Quản lý nhà nước đối với thị trường rau an toàn trên địa bàn thành phố đà nẵng

Thêm vào đó là sự thiếu trách nhiệm của các cơ quan QLNN đối với thị trường RAT, quy trình sản xuất chưa được kiểm soát một cách chặt chẽ và khoa học, trình độ chuyên môn của cán bộ quản

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HOÀNG ĐÌNH TRUNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG RAU

AN TOÀN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

HÀ NỘI, năm 2019

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HOÀNG ĐÌNH TRUNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG RAU

AN TOÀN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế

Mã số : 8 34 04 10

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS NGUYỄN PHÚ THÁI

HÀ NỘI, năm 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu trong Luận văn đảm bảo tính chính sác, tin cậy và trung thực

Vậy, tôi viết Lời cam đoan này để Học Viện khoa học xã hội xem xét

để tôi có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn

Tác giả Luận văn

Hoàng Đình Trung

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG RAU AN TOÀN 8

1.1 Một số vấn đề lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước đối với thị trường 8 1.2 Thị trường rau an toàn 22

CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG RAU AN TOÀN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 32

2.1 Thực trạng chủ thể, đối tượng và mục tiêu quản lý nhà nước đối với thị trường rau an toàn trên địa bàn thành phố Đà Nẵng 32 2.2 Thực trạng đảm bảo các nguyên tắc về quản lý nhà nước đối với thị trường rau

an toàn trên địa bàn thành phố Đà Nẵng 40 2.3 Thực trạng thực hiện các nội dung quản lý nhà nước đối với thị trường rau an toàn trên địa bàn Đà Nẵng 43 2.4 Thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với thị trường rau

an toàn trên địa bàn Đà Nẵng 52 2.5 Đánh giá quản lý nhà nước đối với thị trường rau an toàn trên địa bàn Đà Nẵng hiện nay 57

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG RAU AN TOÀN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 62

3.1 Mục tiêu, chiến lược phát triển thị trường rau an toàn của ngành nông nghiệp; phương hướng kế hoạch phát triển sản xuất và quản lý thị trường rau an toàn 62 3.2 Một số giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với thị trường rau an toàn trên địa bàn Đà Nẵng 65 3.3 Kiến nghị 77

KẾT LUẬN 79 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG

Số

2.1 Danh sách, diện tích quận, huyện các cơ sở được cấp giấy chứng

2.2 Đánh giá năng suất, sản lượng rau, RAT tại Đà Nẵng 36 2.3 Tình hình nguồn cung rau từ các địa phương vào Đà Nẵng 36

2.4 Giá một số loại RAT do các cơ sở sản xuất - kinh doanh RAT

2.5 Đánh giá về thị trường RAT trên địa bàn Đà Nẵng 39

2.6 Đánh giá về mục tiêu QLNN đối với thị trường RAT trên địa bàn

2.9 Đánh giá quy hoạch đất trồng RAT ở Đà Nẵng 45

2.10 Đánh giá về thực trạng nguồn lực phát triển thị trường RAT ở Đà

2.11 Sản lượng và cơ cấu RAT tiêu thụ tại các kênh phân phối tháng

2.12 Đánh giá hiệu quả kênh phân phối RAT trên địa bàn Đà Nẵng 49

2.13 Đánh giá công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát quản lý thị trường

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Số

2.1 Mô hình tổ chức sản xuất và quản lý RAT 33

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Rau không chỉ là món ăn giúp bữa ăn ngon hơn mà chúng có vai trò cung cấp dinh dưỡng đặc biệt quan trọng đối với cơ thể con người Trong khi nhu cầu rau xanh nói chung và RAT ngày càng tăng, các địa chỉ cung cấp RAT ngày càng nhiều, nhưng người tiêu dùng để có thể mua được rau tươi, ngon, an toàn lại không dễ dàng chút nào Những vụ ngộ độc thực phẩm vừa qua (trong đó có rau xanh) khiến người tiêu dùng hoang mang, không phân biệt được đâu là sản phẩm RAT và đâu sản phẩm không an toàn, từ đó có thể thấy rằng chất lượng rau đang là vấn đề rất đáng quan tâm Không ít hộ dân trồng rau do chạy theo lợi nhuận đã không tuân thủ quy trình sản xuất nên chất lượng không đạt yêu cầu là nguyên nhân khiến người tiêu dùng không tin tưởng vào chất lượng RAT RAT tại các cửa hàng và siêu thị dù được đóng gói, giới thiệu các tiêu chuẩn an toàn, giá cao nhưng người tiêu dùng cũng không thể biết nguồn gốc sản phẩm ở đâu, do phần lớn chưa có thông tin rõ ràng nhà sản xuất trên tem phụ Thêm vào đó là sự thiếu trách nhiệm của các

cơ quan QLNN đối với thị trường RAT, quy trình sản xuất chưa được kiểm soát một cách chặt chẽ và khoa học, trình độ chuyên môn của cán bộ quản lý trong các cơ quan QLNN có thẩm quyền còn hạn chế, các vùng sản xuất RAT chưa tập trung và còn manh mún, nhỏ lẻ, quy trình sản xuất,cán bộ kỹ thuật chưa thực sự sâu sát với các vùng sản xuất, cơ sở vật chất kỹ thuật còn yếu kém, chưa có kế hoạch hoặc đã xây dựng kế hoạch nhưng khi thực hiện không bám vào kế hoạch đã được duyệt, chính sách cụ thể để quản lý thị trường RAT, đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe con người

Nhu cầu về rau của thành phố Đà Nẵng rất lớn, khoảng 100.000 đến

2

130.000 tấn/năm, nhưng lượng rau sản xuất của thành phố chỉ đạt khoảng 8.000 đến 10.000 tấn Trong đó, lượng rau được sản xuất tại các vùng RAT chỉ chừng 600 tấn/năm bằng 50% nhu cầu Chỉ 10% số rau được các hợp tác

xã sản xuất RAT kết nối cung cấp cho các cửa hàng, trường học, 80% được bán cho tiểu thương chợ đầu mối và số còn lại do nông dân tự bán Hiện nay, thành phố Đà Nẵng đang gặp phải những khó khăn trong việc phân cấp quản

lý, chưa xác định được đơn vị chủ trì Bên cạnh đó, sự biến động về giá và thời gian bảo quản ngắn cũng sẽ tạo ra những khó khăn không nhỏ trong quản

lý Để góp phần giảm thiểu những vụ ngộ độc do sử dụng rau không đảm bảo

an toàn, không rõ nguồn gốc xuất xứ, để người dân tin tưởng và yên tâm hơn khi sử dụng sản phẩm RAT, nghiên cứa đưa ra các giải pháp để quản lý thị trường RAT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong thời gian sắp tới một cách

khoa học và hiệu quả hơn Do đó, tôi đã lựa chọn vấn đề “Quản lý nhà nước đối với thị trường rau an toàn trên địa bàn thành phố Đà Nẵng” làm đề tài

luận văn thạc sĩ

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Đề tài tìm đọc các tài liệu

Nghiên cứu thị trường quả của Trung Quốc “Product market study: fruit market in China”, Viện nghiên cứu Nông nghiệp Việt Nam Nghiên cứu đề cập

tới thị trường tiêu thụ của Trung Quốc, các yếu tố ảnh hưởng tới mức tiêu thụ của Trung Quốc như thu nhập, thị hiếu, tính thời vụ, sự khác biệt về vùng Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng đưa ra các chiến lược marketing của Trung Quốc đối với quả như: kênh phân phối, xúc tiến thương mại, tiếp cận thị trường, các cản trở đối với việc thực hiện các [52]

Bui Thi Gia, Dang Van Tien, Tran The Tuc và Satoshi Kai (2014),

“Agricultural Products Marketing in Japan and Vietnam”, Viện nghiên cứu

nông nghiệp Việt Nam Nhóm tác giả đã có những đánh giá rất chi tiết và cụ thể

Agriculture, Chatuchak, Bangkok 10900, Thailand Tác giả Grisana Linwattana

đã có những hệ thống về thị trường các sản phẩm nông nghiệp của Thái Lan trong đó có sản phẩm RAT Trên cơ sở đánh giá những lợi thế của các sản phẩm rau của Thái sau khi xuất đi các nước trên thế giới [46]

