Một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của vietnam airlines trong xu thế hội nhập

V€ m~t thl.fc ti6n: D€ tai la tai li~u tham khao cho cac co quan don vi c6 lien quan trong vi~c du'a ra cac giai phap nang cao nang ll.fc q.nh tranh cua nganh v~n tai hang khong Vi~t Nam

TRUONG D~I HOC KINH TE TP HO cHi MINH

" ? ' NGUYEN THJ HAl HA

XU THE HOI NHAP

CHUYEN NGANH : QUAN TRJ KINH DOANH

NGUOI Hu'ONG DAN KHOA HQC

BQGIAODt,JC VA DAO~ ~ , w

TRUONG DH KINH TE TP:'r;t~ flO CHI MINH - NAM 2005

THUVII'tN

5/111fr ·

Trang ph1,1 bla

Loi cam doan

Ml;lCll,lC

Danh m1,1c bang

Danh illl,IC hlnh ve

Danh illl,IC cac phl,lll,IC

Md £>AU trang i

CHUONG 1: CO SO L Y LUAN VE HOI NHAP KINH TE QUOC TE ' 1

VA NANG Ll,JC CANH TRANH 1

1 1 M" Qt so van e ve QI n <;tp In e quoc e K K d;, ;, h" • h" k' h tK K tK 1 1.1.1 Khai ni~m 1

1.1.2 Ban cha't h(>i nh~p kinh te' qu6c te' 2

1 1 3 T' h tK' m at yeu cua K' 7 h" • h" ki h tK' Ql n <;tp n e quoc e K' tK' 2 1.1.4 Nhii'ng va'n d~ d?t ra trong di~u ki~n h(>i nh~p kinh te' qu6c t€ 4

1.2 Va'n d~ qnh tranh va nang hfc qnh tranh 5

1.2.1 Khai ni~m v~ c<;tnh tranh 5

1.2.2 Nang h;t'c C<;tnh tranh nganh/doanh nghi~p va sv phat tri€n 6

1.2.3 Cac tieu thuc danh gia nang Ivc C<;tnh tranh nganh hang khong 7

1.2.4 Moi tru'ong c<;tnh tranh 9

1.2.5 Cac chie'n lu'c;Jc qnh tranh tht tru'ong 12

1.3 Va'n d~ nang cao nang hfc qnh tranh cua nganh v~n tai hang khOng trong xu · the' h(ii nh~p 14

CHUONG 2: THl,J'C TRANG HOAT E>QNG VA NANG Ll,JC CANH TRANH ? CUA VIETNAM AIRLINES 17

2.1 Ltch su hlnh thanh va phat tri€n cua Vietnam Airlines 17

2.2 Thlfc tr<;tng ho<;tt d(ing va nang llfc qnh tranh cua Vietnam Airlines 18

2.2.1 Tht truong 18

2.2.2 San luc;Jng v~n chuy€n hanh khach tu nam 1996-2004 19

2.2.3 San lu'c;Jng v~n chuySn hang h6a tu nam 1996-2004 21

2.2.4 Doanh thu 23

2.3 Nang ll,l'c C<;tnh tranh cua Vietnam Airlines 24

2.3.1 E>anh gia nang ll,l'c qnh tranh VNA thong qua ti~m nang 24

2.3.2 E>anh gia nang lvc C<;tnh tranh VNA thong qua phu'dng thuc C<;tnh tranh 28

2.4 Nhung cd hQi va thach thuc d6i voi VNA trong xu the' hQi nMp 42

2.4.1 Cd h<)i 42

2.4.2 Thach thuc 43

CHu'dNG 3: MQT SO GlAI PHAP NHAM NANG CAO NANG UjC CANH TRANH CUA VIETNAM AIRLINES TRONG xu THE HQI NHAP 3.1 Xay dlfngml,lctieu2005-2010 46

3.1.1 San lu'Qng v~n chuy€n h~mh khach 46

3.1.2 San lu<;1ng v~n tai hang h6a 47

3.1.3 Chi tieu doanh thu giai do~n 2005-2010 47

3.1.4 Chi tieu cha't lu'Qng 48

3.2 Bjnh huang chie'n lu<jc nang cao nang hfc qmh tranh VNA giai do~n 2006-2010 48

3.3 Giai phap thvc hi~n chie'n lli<Jc 50

3 3 1 NA ang cao cac yeu o tlem nang c o / K t"" • J< v h c~n h t ran h 50 3.3.2 Tang cu'C5ng ap d1,1ng phu'dng thuc c~nh tranh 54

3.3.3 Xay dlfng ke' ho~ch hoi nh~p 57

3.3.4 Giai phap khac 57

KET LUAN v A KIEN NGHJ ··· 59

PHlJ UJC

CHU VIET TAT

Association of Asia Pacific Airlines: Hi~p hoi cac hang hang khong Chau A Thai Blnh Duong

Asia Pacific Economic Cooperation: Di€n d~m h<;5p tac kinh t€ cha u A-Thai Blnh Duong

Association of Southeast Asian Nations: Hi~p hoi cac qu6c gia Dong nam A

Ti€u vung g6m Campuchia , Lao, Mi€n di~n , Vi~t nam Frequent Flyer Priority: Chuong trlnh Khach hang thuong xuyen

HKDDVN: Hang khong dan dl)ng Vi~t Nam

lATA: International Air Transport Association: Hi~p hoi cac hang

v~n chuy€n th€ gioi ICAO: International Civil Aviation Organization, T6 chuc hang

khong dan dl)ng th€ giOi IMF: International Monetary Fund: Quy ti€n t~ Qu6c t€

TCTHKVN: T6ng cong ty Hang khong Vi~t Nam

VNA:

WTO:

Vietnam Airlines: Hang hang khong qu6c gia Vi~t Nam World trade organization: T6 chuc thuong m<;ti th€ gioi

DlJNG TRONG LU!N VAN

Danh ffi\IC cac bang s6li~u

Bang 2.1: San lu'<;jng v~n chuy€n h~tnh khach VNA giai do<;tn 1996-2004

Bang 2.2: San lu<;1ng v~n chuy€n hanh khach qu6c t€ VNA 1996-2004

Bang 2.3: San lu<;jng v~n chuy€n hang h6a VNA 1996-2004

Bang 2.4: San lu'<;jng v~n chuy€n hanh h6a qu6c te' VNA 1996-2004

Bang 2.5: Doanh thu VNA giai do<;tn 1996-2004

Bang 2.6: Chi s6 ve eel ca'u tai chinh VNA

Bang 2.7: T6c do tang tru'dng kinh te' Vi~t Nam va VNA 1997-2004

Bang 2.8: So sanh mot s6 chi tieu cua cac hang hang kh6ng trong khu VlfC chau A

Bang 2.9: Ma tr~n hlnh anh cqnh tranh cua VNA voi mot s6 hang trong khu vl)'c Bang 2.10: Co ca'u hanh khach thea m\lc dich chuye'n di cua VNA

Bang 3.1: Dlf baa thi truong v~n tai hanh khach VNA giai do<;tn 2005-2010 Bang 3.2: Dv baa thi tru'ong v~n tai hang h6a VNA giai do<;tn 2005-2010

Bang 3.3: Ke' ho<;tch kinh doanh VNA giai do<;tn 2005-2010

Bang 3.4: Ma tr~n SWOT cua VNA

Danh ffi\IC cac bi~u d6

Hlnh 2.1: Thi ph§n v~n chuy€n hanh khach qu6c t€

Hlnh 2.2: Bi€u d6 san lu'<;jng v~n chuy€n hanh khach cua VNA 1996-2004 Hlnh 2.3: Bi€u d6 san lu'<;jng v~n chuy€n hang h6a cua VNA 1996-2004

Hlnh 2.4: Thi ph§n v~n chuy€n hang h6a qu6c t€

Hlnh 2.5: T6c do phat tri€n doanh thu qua cac thoi ky

Hlnh 2.6: T6c do tang tru'dng GDP va VNA giai do<;tn 1997-2004

Danh mt;~c cac pht;~lt;IC

Phl;lll;lc 2A: Cd ca'u t6 chuc T6ng cong ty Hang khong Vi~t Nam

Phl;lll;lc 2B: Tinh hlnh ho~t dong cua VNA giai do~n 1996-2004

Phl;lll;lc 2C: Mot s6 chi tieu chu ye'u cua cac hang hang khong trong khu vlfc Phl;lll;lc 2D: Cd ca'u chi phi cua mot s6 hang hang khong qu6c te'

Phl;lll;lc 3A: Dlf bao ho~t dong kinh doanh VNA 2005-2010

Phl;lll;lc 3B: B<ing t6ng h<;fp dlf bao hanh khach qu6c te'

Phl;lll;IC 4: Cac cam ke't thu'dng m~i dich Vl;l cua Vi~t Nam

Phl;lll;lc 5: Danh sach cac hang hang khong qu6c te' ho~t dong t~i Vi~t Nam

1 LY DO CHQN DE TAl

H9i nh~p kinh te' qu6c te' la m9t xu the' khach quan tr9ng the' gioi ngay nay Khong ffiQt qu6c gia nao CO th~ phat tri~n du'QC ne'u khong tham gia VaO qua trlnh nay D6i voi cac nude dang phat tri~n va kern phat tri~n (trong c16 c6

Vi~t Nam) thl h9i nh~p kinh te' qu6c te' la con duong t6t nha't d~ rut ngan sv tl;lt

h~u so voi cac nu'oc khac va c6 cti~u ki~n phat huy hdn nhfi'ng l<;Ji the' so sanh cua mlnh trong phan cong lao c19ng va h<;Jp tac qu6c te'

Dang va Nha Nude ta eta nha'n m~nh quan cti~m "Chit d9ng h9i nhiJ_p kinh

tf quo'c tf va khu v{tc thea tinh th6n phdt huy toi da n9i [f!c, dbng thai tranh thu ngu6n l{tc ben ngoai di phdt triin nhanh, c6 hi?u qua va b~n vilng "(1) Nhu' v~y, Dang kh~ng dinh h9i nh~p kinh te' qu6c te' Ia m9t b9 ph~n trong t6ng th~ ct6i moi- h9i nh~p- phat tri~n va tang tru'dng b~n vfi'ng cua nu'oc ta

Nganh hang khong du'<;Jc xem la m9t nganh kinh te'- ky thu~t c6 vai tro quan trQng trong phat tri~n n~n kinh te' va bao v~ an ninh qu6c phong cua m6i qu6c gia Trong xu huang h9i nh~p mang tinh toan cffu ngay nay, sv phat tri~n

cua nganh khong nhfi'ng c6 tac c19ng tich eve cte'n sv phat tri~n cua n~n kinh te' rna con g6p phffn quan trQng trong tie'n trlnh h9i nh~p n~n kinh te' qu6c gia vao

n~n kinh te' the' gidi

Tu nhfi'ng nh~n thuc tren thl vi~c h9i nh~p qu6c te' theo huang tv do h6a

v~n tai hang khong la nhu du cua Hang khong dan dl,lng Vi~t Nam Chi c6 h9i

nh~p moi dam bao cho nganh Hang khong gifi' vfi'ng vi tri, vai tro cua mlnh trong n~n kinh te' qu6c dan, thuc ctffy sv IOn m~nh cua hang Hang khong qu6c gia Vi~t Nam

Chinh h()i nh~p dang ctua l~i cho cac qu6c gia trong d6 c6 Vi~t Nam nhfi'ng cd h()i va thach thuc khong nho M()t trong nhfi'ng thach thuc IOn nha't ct6i

