội dung ĐGVC thực hiện theo quy định tại Khoản 1 và 2 Điều 41, Luật Viên chức

Việc ĐGVC được xem xét theo các nội dung sau:

- Kết quả thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ theo hợp đồng làm việc đã ký kết;

- Việc thực hiện quy định về đạo đức nghề nghiệp;

23

- Tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ nhân dân, tinh thần hợp tác với đồng nghiệp và việc thực hiện quy tắc ứng xử của VC;

- Việc thực hiện các nghĩa vụ khác của VC

Ngoài ra, VC giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý còn được ĐG theo các nội dung sau đây:

- Năng lực lãnh đạo, quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện nhiệm vụ;

- Kết quả hoạt động của đơn vị được giao quản lý, phụ trách

Có thể thấy rằng, nội dung ĐGVC dựa trên bốn yếu tố cơ bản: Kết quả thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ theo hợp đồng làm việc đã ký kết; việc thực hiện quy định về đạo đức nghề nghiệp; tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ nhân dân, tinh thần hợp tác với đồng nghiệp và việc thực hiện quy tắc ứng xử của VC; việc thực hiện các nghĩa vụ khác của VC Những nội dung này phù hợp với những yêu cầu, tiêu chuẩn đối với VC Đây là những yếu tố then chốt tạo nên chất lượng của đội ngũ VC do đó việc ĐGVC không thể thiếu một trong các nội dung này Nếu thiếu bất cứ một nội dung nào trong các nội dung này đều không thể phản ánh chính xác năng lực, trình độ của VC cũng như không thể ĐG đúng đội ngũ VC Mặc dù vậy các nội dung ĐGVC theo quy định của pháp luật hiện hành chưa mang tính khái quát cao, vẫn còn trùng lặp nội hàm giữa các nội dung với nhau do đó thiếu tính khoa học, logic trong các nội dung ĐGVC

Bên cạnh đó, việc bổ sung những nội dung ĐG đối với VC giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý là việc cần thiết VC giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý và VC không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý có những quyền hạn, chức năng và nhiệm vụ không giống nhau Đối với mỗi loại VC khác nhau có những yêu cầu về năng lực, trình độ khác nhau do đó không thể đồng nhất nội dung ĐG các loại VC này mà cần phải đặt ra những nội dung ĐG khác đối với VC giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý Vì vậy, việc bổ sung thêm những nội dung ĐG đối với VC giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý theo Khoản 2, Điều 41, Luật Viên chức năm 2010 là hợp lý

1.3.2 Thẩm quyền và trách nhiệm đánh giá viên chức

Theo quy định tại Khoản 1, 2 và 3 Điều 43, Luật Viên chức thì người đứng

Người có thẩm quyền bổ nhiệm chịu trách nhiệm ĐGVC quản lý trong đơn

vị sự nghiệp công lập

Theo quy định tại Nghị định số 06/2010/NĐ-CP ngày 25/01/2010 của Chính phủ quy định những người là công chức, thì Hiệu trưởng được xác định là công chức, do đó việc ĐG Hiệu trưởng phải được thực hiện theo quy định tại Luật Cán

bộ, Công chức Tuy nhiên, điều này là bất hợp lý, vì hoạt động của đơn vị sự nghiệp mang tính chất dịch vụ công trong các lĩnh vực giáo dục, y tế mang tính chất chuyên môn, nghiệp vụ, còn hoạt động của CB, CC trong các cơ quan quản lý nhà nước là hoạt động mang tính chất công vụ, do đó nguyên tắc, tiêu chí, căn cứ, nội dung ĐG đối với Hiệu trưởng phải được thực hiện như đối với các VC giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý là hợp lý

1.3.3 Căn cứ đánh giá viên chức

Việc ĐGVC được thực hiện dựa trên các căn cứ sau:

- Các cam kết trong hợp đồng làm việc đã ký kết;