Viện nghiên cứu chính sách lương thực quốc tế (2012), “Ngành rau quả

ở Việt Nam: Tăng giá trị từ khâu sản xuất đến tiêu dùng”, đây là nghiên cứu

do Viện nghiên cứu chính sách lương thực quốc tế thực hiện dưới sự tài trợ của Tổ chức Hỗ trợ kỹ thuật Đức (GTZ) và Bộ Hợp tác kinh tế quốc tế Đức (BMZ) Đây là nghiên cứu rất quy mô về toàn ngành rau quả Việt Nam Nghiên cứu tiến hành khảo sát từ người sản xuất, buôn bán, chế biến, xuất khẩu trên các vùng sản xuất Nghiên cứu cũng tập trung vào rất nhiều các mặt hàng rau quả chính của Việt Nam như xoài, dứa, thanh long, nhãn, vải, bắp cải, cà rốt, dưa chuột Bên cạnh đó, nghiên cứu còn sử dụng số liệu từ VLSS 1998/2002 để phân tích tình hình sản xuất và tiêu thụ tại Việt Nam, đánh giá tác động của giá và chi tiêu tới cầu của hàng hoá Nhìn chung đây là nghiên cứu rất công phu của Việt Nam, đề cập xuyên suốt ngành hàng rau quả Việt Nam từ sản xuất tới tiêu dùng [41]

Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp Việt Nam (2014), “Nghiên cứu luận cứ khoa học để chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng CNH, HĐH”, đề tài Khoa học cấp Nhà nước Trong đề tài này, những vấn đề

về cơ sở khoa học cho việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo

4

hướng CNH-HĐH ở Việt Nam được nghiên cứu chi tiết, hệ thống Trong đó, những vấn đề về lý luận về cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo ngành, cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo lãnh thổ và cơ cấu theo thành phần được làm rõ hơn

về bản chất, đặc trưng và các nhân tố tác động đến quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Đặc biệt, những vấn đề thực tiễn của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam sau hơn 15 năm đổi mới được các tác giả nghiên cứu trên tất cả các vùng sinh thái nông nghiệp [40]

RIFAV và VASI (2016), Chiến lược của các tác nhân trong kênh cung cấp rau cho Đà Nẵng (StRATegies of stakeholders in vegetable commodity chain supplying Hanoi market), tìm hiểu về thực trạng của một số vùng cung

cấp rau cho Đà Nẵng, mô tả dòng (flow) cung cấp cho thị trường rau Đà Nẵng, tìm hiểu vai trò và mối quan hệ giữa các tác nhân trong các kênh ngành hàng cung cấp rau cho thị trường Đà Nẵng và những thuận lợi cũng như cản trở đối với từng tác nhân Nghiên cứu tập trung vào kênh tiêu thụ của 4 vùng khác nhau Nghiên cứu cho thấy rằng mối quan hệ giữa các vùng sản xuất và các chợ phụ thuộc vào khoảng cách từ vùng sản xuất tới các chợ Các tác nhân tham gia trực tiếp vào thị trường, đặc biệt là người sản xuất và người thu gom nhằm tăng thu nhập, tạo sự cạnh tranh cao hơn [20]

Tác giả Đinh Đức Huấn (2017), “Nghiên cứu tình hình sản xuất và tiêu thụ rau sạch tại trung tâm kỹ thuật rau hoa quả Đà Nẵng”, trên cơ sở kết quả

điều tra khảo sát tình hình sản xuất và tiêu thụ rau sạch tại Trung tâm kỹ thuật rau hoa quả Đà Nẵng, nghiên cứu phân tích một số yếu tố gây ảnh hưởng đến quá trình sản xuất rau sạch, đánh giá hiệu quả kinh tế trong sản xuất và tiêu thụ rau sạch đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa quá trình sản xuất và tiêu thụ rau sạch [13]

Tóm lại, những nghiên cứu trong và ngoài nước đã tạo nền tảng về

phương pháp nghiên cứu cho đề tài “QLNN đối với thị trường RAT trên địa

5

bàn thành phố Đà Nẵng” Những nội dung QLNN đối với thị trường RAT trên

địa bàn thành phố Đà Nẵng tiếp tục phải được triển khai nghiên cứu Chính vì thế, việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp đồng bộ để hoàn thiện QLNN đối với thị trường RAT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng là đòi hỏi cấp thiết, thể hiện tính mới và không trùng với các công trình đã công bố trước đó

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên sở lý luận và thực trạng QLNN, đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện QLNN đối với thị trường RAT trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn về QLNN đối với thị trường RAT

- Nghiên cứu, đánh giá thực trạng QLNN đối với thị trường RAT trên địa bàn Đà Nẵng

- Đưa ra một số đề xuất về giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện QLNN đối với thị trường RAT trên địa bàn Đà Nẵng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Hoạt động QLNN đối với thị trường RAT

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Do hạn chế về thời gian nghiên cứu và hiểu biết của cá nhân nên đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng thị trường RAT trên địa bàn Đà Nẵng trong 3 năm từ năm 2016 đến năm 2018, giải pháp đưa ra đến năm 2025

Nội dung nghiên cứu tập trung vào nghiên cứu thực trạng quản lý thị trường RAT của các cơ quan QLNN, chủ yếu về các nội dung quản lý thị trường của các chủ thể QLNN địa phương có liên quan

6

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài chủ yếu dùng phương pháp thu thập dữ liệu, phân tích các dữ liệu

sơ cấp và thứ cấp thu thập được

Phương pháp thu thập dữ liệu là phương pháp cơ bản được sử dụng trong các công trình nghiên cứu, nó góp phần quan trọng để đưa ra những nhận định, đánh giá đúng đắn và có cơ sở khoa học Các dữ liệu thu được từ hai nguồn: Dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp

Dữ liệu thứ cấp:

Thông tin dữ liệu thứ cấp được lấy từ các nguồn sách báo, giáo trình, tạp chí, internet và các tài liệu nghiên cứu có liên quan để phục vụ cho việc nghiên cứu của đề tài Khi đã có được kết quả điều tra tiến hành phân tích, tổng hợp sau đó tiến hành xử lý bằng các phương pháp thống kê, phương pháp thủ công nhằm làm cơ sở đánh giá thực trạng thị trường và quản lý thị trường RAT trên địa bàn Đà Nẵng hiện nay

Dữ liệu sơ cấp:

Đề tài thu thập dữ liệu sơ cấp bằng việc tiến hành điều tra chọn mẫu nhóm tác giả thiết lập các phiếu điều tra bao gồm những câu hỏi lựa chọn phương án trả lời về những vấn đề liên quan đến thực trạng thị trường RAT

và tình hình QLNN đối với thị trường RAT trên địa bàn Đà Nẵng và các câu hỏi mở đi sâu vào tìm hiểu những ý kiến, kiến nghị của các chủ cơ sở kinh doanh cũng như các cán bộ quản lý Phiếu điều tra được gửi đến các đối tượng khác nhau là những người tiêu dùng ở một số địa điểm trên địa bàn Đà Nẵng, phiếu điều tra trắc nghiệm tại một số cơ sở kinh doanh RAT, tại Chi cục Quản lý thị trường Đà Nẵng

Đề tài phát ra 120 phiếu khảo sát, thu về 102 phiếu, có 90 phiếu hợp lệ được sử dụng để phân tích đánh giá số liệu trong luận văn

Đối tượng khảo sát là cán bộ quản lý và các chủ doanh nghiệp sản xuất,

7

kinh doanh RAT

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn đóng góp cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc nghiên cứu, hoàn thiện các nội dung về QLNN đối với một đối tượng cụ thể

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin tổng quan về thực trạng QLNN đối với thị trường RAT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng; nguyên nhân của những hạn chế và đề xuất những giải pháp hoàn thiện và tăng cường tổ chức thực hiện QLNN đối với thị trường này

Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu các nội dung liên quan đến khoa học về kinh tế nói chung và chuyên ngành quản lý kinh tế nói riêng

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục bảng, tài liệu tham khảo luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn QLNN đối với thị trường RAT