(I) Nghi quy!t 07-NQ/W ngay 2711112001- Be) Chinh tr!

voi Vi~t Nam hi~n nay la sue qnh tranh cua cac doanh nghi~p va hang h6a ra"t ye'u

Rieng d6i voi nganh v~n tai hang khong, do di;lc thu ho<;tt dong tren ph<;tm

vi qu6c te' nen phai chiu sue ep qnh tranh gay giit va tn,tc tie'p hon nhii'ng nganh kinh te' khac V oi sv h<;tn che' v€ ngu6n Ivc tai chinh, tinh chuyen nghi~p trong kinh doanh va cha"t ht<;5ng san ph§m dich Vl;l, Hang khong Vi~t Nam khong de dang trong CUOC qnh tranh VOi cac hang hang khong qucSc te' tren cac thi tntong mtoc ngoai Vl v~y, nang Ivc C<;tnh tranh cua nganh v~n tai hang khong chinh la ye'u t6 quye't dinh sv thanh cong cua qua trlnh hoi nh~p cua nganh

Xua"t phat tu nhii'ng nh~n thuc tren, d€ tai "MI)t sf/ giai phap nhlim nang cao niing lljc C{lnh tranh cua Vietnam Airlines trong xu tht hl)i nhljp " du'QC hlnh thanh

Ml)t Ia: Nghien cuu ly lu~n va thvc tien v€ va"n d€ hoi nh~p kinh te' qu6c

tS va nang Ivc C<;tnh tranh

Hai Ia: Danh gia thl,I'c tr<;tng ho<;tt dong cling nhu' nang llfc qnh tranh cua Vietnam Airlines so sanh voi mot s6 hang trong khu vvc d€ tu d6 rut ra mi;lt m<;tnh mi;lt ye'u cua doanh nghi~p, cling nhu' nh~n dinh co hoi va thach thuc trong qua trlnh hoi nh~p

Ba Ia: Dinh hu'ong chie'n lu'<;jc pha t tri€n nganh hang khong va d€ ra mot s6 giai phap d€ nang cao nang Ivc C<;tnh tranh cua Vietnam Airlines trong xu the' hoi nh~p kinh te' qu6c te'

3 GI<~I H~N NGHIEN CUU

D€ tai t~p trung nghien cuu tlnh hlnh ho<;tt dong san xufft kinh doanh cua Vietnam Airlines (vl ho<;tt dong cua hang chie'm 86% qui mo ho<;tt dong cua toan nganh v~n tai hang khong) tu nam 1996 de'n nay va nhii'ng dinh hu'ong, giai phap cho giai do<;tn phat tri€n 2006-2010

Oic giai pha p nang cao nang lvc c<;tnh tranh la cho Vietnam Airlines chu khong phai toan nganh v~n tai hang khong

V€ m~t thl.fc ti6n: D€ tai la tai li~u tham khao cho cac co quan don vi c6 lien quan trong vi~c du'a ra cac giai phap nang cao nang ll.fc q.nh tranh cua nganh v~n tai hang khong Vi~t Nam trong xu huang tl.f do h6a bffu trC5i

V€ m~t ly lu~n: G6p phffn b6 sung vao ly thuye't qmh tranh thi tru'dng v€ quan ly chie'n lu'<Jc cua cac doanh nghi~p IOn trong qua trlnh h(>i nh~p kinh t~

qu6c te' tu nhii'ng thl.fc ti6n cua Vi~t Nam n6i chung va nganh hang khong n6i rieng

Co sd ly thuy~t cho vi~c nghien cuu la cac ly thuye't v€ h(>i nh~p kinh t~

quae t~ nang ll.fc c~mh tranh, quan tri chie'n lu'<;fc va cac mon khoa h<;>c c6 lien quan Vi~c thu th~p s6Ii~u du'<Jc ti~n hanh thong qua cac co quan chuyen nganh, cac bai bao, cac bao cao nghien cuu Tren co sCi cac thong tin thu th~p du'<;fc va

v~n dvng ly thuye't da h<;>c, t~p trung phan tich moi tru'dng, phan tich n(>i ll.fc cua nganh de thffy du'<Jc m~t m;;tnh, m~t y~u cac co h(>i va thach thuc va danh gia du'<;fc thl.fc tqng kha nang c;;tnh tranh cua Vietnam Airlines Tu d6 dinh hu'ong chie'n lu'<;Jc va d€ ra cac bi~n phap de nang cao nang ll.fc c;;tnh tranh cua Vietnam Airlines

Cac phu'ong phap nghien cuu du<;:~c sii' dvng trong d€ tai Ia phu'ong phap mota, phan tich-t6ng h<Jp, th6ng ke, so sanh, phu'ong phap chuyen gia

Ngoai phffn md dffu, mvc Ivc, danh mvc tai li~u tham khao, phffn ph\1 h:~c,

lu~n van bao g6m: 3 chu'ong, 60 trang

Chlldng 1: Ca si'J ly lu~n v~ hf)i nh~p kinh tf qu6e d va nang ll:te er;mh tranh Chlldng 2: Thife trr;mg hog,t df)ng va nang life eg,nh tranh eua Vietnam Airlines Chlldng 3:Mf)t stf giai phdp nhlim nang eao nang life eg,nh tranh eua Vietnam Airlines trong xu thf hf)i nh~p

Cac tac gia chu bien cuo'n: "Vi~t Nam hoi nh~p kinh te' trong xu the' toan cffu h6a va'n de va giai phap" (NXB chinh tri QG, nam 2002) da dua ra djnh nghla "H9i nhq_p kinh tt qurfc tt la qua trrnh chu dong gdn ktt n~n kinh tt thi trU(fng CUa tUng nU(/c v(/i kinh tf khu VlfC Va thf gi(Ji thong qua cdc nJ [lfc tlf do hod va ma dta tren cdc c({p d9 dan phuang, song phuang va da phuang "

Nhu v~y, hoi nh~p kinh te' quo'c te' thvc sv la sv chu d9ng tham gia vao qua trlnh toan du h6a, khu vvc h6a

ve hlnh thuc hoi nh~p c6 cac hlnh thuc nhu': don phu'ong, song phu'ong,

Ccic bi~n phap chu ye'u d€ thl;l'c hi~n h9i nh~p kinh te' qu6c te': Dam phan

dt giam thue' quan; Giam, lo~i bo hang rao phi thue' quan; Giam bot cac h~n

che' d6i voi cac dich Vl;l; Giam bot trd ng~i d6i voi dgu tu' qu6c te'; £>i€u chinh cac chfnh sach thu'ong m~i khac; Tri€n khai cac ho~t d()ng van h6a, giao dl;IC, y te' c6 tinh cha't toan du

1.1.2 Ban cha't h(}i nh~p kinh te' quo'c te'

La Slf dan xen, ga:n b6 va phl;l thUQC l~n nhau giua cac n€n kinh te' qu6c gia va n€n kinh te' the' giOi N6 la qua trlnh vua h<Jp tac d€ phat tri~n, vua da'u tranh d~c bi~t la da'u tranh cua cac nu'oc dang phat tri€n d€ bao v~ l<Ji ich cua mlnh, ch6ng l~i ap d~t phi ly cua cac cu'ong qu6c kinh te' va cong ty xuyen qu6c gia

La qua trlnh x6a bo tung bu'oc va tung phgn cac rao can v€ thu'ong

m~i va dgu tu' giua cac qu6c gia theo hu'ong tl;l' do h6a kinh te'

T~o thu~n l<Ji moi cho cac doanh nghi~p trong san xua't kinh doanh,

m~t khac bUQC cac doanh nghi~p phai CO nhung d6i moi d€ nang CaO SU'C qnh tranh tren thu'ong tru'ong

T~o thu~n l<Ji cho vi~c thl;l'c hi~n cac cong CUQC cai each a cac qu6c gia nhu'ng d6ng thai ciing Ia yeu d u, sU'c ep d6i voi cac qu6c gia trong vi~c d6i moi va hoan thi~n th€ che' kinh te', d~c bi~t la chinh sach va phu'ong thU'c quan ly

v'i mo

La t~o dvng cac nhan t6 moi va di€u ki~n moi cho sv phat tri€n cua tung qu6c gia va c()ng d6ng qu6c te' tren co sd trlnh dQ pha t tri€n nga y cang cao

va hi~n d~i cua Ivc lu'<Jng san xua't

La sv khoi thong cac dong chay ngu6n Ivc trong va ngoai nu'oc t~o

di€u ki~n md r()ng thi tru'ong chuy€n giao cong ngh~ va kinh nghi~m quan ly

1.1.3 Tinh ta't ye'u cua h(}i nh~p kinh te' quo'c te'

Tru'oc day tinh cha't xa h9i h6a cua qua trlnh san xua't mOi chilan toa ben

trong phc,tm vi bien giOi cua tung qu6c gia N6 ga:n qua trlnh san xufft, kinh doanh rieng It-; lc,ti voi nhau hlnh th~tnh cac t~p doan kinh te" qu6c gia Qua d6, quan h~ sa huu v€ tu li~u san xua't da co sv thay d6i dang k€, d§:n de"n hlnh thanh nen sd hii'u h6n h<;1p Tu d6 vi~c dap ling yeu cftu vS qui mo v6n IOn cho san xufft kinh doanh ngay cang thu~n l<;1i hdn

Ngay nay, mot m~t, do trlnh do phat tri€n cao cua Ivc ltt<;1ng san xufft lam cho tfnh chfft Xa hoi h6a CUa chinh n6 cang Vu'<;jt ra khoi phc,tm Vi bien giOi qu6c gia, Ian toa sang cac qu6c gia khu vvc va the' gioi M~t khac, tv do h6a thu'dng mc,ti ciing dang trd thanh xu huang tfft ye"u va dtt<;1c xem la nhan t6 quan tn;mg thuc dgy buon ban giao htu giii'a cac nu'oc, thuc dgy tang tru'dng kinh te" va nang cao muc s6ng cua mQi qu6c gia Chinh vl v~y, hftu he"t cac qu6c gia tren the" giOi theo d!nh huang phat tri€n cua mlnh dSu diSu chlnh cac chinh sach theo huang

ma cll'a, giam va tie"n tai do bo cac rao can thudng mc,ti, tc,to diSu ki~n cho vi~c

htu chuy€n cac ngu6n llfc va hang h6a tieu dung giii'a cac qu6c gia ngay cang

thu~n 1<;1i va thong thoang hdn

Trong diSu ki~n hoi nh~p kinh te" qu6c te", cac qu6c gia du pha t tri€n de"n dau ciing khong th€ dap ling tfft ca nhu du cua chinh mlnh Trlnh do phat tri€n ngay cang cao cang ph\1 thuoc nhiSu hdn vao th! tru'ong the" giOi- day la va'n dS c6 tfnh qui lu~t Qu6c gia nao ch~m tr€ hoi nh~p kinh te" qu6c te" thu'ong phai tra gia biing chinh sv t\{t h~u cua mlnh va g~p phai nhii'ng kh6 khan IOn trong quan

h~ giao d!ch:

Sv phan bi~t d6i xU': cac qu6c gia khong la thanh vien cua mot t6 chuc ho~c mot kh6i kinh te" se khong dtt<;1c huang ttu dai v€ thue", diSu ki~n khi vay v6n, thu t\{C khac va diSu nay se anh hu'dng de"n nang Ivc Cc.tnh tranh cua qu6c gia d6 tren thi tru'ong