- Quy định về đạo đức nghề nghiệp, quy tắc ứng xử của VC

Theo quy định tại mục 2 chương III Luật Viên chức năm 2010 người trúng tuyển VC phải ký kết hợp đồng làm việc với đơn vị sự nghiệp công lập Trong đó hợp đồng làm việc có các nội dung sau: Công việc hoặc nhiệm vụ, vị trí việc làm; Quyền và nghĩa vụ của các bên; Các cam kết khác gắn với tính chất, đặc điểm của ngành, lĩnh vực và điều kiện đặc thù của đơn vị sự nghiệp công lập

Hiện nay, các quy định về đạo đức nghề nghiệp, quy tắc ứng xử đối với ngành giáo dục được quy định trong các văn bản sau: Quyết định số 16/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16/4/2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về đạo đức nhà giáo; Thông tư số 06/2019/TT-BGDĐT ngày 12/4/2019 quy định quy tắc ứng xử trong cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục

25

thường xuyên căn cứ các quy định trên các cơ sở giáo dục cụ thể hóa để triển khai thực hiện tại đơn vị mình cho phù hợp

1.3.4 Tiêu chí đánh giá viên chức giáo dục

Tiêu chí ĐGVC là tập hợp các dấu hiệu, điều kiện, đặc trưng, các chỉ số định lượng, định tính làm căn cứ để nhận biết, ĐG năng lực, trình độ của VC trên thực tế Căn cứ vào các tiêu chí này có thể phân loại ĐGVC theo các mức độ khác nhau như: hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, hoàn thành tốt nhiệm vụ, hoàn thành nhiệm vụ, không hoàn thành nhiệm vụ

Căn cứ theo quy định từ Điều 25 đến Điều 28 văn bản hợp nhất số 02/2017/VBHN-BNV, tiêu chí phân loại ĐGVC được phân thành các nhóm sau đây:

Nhóm 1: Tiêu chí phân loại ĐGVC ở mức hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ Nhóm 2: Tiêu chí phân loại ĐGVC ở mức hoàn thành tốt nhiệm vụ

Nhóm 3: Tiêu chí phân loại ĐGVC ở mức hoàn thành nhiệm vụ

Nhóm 4: Tiêu chí phân loại ĐGVC ở mức không hoàn thành nhiệm vụ

Do các nhóm tiêu chí có nhiều nội dung quy định giống nhau nên tác giả chỉ phân tích một nhóm tiêu chí phân loại ĐGVC ở mức hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ

để làm rõ nội dung này

Đối với VC không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý đạt được tất cả các tiêu chí

sau đây thì phân loại ĐG ở mức hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ:

Bảng 1.1 Tiêu chí phân loại mức hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ

Mức hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ

đã ký kết, vượt tiến độ, có chất lượng, hiệu quả;

- Hoàn thành tốt các nhiệm vụ đột xuất;

- Có ít nhất 01 công trình khoa học, đề án, đề tài hoặc sáng kiến được áp dụng và mang lại hiệu quả trong việc thực hiện công tác chuyên môn, nghề nghiệp được cấp có thẩm quyền công nhận

- Thực hiện nghiêm túc quy tắc ứng xử của VC, có thái độ lịch sự, tôn trọng trong phục vụ, giao tiếp với nhân dân; có tinh thần đoàn kết, hợp tác hiệu quả, phối hợp chặt chẽ với đồng nghiệp, cơ quan, đơn vị có liên quan trong quá trình thực hiện nhiệm vụ

Việc thực hiện

các nghĩa vụ

khác của VC

Được quy định từ Điều 16 đến Điều 18 Luật Viên chức với

17 nội dung khác nhau, trong đó có những nội dung trùng lắp với các văn bản khác

Đối với VC giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý ngoài các tiêu chí trên còn phải đạt được các tiêu chí sau đây thì phân loại ĐG ở mức hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ:

- Có ý thức chủ động, sáng tạo trong công tác điều hành, tổ chức thực hiện công việc;

- Triển khai và thực hiện tốt cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với đơn vị

sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật;

- Cơ quan, đơn vị được giao quản lý, điều hành hoàn thành 100% khối lượng công việc, vượt tiến độ, có chất lượng, hiệu quả