Chương 2: Phân tích và đánh giá thực trạng QLNN đối với thị trường RAT trên địa bàn Đà Nẵng

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện QLNN đối với thị trường RAT trên địa bàn Đà Nẵng

8

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG RAU AN TOÀN

1.1 Một số vấn đề lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước đối với thị trường

1.1.1 Khái niệm quản lý nhà nước đối với thị trường

Sự phát triển của sản xuất hàng hóa, sự ra đời của nền kinh tế thị trường đòi hỏi phải có sự QLNN đối với nền kinh tế mạnh mẽ hơn bao giờ hết Nền kinh tế thị trường cùng với cơ chế sản xuất của nó đã tạo ra lượng của cải vất chất nhiều hơn tất cả các nền kinh tế trước nó làm ra Cơ chế thị trường có khả năng điều tiết nền sản xuất xã hội, phân bổ các nguồn tài nguyên vào các khu vực sản xuất mà không cần một sự điều khiển nào Cũng chính vì thể mà

nó tồn tại những khuyết tật mang tính cơ chế như thị trường phát triển tự phát, đặt lợi ích cá nhân lên trên lợi ích xã hội, cạnh tranh không lành mạnh, phân hóa giàu nghèo… Những khuyết tật này chính bản thân thị trường không thể sửa chữa mà cần tới một chủ thể khách quan đứng cao hơn thị trường để điều tiết, đó chỉ có thể là Nhà nước [8, tr.16]

Quản lý có thể hiểu với ý nghĩa thông thường, phổ biến, với phạm vi rất rộng là hoạt động nhằm tác động một cách có tổ chức của chủ thể vào đối tượng nhất định để điều chỉnh các quá trình xã hội và các hành vi của con người, nhằm duy trì tính ổn định và sự phát triển của đối tượng theo những mục tiêu đã định [8, tr.19]

QLNN về kinh tế là sự tác động có tổ chức và bằng pháp quyền của Nhà nước lên nền kinh tế quốc dân nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực kinh tế trong và ngoài nước, các cơ hội có thể có, để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế đất nước đặt ra trong điều kiện hội nhập và mở rộng giao lưu quốc

tế [8, tr.21]

9

Theo nghĩa rộng, QLNN về kinh tế dược thực hiện thông qua cả ba loại

cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp của Nhà nước

Theo nghĩa hẹp, QLNN về kinh tế được hiểu như hoạt động quản lý có tính chất Nhà nước nhằm điều hành nền kinh tế, được thực hiện bởi cơ quan hành pháp (Chính phủ)

QLNN về kinh tế nhằm khắc phục những nhược điểm, hạn chế khuyết tật của cơ chế thị trường đồng thời tạo điều kiện cho cơ chế thị trường hoạt động hiệu quả Nhà nước điều tiết, khống chế và định hướng các hoạt động kinh tế trên thị trường việc hoạch định các chương trình, chiến lược và kế hoạch phát triển cho từng vùng, từng khu vực nhưng thống nhất trong chiến lược phát triển chung của toàn quốc gia

Từ việc tìm hiểu các khái niệm về QLNN, QLNN về kinh tế và QLNN

về thương mại ta có khái niệm về QLNN về thị trường như sau:

“QLNN đối với thị trường là hoạt động của các cơ quan QLNN thông qua các công cụ, phương pháp quản lý tác động đến thị trường nhằm xác định rõ chiến lược, quy hoạch, chủ thể kinh doanh, nguồn gốc xuất xứ, hệ thống hạ tầng, kênh phân phối sản phẩm… nhằm định hướng, dẫn dắt các chủ thể sản xuất, kinh doanh thực hiện đúng và hiệu quả các quy định của Nhà nước đối với thị trường”

Từ các khái niệm được nêu ở trên ta thấy QLNN địa phương đối với thị trường RAT là một bộ phận của QLNN về thị trường RAT

1.1.2 Các nguyên tắc quản lý nhà nước đối với thị trường

(1) Nguyên tắc dân chủ, công bằng, công khai

Dân chủ: có sự tham gia của tất cả các bên trong quá trình xây dựng, triển khai và giám sát quản lý đối với thị trường gồm: Cơ quan quản lý, doanh nghiệp sản xuất, Hợp tác xã, chủ đầu tư và đại diện của những hộ nông dân và người tiêu dùng…

Công bằng: trong cùng một thời điểm, các đối tượng được quản lý và giám sát như nhau trong việc sản xuất và kinh doanh mặt hàng cụ thể

10

Công khai: Công khai các nguyên tắc, tiêu chuẩn sản xuất và sơ chế, công khai các văn bản quản lý và quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng đối với mặt hàng cụ thể

(2) Nguyên tắc đảm bảo hài hoà lợi ích của Nhà nước, lợi ích của doanh nghiệp, hộ sản xuất và người tiêu dùng

Nhà nước là người vừa quyết định các chính sách liên quan đến quản lý thị trường vừa là người đưa ra các biện pháp xử lý hài hoà lợi ích của doanh nghiệp, hộ sản xuất và người tiêu dùng Doanh nghiệp sản xuất hay hộ sản xuất và kinh doanh hợp pháp khi tuân thủ đúng các quy trình, quy tắc sản xuất, tuân thủ đúng Luật Thương mại, Luật Doanh nghiệp… một cách thoả đáng theo quy định của pháp luật

(3) Nguyên tắc quản lý kết hợp theo ngành và lãnh thổ: Nguyên tắc này

giúp các chủ thể và đối tượng quản lý biết vận dụng triển khai các văn bản QLNN của ngành, đồng thời đánh giá sự phù hợp của các chính sách với tình

hình thực tế của địa phương

(4) Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu lực và hiệu quả của công tác quản lý:

Hiệu lực và hiệu quả của chính sách luôn là mục tiêu cuối cùng của các cơ quan quản lý Chính vì thế khi triển khai cần có những tiêu chí rõ ràng nhằm đánh giá tính hiệu lực, hiệu quả

1.1.3 Nội dung quản lý nhà nước đối với thị trường

1.1.3.1 Chủ thể quản lý, đối tượng quản lý và mục tiêu quản lý nhà nước đối với thị trường

Chủ thể QLNN về thị trường là toàn bộ các cơ quan nhà nước có trách nhiệm quản lý đối với thị trường

- Trung ương: Bộ Công thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn,

Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Khoa học - Công nghệ, Bộ Tài chính…

- Địa phương: Gồm các sở ban ngành như: UBND, Sở công thương, Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Sở kế hoạch đầu tư… Các phòng ban cấp huyện…

11

Đối tượng QLNN về thị trường là các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế - xã hội, hộ sản xuất ở trung ương, địa phương và các đối tượng khác có liên quan đến sản xuất và kinh doanh mặt hàng cụ thể

Mục tiêu QLNN về thị trường là hình thành một thị trường cạnh tranh lành mạnh Giúp các nhà sản xuất, người tiêu dùng có cơ sở pháp lý trong sản xuất kinh doanh

1.1.3.2 Các nội dung quản lý nhà nước đối với thị trường rau an toàn

- Chiến lược và quy hoạch thị trường

Chiến lược phát triển thị trường bao gồm các hoạt động, biện pháp của

cơ quan nhà nước nhằm thúc thị trường phát triển theo hướng đồng bộ, bền vững Các chiến lược và quy hoạch về thị trường giúp định hướng thị trường

về cung, cầu, giá và kênh phân phối giúp các chủ thể quản lý, chủ thể kinh doanh xác định rõ quyền và nghĩa vụ quả mình khi tham gia vào thị trường

Để thực hiện chiến lược và quy hoạch thị trường, Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi cho các chủ thể thực hiện đầy đủ đúng pháp luật, tham gia phát triển sản xuất, kinh doanh, liên doanh, liên kết tạo ra một thị trường rộng lớn Bên cạnh đó, Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo quy định của pháp luật để thúc đẩy tạo vùng sản xuất Khuyến khích phát triển trang trại, nhất là ở những nơi còn nhiều đất chưa sử dụng hoặc khai thác chưa hiệu quả Diện tích đất Nhà nước giao, cho thuê làm trang trại theo yêu cầu sản xuất, kinh doanh phù hợp với điều kiện đất đai của mỗi địa phương, với thời gian theo chu kỳ của dự án, tối đa là 50 năm [15]