Quan h~ qua lc.ti c6 1<;1i cho ca hai ben: cac thanh vien trong cling kh6i, cling khu vvc se du'<;jc hu'dng cac 1<;1i ich tu'dng du'dng nhau khi quan h~ giao d!ch,

khong c6 tlnh tr~ng thon tfnh, ap d~t l~n nhau

Xu the' khach quan nay b:lt ngu6n tu qui lu~t phat trien cua hfc lu'<;ing san xufft va phan cong lao d()ng qu6c te': toan du h6a kinh te' la m()t giai do~n moi cua qu6c te' h6a san xufft va trd thanh xu the' quan tn;mg nhfft trong phat trien cua n€n kinh te' the' giOi dffu the' ky 21

hi~n:

1.1.4 Nhii'ng va'n d~ dijt ra trong di~u ki~n hl;)i nh~p kinh te' quo'c te'

Thu nhllt: Qua trlnh qu6c te' h6a di€n ra m~nh me tren toan the' gioi, the

Thi tru'ong c~nh tranh mang tfnh toan du Gia tang tu'dng tac kinh te' giii'a cac qu6c gia, dem l~i cho n€n kinh te' the' gioi m()t cffu true moi-cffu true

m~ng lu'oi Trong d6 cac n€n kinh te' qu6c gia, cac cong ty dan ke't ch~t che voi nhau, phl;l thUQC vao Slf phat trien cua nhau voi muc dQ ngay cang cao

Chu the c~nh tranh ngay cang da d~ng Cong ty xuyen qu6c gia phat trien chu'a tung c6 trong lich sll' va dong vai tro he't sue quan trQng thuc dffy xu the' toan cffu h6a va khu VlfC h6a Cac CUQC qnh tranh va sat nh~p cac t~p doan IOn di€n ra gay g:lt va quye't li~t voi qui mo IOn

Tlf do h6a tai chinh ngay cang cao: qua trlnh toan du h6a n6i len xu hu'ong lien ke't kinh te' d~n de'n slf ra doi cua cac t6 chile kinh te' ' tai chinh va thu'dng m~i qu6c te' nhu' WTO, IMP, WB , EU, ASEAN Thong qua cac t6 chile nay, qui mo htu thong v6n qu6c te' IOn chua tung thffy, t6c d() tang tru'dng m~u

dich the' giOi vu'<;it xa t6c d() tang tru'dng kinh te'

Th(t hai: Cu()c each m~ng khoa hQC- ky thu~t-cong ngh~ di€n ra voi t6c

d() chua tung c6, c6t 15i la cong ngh~ thong tin Duoi tac d()ng cua tie'n b() khoa hQC cong ngh~, Slf thay d6i v€ tinh chfft va Slf phat trien v€ tdnh dQ cua llfc lu'<;ing san xufft, phu'dng thuc san xufft c6 thay d6i cd ban, chi phi giao dich giam dang k~, thai gian va khoang each giao dich ngay cang du'QC thu hyp Nhi€u cong ngh~ moi quan trQng nhu' cong ngh~ v~t li~u, cong ngh~ nang lu'<;ing, cong

ngh~ hang khong vii tr\) rnd ra nhil'ng ti€rn nang rnoi cho phclt tri~n kinh t€

Thu ba: Qua trlnh toan du h6a va s\].' phat tri~n cua khoa hQC - ky

thu~t - cong ngh~ da d~n de'n S\1' thay dGi nhanh chong cua rnoi tru'Clng kinh doanh D~ t6n t~i va phat tri~n cac doanh nghi~p phai 1uon thlch ung voi S\1' thay d6i cua rnoi truC1ng

1.2 Va'n d@ c~nh tranh va nang hfc c~nh tranh

1.2.1 Khai ni~m v~ c~nh tranh

C~nh tranh 1a rn()t trong nhil'ng d~c tru'ng co ban va 1a d()ng 1\].'c phat tri~n

cua n€n kinh t€ thi tru'Clng Trong kinh t€ thi tru'C1ng, d~ t6n t~i va pha t tri~n, cac doanh nghi~p phai n6 1\].'c dap ung nhu du cua ngu'Cli tieu dung thong qua cac

bi~n phap nhu cai tie'n ky thu~t, nang cao cha't 1u'Qng, t~o ra gia tri tang them cho san phffrn, cai tie'n phu'cJng thuc ban hang , d6ng thC1i tie't ki~rn chi phi nh~rn

d~t 1Qi nhu~n cao

C~nh tranh c6 th~ du'a 1~i 1<;1i kh cho ngu'C1i nay va thi~t h~i cho ngu'C1i khac Nhu'ng xet du'oi g6c d() toan xa h()i, c~nh tranh 1uon c6 tac d()ng tlch c\].'c nhu': t~O ra san phffrn t6t hcJn, gia re hcJn, dich V\1 t6t hcJn ; quy 1u~t qnh tranh

se 1o~i nhil'ng thanh vien ye'u kern khoi thi tru'Clng, duy trl va phat tri~n nhil'ng thanh vien t6t nha't C~nh tranh con giup thi tru'C1ng ho~t d()ng c6 hi~u qua nhC1

vi~c phan b6 h<;1p 1y cac ngu6n 1\].'c c6 h~n Day chinh 1a d()ng 1\].'c cho s\].' phat

tri~n n€n kinh t€

C~nh tranh 1a rn()t khai ni~rn du'<;jc slt dl;lng trong nhi€u IInh v\].'c/ca'p d() khac nhau nhu'ng v~n chua c6 rn()t dinh nghia r6 rang va C\1 th€ d ca'p doanh

nghi~p/nganh, cgnh tranh c6 thi dU(!c hiiu Ia sf! tranh dua giila cdc doanh

nghi~plnganh trong vi~c gianh cdc yiu td sdn xwJt hay khdch hang di t6n tgi va nang cao vt thi ella minh tren tht tru&ng, thu lr;Ji nhwJ.n cao (Z) •

<Zl Chfnh sach qznh tranh iJ Vi~t Nam, Vit;\n nghien cuu qm\n ly kinh te' TW

Trong bo'i canh kinh te' quo'c te' hi~n nay, theo quan di~m moi thl: cr;mh

tranh trong thU®g trUiJng khong phdi la dift tru dffi thu cua mtnh ma chfnh la mang lr;ti cho khach hang nhilng gia trj gia tang cao h® hoi;ic mai lr;t h® di khach hang hta ch9n mtnh chrl khong [f!a ch9n do'i thu ( 3 )

Nhu' v~y, C<;tnh tranh khong phai chila dong thcli cua tlnh huo'ng rna la ca mot tie'n trlnh tie'p di€n khong ngung: m9i doanh nghi~p dSu phai dua nhau d~

phvc V\l to't nhfft khach hang E>iSu d6 c6 nghia la khong c6 gia tri gia tang nao c6 th~ giu nguyen tr<;tng rna mf>i ngay phai c6 them mot diSu moi I<;t N6i each khac, qnh tranh la CUOC "tranh tai" gifi'a CaC doanh nghi~p d~ phl,lC V\l khach hang mfli ngay mot to't hdn Doanh nghi~p nao hai long voi vi the' dang c6 tren thu'dng tru'ong se rdi vao tlnh tr<;tng tvt h~u va se bi dao thai ra't nhanh trong mot thi truong the' giOi cang ngay cang nhiSu bie'n dong

1.2.2 Nang hjc c~nh tranh nganh/doanh nghi~p va Sl/ phat triin

N6i qnh tranh d day la n6i de'n hanh vi cua mot chu the Trong qua trlnh cac chu the C<;tnh tranh nhau de gianh l<ji the' vS phia mlnh, cac chu th~ phai ap dvng t6ng h<Jp nhiSu bi~n phap nh~m duy trl va phat tri~n vi the' cua mlnh tren thi tru'ong Cac bi~n phap nay the hi~n mot sue m<;tnh, mot kha nang, mot nang h,tc nao d6 cua chu the du'QC gQi la SUC qnh tranh, nang h,tc C<;tnh tranh CUa chu the

Theo ly thuye't thttdng m<;ti truySn tho'ng thl nang lf!c cr;tnh tranh cua

nganh/doanh nghifp dU(JC xem xet qua l(Ji th{ SO sanh vi chi phf san xutft va nang sudt Hi~u qua cua cac bi~n phap nang cao nang h,tc C<;tnh tranh du'QC danh gia dlfa tren muc chi phi tha'p Chi phi san xua't tha'p khong chila diSu ki~n cd ban cua l<ji the' C<;tnh tranh rna con d6ng g6p tich C\l'C cho nSn kinh te'

Con theo quan di~m t6ng hqp ciia Van Duren, Martin va Westgren(4J thz nang [f!c Ct;mh tranh fa kha nang t(lO ra va duy trz [Q'i nhuljn va thj phdn tren cdc thj truang trong va ngoai nUrJc Cc:lc chi sfS danh gia nang hfc cc;tnh tranh la: nang sua"t lao d()ng, t6ng nang sua"t cac ye"u tO' san xu~t, cong ngh~, chi phi cho nghien CUu Va phat tri~n, ch~t lu'<jng Va tinh khac bi~t CUa san phffm

Quan di~m quan tri chie"n htqc ciia M Porter thl khd nang, nang lf!c c(lnh tranh cua doanh nghi?p dUQ'C thi hi?n qua kha nang phdt huy cdc nang [f!c dt}c ddo cua mznh trUrJc cdc [f!c [UQ'ng C(lnh tranh: dlfi thu tiJm nang, dlfi thu hi?n t(li, san phtlm thay tht, nha cung cffp va khdch hang (S)

Du con nhi€u each nhln nh~n khac nhau, nhln chung cac nha kinh te" tren the" giOi d€u xem Xet nang [f!C C(lnh tranh cua doanh nghi?p thong qua kha nang t(lO, duy trz[Q'i nhuljn va thj phdn tren thj trU(Jng f)~ dc;tt du'QC di€u d6, cac doanh

nghi~p cqnh tranh nhau thong qua vi~c tim cac ye"u t6 dffu vao vdi gia re (nhan hfc, v6n, cong ngh~), ban cac ye"u t6 dffu ra cho nhi€u nguoi voi gia cao nha"t,

ch~t lu'qng tO't nh~t so voi cac doanh nghi~p khac tren cung m()t thi tru'ong

1.2.3 Cac tit~u thti'c danh gia nang hfc c~nh tranh ngimh himg khong 1.2.3.1 Danh gia nang hfc c~nh tranh qua phtio'ng thti'c c~nh tranh

Chflt lll{lng san phllm!djch VlJ.' Dich Vl;l la tht;(c hi~n nhung gl rna doanh nghi~p da hua nh~m thie"t l~p, cling c6 va md r()ng quan h~ d6i tac lau dai voi khach hang va thi tru'ong Dich Vl;l dc;tt cha"t lu'qng khi khach hang c6 cam

nh~n doanh nghi~p mang de"n cho hQ gia tri gia tang nhi€u hon cac doanh nghi~p

khac hoc;tt d()ng trong cung linh vt;(c

Dich Vl;l cung ca"p trong nganh hang khong chii ye"u quye"t dinh bdi cac ye"u t6:

Van Duren, Martin vi'l Westgren -1991

<SJChie'n luqc cr.mh tranh-Michael E Porter- NXB KHKT- Ha N()i 1996

+ Ca siY v(it chfit: g6m hl;l t§ng, thie't bi d~ mang de'n ti~n nghi phvc vv cho hrmh khach