Nhìn chung, các tiêu chí phân loại ĐGVC theo quy định của pháp luật hiện hành vẫn chưa thực sự cụ thể, khó định lượng, khó áp dụng trên thực tế Các tiêu chí này đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình ĐGVC Để có thể ĐG được

bộ, ngành, cơ quan, đơn vị có các tiêu chí ĐG khác nhau Tuy nhiên, các tiêu chí

ĐG hiện nay vẫn còn chung chung, còn nhiều hạn chế nên khó đảm bảo việc ĐGVC được chính xác, toàn diện

1.3.5 Thời điểm đánh giá viên chức

Thời điểm ĐGVC được quy định tại Điều 5 văn bản hợp nhất số 02/2017/VBHN-BNV ngày 09/11/2017 của Bộ Nội vụ quy định việc ĐG, phân loại

VC được thực hiện theo từng năm công tác Đối với VC khi chuyển công tác thì cơ quan, tổ chức, đơn vị mới có trách nhiệm ĐG, phân loại kết hợp với ý kiến nhận xét của cơ quan, tổ chức, đơn vị cũ (đối với trường hợp có thời gian công tác ở cơ quan,

tổ chức, đơn vị cũ từ 06 tháng trở lên)

Thời điểm tiến hành ĐGVC theo quy định tại Khoản 2 Điều này là trong tháng 12 hàng năm Đối với đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo và một số lĩnh vực khác có thời điểm kết thúc năm công tác trước tháng 12 hàng năm, thời điểm ĐG, phân loại CC, VC do người đứng đầu quyết định

Đối với ngành giáo dục, năm học kết thúc vào cuối tháng 5, do đó việc ĐGVC giáo dục được thực hiện vào khoảng thời gian này Tại tỉnh Gia Lai, thời điểm ĐG cũng được thực hiện theo quy định chung của ngành giáo dục là ngay khi kết thúc năm học

Tại khoản 1 Điều 1 Nghị định số 88/2017/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung khoản

2 Điều 5 Nghị định số 56/2015/NĐ-CP Theo đó, thời điểm tiến hành ĐGVC là:

“trong tháng 12 hàng năm, trước khi thực hiện việc bình xét thi đua, khen thưởng hàng năm” Như vậy, việc ĐGVC hiện nay phải tiến hành trước khi thực hiện việc bình xét thi đua, khen thưởng hàng năm

Việc ĐGVC được thực hiện vào thời gian cuối năm, cụ thể là trong tháng 12,

28

đây là thời gian các cơ quan, tổ chức, đơn vị tiến hành tổng kết việc triển khai các nhiệm vụ, thực hiện các mục tiêu trong năm theo chương trình, kế hoạch công tác năm của cơ quan Đây cũng là lúc các cơ quan tiến hành so sánh, đối chiếu các nhiệm vụ, công việc đã giao cho VC thực hiện, xem xét các thành tích mà VC đã đạt được trong năm Do đó, tiến hành ĐGVC trong thời gian này là phù hợp Tuy nhiên, số lần ĐGVC 1 lần/1 năm như quy định hiện hành là còn quá ít, không đảm bảo ĐG chính xác, toàn diện đội ngũ VC

Thời điểm ĐG đảng viên, ĐG xếp loại của các tổ chức chính trị - xã hội trong đơn vị không trùng với thời điểm ĐGVC ngành giáo dục Việc ĐGVC giáo dục được tiến hành vào cuối năm học, còn các tổ chức chính trị - xã hội thường được tiến hành vào tháng 12 hàng năm Hai thời điểm này cách nhau 7 tháng, do đó

có sự "lệch pha" trong việc sử dụng kết quả với các tổ chức trên Chưa tạo được tính liên thông trong sử dụng kết quả ĐG của nhau