Để thực hiện được điều đó Nhà nước thiết lập các cơ quan và hệ thống tổ chức quản lý, sử dụng bộ máy này để hoạch định các chiến lược, quy hoạch, chính sách, các văn bản pháp quy khác về quản lý thương mại Nhà nước vừa

là người ban hành các chính sách, các quy định, vừa là người chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện nhằm đưa chúng vào thực tiễn hoạt động của các doanh nghiệp Trong quá trình đó, nhà nước sử dụng quyền lực, sử dụng những công cụ quản lý để tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, bình đẳng và

12

có lợi cho các cá nhân, tổ chức sản xuát và kinh doanh RAT Nếu môi trường kinh doanh phù hợp, nghĩa là có sự đồng thuận, thống nhất giữa nhà nước và doanh nghiệp

- Chủ thể sản xuất, kinh doanh và nguồn gốc xuất xứ hàng hóa

Theo quy định tại Luật Doanh nghiệp năm 2014 thì Chủ thể kinh doanh

là Tổ chức, cá nhân, tổ hợp tác, hộ gia đình được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đăng kí kinh doanh (hoặc giấy phép đầu tư đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài) và thực hiện trên thực tế các hoạt động kinh doanh thu lợi nhuận [19]

Các chủ thể sản xuất, kinh doanh phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định thành lập, cho phép thành lập hoặc công nhận Hiện nay, khi Luật Doanh nghiệp năm 2014 có hiệu lực thì quy chế pháp lý về việc thành lập các chủ thể kinh doanh và các doanh nghiệp nói riêng có nhiều thay đổi theo hướng đơn giản hơn so với trước đây Theo đó, các chủ thể sản xuất, kinh doanh RAT là các loại hình doanh nghiệp thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Doanh nghiệp cùng với hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, và hợp tác xã trước đây chỉ cần đăng ký kinh doanh tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền Riêng với các chủ thể kinh doanh là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp nhà nước, việc thành lập vẫn phải tuân theo những trình

tự thủ tục được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật tương ứng đang có hiệu lực Đây là đặc điểm xác lập tư cách chủ thể pháp lý độc lập của các chủ thể kinh doanh, làm cơ sở để nhà nước thừa nhận và bảo vệ các chủ thể kinh doanh trước pháp luật [4]

- Quản lý cơ sở hạ tầng và hệ thống kênh phân phối

(1) Quản lý cơ sở hạ tầng

Cơ sở hạ tầng là một trong những yếu tố ảnh hưởng có tính quyết định đến sự phát triển thị trường Sản xuất, kinh doanh đỏi hỏi phải tuân thủ nghiêm ngặt điều kiện và quy trình sản xuất Nếu cơ sở hạ tầng, như giao thông, hệ thống nhà lưới, nhà kính… không đảm bảo sẽ ảnh hưởng rất lớn đến

13

việc áp dụng các quy trình kỹ thuật và đảm bảo điều kiện cho sản xuất, kinh doanh Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng phải đi liền và phù hợp với quy hoạch phát triển vùng sản xuất, nếu không nó sẽ làm giảm hiệu quả của đầu tư, thậm chí lại có tác động tiêu cực đối với việc phát triển sản xuất Như vậy, rất cần thiết phải đầu tư xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng đồng bộ tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất phát triển ổn định nguồn cung ra thị trường vừa đảm bảo VSATTP hạn chế được nhập các sản phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ (2) Quản lý hệ thống kênh phân phối

Cơ sở hạ tầng và hệ thống kênh phân phối có vai trò quan trọng trong việc sản xuất và tiêu thụ hiệu quả Cơ sở hạ tầng cho kinh doanh bao gồm hệ thống cửa hàng, chợ đầu mối, siêu thị, đường giao thông Hệ thống kênh phân phối bao gồm: từ người sản xuất - người bán buôn - người bán lẻ - người tiêu dùng, người sản xuất - người bán lẻ - người tiêu dùng, người sản xuất - người tiêu dùng

Nội dung quản lý cơ sở hạ tầng và hệ thống kênh phân phối của Nhà nước tập trung vào các vấn đề cơ bản sau: Nhà nước phải trực tiếp quy hoạch các chợ đầu mối, chuỗi cửa hàng, xây dựng hệ thống đường giao thông, nhà kho, sơ chế… đầu tư hỗ trợ người nông dân về vốn, kỹ thuật… Hỗ trợ các địa phương xây dựng quỹ vốn bình ổn giá trong đó có bình ổn mặt hàng, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh chủ động nguồn vốn, giúp người dân được dùng các sản phẩm với mức giá ổn định khi thị trường có nhiều biến động

về giá cả Tăng cường quản lý hệ thống kênh phân phối theo kế hoạch và khuyến khích các cá nhân, tổ chức tham gia đầu tư và phát triển mạng lưới phân phối thương mại

- Quản lý, kiểm tra chất lượng hàng hóa, dịch vụ cung cấp trên thị trường Quản lý, kiểm tra chất lượng hàng hóa, dịch vụ trên thị trường là một nội dung quan trọng của nhà nước đối với thị trường, góp phần định hướng, dẫn dắt các chủ thể tham gia sản xuất và cung cấp hàng hóa, dịch vụ một cách hiệu quả Quản lý và kiểm soát chất lượng hàng hóa, dịch vụ trên thị trường

14

tập trung vào các nội dung chủ yếu sau: Cấp giấy chứng nhận cho các cơ sở

đủ điều kiện sản xuất hàng hóa, dịch vụ Ban hành các tiêu chuẩn cụ thể để đánh giá chất lượng hàng hóa, dịch vụ Khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để các cơ sở sản xuất và kinh doanh hàng hóa, dịch vụ hoạt động tốt trên thị trường Kiểm tra chặt chẽ các loại hàng hóa, dịch vụ nhập khẩu và đặc biệt

là các loại hàng hóa không rõ nguồn gốc [15]

Trong quá trình kiểm tra, khi phát hiện nhà sản xuất không đảm bảo điều kiện sản xuất, sơ chế, chế biến, không thực hiện đúng quy định và quy trình sản xuất hàng hóa, dịch vụ, không thực hiện công bố sản phẩm phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thì cơ quan quản lý yêu cầu nhà sản xuất thực hiện ngay các biện pháp khắc phục, sửa chữa trong giới hạn thời gian cụ thể; trong vòng 24 giờ phải báo cáo cơ quan kiểm tra để xử lý theo thẩm quyền; trước khi tiếp tục đưa sản phẩm ra thị trường nhà sản xuất phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan kiểm tra

Trong quá trình kiểm tra, khi phát hiện có dấu hiệu không đảm bảo chất lượng thì đoàn kiểm tra được phép lấy mẫu sản phẩm Nếu kết quả kiểm nghiệm khẳng định sản phẩm không phù hợp thì cơ quan kiểm tra thông báo công khai trên phương tiện thông tin đại chúng; tạm đình chỉ sản xuất, chế biến sản phẩm không phù hợp để khắc phục vi phạm; tuỳ mức độ vi phạm cơ quan kiểm tra kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử phạt theo quy định

1.1.4 Phương pháp và công cụ quản lý nhà nước đối với thị trường

1.1.4.1 Phương pháp quản lý nhà nước đối với thị trường

Các phương pháp QLNN đối với thị trường là tổng thể những cách thức tác động có chủ đích của Nhà nước lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra trong những điều kiện cụ thể về không gian và thời gian nhất định Các phương pháp QLNN nói chung và QLNN đối với thị trường nói riêng có vai trò rất quan trọng trong hệ thống quản lý Nó thể hiện cụ thể mối quan hệ qua lại giữa Nhà nước với đối tượng và khách thể quản lý Mối quan

hệ giữa Nhà nước với các đối tượng và khách thể quản lý rất đa dạng và phức

15

tạp Vì vậy, các phương pháp quản lý thường xuyên thay đổi tuỳ theo tình

huống cụ thể nhất định, tuỳ thuộc vào đặc điểm của từng đối tượng [8]