+ ThiJi gian chuytn bay: theo thong 1~, tren ve cua cac hang hang khong d€u c6 ghi r6 thoi gian ngay giO diva de'n f)6 khong phai la mot thong bao blnh thu'ong rna Ia mot h<jp d6ng va hang phai c6 trach nhi~m thlfc hi~n dung giao hvn d6 d~ hanh khach mua ve va b6 tri thoi gian

+ Thai di) phlf,C Vlf, cua nhan vien: du'<jc th~ hi~n luc khach hang tie'p xuc voi nhan vien Tac phong, each ung xU', slf phan ung linh ho(;lt va nhanh chong cua nhan vien tru'oc nhii'ng va'n d€ cua khach hang la thu'oc do thlfc te' v€ chfft lu'<jng dich Vl} cua doanh nghi~p

+ Qui trznh phlf,C Vlj, Vel giai quye't khifu nt;ti CUG doanh nghi~p: illUC do ddn gian hay phuc t(;lp cua qui trlnh

Chat luqng gia cii: khi mua ve may bay cua hang hang khong, khach hang quan tam de'n mile gia Cac hang c6 cung cha't lu'<jng dich Vl}, hang nao c6 mile gia thffp se c6 kha nang thu hut khach hang Do v~y, khi xem xet nang llfc C(;lnh tranh thong qua gia, ngu'oi ta con danh gia kha nang d~t gia d IDUC du SUC c;;tnh tranh, thong qua kha nang tie't ki~m ngu6n llfc hay hi~u qua ngu6n llfc so voi kha nang sinh lOi

Chat luqng thlldng hiiu: d6 la tfft ca danh tinh, hlnh dl;lng, bi~u tu'<Jng cua hang phan bi~t chung vOi hang khac Thudng hi~u cua hang dl;lt mile gia tri

vo hlnh cao nha't la khi khach hang hanh di~n voi quan h~ rna khach hang c6 vOi thu'dng hi~u d6 Vl v~y, ten tu6i, uy tin cua hang la mot chfft lu'<Jng mang ll;li l<;1i the' C(;lnh tranh d~c thu cho doanh nghi~p

1.2.3.2 Danh gia nang h;ic c~nh tranh thong qua cac ye'u t6 ti~m nang

- Tiim ll/c tai chinh: c6 vai tro quan tr<;mg, la ti€n d€ d~ phat tri~n thi tru'ong, d~ quye't dinh c6 nang cao chfft lu'<Jng dich vv hay khong, d~ tang d§u tu'

vao tai slm cef dinh, ph<H tri€n chi nhanh hay hi~n d~i h6a cong ngh~ nh~m nang cao nang h,tc qnh tranh

- Chfft lzi(lng ngudn nhlin hjc: nhan h,tc c6 vai tro quan tn;mg quye't dinh slf phat tri€n ciia ba't ky doanh nghi~p nao M9t hang hang khong c6 d9i ngii nhan vien gioi, se c6 kha nang sang t~o, c6 kha nang ho~ch dinh chie'n lu'<;lc, c6

ky nang thao tac nghi~p V\1 chuyen nghi~p trong qua trlnh phl;lc V\1 hanh khach Ngu6n nhan llfc c6 cha't lu'<;lng cao bi€u hi~n doanh nghi~p c6 kha nang qnh tranh cao D€ danh gia chfft lu'<;lng ngu6n nhan llfc nguoi ta thu'ong dlfa vao tieu thU'c: tu6i doi, trlnh d9 nhan vien, nang llfc quan ly di6u hanh , trlnh d9 kie'n

thuc b6 tr<;l (trlnh d9 tin h<;>c, ngo~i ngtl'), cac ye'u tef v6 van h6a th§:m my: v6c dang, ky nang giao tie'p

- Trinh dl) cong ngh?: d€ nang cao cha't ltl'<;lng dich V\1 cho khach hang tu d6 nang cao kha nang thu hut khach hang, cac doanh nghi~p bu9c ph<H hi~n d~i

h6a cong ngh~ Trinh d9 cong ngh~ hi~n d~i cho phep doanh nghi~p pha t tri€n them dich V\} moi, ddn gian thu t\}C khach hang Do v?y, c6 th€ n6i trlnh d9 cong

ngh~ ciing c6 tfnh quye't dinh de'n nang llfc qnh tranh ciia doanh nghi~p Vi~c

danh gia trlnh d9 cong ngh~ ciia m9t hang hang khong c6 th€ du'<;lc xem xet du'oi

2 g6c d(}: muc dQ hi~n d~i h6a dQi tau bay, qui trinh xii' ly cac thao tac nghi~p V\1

la ddn gian hay phU'c t~p

- Chie'n lzi(lc kinh doanh: m('>t hang hang khong se md r('>ng hay bi thu htfp

thi tru'ong bdi chie'n lu'<;lc kinh doanh c6 dung d~n hay khong Chie'n lu'<;lc kinh doanh th€ hi~n m\}c tieu kinh doanh c6 tr<;>ng di€m ro rang, llfa ch<;>n khach hang phl;lc V\1 thie't thlfc Nhu' v?y, chie'n lu'<;lc c~nh tranh c6 tac d('>ng va la cd sd d€ danh gia nang llfc qnh tranh ciia hang hang khong

1.2.4 Moi trtiO'ng c~nh tranh

Moi tru'ong c~nh tranh se anh hu'dng ra't nhi6u de'n nang llfc qnh tranh ciia m9t doanh nghi~p Cac ye'u tef ciia moi tru'ong c~nh tranh la nguyen nhan

chinh t;;to ra cd hoi, nH ro cho doanh nghi~p Vi~c nghien cuu ky cac moi y6u tO' moi tn.tong se giup doanh nghi~p t~n dt,mg cd hoi khcic phvc nguy cd de dQa tu ben ngoai nh~m tang cu'ong nang h,tc c;;tnh tranh

1.2.4.1 Cac cd h()i va nguy cd tu thi tru'Cing

Cd hoi thj tru'ong c6 th€ la slf xua"t hi~n hay gia tang cua mot nhu du nao d6 do moi tru'ong thay d6i, hay cling c6 th€ Ia slf rut lui cua mot sO' dO'i thu c;;tnh tranh Nguqc l;;ti, nhu du svt giam hay sO' dO'i thu tham gia thi tru'ong cang nhi€u thl cang lam tang c;;tnh tranh, dfin d6n nguy cd giam lqi nhu~n

• Cdc tip lf;(c cua 5 lf;(c lU(Ing qmh tranh:

1 Cac do'i thu c~nh tranh trong nganh: cuoc c;;tnh tranh gitl'a cac dO'i thu dang t6n t;;ti sll' dt,mg cac chi6n thu~t c;;tnh tranh v€ gia, quang cao, san ph§m, tang Cu'ong ph\].C Vt;l khach hang

2 Cac do'i thu ti~m nang: cac d6i thu moi gia nh~p nganh mang d6n nang llfc san xua"t mdi, slf mong muO'n chi6m linh thi ph§n nao d6 va c6 th€ ca nhtl'ng ngu6n llfc to IOn Cac rao can gia nh~p cang tha"p va mlic

do ha"p d~n cua thi tru'ong cang cao thl sO' lu'qng cac doanh nghi~p gia

nh~p nganh cang nhi€u, c;;tnh tranh cang quy6t li~t

3 San phftm thay the': la nhtl'ng san ph§m c6 cling cong nang voi san ph§m cua nganh Khach hang se chuy€n sang sll' dvng san ph§m thay th6 khi gia ca cua san ph§m tang len qua cao E>O'i ph6 vdi cac san ph§m thay th6la va"n d€ chung cua toan nganh, doi hoi phan ling t~p

th€ cua cac doanh nghi~p trong nganh bao g6m vi~c nang cao cha"t lu'qng san ph§m, gia tang cac ho;;tt dong marketing, phat tri€n m;;tng luoi phan ph6i

4 Ngu'Cii cung ca'p: Trong mot sO' tru'ong hqp ngu'oi cung ling c6 quy€n llfc (lqi th6 trong thu'dng lu'qng) dang k€ lam anh hu'dng d6n nang llfc c;;tnh tranh cua doanh nghi~p b~ng each de dQa tang gia hay giam cha"t

lu'<jng v~t tu' h~mg h6a, tu d6 Htm giam l<;ii nhu~n cua doanh nghi~p

Quy~n h.tc cua ngu'oi cung ung du'<jc th€ hi~n trong cac di~u ki~n: chi c6 m()t s6 it nha cung ca'p; nganh dang xet khong phai la khach hang quan trQng; san phgm cua hang cung ung Ia loc,ti v~t tu' dffu vao quan trQng d6i vdi hoc,tt d()ng cua khach hang; cac san phgm cua nha cung ca'p c6 tinh khac bi~t

5 Ngu'Oi mua: c6 quy~n h,fc (th~ mc,tnh) du'<;ic th€ hi~n thong qua vi~c

mu6n mua san phgm voi gia tha'p hon, doi hoi cha't lu'<jng t6t hon, du'<jc phlJ.C Vl,l nhi~U hon va Vi th~ lam cho cac defi thu cc,tnh tranh cc,tnh tranh cang gay gih Nh6m khach hang c6 quy~n h.tc mc,tnh n~u c6 m()t s6

di~u ki~n nhu': nh6m khach hang mua voi kh6i lu'<;ing IOn so voi kh6i lu'<jng ban cua ngu'oi ban; nhfi'ng san phgm cua doanh nghi~p ban ra theo dung tieu chugn ph5 bi~n va khong c6 gi d~c biN; ngu'oi mua c6 dffy du thong tin Se CO th~ mc,tnh trong CUQC m~c ca; ngu'oi mua de dQa lien k~t ; san phgm cua doanh nghi~p khong quan trQng d6i voi cha't lu'<jng san phgm ho~C dich Vl,l cua ngu'oi mua

Vi~c h.ta ch9n cac nh6m khach hang cua doanh nghi~p phai du'<;ic xem nhu' quye't dinh chie'n lu'QC quan trQng M()t doanh nghi~p c6 th€ cai thi~n vi th~ chie'n lu'<jc cua minh va lam nang cao nang h.tc ec,tnh tranh b~ng each tim ki~m

khach hang c6 it quy~n lvc d6i voi h9 nha't

1.2.4.2 Khoa hQC ky thu~t va cong ngh~

Slf phat tri€n cua khoa hQC cong ngh~ nhanh chong lam xua't hi~n cac v~t

li~u moi, cac loc,ti may m6c moi, phu'ong phap quan ly va kinh doanh moi da anh hu'dng de'n chie'n lu'<jc ec,tnh tranh cua doanh nghi~p

1.2.4.3 Cac chinh sach dfnh hu'ong cda Nha nu'oc

Nha nu'oc c6 th€ tac d()ng d~n chi~n lu'<;ic cc,tnh tranh cua cac doanh nghi~p/nganh thong qua cac chinh sach phat tri€n, hc,tn ch~ hay ca'm doan vi~c

gia nh~p nganh va cac cong C\1 nhu' gi{y phep, tieu chuffn ch{t lu'Qng

Mu6n nang cao nang hfc q.nh tranh thl cac doanh nghic$p/nganh ph<H xac dinh lQi the' qmh tranh cua doanh nghic$p/nganh n~m d ch6 nao va cac bic$n phap chie'n lu'QC nao de nang cao du'QC lQi the' qnh tranh