Và tại Điều 41 Luật Viên chức quy định: "việc ĐGVC được thực hiện hàng năm; khi kết thúc thời gian tập sự; trước khi ký tiếp hợp đồng làm việc; thay đổi vị trí việc làm; xét khen thưởng, kỷ luật, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng" Có thể thấy ngoài việc quy định ĐGVC định kỳ mỗi năm 1 lần, việc ĐGVC còn được thực hiện trong các khâu khác của công tác nhân sự

1.3.6 Trình tự, thủ tục đánh giá viên chức

Đối với mỗi loại VC khác nhau thì trình tự, thủ tục ĐGVC cũng có sự khác nhau Theo quy định tại Điều 17 Nghị định số 56/2015/NĐ-CP thì trình tự, thủ tục ĐGVC được phân thành các nhóm sau đây:

Nhóm 1: Đối với người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ

chức, đơn vị (tức VC giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý) Trình tự, thủ tục ĐGVC gồm

29

được ghi vào biên bản và thông qua tại cuộc họp Đối với cơ quan, tổ chức, đơn vị

có các đơn vị cấu thành, thành phần tham dự là đại diện cấp ủy đảng, công đoàn, đoàn thanh niên và người đứng đầu các đơn vị cấu thành Đối với cơ quan, tổ chức, đơn vị không có các đơn vị cấu thành, thành phần tham dự là toàn thể VC và người lao động của cơ quan, tổ chức, đơn vị;

Bước 3: Cấp ủy đảng cùng cấp nơi VC công tác có ý kiến bằng văn bản về

VC được ĐG, phân loại;

Bước 4: Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị cấp trên trực tiếp tham khảo các ý kiến tham gia như ở bước 2 và 3, quyết định ĐG, phân loại đối với người đứng đầu Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị tham khảo các ý kiến tham gia như ở bước 2 và 3, quyết định ĐG, phân loại đối với cấp phó của mình;

Trường hợp theo phân cấp quản lý cấp phó không do mình bổ nhiệm thì người đứng đầu cơ quan, đơn vị tham khảo các ý kiến tham gia tại các cuộc họp góp

ý trước, có trách nhiệm nhận xét bằng văn bản và đề nghị người đứng đầu cơ quan, đơn vị cấp trên trực tiếp xem xét, quyết định việc ĐG, phân loại đối với cấp phó của mình

Bước 5: Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị như ở bước 4 thông báo kết quả ĐG, phân loại cho VC Kết quả ĐG, phân loại VC phải được thông báo bằng văn bản cho VC sau 05 (năm) ngày làm việc, kể từ ngày có kết luận của người hoặc cấp có thẩm quyền ĐG

Nhóm 2: Đối với VC không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý Trình tự, thủ tục

ĐGVC gồm 3 bước:

Bước 1: VC làm báo cáo tự ĐG kết quả công tác theo nhiệm vụ được giao theo mẫu quy định;

Bước 2: VC trình bày báo cáo tự ĐG kết quả công tác tại cuộc họp của đơn

vị để mọi người tham dự cuộc họp đóng góp ý kiến Các ý kiến được ghi vào biên bản và thông qua tại cuộc họp;

Bước 3: Người đứng đầu cơ quan, đơn vị hoặc người được giao thẩm quyền ĐGVC tham khảo ý kiến tham gia tại bước 2, quyết định ĐG, phân loại VC Kết

vụ được giao sẽ giúp bản thân VC tự nhìn nhận được sự cố gắng, nổ lực, những ưu điểm và thành quả đạt được cũng như những khuyết điểm, thiếu sót chưa hoàn thiện của bản thân Quy định này còn đảm bảo phát huy tinh thần dân chủ trong công tác ĐGVC Đối với chủ thể ĐG là đồng nghiệp sẽ giúp người được ĐG có thể nhận được những góp ý từ những người cùng làm việc để biết được đồng nghiệp ĐG về

cá nhân mình như thế nào từ đó điều chỉnh hành vi, thái độ của bản thân, đồng thời giúp các thành viên trong cơ quan hiểu nhau hơn, dễ dàng phối hợp trong thực hiện công việc trong tương lai Đối với chủ thể ĐG là người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị, đây là chủ thể trực tiếp quản lý VC, có thể giám sát quá trình làm việc của