- Phương pháp hành chính

Phương pháp này là phương pháp tác động mang tính trực tiếp, dựa vào mối quan hệ tổ chức của hệ thống quản lý, mà thực chất đó là mối quan hệ giữa quyền uy và sự phục tùng Phương pháp quản lý hành chính đối với thị trường RAT là cách thức tác động trực tiếp của cơ quan quản lý thông qua các quyết định dứt khoát có tính chất bắt buộc bằng các mệnh lệnh hành chính lên các chủ thể quản lý và đối tượng kinh doanh trong quan hệ đất đai Nó đòi hỏi chủ thể kinh doanh phải chấp hành nghiêm chỉnh, nếu vi phạm sẽ bị xử lý theo pháp luật

- Phương pháp kinh tế

Là tổng thể các biện pháp kinh tế tác động vào hoạt động QLNN đối với thị trường, Nhà nước hoặc chính quyền địa phương sử dụng động lực kinh tế để kích thích, thu hút đầu tư hoặc xử lý những vi phạm liên quan đến QLNN đối với thị trường

Chính quyền có thể sử dụng các các chính sách như tiền thưởng, trợ cấp hay hỗ trợ lãi suất tín dụng, hỗ trợ thuế nhằm tác động vào các nhà đầu tư, các nhà kinh doanh trong hoạt động kinh doanh Phương pháp này có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển thị trường… như mở rộng quy

mô thị trường, đổi mới cơ sở vất chất, khoa học - công nghệ

Phương pháp kinh tế về QLNN đối với thị trường là cách thức tác động gián tiếp của cơ quan nhà nước vào chủ thể kinh doanh trên thị trường thông qua các lợi ích kinh tế Mặt mạnh của phương pháp kinh tế là ở chỗ nó tác động vào lợi ích của đối tượng bị quản lý làm cho họ phải suy nghĩ, tính toán

và lựa chọn phương án hoạt động có hiệu quả nhất vừa đảm bảo lợi ích của mình, vừa đảm bảo lợi ích chung của toàn xã hội Từ đó, đối tượng chịu sự tác động sẽ tự giác, chủ động hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, không cần

có sự tác động thường xuyên như phương pháp hành chính

16

Chính quyền địa phương tác động lên đối tượng quản lý trên cơ sở vận dụng các phạm trù kinh tế, các đòn bẩy kinh tế, các định mức kinh tế - kỹ thuật như miễn giảm tiền sử dụng đất, ưu đãi thuế xuất, nhập khẩu… Vì vậy, phương pháp kinh tế là phương pháp mềm dẻo nhất, dễ thu hút đối tượng quản lý và ngày càng mang tính phổ biến

Phương pháp kinh tế giúp nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân giúp cho cơ quan nhà nước giảm bớt được nhiều công việc hành chính như công tác kiểm tra, đôn đốc có tính chất sự vụ hành chính Vì vậy, sử dụng phương pháp này vừa tiết kiệm được chi phí quản lý, vừa giảm được tính chất cứng nhắc hành chính, vừa tăng cường tính sáng tạo của các cơ quan, tổ chức,

cá nhân

- Phương pháp tuyên truyền giáo dục

Là cách thức tác động của chính quyền địa phương vào nhận thức và tình cảm của con người nhằm nâng cao tính tự giác và lòng nhiệt tình của họ trong QLNN đối với thị trường nói riêng và trong hoạt động kinh kế - xã hội nói chung Tuyên truyền, giáo dục là một trong các phương pháp không thể thiếu được trong công tác QLNN, bởi vì mọi đối tượng quản lý là quản lý con người, mà con người là tổng hoà của nhiều mối quan hệ xã hội và ở họ có những đặc trưng tâm lý rất đa dạng Do đó, cần phải có nhiều phương pháp tác động khác nhau trong đó có phương pháp giáo dục

Thực tế, phương pháp giáo dục thường được kết hợp với các phương pháp khác, hỗ trợ cùng với phương pháp khác để nâng cao hiệu quả công tác Nếu chúng ta tách rời phương pháp giáo dục với các phương pháp khác, tách rời giáo dục với khuyến khích lợi ích vật chất, tách rời giáo dục với sự cưỡng chế bắt buộc thì hiệu quả của công tác quản lý không cao, thậm chí có những việc còn không thực hiện được Nhưng nếu chúng ta kết hợp tốt, kết hợp một cách nhịp nhàng, linh hoạt phương pháp giáo dục với các phương pháp khác thì hiệu quả của công tác quản lý sẽ rất cao

1.1.4.2 Công cụ quản lý nhà nước đối với thị trường

17

Là một chủ thể hoạt động trong hệ thống thương mại, thị trường cũng chịu sự quản lý của các công cụ QLNN như kế hoạch hóa, các chính sách phát triển kinh tế và thương mại hay pháp luật về thương mại

- Công cụ pháp luật

Pháp luật là công cụ quản lý không thể thiếu của các cơ quan QLNN từ cấp trung ương xuống cấp chính quyền địa phương Cơ quan QLNN luôn thực hiện quyền lực của mình bằng các văn bản quy phạm pháp luật để tác động vào ý chí, điều chỉnh hành vi của đối tượng quản lý [8]

Trong QLNN đối với thị trường, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật bao gồm:

Ở cấp trung ương: là các văn bản luật do Quốc hội - cơ quan quyền lực cao nhất nhà nước ban hành theo hình thức và thủ tục được quy định trong Hiến pháp, đó là những văn bản có hiệu lực pháp lý cao nhất Hoặc các văn bản dưới luật như pháp lệnh và nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội; Lệnh và quyết định của của chủ tịch nước; Nghị quyết, nghị định của Chính phủ; quyết định, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ; Quyết định, chỉ thị, thông

tư của Bộ trưởng…

Ở cấp địa phương: các văn bản dưới luật là công cụ có vai trò quan trọng nhất và được sử dụng phổ biến để duy trì trật tự an toàn xã hội trong lĩnh vực thương mại, thực phẩm và an toàn thực phẩm Các văn bản dưới luật

để QLNN đối với thị trường RAT của chính quyền địa phương gồm có Nghị quyết của Hội đồng nhân dân; Quyết định, chỉ thị của Ủy ban nhân dân các cấp Các văn bản được ban hành để thi hành văn bản quy phạm pháp luật của

cơ quan QLNN cấp trung ương hoặc văn bản do UBND ban hành để thi hành nghị quyết của Hội đồng nhân dân cùng cấp

Vấn đề sản xuất, kinh doanh gắn chặt với lợi ích vật chất và sức khỏe của người dân nên dễ nảy sinh nhiều mâu thuẫn Trong các mâu thuẫn đó có những vấn đề phải dùng đến quyết định quản lý mới xử lý được Do đó, các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành phải rõ ràng, đồng bộ và phù hợp với nguyện

18

vọng của đông đảo các tầng lớp nhân dân, hệ thống lưu trữ thông tin về thị trường RAT chính xác, cùng với một đội ngũ công chức chuyên nghiệp mới có thể giải quyết triệt để vấn đề

- Công cụ Quy hoạch, kế hoạch

Trong QLNN đối với thị trường, quy hoạch, kế hoạch cho sự phát triển của thị trường là công cụ quản lý quan trọng và là một nội dung không thể thiếu được trong công tác QLNN đối với thị trường ở tất cả các cấp quản lý Quy hoạch, kế hoạch cho thị trường đảm bảo cho việc lãnh đạo, chỉ đạo của chính quyền địa phương có sự thống nhất trong quản lý đối với thị trường Quy hoạch, kế hoạch khi được phê duyệt là cơ sở quan trọng để quyết định mục đích, định hướng phát triển thị trường Đây là một công việc khó khăn và tốn kém cần có sự phối hợp thực hiện của nhiều cơ quan quản lý Từ đó, chính quyền địa phương sẽ kiểm soát được mọi diễn biến về tình hình thị trường, ngăn chặn được việc kinh doanh không an toàn, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân Đồng thời, thông qua quy hoạch, kế hoạch buộc các đối tượng tham gia vào thị trường RAT tuân thủ các quy định của Nhà nước và địa phương về việc tham gia thị trường