Theo M Porter, ba"t ky chie'n lu'Qc qnh tranh d~c thu nao ciing ph<H dlfa

tren mot trong ba chie'n lu'Qc t6ng quat: Chi phi thdp; Khdc bift h6a; Tg.p trung

vao trQng diim

1.2.5.1 Chie'n hiQ'c chi phi tha'p

Ban cha"t: mvc tieu doanh nghic$p theo du6i chie'n lu'Qc chi phi tha"p Ia

Vu'Qt troi dQ'i thu qtnh tranh b~ng each t(;lO ra nhii'ng san phffm du'QC tieu chuffn h6a voi chi phi du'QC kiem soat ch~t che du dng ch{t lu'Qng, dich V\1 la nhii'ng ye'u tO' khong the bo qua

Ap dvng vOi cac doanh nghi~p :

+ C6 thi ph~n cao tren thi tntong ho~c c6 l<;1i the" khac vi dv kha nang

thu~n l<;1i v~ nguyen v~ t li~u;

+ Thie"t ke" san ph§'rn phai thu~n l<;1i cho vi~c san xua't, duy trl nhi~u lo~i

san ph§'rn c6 lien quan d€ trai d~u chi phi H~ th6ng phan ph6i chi phi tha'p;

1.2.4.2 Chie'n h{(!c khac bi~t h6a

Ban cha't: rnvc tieu cua chie"n hl'QC nay la d~t du'QC 1<;1i the" c~nh tranh thong qua vi~c t~o ra san ph§'rn du'Qc xern la duy nha't, d9c dao d6i vOi khach hang b~ng each thuc rna d6i thu c~nh tranh khong th€

cha't lu'<;jng cao ho~c cac ho~t d9ng d~t do d€ xay dt!ng va phat tri€n nang llfc

d~c bi~t nh~rn t~o ra l<;1i the" khac bi~t h6a;

+ Kha nang b~t chu'oc cua d6i thu c~nh tranh;

+ Trong di~u ki~n cha't lu'<;jng san ph§'rn khong ngung du'QC cai thi~n va khach hang c6 d~y du thong tin v~ san ph§'rn qnh tranh thl slf trung thanh voi nhan hi~u d€ bi danh rna't

+ Kha nang m~nh vS Marketing, nghien cuu, sang t~o

1.2.4.3 Chie'n htQ'c t~p trung viw trQng di~m

Ban chil't: ml;lC tieu cua chie'n ht<;jc t?p trung vao mQt nh6m ngu'oi mua Cl;l thS, m()t bQ ph?n trong cac lo~i hang h6a ho~c m9t vung thi tru'ong Doanh nghi~p c6 thS phl;lC Vl;l thi tru'ong chie'n lu'<;jc hyp cua mlnh mQt each c6 hi~u qua hon cac d6i thu c~nh tranh V oi thi tru'ong chie'n lu'<;ic cua mlnh, cong ty c6 thS c6 19i the' vs chi phi, ho~c co kha nang khac bi~t h6a san phffm ho~c co du9c ca hai

VudiSm:

Cho phep doanh nghi~p dap ling nhu diu Cl;l thS cua khach hang va c6 thS

d~t du'<;jc ti 1~ l<;ii nhu?n cao hon mile blnh quan cua nganh

Nhu'<;ic diSm:

+ Chi phi cua doanh nghi~p thlfc hi~n tn;mg tam h6a bi IOn d§n len lam mil't di l<;ii the' do vi~c phl;lc Vl;l m9t thi tru'ong hyp, ho~c lam mil't slf khac bi~t

h6a c6 du'<;ic do trQng tam h6a;

+ Cac d6i thu c~nh tranh tlm ra nhfi'ng thi tru'ong hyp trong thi tru'ong chie'n lu'QC cua hang va lam VO hi~U h6a Slf t?p trung CUa hang

A.p dl;lng: d6i voi doanh nghi~p c6 qui mo nho, linh ho~t

Toan c§u h6a d~t ra yeu diu co cil'u l~i nSn kinh te' va t6 chile l~i thi truong tren ph~m vi toan diu va trong tung qu6c gia BS h9i nh?p kinh te' qu6c te' thanh cong, cac qu6c gia dSu phai chu trQng nang cao kha nang qnh tranh qu6c gia cua mlnh duoi 3 g6c d9 nSn kinh te', nganh!doanh nghi~p va hang h6a Bay la m9t trong nhfi'ng n9i dung quan trQng nhil't dS h9i nh?p kinh te' qu6c te'

hi~u qua

Xet vS t6ng thS, hon 90% doanh nghi~p d Vi~t Nam la nhfi'ng doanh

nghi~p vua va nho Trong mQi nganh, ngh~ va linh Vlfc ho~ t dong, chua doanh

nghi~p nao cua Vi~t Nam du<;fc xe"p h~ng theo danh mt;tc thong 1~ qu6c te" (danh mt;tc 500 doanh nghi~p c6 d~u tu IOn nha't, 20 doanh nghi~p san xua't o to hang

d~u ) So sanh doanh nghi~p Vi~t Nam voi nhau, thi 17 T6ng cong ty 91 la nhii'ng doanh nghi~p IOn nha't, trong d6 c6 T6ng cong ty Hang khong Vi~t Nam rna nganh v~n tai hang khong d6ng vai tro nong c6t

Nganh hang khong dan dt;tng Vi~t Nam da thS hi~n vai tro quan tr9ng cua minh trong n~n kinh te" nhu sau:

Thu nhUt Trude he"t, la mot nganh kinh te" ky thu~t mang tinh d~c thu phat triSn dlfa tren cac ho~t dong c6 ham lu<;fng tri tu~ cao, c6 vai tro quan tr9ng d6i voi S\f nghi~p phat triSn kinh te" xa hoi;

Thu hai La mot trong nhii'ng trt;t cot chinh cua n~n kinh te", mot ph~n

cua chuang trinh cong nghi~p h6a-hi~n d~i h6a da't nude;

Thu ba La mot bo ph~n he"t sue quan trQng cua ke"t ca'u cd Sd h~ dng kinh te" xa hoi Nganh hang khong d~c bi~t Ia v~n tai hang khong pht;tc vt;t va t~o

ti~n d~ phat triSn cho nhi~u nganh kinh te" xa hoi khac, d~c bi~t trong vi~c kich thich d~u tu trong nuoc, thu hut d~u tu nuoc ngoai gop ph~n phat triSn du Iich va

an ninh qu6c phong;

Thu tli Nang cao vai tro Vi~t Nam la cii'a ng6 thong thuong qu6c te" cua ca vung, thong qua vi~c thlfc hi~n mt;tc tieu d~t t6c do tang trudng binh quan 15%/ 1 nam trong giai do~n tu nam 2000 de"n 2020, cao nha't trong nganh hang khong dan dt;tng tren the" giOi D6ng thoi nang cao vai tro, vi the" cua Vi~t Nam trong cac t6 chile qu6c te" nhu: APEC, ASEAN, WTO, d~c bi~t la trong vi~c thuc d~y phat triSn cac thi truong khu vlfc va thlfc hi~n tlf do h6a thuong m~i

Ngay tu khi moi ra doi, v~n tai hang khong da mang tinh qu6c te" va cang ngay muc do qu6c te" h6a cang cao Voi mot chuye"n bay noi dia don gian, ng~n

nha't cilng phai trai qua hai d6i tu<;fng xii' ly; d6 la cang hang khong noi xua't

phat va cang hang khong de'n Con d6i voi nhfi'ng chuye'n bay qu6c te' thl phai trai qua nhi€u chi;ing bay, do nhi€u hang hang khong dam nhi~m, d§n de'n tlnh tr(;lng phl;l thUOC l§n nhau CUa eac hang hang khong qu6c te' Qua trlnh tv do h6a thu'dng m1;1i va dich V\1 doi hoi SV pha t tri€n V~n tai hang khong thea hu'ong tv do h6a voi tu' each Ia mot nganh dich V\1 Voi xu the' nay, d€ c6 th€ hoa nh~p vao n€n kinh te' the' giOi, khong each nao khac nganh hang khong n6i chung va nganh v~n tai hang khong n6i rieng phai tham gia phan cong lao dong qu6c te'

Ke't lu~n Chu'o'ng 1: Hoi nh~p kinh te' qu6c te' la xu huang khong th€ dao ngu'<Jc Qua trlnh hoi nh~p kinh te' qu6c te' di;it cac qu6c gia, cac nganh kinh te' va eac doanh nghi~p tru'oc nhfi'ng cd hoi va thach thuc D€ c6 th€ t6n t1;1i va phat tri€n trong moi tru'ong toan du h6a m6i qu6c gia, m6i nganh va m6i doanh

nghi~p phai nang cao nang lvc C(;lnh tranh Nang lvc qnh tranh cua nganhldoanh nghi~p chi c6 th€ du'<Jc nang cao ne'u thvc hi~n du'<Jc nhfi'ng chie'n lu'<Jc c1;1nh tranh phu h<Jp voi moi tru'ong ben trong, ben ngoai cua doanh nghi~p, va nganh hang khong Vi~t Nam, Vietnam Airlines cling n~m trong qui lu~t chung d6

CHUONG 2 THVC TR~NG HO~T DQNG VA NANG LVC C~NH TRANH

?

CUA VIETNAM AIRLINES

2.1 Ljch sli hinh thanh va phat tri~n cua Vietnam Airlines

T6ng c1;1c Hang khong dan d1;1ng Vi~t Nam (vie't t~t Ia T6ng C1;1c HKDDVN), du'<;ic hlnh thanh nam 1976 nh~m thl;t'c hi~n cac chuc nang quan ly nha nu'oc va chuc nang kinh doanh v~n tai hang khong Trong giai do~n 1976-

1989, T6ng C1;1c HKDD ho~t d()ng trong di~u ki~n n~n kinh te' bao ca'p voi m()t thi tru'ong h~n che', chuyen chd theo ke' ho~ch trung blnh 250.000 lu'<;it hanh khach m6i nam, m(;lng du'ong bay da md them m()t s6 tuye'n n()i dia de'n th~mh

ph6 H6 Chi Minh, E>a Nang, Phu Qu6c va m()t s6 tuye'n bay qu6c te' sang cac nu'oc Ian c~n nhu' Trung Qu6c, Lao, Campuchia, Thai Lan

Nam 1989, T6ng cong ty Hang khong Vi~t Nam du'<;ic thanh l~p (lftn thu nha't) theo quye't dinh s6 225/CT ngay 22/811989 cua Chu tich H()i d6ng b() tru'dng, la m()t ddn vi kinh te' qu6c doanh t6 chuc theo di~u 1~ lien hi~p xi nghi~p, trl;t'c thu()c T6ng c1;1c HKDDVN E>ay la m()t bttoc phat tri€n quan trQng cua nganh Hang khong Vi~t Nam trong vi~c tach roi chuc nang quan ly nha nu'oc va kinh doanh cua doanh nghi~p

Ngay 20/04/1993, Hang Hang kliong qu6c gia Vi~t Nam dtt<;1c thanh l~p,

trl;t'c thu()c C1;1c HKDDVN Song, d€ t~o di~u ki~n thu~n l<;ii trong vi~c quan ly va kinh doanh v~n tai, ngay 27/0511995 T6ng cong ty Hang khong Vi~t Nam (ten tie'ng Anh la Vietnam Airlines Corporation) du'<;ic ra doi (lftn thu hai) theo QE> s6 328/TTG cua Thu tu'ong Chinh phu E>i~u d6 da g6p phftn cung c6 v~ m~t t6 chuc ho~t d()ng cua T6ng cong ty Hang khong Vi~t Nam, tac d()ng tich cl;t'c Wi

qua trlnh phat tri€n m~nh me cua T6ng cong ty HKVN trong moi tru'ong kinh te' thi tru'ong va c~nh tranh a trong nu'oc va qu6c te' trong thoi gian qua