VC, xem xét năng lực thực hiện các nhiệm vụ được giao cho VC, qua đó sẽ phát hiện được những ưu điểm, khuyết điểm của mỗi VC trong cơ quan

Như vậy, các chủ thể tiến hành ĐG trong trình tự, thủ tục ĐGVC là phù hợp tuy nhiên vẫn chưa đầy đủ VC là những người làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập, hoạt động mang tính chất cung cấp các dịch vụ công, thường xuyên tiếp xúc với nhân dân (học sinh, phụ huynh) Trong quá trình tiếp xúc với nhân dân, họ

sẽ bộc lộ thái độ, phẩm chất đạo đức, tác phong, lề lối làm việc cũng như năng lực, trình độ chuyên môn của bản thân nên có thể nói nhân dân cũng là một trong những người nắm bắt được những điểm mạnh, điểm yếu của VC Tuy nhiên, trong trình tự, thủ tục ĐGVC lại chưa có quy định nào về việc nhân dân tham gia ĐGVC

1.3.7 Phân loại đánh giá viên chức

Theo quy định tại Điều 42 Luật Viên chức năm 2010, căn cứ vào kết quả

ĐG, VC được phân loại theo các mức sau:

ĐGVC giữ một vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình quản lý và sử dụng

VC Kết quả ĐG là căn cứ quan trọng để bố trí, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, nâng ngạch hoặc thăng hạng chức danh nghề nghiệp, quy hoạch, bổ nhiệm, miễn nhiệm, điều động, luân chuyển, khen thưởng, kỷ luật và thực hiện các chính sách khác đối với VC Việc ĐGVC cần phải đảm bảo một số yêu cầu nhất định để đạt được kết quả ĐG thực chất, hiệu quả và khách quan Pháp luật hiện hành đã có những quy định cơ bản nhằm thực hiện ĐGVC, tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế, bất cập nhất định Vì vậy cần tiếp tục nghiên cứu, tìm hiểu nhằm tìm ra giải pháp hoàn thiện pháp luật

32

CHƯƠNG 2 THỰC TIỄN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ ĐÁNH GIÁ VIÊN CHỨC

NGÀNH GIÁO DỤC TỈNH GIA LAI

2.1 Tình hình viên chức ngành giáo dục tỉnh Gia Lai

Gia Lai thuộc khu vực Bắc Tây nguyên, có diện tích 15.536,92 km2,, là tỉnh rộng nhất trong 5 tỉnh Tây nguyên Tỉnh Gia Lai có 17 huyện, thị xã, thành phố; 222

xã, phường, thị trấn Tính đến hết năm 2018, dân số tỉnh Gia Lai là 1.582.000 người, mật độ dân số đạt 102 người/km² Trên địa bàn tỉnh có 38 dân tộc cùng sinh sống, trong

đó chủ yếu là người Kinh, Jrai và Bahnar

Với sự lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên của Đảng và Nhà nước, sự quan tâm của các ban ngành đoàn thể, từ đó đội ngũ VC giáo dục tỉnh Gia Lai có sự chuyển biến tích cực cả về số lượng và chất lượng, góp phần thực hiện có hiệu quả các nhiệm

vụ chính trị ở địa phương Số trường học trực thuộc Sở GD&ĐT quản lý là 49 đơn vị, trong đó có 47 trường trung học phổ thông và 2 trung tâm Theo số liệu của Sở GD&ĐT tính đến ngày 28/12/2018 tổng số VC giáo dục trong chỉ tiêu biên chế và hợp đồng theo Nghị định số 68/2000/NĐ-CP là 2610 người

- Cơ cấu VC phân theo hạng chức danh nghề nghiệp: Trong tổng số 2610 VC biên chế thì giáo viên trung học phổ thông cao cấp, giáo viên trung học phổ thông chính và tương đương có 49 người (chiếm 1,9%), giáo viên trung học phổ thông và tương đương có 2361 người (chiếm 90,5%); cán sự và nhân viên có 199 người (chiếm 7,6%)