- Công cụ chính sách

Từ góc độ QLNN, chính sách là những cách thức tác động của Nhà nước vào các lĩnh vực của đời sống xã hội để đạt được mục tiêu định hướng Chính sách điều chỉnh những quan hệ ít mang tính ổn định, mềm dẻo, linh động Chính sách có tác động nhanh, kịp thời, mạnh mẽ và toàn diện đến nhận thức, thái độ và hành vi của đối tượng bị tác động Đặc biệt, chính sách điều chỉnh động cơ, tạo động lực cho hành vi, hoạt động của các cá nhân và từng nhóm đối tượng cụ thể [8]

Một số chính sách như:

Huy động và hỗ trợ vốn phát triển sản xuất RAT: Mục tiêu trực tiếp của chính sách đầu tư trong nông nghiệp nước ta hiện nay là: xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tiến bộ phù hợp với

19

yêu cầu công nghiệp hóa nông nghiệp Chính sách đầu tư vào nông nghiệp ở nước ta hiện nay phải tạo ra sự hài hòa trong phát triển kinh tế nông thôn theo hướng: một mặt vẫn coi trọng yêu cầu tăng nhanh sản lượng lương thực, thực phẩm để bảo đảm an toàn lương thực quốc gia, mặt khác tạo ra những điều kiện vật chất cơ bản để đa dạng hóa cây trồng, vật nuôi và mở mang công nghiệp, dịch vụ ở nông thôn

Chính sách phát triển hệ thống sản xuất giống cây trồng mới có khả năng kháng sâu bệnh, giống có năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế cao và các giống đặc sản, bản địa cần bảo tồn, cụ thể như: giống lúa, ngô, đậu, rau màu, nấm ăn, dược liệu, cây công nghiệp Phát triển, đa dạng hóa quy trình và nhân rộng những mô hình ứng dụng công nghệ mới, nhân rộng các quy trình ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, các kiểu mẫu về sản xuất các loại rau

có năng suất, chất lượng cao, giảm chi phí sản xuất, thân thiện với môi trường, đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn sinh học, phù hợp với điều kiện phát triển tại địa phương, đáp ứng yêu cầu về nguyên liệu chế biến sau thu hoạch và thị trường tiêu thụ

Chính sách ứng dụng những công nghệ mới, những tiến bộ mới về khoa học công nghệ trong quá trình sản xuất, thu hoạch, sơ chế, đóng gói, bảo quản chế biến các sản phẩm nhằm tạo ra những sản phẩm đạt chất lượng, hiệu quả kinh tế, tạo sản phẩm mới, sản phẩm đạt giá trị gia tăng cao, đáp ứng các yêu cầu thị trường, an toàn vệ sinh thực phẩm và thân thiện với môi trường

Chính sách thu mua hàng hóa: Vấn đề này hiện nay được các địa phương rất quan tâm, các địa phương đã thường xuyên có các hội nghị, các chương trình xúc tiến thương mại kết nối cung cầu trong lĩnh vực nông nghiệp, liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ cho các sản phẩm nông sản Thực hiện giám sát, kiểm tra việc thương nhân nước ngoài thu mua hàng hóa tại Việt Nam; đồng thời phổ biến các quy định của pháp luật về mua bán hàng hóa của thương nhân nước ngoài cho bà con người dân hiểu rõ Theo quy định, thương nhân nước ngoài không được phép trực tiếp thu gom nông sản từ nông dân mà phải thông qua đại

20

diện là thương nhân Việt Nam Ðiều này xuất phát từ thực tế thị trường nông sản trong nước đang tiềm ẩn nhiều bất ổn với các hoạt động thu mua nguyên liệu

“ngầm” của các doanh nghiệp nước ngoài

Hỗ trợ tiêu thụ RAT: Chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác, liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm Chính sách này quy định một số chính sách

ưu đãi và hỗ trợ của Nhà nước nhằm khuyến khích liên kết sản xuất gắn với chế biến và tiêu thụ nông sản thuộc các dự án cánh đồng lớn theo quy hoạch

và được cấp có thẩm quyền phê duyệt

1.1.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với thị trường

1.1.5.1 Các nhân tố khách quan

(1) Sự thống nhất giữa các văn bản pháp luật

Sự thống nhất hay không thống nhất giữa các văn bản pháp luật đều ảnh hưởng đến quá trình QLNN đối với thị trường Hiện nay các văn bản pháp luật chưa thực sự hoàn thiện, giữa các văn bản luật còn có nhiều vấn đề chưa thống nhất Trong khi, để thực hiện công tác QLNN về thị trường thì rất cần

có sự chỉ đạo của các cơ quan có thẩm quyền thông qua việc ban hành các văn bản pháp luật như: nghị định, nghị quyết, chỉ thị của Nhà nước, Chính phủ hay địa phương Do vậy, khi các văn bản này thống nhất với nhau sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác QLNN đối với thị trường

(2) Ảnh hưởng của nhân tố kinh tế

Việc lựa chọn sản phẩm chịu tác động rất lớn từ điều kiện kinh tế của người đó Điều kiện kinh tế của người ta gồm thu nhập có thể chi tiêu được của họ (mức thu nhập, mức ổn định và cách sắp xếp thời gian), tiền tiết kiệm

và tài sản (bao gồm cả tỷ lệ phần trăm tài sản lưu động), nợ, khả năng vay mượn, thái độ đối với việc chi tiêu và tiết kiệm Thu nhập và phân bố thu nhập của người tiêu dùng ảnh hưởng đến sự lựa chọn sản phẩm và chất lượng cần đáp ứng của sản phẩm Vị trí của người tiêu dùng trong xã hội có ảnh hưởng lớn đến quyết định và cách thức ứng xử trên thị trường, mua bán trao đổi ở các kênh phân phối

21

(3) Quá trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế

Quá trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế tác động mạnh đến các chính sách liên quan đến thị trường.Việc đầu tư của các doanh nghiệp nước ngoài đã tăng lên nhanh chóng trong các năm qua, đặc biệt là các ngành công nghiệp chế biến Mặt khác quá trình toàn cầu hóa sẽ giúp đầu vào của các ngành sản xuất nông nghiệp trở nên đa dạng và chất lượng hơn như giống cây trồng năng suất và chất lượng hơn, các kỹ thuật canh tác… Việc toàn cầu hóa sẽ dẫn đến sự cạnh tranh không chỉ trong nước mà còn trên thị trường quốc tế việc này chi phối mạnh mẽ các chính sách phát triển thị trường; chẳng hạn như chính sách nhằm nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, hạ giá thành sản phẩm Do vậy, trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, nền kinh tế nước ta không thể không hòa nhập vào nền kinh tế thế giới

(4) Chính sách của Nhà nước và địa phương về phát triển sản xuất - kinh doanh

Những cơ chế, chính sách cũng như định hướng cụ thể để phát triển sản xuất - kinh doanh của Nhà nước nói chung và địa phương nói riêng có ảnh hưởng rất lớn đến sự thúc đẩy hay hạn chế phát triển hoạt động kinh doanh trên địa bàn Các địa phương có những định hướng cụ thể và rõ ràng trong việc phát triển các kênh phân phối thì sẽ thúc đầy cung - cầu hàng hóa Và khi

đã có những văn bản cụ thể hướng dẫn về việc quy hoạch hệ thống kênh phân phối thì các cơ quan QLNN có cơ sở để đánh giá xem các kênh phân phối được xây dựng có đúng trong vùng quy hoạch và hướng đúng những ưu đãi của Việt Nam chưa

1.1.5.2 Nhân tố chủ quan

(1) Mở rộng thị trường bán lẻ và cạnh tranh trên thị trường

Hệ thống bán lẻ mặt hàng thực phẩm tại một số địa phương được nhiều chuyên gia nhận định còn manh mún, nhỏ lẻ, phát triển một cách tự phát, không đồng đều, sức cạnh tranh của hệ thống này trên thị trường còn yếu Đặc biệt khi các tập đoàn bán lẻ của nước ngoài tràn vào nước ta nhiều hơn khi