T6 chU'c cua T6ng cong ty HKVN bao g6m cac kh6i (theo Phv lvc 2A: Cd ca'u t6 chU'c cua T6ng cong ty HKVN)

06 ddn vi h<;tch t6an t~p trung;

13 ddn vi thanh vien h<;tch t6an doc l~p;

06 cong ty lien doanh

Hang hang khong qu6c gia Vi~t Nam (Vietnam Airlines), thuoc kh6i h<;tch toan t~p trung cua T6ng cong ty Hang khong Vi~t Nam, la hfc lu'<jng chu hfc v~n

tai cua hang khong Vi~t Nam trong khai thac thu'dng m<;ti thu'ong 1~ cac thi

tru'ong trong nu'oc va qu6c te', la nong c6t cua T6ng cong ty Hang khong Vi~t

Nam

Hi~n nay, m<;tng du'ong bay qu6c te' Vietnam Airlines g6m 37 du'ong bay

qu6c te' tnfc tie'p tu Ha Noi va thanh ph6 H6 Chi Minh de'n 25 di€m nu'oc ngoai; m<;tng du'ong bay noi dia du'<jc t6 chU'c theo mo hlnh trvc-nan theo su6t chi~u dai da't nu'oc g6m 16 di€m voi cac trvc chinh n6i 3 thanh ph6 HaNoi, thanh ph6 H6 Chi Minh va Ba Nang

La mot trong nhung thanh vien tnfc thuoc T6ng cong ty, Vietnam Airlines

la ddn vi chu hfc, da dgn dgn IOn m<;tnh va g6p phgn chu ye'u du'a nganh hang khong trd thanh nganh mfii nhQn trong chie'n lu'<jc phat tri€n kinh te' cua nu'oc ta Vietnam Airlines (VNA) c6 chU'c nang chinh Ia ho<;tt dong kinh doanh v~n tai hang khong : w7n tai hlmh khach, hanh ly, hang hod va buu ki~n

2.2 Thtfc tr~ng ho~t d{)ng va nang ltfc c~nh tranh cua Vietnam Airlines 2.2.1 Thi trtiong

HKVN chu trQng phat tri€n m<;tng du'ong bay qu6c t€ va noi dia, khoi phvc l<;ti va khai thac voi tftn sua't bay cao hdn cac du'ong bay t<;tm ngung khai thac thoi ky khung hoang; md l<;ti ho~c md them nhi~u du'ong bay mOi de'n Nh~t

Ban, Han Qu6c, Malaysia, Singapore, Chau Au, Trung Qu6c, Campuchia

Hi~n nay, m<;tng du'ong bay qu6c te' cua Vietnam Airlines g6m 37 du'ong

bay quO'c te' tnfc tie'p tu Ha Noi va thanh phd H6 Chi Minh de'n 25 di€m m.toc ngoai, trong d6 c6 22 di€m bay tn,tc tie'p (11 di€m (J Dong Biic A: Hongkong, Dai Biic, Cao Hung, Osaka, Tokyo, Soeul, Busan, Quang Chau, Ba:c Kinh, Con Minh; 07 di€m d Dong NamA: Bangkok, Singapore, Kuala Lumpur, Manila, Vienchan, Phnom penh, va Simreap; 02 di€m (J Uc : Sydney, Melbourne; 03 di€m Chau Au: Paris, Moscow, Frankfurt; 02 di€m di Biic My: Los Angeles, San Francisco)

M~c du phai qnh tranh gay ga:t voi cac hang HK khac trong khu Vlfc, trong nam qua, v?n chuy€n hanh khach cua VNA v§:n chie'm thi phffn tu 30-40% Nguyen nhan chu ye'u hanh khach llfa chQn VNA la do c6 thoi gian di va de'n thich h<Jp, thi phffn v?n tai hang h6a quO'c te' d<;tt tit 27,1% de'n 31,6% Tuy nhien, thi phffn tren cac duong bay quO'c te' chu ye'u la nho co che' diSu tie't song phu'dng, chu chu'a thlfc slf dlfa vao nang llfc ban than

Vi~c tham nh?p vao cac thi tru'ong cua VNA luon ch?m hon cac ddi thu C1,1 th€, chi hon mot nam sau khi hi~p dinh hang khong song phu'ong Vi~t- My du'<Jc ky ke"t, trong khi HKVN con dang chu§:n bi cac ye'u tO' dn thie't d€ c6 th€

md du'ong bay sang My thl hang hang khong United Airlines da c6 nhii'ng chuye'n bay dffu tien lffy khach tu thanh phd Hd Chi Minh di My, t<;to nen ap llfc C<;tnh tranh thlfc slf ddi voi VNA Voi tffn xua't 14 chuye'n bay/tuffn va 10 chuye'n/tuffn do Thai Airways va Malaysia Airlines khai thac tu'ong ung t<;ti Vi~t

Nam, VNA c6 nguy co bi ma't thi phffn ngay tren san nha

M<;tng du'ong bay noi dia du'QC t6 chile theo mo hlnh trl,lc-nan theo suO't chiSu dai da't nu'oc g6m 16 di€m voi cac tr1,1c chinh nO'i 3 thanh phd Ha Noi, thanh phd H6 Chi Minh va Da Nang g6p phffn dang k€ trong vi~c phat tri€n kinh te' va du lich cua Da't nu'oc

2.2.2 San hiQ'ng v~n chuyin himh khach tu nam 1996-2004

Cling voi slf phat tri€n cua nSn kinh te' da't nuoc, trong nhii'ng nam qua

nganh Hang Khong la mot trong nhfi'ng nganh c6 t6c do tang tn:tang cao va du<;Jc coi la nganh kinh te' mtli nhQn San lu<;Jng v~n tai hanh khach, hang hoa khong ngung tang len Giai do;;tn 1996-2002, v~n tai hanh khach cua Hang Hang khong qu6c gia Vi~t Nam d;;tt muc tang truang blnh quan 9,5%/nam v6 kh6i lu<;Jng hanh khach chuyen cha, d;;tt muc 4,5 tri~u lu<;Jt hanh khach vao nam 2002, tang 1,7 lgn so voi nam 1996 Cuoc khung hoang kinh te'- tai chinh khu vlfc giai do;;tn 1997-1998 c6 anh huang IOn de'n v~n tiii hanh khach va lam san lu<;Jng v~n chuy~n cua VNA nam 1997 giam ggn 1% so voi 1996 Tuy nhien, tU nam 2000, v~n tai hanh khach cua VNA da tang truang m;;tnh tra l;;ti, d~c bi~t la v~n

chuy~n hanh khach qu6c te' hang nam d6u d;;tt muc tang tren 15% Nam 2003, do anh huang cua dich b~nh SARS, lu<;Jng hanh khach khong tang nhung hang hoa tang 16,4% so voi nam 2002 Nam 2004, m~c du phai d6i m~t vOi khong it kh6 khan, thach thuc cua nhfi'ng di6u ki~n khach quan nhu: dich cum gia dm vao giai do;;tn dgU nam, gia dgu tho the' giOi tang cao toi muc ky h,IC (55-60USD/thung) t6ng san lu<;Jng v~n chuy~n hanh khach cua VNA vftn tang 27,4% so voi nam 2003

Bang 2 1 : San lu<;Jng v~n chuy~n hanh khach cua VNA giai do;;tn 1996-2004

Don vi : khach Nam San htc;tng %tang Sanluc;tng %tang TlJng san %tang

quo'c te' tniO'ng n()i dja truO'ng luc;tng truO'ng

V€ thi tn.tong v~n tai h~mh khach quO'c te', VNA cling c6 t6c do phat tri€n nhanh, binh quan d;;tt 11 %/nam Tang tntdng cua thi tn.tong quO'c te' qua cac nam giao dong tu'dng dO'i IOn, th€ hi~n tinh nh<;ty cam dO'i voi cac ye'u tO' khach quan,

d~c bi~t la ngu6n khach du lich nu'oc ngoai

Trong nhii'ng nam tu 1996-2004, Vi~t Nam xua't hi~n nhu' mot di€m du lich moi, lu'<;1ng khach du lich nu'oc ngoai de'n tham quan tang ra't nhanh, d~c bi~t

trong nam 2004 tang tren 20%

Mot d~c di€m n6i b~t Ut s6lu<;1ng nguoi Vi~t sO'ng d nuoc ngoai kha dong (khoang 2 tri~u nguoi), vi~c ra/vao Vi~t Nam cua dO'i tu'<;jng nay anh hudng tOi

cd ca'u thi tru'ong v~n chuy€n hanh khach ra/vao Vi~t Nam, chie'm khoang 18% t6ng thi tru'ong Cac quO'c gia c6 sO' lu'<;1ng Vi~t Ki€u sinh sO'ng dong nha't Ia My, Nga, Due, Uc, Malaysia

v oi tO'c do tang tru'dng v~n chuy€n cao hdn tang tru'dng cua t6ng thi tru'ong, VNA da cai thi~n du'<;jc thi phffn quO'c te' Vao thoi di€m nam 1990, thi phffn cua VNA chi d<;tt 28%, nam 1991 tang len 36%, nam 1992 d<;tt 39,8% Trong nam 1993, cac hang nu'oc ngoai d~c bi~t la Chau Au 6 <;tt md du'ong bay moi, thi phffn cua VNA giam xuO'ng con 36,9% VNA da nhanh chong h6i ph1,1c l<;ti muc thi phffn 40,7% trong nam 1994 va 6n dinh d muc 42-44% trong giai do<;tn 1996-2004 Day Ia muc cao so voi thi phffn cua cac hang hang khong quO'c gia cua cac nu'oc khac (khoang 25-30% thi phffn v~n chuy€n quO'c te') Bang 2.2

- PhQ IQ.c 2B

VNA42%

58%

2.2.3 San lu'(jng v~n chuyin hang h6a tu nam 1996-2004

Mi;ic du chua khai thac cac du'ong bay chuyen cho hang thu'ong 1~, VNA

da c6 nhiSu c6 g~ng trong vi~c tang cu'ong nang h;!'c v~n chuy€n hang h6a ke't h<;1p tren cac chuye'n bay cho khach thong qua vi~c thue chuye'n, mua tiii, h<;1p tac voi cac hang hang khong nuoc ngoai Thu nh~p tu hang h6a ngay cang chie'm d tr9ng quan tr9ng trong ke't qua tai chinh cua cac chuye'n bay

Ke't qua v~n chuy€n hang h6a cua VNA trong 5 nam qua du'<;1c th€ hi~n

Ddn vi: ta'n

· Niim Sanlu'(jng %tang Sanlu'(jng %tang Tfingsan %tang

(Ngu6n: T6ng h(J'p baa cao cita VNA)

V~n chuy€n hang h6a qu6c te' tu 1996-2004 cua VNA tang tru'ong blnh quan 13,31 %/nam Vi~c mo cac du'ong bay di Phap, Nga, DU'c, Uc tu nam 1993, cac du'ong bay b~ng may bay than r<)ng di H6ng Kong, Han Qu6c, Nh~t Ban,