Cơ cấu theo chức danh nghề nghiệp VC của các đơn vị hiện nay là chưa phù hợp Tỷ lệ VC có chức danh nghề nghiệp giáo viên trung học phổ thông cao cấp, giáo viên trung học phổ thông chính còn thấp (chỉ 1,9%), tỉnh Gia Lai đang phấn

đấu nâng tỉ lệ lên 10-15% VC đạt chức danh nghề nghiệp này trong những năm tới

CV và tương đương 2361 90.5 Cán sự và tương đương 35 1.3 Nhân viên 164 6.3

Nguồn: Công văn số 1681/BC-SGDĐT ngày 28/12/2018 của Sở Giáo dục và Đào tạo

Gia Lai về việc báo cáo số lượng, chất lượng đội ngũ CBCCVC năm 2018

- Cơ cấu VC phân theo trình độ đào tạo:

Về trình độ chuyên môn: Trình độ tiến sĩ 05 người (0,2%); thạc sỹ 397 người (15,2%); đại học 2071 người (79,4%); cao đẳng 32 người (1,2%); còn lại 105 người (4,0%) Nhìn chung hiện nay đội ngũ VC phần lớn là tốt nghiệp đại học, trong đó tỉ lệ

về trình độ sau đại học 15,4% là còn thấp so với mặt bằng chung của cả nước Hiện nay, UBND tỉnh Gia Lai đã phê duyệt quy hoạch đào tạo sau đại học và yêu cầu các đơn vị quan tâm cử VC đi đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ CBCCVC của tỉnh

Về trình độ tin học, ngoại ngữ: Hiện nay, trình độ tin học có 2256 người (86,4%) có chứng chỉ, trình độ ngoại ngữ có 2571 người (98,6%) có chứng chỉ Tỉ

lệ VC hiện nay có chứng chỉ bồi dưỡng về ngoại ngữ và tin học khá cao, tuy nhiên, theo các tiêu chuẩn về chức danh nghề nghiệp hiện nay, tỉ lệ này vẫn chưa đảm bảo theo quy định, đồng thời VC chỉ tham gia thi để lấy chứng chỉ với mục

34

đích đối phó, không thể hiện trình độ thực chất, không nhằm phục vụ cho công việc

Về trình độ chính trị: có 1257 người được đào tạo về chính trị (đạt 48,2%), tỷ

lệ này là tương đối thấp, trong đó đã bao gồm cả 972 người có trình độ sơ cấp là vận dụng theo quy định cũ của Bộ Chính trị Như vậy, chỉ có 285 người (10,9%) đã tham gia các lớp bồi dưỡng về chính trị, tỷ lệ này là rất thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu về tiêu chuẩn chính trị của đội ngũ VC trong tình hình hiện nay

Phần lớn VC ngành giáo dục có bản lĩnh chính trị vững vàng, tin tưởng vào

sự nghiệp đổi mới của Đảng, vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, giữ gìn được lối sống trong sáng, lành mạnh, được phụ huynh, học sinh tin yêu, đồng nghiệp giúp

đỡ trong quá trình giảng dạy Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một số CBVC phai nhạt lý tưởng, vi phạm nguyên tắc của đảng, tự phê bình và phê bình còn yếu, vi phạm quy tắc chuyên môn nghề nghiệp, một bộ phận giáo viên còn vi phạm đạo đức, lối sống, vi phạm pháp luật

Bảng 2.2 Cơ cấu viên chức ngành giáo dục theo trình độ đào tạo

TT Trình độ

Viên chức

Số lượng (người) Tỷ lệ (%)

1 Trình độ chuyên môn

Tiến sĩ 5 0.2 Thạc sĩ 397 15.2 Đại học 2071 79.4 Cao đẳng 32 1.2 Còn lại 105 4.0

2 Trình độ chính trị

Cử nhân 3 0.1 Cao cấp 51 2.0 Trung cấp 231 8.9

Sơ cấp 972 37.3

3 Trình độ tin học Trung cấp trở lên 215 8.2

Chứng chỉ 2040 78.2