22

nước ta tham gia Tổ chức Thương mại Thế giới, khả năng cung ứng và cạnh tranh của các tập đoàn bán lẻ nước ngoài là rất mạnh họ có thể đánh bật các nhà cung ứng trong nước do họ có những ưu thế mạnh về: tiềm lực tài chính, đội ngũ cán bộ dày dặn kinh nghiệm, phong cách làm việc hiện đại, chuyên nghiệp nên sức ảnh hưởng của họ là rất lớn đối với các nhà bán lẻ trong nước Khi mở cửa thị trường bán lẻ cùng với sức ép cạnh tranh thị trường đều sẽ ảnh hưởng đến việc thực thi các vấn đề QLNN đối với thị trường hàng hóa Các cơ quan nhà nước cần phải có các chính sách phù hợp để hoạt động thương mại diễn ra được thuận lợi, khi hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước cần phải tuân thủ theo các quy định và nguyên tắc cạnh tranh theo cam kết của WTO

(2) Ý thức của thương nhân

Để các cơ quan QLNN quản lý tốt hoạt động thương mại một phần phụ thuộc vào ý thức của các thương nhân hoạt động trong lĩnh vực này Khi họ

đã nhận thức được trách nhiệm của mình họ sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi đối với công tác quản lý của nhà nước Đó là trách nhiệm đối với việc chấp hành các nội quy về cách nhìn đúng đắn về hoạt động kinh doanh ở các kênh phân phối Muốn có được điều đó các nhà quản lý cần dành nhiều thời gian nghiên cứu tìm hiểu nhu cầu thực tế và xu hướng tiêu dùng mặt hàng Cần có thái độ nghiêm túc trong việc thực hiện và vận dụng mô hình quản lý hiệu quả của địa phương khác để có thể học hỏi được các kinh nghiệm nhất định

(3) Trách nhiệm của người kiểm tra, giám sát

Công tác kiểm tra, giám sát thực sự trở nên hiệu quả khi có một đội ngũ cán bộ có ý thức trách nhiệm Cũng như các thương nhân, việc nhận thức trách nhiệm của mình trong công tác là một điều quan trọng Việc xử lý các hành vi vi phạm có nghiêm minh hay không là phụ thuộc vào đội ngũ cán bộ này Che giấu các hành vi vi phạm đều có ảnh hưởng không tốt ở cả tầm vi

mô và vĩ mô

1.2 Thị trường rau an toàn

1.2.1 Rau an toàn, bản chất thị trường rau an toàn

Theo quyết định số 104/2015/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng thì RAT là sản phẩm rau tươi đảm bảo các tiêu chuẩn chất lượng về hàm lượng kim loại nặng, hàm lượng NitRAT (NO3-), vi sinh vật,

dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (Bảo vệ thực vật) theo quy định hiện hành của nhà nước (tại Quyết định số 99/2008/QĐ-BNN ngày 15/10/2008 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn); được sản xuất, sơ chế theo quy trình sản xuất, sơ chế RAT; tiến tới sản xuất, sơ chế theo quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho rau quả tươi tại Việt Nam (VietGAP) [1] [38]

Khái niệm RAT được dùng để phân biệt với một số loại rau được sản xuất theo quy trình canh tác đặc biệt, như rau thuỷ canh, rau “hữu cơ”… Mức

độ đảm bảo các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm của RAT cao hơn rau thường RAT trong quá trình sản xuất vẫn sử dụng các nhân tố có nguồn gốc

vô cơ như phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, tuy nhiên với liều lượng theo chỉ định, tuân thủ nghiêm ngặt thời gian cách ly và chỉ sử dụng các loại thuốc nằm trong danh mục cho phép đảm bảo không ảnh hưởng tới sức khoẻ người tiêu dùng và môi trường

Thị trường ra đời gắn liền với nền sản xuất hàng hoá, nó là môi trường

để tiến hành các hoạt động giao dịch mang tính chất thương mại của mọi doanh nghiệp Trong một xã hội phát triển, thị trường không nhất thiết chỉ là địa điểm cụ thể gặp gỡ trực tiếp giữa người mua và người bán mà doanh

24

nghiệp và khách hàng có thể chỉ giao dịch, thoả thuận với nhau thông qua các phương tiện thông tin viễn thông hiện đại [14, tr.32]

Thị trường là tập hợp các cá nhân và tổ chức hiện đang có nhu cầu mua

và có nhu cầu đòi hỏi cần được thỏa mãn [16, tr.51]

Thị trường là sự kết hợp giữa cung và cầu, trong đó những người mua và người bán bình đẳng cùng cạnh tranh Số lượng người mua và người bán nhiều hay ít phản ánh quy mô của thị trường lớn hay nhỏ Việc xác định nên mua hay bán hàng hoá và dịch vụ với khối lượng và giá cả bao nhiêu do quan

hệ cung cầu quyết định Từ đó ta thấy thị trường còn là nơi thực hiện sự kết hợp giữa hai khâu sản xuất và tiêu dùng hàng hoá [15, tr.35]

Từ những phân tích trên ta có khái niệm thị trường RAT: Thị trường RAT được hiểu là nơi gặp gỡ giữa cung và cầu của các loại RAT được sản xuất theo đúng nguyên tắc và tiêu chuẩn quy định

Cung trên thị trường rau có hệ số co giãn rất thấp đối với giá cả trong ngắn hạn, khi giá thị trường tăng hay giảm thì lượng cung cũng ít thay đổi do đặc điểm của quá trình sản xuất rau: Rau là đối tượng có yêu cầu phù hợp cao

về đất đai, thổ nhưỡng, khí hậu…

Cầu về rau có những đặc điểm chung như cầu mọi hàng hoá là chịu sự tác động của rất nhiều yếu tố như: dân số, thu nhập người tiêu dùng, giá cả, phong tục, tập quán, thị hiếu… ngoài ra còn có một số đặc điểm cơ bản khác: + Chịu ảnh hưởng lớn bởi thói quen tiêu dùng, việc tiêu dùng phụ thuộc rất lớn vào khẩu vị của mỗi người, đặc điểm này rất quan trọng trong việc nghiên cứu, xác định nhu cầu khác nhau ở mỗi khu vực

+ Chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm có tác động rất lớn tới nhu cầu tiêu thụ bởi mặt hàng rau có tác động trực tiếp tới sức khoẻ và chế độ dinh dưỡng của người tiêu dùng

+ Có khả năng thay thế cao, khi giá một mặt hàng rau nào tăng lên thì người tiêu dùng sẵn sàng chuyển sang mua mặt hàng rau khác có giá cả hợp

lý hơn

25

Trước nhu cầu sử dụng nông sản sạch ngày càng tăng của người dân, bên cạnh các siêu thị, cửa hàng tiện lợi kinh doanh mặt hàng này, hiện đã có thêm một số các doanh nghiệp mở cửa hàng phân phối và bán sản phẩm rau sạch Diện tích trồng RAT, rau hữu cơ trên cả nước tăng mạnh và chất lượng

đã nâng lên rõ rệt Hiện nay, diện tích trồng RAT được cấp giấy chứng nhận

đủ điều kiện an toàn thực phẩm của cả nước đạt hơn 800.000ha, hơn 70.000ha rau đạt tiêu chuẩn VietGAP và hàng trăm ha trồng rau hữu cơ Tuy nhiên các sản phẩm này hiện lại đang gặp không ít khó khăn về tiêu thụ, nhất là các sản phẩm chưa được dán tem, nhãn nhận diện, truy xuất nguồn gốc Do đó để tiêu thụ nông sản, RAT thì các đơn vị, doanh nghiệp phải thường xuyên đổi mới phương thức sản xuất, tăng về số lượng và chất lượng nông sản, trong đó phát triển nông nghiệp hữu cơ, sản phẩm hữu cơ, nông sản sạch

Trên thực tế, ngoài các siêu thị, cửa hàng tiện ích thì phần lớn các sản phẩm rau vẫn được phân phối qua các chợ đầu mối, chợ dân sinh Các sản phẩm này được nhập từ nhiều nơi và chưa qua kiểm định về an toàn thực phẩm Giúp người tiêu dùng nhận diện nông sản sạch, an toàn đang là vấn đề

cơ quan QLNN quan tâm

Có thể nhận định rằng, thị trường RAT hiện nay còn một số hạn chế sau:

- Tình trạng sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, giống rau sản xuất chủ yếu là giống F1 nhập nội, trình độ sản xuất thấp còn khá phổ biến; nhận thức và ý thức trách nhiệm của số đông người sản xuất về RAT còn chưa cao, vẫn còn tình trạng số mẫu rau có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, nitrate, kim loại nặng, trong khi chưa có quy định về hàm lượng Nitrate trong rau của Bộ Y tế