My cho phep VNA tham gia dang k€ vao thi tru'ong v~n tai hang h6a qu6c te' Nam 1991 VNA chi chie'm 16% thi ph~n san lu<;1ng hang h6a qu6c te', nhung de'n nam 1993 tang len 20%, 1995 - 25%, 1996- 27% va da d~t du<;1c 31,1% vao nam 2004 T6m l~i, de'n nay VNA da chie'm khoang 1/3 t6ng v~n chuy€n hang

h6a qu6c te' t~;ti Vi~t Nam, m()t ke't qua khong nho d6i voi linh vlfc ho~;tt d()ng chua chuyen nghi~p nhtt v~y Bang 2.4-Phl} ll}c 2B

ffinh 2.4 : Thi phffn v~n chuy€n hang h6a qu6c te' (%)

Hang

khac 72%

VNA /28%

Nhtt vay, thi trttong hang h6a qu6c te' cua Vi~t Nam con c6 qui m6 ra't nho so voi thi trttong cua cac nttoc Ian c~n, nhttng t6c d() tang trttdng cua n6 da t~;to ra slf quan tam IOn cua cac hang hang khong nttoc ngoai th€ hi~n d vi~c ngay cang c6 them cac hang khai thac cac chuye'n bay chuyen chd c6 sue chua IOn nhtt B747F hoi;ic khai thac ke't h<;Jp chd khach va hang bilng B 747-Combi 2.2.4 Doanh thu

T6ng doanh thu giai do~;tn 1993-1998 la 27.800 ty d6ng, muc tang blnh quan giai do~;tn 1993-1995 khoang 30%/nam; giai do~;tn 1996-2000 blnh quan tang 20%/nam Nam 1998, muc tang tru'dng chlfng l~;ti do anh hu'dng cua CUQC khung hoang tai chinh khu vlfc Nam 2000, 2001, thi trttong hang khong khu vlfc

va trong nu'OC du'QC phl;lC h6i, t6c dQ phat tri€n d~;tt hdn 19%/nam; nam 2003 bi

anh hu'dng dich SARS doanh thu bi S\lt giam nhttng de'n nam 2004 d~;tt 17.390 ty d6ng (1 ti dollar My) tang 40% so voi nam 2003- Bang 2.5- Phl} ll}c 2B

lfinh 2.5: TO'c do phat tri€n doanh thu qua cac thoi ky(%)

(Ngu6n: Bdo cdo T6ng cong ty Himg khong Vi?t Nam)

2.3 Nang h}'c c~nh tranh cua VNA

2.3.1 Danh gia nang hfc c~nh tranh VNA thong qua ti~m nang

2.3.1.1 Nang hfc Uti chinh

T6ng sO' vO'n cua VNA t?i thoi di€m 31/12/2004 la 15.298 d Co cffu vO'n cua VNA g6m vO'n chu sCJ huu chie'm 30% (262 tri~u USD), vO'n vay chie'm khm!ng 70% trong t6ng sO' vO'n (cac hang hang khong trong khu vtfc 200-300%) T6ng gia tri tai san cO' dinh 12.544 t1 (784 tri~u USD- chie'm 80% gia tri

tai san) trong d6 gia tri doi tau bay chie'm 90% gia tq tai san cO' dinh Nhu' v~y

vO'n vay chu ye'u dung d€ mua may bay

£>€ ap dt,mg du'qc hlnh thuc thue mua, vay mua mot doi tau bay tri gia g~n

1 t1 USD dn c6 tO'i thi€u 150 USD ti€n m~t (15%) voi gia thie't c6 th€ vay 850

tri~u USD (85% theo thong 1~) Cac khoan tin dt,mg xufft khifu thu xe'p trong thoi gian qua la rfft nho be, vl v~y muO'n vay tai trq voi qui mo IOn phai c6 stf bao lanh cua Chinh phu Vi~t Nam

Ti€m ltfc ati chinh ye'u da h?n che' stf phat tri€n cua Hang, d~c bi~t la d~u tttphat tri€n doi may bay, d~u ttttrang thie't bi Kha nang thanh toan VNA khong cao va chua dtfng nhi€u rui ro mfft kha nang thanh toan d~c bi~t khi c6 nhung nguyen nhan do khach quan nhtt: dich b~nh, chie'n tranh lam ch~m l?i tO'c do

tang tntdng cua v?n t,H hang khong

Bang 2.6: Cac chi s6 v~ co ca'u tai chinh

Lc;5i nhu?n tntoc thu~ va Hii vay 408 548 304 886

Kha nang thanh toan Hii vay (lffn) 1,74 2,05 1,05 1,025

(Ngu6n: Bdo cdo tai chinh VNA 2001-2004)

Qua xem xet ti~m h;rc tai chinh cua VNA, c6 thS rut ra k~t lu?n Ia ti~m h,tc tai chinh cua VNA ra't h<;1n ch~ so vOi nhu du dffu tu' tai san dS ho<;1t d<)ng kinh doanh

2.3.1.2 Trinh dQ cong ngh~

Tai san chinh cua Hang HK Vi~t Nam la h~ th6ng d<)i tau bay Tinh d~n

31112/2004, d<)i may bay VNA dang khai thac la 40 chi~c g6m Boeing 767: di thue 7 , Boeing 777 : 4 sd hii'u, 2 di thue, A320: di thue 10, A321: di thue 3 -

sd hii'u 5, ATR-72: sd hii'u 7, Forker 70: sd hii'u 2

Nhu' v?y, d<)i may bay cua VNA sd hii'u la 18 may bay (chi~m 45% theo

s6 chi~c- 21% theo s6 gh~); thue 22 may bay (55% theo s6 chi~c- 79% s6

gh~); trong khi d6, d6i voi cac hang khong trong khu vlfc thl d 1~ nay la 70-80% T6ng gia tri toan b<) d<)i tau bay khoang hon 700 tri~u USD (kS ca dong

co dlf phong, pht;t tung va khi tai may bay), trong d6 VNA chi sd hii'u khoang 150

tri~u USD, chua d~n 17% Til~ may bay sd hii'u tha'p, nha't la d6i voi lo(_li may bay chu llfc tu 150 gh~ trd len Ia h<;1n ch~ IOn v~ nang llfc kinh doanh va tai chinh cua VNA do chi phi thue may bay IOn (chi~m 37% trong khi d6 cac hang hang khong trong khu vlfc chi chi~m 4-5%) Phl}.ll}.c 2D

Voi ID\lC tieu khong ngung hi~n d<;ti h6a, phat tri€n d('>i ngil may bay khai thac va tht;(c hi~n chu'dng trlnh d6i mOi cong ngh~, VNA da t~n dvng thoi cd gia thue va mua may bay tren thi tnl'ong the' giOi giam m<;tnh sau sv ki~n khung b6 ngay 11/9/2001 va chie'n tranh Afganistan (Gia mua B777/A321 thffp hdn so voi thoi di€m 9/2001 khoang 10%) d€ tich eve tri€n khai ke' ho<;tch phclt tri€n d('>i may bay giai do<;tn 2005-2010; kien trl dftu tu' chie'n lu'QC, chu§:n bi lt;(c lu'cjng cho giai do<;tn phat tri€n tie'p theo Dang trong giai do<;tn d6i moi cong ngh~ nen d('>i tau bay cua VNA c6 u'u di€m n6i b~t la tre, hi~n d<;ti, the' h~ moi, tu5i th<;> trung blnh 3,5 nam thich hcjp cho chuye'n bay tffm trung va tffm xa

Nhu' v~y, VNA da c6 nhi€u hlnh thuc va bi~n phap nh~m nang cao s6

lu'cjng va hi~n d<;ti h6a cua d('>i tau bay Tuy nhien, v€ trlnh d('> cong ngh~ d('>i tau bay con m('>t s6 h<;tn che':

So voi cac hang trong khu vt;t'c, d('>i may bay cua VNA thua kern v€ s6

lu'cjng, s6 ghe'/tai cung ung, tffm bay S6 ghe' trung blnh /may bay cua VNA la

135 (khu vvc 232), tftm bay t6 da la 12 giO (khu vvc la 14-16 giO)

V oi qui m6 va tai san nhu' tren, VNA d trong tlnh tr<;tng khong chu d('>ng trong kinh doanh, kha nang qnh tranh voi cac hang hang khong trong khu vvc kern, do phai tinh vao chi phi san xua't kinh doanh ti€n thue tai san, ti€n tra lai vay (47% trong t6ng chi phi)

2.3.1.3 Cha't hiQ'ng ngu6n nhan hjc

TBng s6 lao d('>ng cua VNA tinh de'n nay 31112/2004: 7.748 ngu'oi trong d6

Lao d('>ng Ia ngu'oi Vi~t Nam: 7.391 nguoi Lao d('>ng la ngu'oi nu'oc ngoai: 357 nguoi Nguoi lai hi~n c6 234 ngu'oi Vi~t Nam, dap ung 70% nhu du khai thac

s6 may bay hi~n c6, con l<;ti phai thue nu'oc ngoai 107 nguoi Nhu v~y, lao d('>ng

d~c thu phai phl;l thu('>c vao nu'oc ngoai voi chi phi cao, anh hu'dng de'n kha nang

qmh tranh cua Hang Hon the" nua, do ca'u hlnh doi may bay luon thay d6i (mua mdi, thue mdi) nen vi~c cung U'ng phi cong thuong xuyen roi vao the" bi dong Lao dong d~c thu cua nganh h~mg khong nhu nguoi lai, tiSp vien, ky suva th<J ky thu~t may bay chie'"m 59% trong t6ng s6lao dong do vdi tu6i trung blnh

34 Ll,l'c lu<jng nay doi hoi phai du<jc dao t~o theo tieu chua'n cua Hi~p hoi hang khong qu6c te'" (d~c bi~t la lvc lu<Jng phi cong) mdi c6 th€ dap ung yeu du cua cong vi~c Hi~n nay d Vi~t Nam, dao t~o chuyen nganh v€ Hang khong mdi chi c6 Truong hang khong nhung khong theo tieu chua'n qu6c tS, vl v~y lao dong nay vftn phai gli'i di dao t~o va dao t~o l~i d nude ngoai vdi chi phi ra't cao (chi

phi dao t~o 01 phi cong d nude ngoai khoang 35 nghln Eur) Vi~c tang trudng nhanh v~n tiii hang khong trong nhung nam qua lam cho VNA kh6 khan trong

vi~c dap ung nhu du ngu6n nhan ll,l'c khai thac do thoi gian hua'n luy~n khong

ng~n, chi phi cao

Trude nay, doi ngu phi ci)ng chi c6 kha nang lai cac lo~i may bay do Lien

Xo san xua't Trong thoi gian qua, VNA da dao t~o du<jc ph~n ldn phi cong, dam bao khai thac du<jc toan bo cac lo~i may bay ATR72, Forker 70, cung ung toan

bo hli ph\1 va khoang 2/3 lai chinh cho cac cho cac lo~i may bay Airbus 320 va Boeing 767, mot s6 da d~t du<Jc chung chi qu6c tS

V€ doi ngu can bo quan ly, ph~n ldn cac can bo quan ly da du<jc dao t~o

d€ tung budc tie'"p c~n co chS quan ly theo trlnh do qu6c te'" sa lu<Jng va cha't lu<jng co ban du dap ung yeu du khai thac hi~n nay cua VNA va phvc Vl,l cac hang hang khong nude ngoai dSn Vi~t Nam Tuy nhien, ngu6n ll,l'c chua'n bi cho cac cong tac ho~ch dinh ke'" ho~ch- chinh sach, phat tri€n thi truong con thie'"u,

d~C bi~t la ngu6n ll,l'c dam trach CaC nhi~m Vl,l t~i CaC van phong chi nhanh d

nude ngoai

Theo yeu du, toan bo ll,l'c lu<jng lao dong cua VNA phai c6 trlnh do

ngo~i ngii' t6i thi€u la B (theo tieu chua'n phan lo~i cua Vi~t Nam) va khuySn

khich bie't them ngo<;ti ngii' thu hai Nhung yeu du nay hi~n chua du<;ic dap ung, chl c6 20% bie't ngo<;ti ngii' thu hai va kha nang giao tie'p voi khach hang chua htu loat nen h<;tn che' chfft lu<jng phl,IC Vl,l hanh khach

Nhu v~y cha't lu<;ing ngu6n nhan h,tc cua VNA con m()t s6 h<;tn che':

- Phai phv thu()c vao dao t<;tO nuoc ngoai voi chi phi cao

- Ky nang nghi~p Vl,l cua cac lao d()ng d~c thu chua dap ung tieu chuffn

qu6c te'

- Trlnh d() kie'n thuc b6 tr<;i (ngo<;ti ngii') chua dap ung yeu du h()i nh~p

2.3.2 Danh gia nang hfc qmh tranh VNA thong qua phu'ong thuc c~nh tranh 2.3.2.1 Chfft lu'Q'ng djch Vl}

Dich vv cung ca'p trong nganh hang khong chu ye'u quye't dinh besi cac ye'u

t6:

Ca siJ wjt chdt: Co sd v~t cha't cua VNA tu m~t da't len d€n may bay chua d6ng bQ, d~c bi~t duoi m~t da't khong gian con ch~t hyp, chua dap ung yeu

du v€ v~ sinh; cac dich vv phvc vt;t chua da d<;tng, khong mang tinh chuyen

nghi~p va c<;tnh tranh khong Ianh m<;tnh (tlnh tr<;tng d()c quy€n cua cac doanh

nghi~p trong nganh HK) Trong khi d6, cac san bay trong khu vvc c6 th~ dap ung hfiu he't cac dich vt;t dn thie't nhu giii' d6 cho khach, giii' tre, y te', nha hang, huang d~n khach du lich voi gia ca h<;ip ly Tren may bay h~ th6ng am thanh kern, nhi€u t<;tp am, khong c6 h~ th6ng thie't hi giai td cho cac chuye'n bay duong dai Hon nii'a, VNA chua c6 dfiu tu d~ nang cao cha't lu<;ing dich vv , chi phi cho dich vt;t phvc vt;t hanh khach chi chie'm 6% trong t6ng chi phi, trong khi d6 d6i v6i cac hang trong khu vvc til~ nay la 10-16%

Th&i gian chuytn bay: Theo th6ng ke tu nam 2000-2004, h~ s6 tin c~y

khai thac cua VNA (s6 chuye'n bay dung giO tren t6ng s6 chuye'n bay ke' ho<;tch)

luon d<;tt C:s muc tren 85% Day la muc cao so voi cac hang hang khong trong khu vvc Til~ s6 chuye'n bay ch~m, huy giam dang k~ khoang 14% Day la muc

thffp SO voi cac hang hang khong trong khu VlfC

Thai dQ ph[fC Vlf cua nhan vien: Trong thoi qua, VNA da c6 quiche' tuy~n

dl;mg dao t(;lO theo tieu chufin ky nang nghi~p Vl;l cua Hi~p hoi hang khong qu6c te' Trong bang xe'p h(;lng nam 2001 cua t(;lp chi Skytrax v~ cac hang hang khong, tie'p vien cua VNA du'<;Jc xe'p (J v! tri thli' 3 trong t6ng s6 66 hang v~ "thai do phl;lc Vt.I ni~m nd, chan thanh" Tuy nhien, tinh chuyen nghi~p chua cao va h(;ln che' v~ giao tie"p tie"ng Anh cua tie"p vien hang khong con la vffn d~ IOn dn phai kh~c phl;IC d~ CO kha nang giao tie"p t6t d tfft ca cac tlnh hu6ng, Xlt ly t6t cac tru'ong h<;Jp hanh khach d cac qu6c gia, ton giao khac nhau

Qui trinh giai quytt khitu nc;ti cua doanh nghi~p: Trong thoi gian qua, qui trlnh giai quye"t khie"u n(;li cua VNA khong thoa dang va qp thoi: khong c6 kenh lien l(;lC VOi hang, khong thong bao tru'oc vi~c huy chuye"n, ch~m chuye"n bay d~

cho hanh khach phai cho d<;1i t(;li san bay qua lau, khong s~p xe"p ch6 nghi ngdi, chua c6 nhii'ng phu'dng thli'c lam giam phi~n ha, thi~t h(;li cho khach

Thlfc t€, d6i voi cac chuye"n bay bfft thu'ong ho~c c6 slf c6 dot xufft nhu'

ch~m chuye"n, huy chuye"n ho~c c6 ve rna khong c6 ch6, phia hang da c6 qui trlnh bcSi thu'ong nhu'ng hanh khach cho r~ng mli'c bcSi thu'ong nhu' v~y chua tu'dng xli'ng

D6i voi cac hang hang khong qu6c t€, qui trlnh giai quye"t khie"u n(;li du'<;Jc xay dlfng linh ho(;lt nhu' mli'c d~n bu d6i voi nhii'ng bfft thu'ong chuye"n bay du'<;jc tinh toan chi tie't theo ngay, theo phan lo(;li hanh khach; l~p cac bo ph~n du'<;jc phep d~n bu ngay cho khach trong ngan sach cho phep sau d6 moi bao cao cffp tren Tu thlfc t€ tren, c6 rfft nhi~u hanh khach da llfa ch<;m cac hang hang khong c6 mli'c bcSi thu'ong h<;Jp ly, giai quye't nhanh d~ dam bao cho chuye'n di cua mlnh

Theo cd quan nghien cli'u hang khong tren the" giOi Skytrax trong bang xe"p h(;lng chfft lu'<;Jng cac hang hang khong tren the" giOi thl VNA d(;lt tieu chufin 3

sao va dung vi trf thu 24 tu du'oi len trong t6ng s6 hang ngan hang hang khong tren the' giOi Trong s6 10 hang hang khong c6 ch§t lu'<;ing phl;lc v1:1 hang dffu the' giOi c6 7 hang n~m trong khu vlfc chau A, d~c bi~t la d khu vlfc nhii'ng nude lang gieng cua Vi~t Nam nhu' Thai Airways (hang hang khong qu6c gia Thai Lan), Singgapore Airlines (hang hang khong qu6c gia Singapore), Cathay Pacific (Hongkong), Maylaysia Airlines (Malaysia)

2.3.2.2 Chinh sach gia

Chinh sach gia ca linh ho(;lt du'QC ap dl;lng tri~t d~ bdi cac hang hang khong qu6c te': British Airways c6 17 lo<;1i gia, American Airlines c6 14 lo<;1i gia, Air France c6 18 lo(;li M6i lo(;li ap dl;lng cho mot nhu cffu Cl;l th~ cua khach hang St! ra doi cua cac hang hang khong gia re lam cho tlnh hlnh C(;lnh tranh ve gia giii'a cac hang hang khong trd len ding th£ng

Trong xu the' hoi nh~p kinh te' qu6c te', VNA cling da ap dl;lng 40 lo<;1i ve

cd ban, chi tie't phan theo mua, ngay bay Gia khac nhau voi tung lo<;1i san ph~m,

tung thi tru'ong, d6i tu'<;ing hanh khach C6 lo<;1i gia d~c bi~t cho cac d6i tu'<;ing c6 thu nh~p cao, gia cho sinh vien, ngu'oi gia tren 60 tu6i, gia ve 1 thang, gia ve 3

thang, gia khach doan, gia khuye'n mai mua Te't, mua th§p di~m Tren cac duong bay qu6c te' VNA da lien ke't voi cac hang khac d~ giam gia tdi cac nude trong khu V\fC D~c bi~t, hang khong Vi~t Nam da x6a bo khoang each ve gia giua nguoi ViN Nam va nguoi nude ngoai d6i voi cac duong bay trong nude Tuy nhien gia ve cua VNA so voi cac hang hang khong trong khu V\fC de'n cung mot dia di~m con cao hdn tu 150-200 USD

2.3.2.3 Ho~t d()ng phfin phO'i va chinh sach y~m trq

Song song vOi vi~c phat tri~n m(;lng du'ong bay, trong nam qua VNA, cling

da chu trQng de'n vi~c md rong dl;li ly ban ve hanh khach de'n hffu he't cac tlnh trong ca nu'oc D6i voi thi tru'ong d nu'oc ngoai, VNA cling da t6 chuc du'<;ic m(;lng luoi d<;1i ly ban ve trong cong dGng nguoi Vi~t, thong qua h~ th6ng cac cong ty

du Jich, khach s(;m

Nh~m duy trl slf trung th~mh cua h~mh khach d6i voi VNA, cac chu'dng trinh khach hang thu'ong xuyen nhu' tru'oc nay la FFP ten vie't t~t cua Frequent Flyers Priority va hi~n nay la chu'dng trlnh Golden Lotus da dtt<;1c thlfc hi~n

ChttcJng trinh nay chlnh la slf u'u dai cua hang hang khong v€ vi~c cung ca'p dich Vl;l chfft lu'<;ing cao, muc gia Cu'OC u'u dai Va cac ti~n nghi khac nhu': tour du lich, khach s~n danh cho khach hang thu'ong xuyen bay voi VNA Chttdng trlnh vai tro nh~n bie't khach hang quan tn;mg phl;lc V\1 ho~t dong Marketing

Ben qnh d6, cac chu'dng trlnh quang cao tren phu'dng ti~n thong tin d~i

chung, cac chttdng trlnh tai tr<J cho cac ho~t dong van h6a, th€ thao IOn cling du'<jc tie'n hanh nh~m quang ba cho VNA Tuy nhien ke't qua ho~t dong nay con

h~n che' Theo s6li~u cho tha'y, hi~u qua truy€n tai thong tin qua quang cao con rfft thffp, Cl;l th€ d6i VOi hanh khach noi dia CO 5% bie't du'QC thong tin qua quang cao, khach qu6c te' la 2,5% Ph~n lon hanh khach bie't du'<jc thong tin qua d~i ly

du lich (59%), qua lien h~ trlfc tie'p vOi VNA (35%)

2.3.2.4 Thu'o'ng hi~u

So voi cac hang khac trong khu vlfc, VNA chi la mot hang hang khong non tre, ten tu6i cua hang chu'a c6 slf kh~ng dinh tren thi tru'ong v~n tai hang khong qu6c te' Trong nam 2003, hang khong Vi~t Nam da chi hdn 1 tri~u dollar

My d€ cai thi~n hlnh anh cua mlnh Hinh anh con co dtt<;1c thay b~ng bi€u tu'<jng bong sen vang va may bay du'QC sdn l~i toan bo mau xanh danh dffu mot bu'oc phat tri€n moi cua VNA v€ cha't ltt<jng dich vu

Nhu' v(ly ta c6 th~ nh(in dfnh di~m m~nh - di~m ye'u ctia VNA nhu' sau:

Dilmmanh:

Da thie't l~p thi tru'ong voi My, mot d6i tac quan tr9ng d€ thlfc hi~n

lien doanh lien ke't;

Doi may bay tre, hi~n d~i voi tu6i trung blnh Ia 3,5 nam giup giam