để tham chiếu xử lý

- Một số địa phương đã xây dựng, phê duyệt đề án, kế hoạch phát triển sản xuất RAT tuy nhiên không có kinh phí để triển khai Do đó, công tác quy hoạch, xác định các vùng sản xuất RAT đủ điều kiện còn chậm

- Lực lượng QLNN, kiểm tra, giám sát chưa đủ mạnh, còn dàn trải, phân công trách nhiệm còn chồng chéo giữa các Bộ ngành, giữa các đơn vị trong

26

Bộ; các văn bản quy phạm pháp luật chưa ổn định Công tác thông tin, tuyên truyền chưa thực sự sâu rộng; công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm còn rất hạn chế

- Nhiều mô hình, nhiều địa phương đã đầu tư kinh phí sản xuất RAT nhưng chưa gắn kết được khâu sản xuất và thị trường tiêu thụ, sự liên kết hợp tác giữa người sản xuất, thương nhân, dịch vụ cùng với nhà khoa học, chính sách của nhà nước chưa chặt chẽ và chưa hình thành chuỗi để nâng cao giá trị của RAT; sản phẩm tiêu thụ với giá không cao hơn sản phẩm thường, người tiêu dùng chưa thật sự tin tưởng vào RAT

- Số đông người tiêu dùng chưa hiểu biết đầy đủ về ATTP, thói quen mua bán tự do còn phổ biến, trong khi việc sản xuất RAT chưa được người dân áp dụng trên đại trà, chủ yếu được thực hiện thông qua các chương trình, dự án của Trung ương, tỉnh Do vậy chưa hình thành thị trường tiêu thụ RAT riêng biệt, sản phẩm RAT vẫn được tiêu thụ cùng với các loại rau khác, thiếu thông tin về các sản phẩm RAT, QLNN chưa giúp người tiêu dùng phân biệt được sản phẩm an toàn và chưa an toàn trên thị trường do RAT chưa được xử lý đầy

đủ các khâu sơ chế, đóng gói và in mã vạch theo đúng quy định nên khi bày bán trên thị trường chưa có khác biệt so với các sản phẩm rau thông thường

1.2.2 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với thị trường rau an toàn ở một số địa phương

1.2.2.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với thị trường rau an toàn ở Vĩnh Phúc

Vĩnh Phúc là tỉnh đang có ngành công nghiệp phát triển mạnh, diện tích đất sản xuất nông nghiệp ngày càng thu hẹp Nhiều khu vực vốn là vùng trồng rau quả lâu năm đã phải chuyển đổi thành khu công nghiệp và dịch vụ khiến tình trạng sản xuất nông nghiệp càng trở nên thu hẹp, gây khó khăn trong việc xây dựng các khu sản xuất nông nghiệp tập trung Để khắc phục hạn chế trên,

từ mấy năm qua, Vĩnh Phúc xác định lấy một số cây rau quả kinh tế cao làm

Bên cạnh những chính sách cơ bản nêu trên, Vĩnh Phúc còn triển khai thêm nhiều nhóm chính sách bổ trợ khác nhằm tạo sự đồng bộ như: Chính sách đào tạo nông dân, lao động nông thôn chuyên nghiệp; chính sách hỗ trợ thuê kĩ sư nông nghiệp chịu trách nhiệm hướng dẫn kĩ thuật theo đơn vị diện tích 50 ha/người; chính sách ưu đãi mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi gắn sản xuất với tiêu thụ… Kinh nghiệm cho thấy địa phương nào xây dựng được thương hiệu cho sản phẩm nông sản của mình thì kinh tế của cả vùng sản xuất gắn với nông sản đó sẽ phát triển nổi bật Điều đó cho thấy việc xây dựng thương hiệu không đơn thuần chỉ là đăng kí chứng nhận pháp lý mà quan trọng nhất của thương hiệu chính là niềm tin người tiêu dùng Chưa khởi động chương trình tái cơ cấu, tỉnh Vĩnh Phúc đã giao cho tập đoàn VinGroup 500

ha để trồng rau ATVSTP và xây dựng các mô hình sản xuất rau theo quy trình công nghệ cao của Israel và Nhật Bản Thông tin này nhanh chóng tràn ngập trên các phương tiện truyền thông, kèm theo tuyên bố của lãnh đạo tập đoàn khẳng định hoạt động sản xuất thực phẩm sạch là vì sức khỏe cộng đồng không nhằm mục tiêu lợi nhuận đã đem lại cho người tiêu dùng hy vọng về cơ hội được sử dụng những sản phẩm RAT trong chuỗi siêu thị Vinmart Điều đó

28

đồng nghĩa với nông sản Vĩnh Phúc sẽ gắn với thương hiệu tập đoàn VinGroup và quy trình sản xuất sẽ phải được sự giám sát quản lý chặt chẽ của tập đoàn này [27]

1.2.2.2 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với thị trường rau an toàn

ở Hưng Yên

Việc chuyển giao, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật đã góp phần thúc đẩy sản xuất nông nghiệp ở tỉnh Hưng Yên phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa giá trị cao, hình thành các vùng sản xuất chuyên canh lớn, cung cấp cho thị trường nhiều loại nông sản, mang lại thu nhập cao cho bà con nông dân

Ða dạng các hình thức chuyển giao: Hưng Yên đã xây dựng các dự án RAT, các kỹ sư sẽ chuyển giao, hướng dẫn nông dân xây dựng mô hình vùng sản xuất và tiêu thụ RAT theo hình thức khép kín, gắn sản xuất với tiêu thụ bao gồm: Các công thức luân canh hiệu quả, xây dựng nhà lưới, sản xuất cây giống và rau thương phẩm trong nhà lưới, tổ chức tập huấn, chuyển giao khoa học và công nghệ sản xuất RAT, sơ chế và tiêu thụ sản phẩm, khảo nghiệm và

bổ sung giống mới Nhiều nông dân đã tiếp thu, ứng dụng những kỹ thuật, công nghệ tiên tiến, mở rộng vùng sản xuất RAT lên đến hàng chục ha trên địa bàn xã [28]

Chương trình đào tạo nghề cho lao động nông nghiệp, nông thôn đã thu hút các trường đào tạo nghề trên địa bàn tỉnh đào tạo nghề cho nông dân theo chương trình đào tạo ngắn hạn, gắn với mô hình sản xuất hiệu quả Hằng năm, các trung tâm khuyến nông, các hội, đoàn thể ở các địa phương tổ chức các lớp tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật ở các lĩnh vực trồng trọt, thú y, chăn nuôi, thủy sản Các doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp, chế biến nông, thủy sản cũng tham gia vào công tác chuyển giao theo hướng gắn kết doanh nghiệp với nhà nông [28]

Nông dân tiếp thu những tiến bộ kỹ thuật, công nghệ ứng dụng vào sản xuất đã tạo bước phát triển lớn trong sản xuất nông nghiệp, hình thành các vùng sản xuất hàng hóa chuyên canh lớn ở Hưng Yên Việc ứng dụng

29

TBKHKT để chuyển sang nền sản xuất nông nghiệp hàng hóa đã giúp thu nhập của nông dân ngày một tăng lên, bình quân chung toàn tỉnh đạt mức thu nhập 140 triệu đồng/ha/năm; góp phần nâng thu nhập bình quân hơn 30 triệu đồng/người/năm trên toàn tỉnh

Mở hướng cho tiêu thụ nông sản chất lượng cao: Về vấn đề tiêu thụ nông sản chất lượng cao, một số nhà quản lý cho rằng, trước mắt cần tạo lập được mối quan hệ giữa vùng sản xuất nông sản thực phẩm an toàn với các cơ quan, trường học, đơn vị tiêu dùng thực phẩm trong bữa ăn của cán bộ nhân viên, nhằm từng bước tạo dựng thị trường cung - cầu thực phẩm an toàn trong khu vực Ðể mở rộng thị trường nông sản chất lượng cao, cần có sự liên kết vững chắc giữa vùng sản xuất với tư thương, doanh nghiệp tham gia chế biến; đồng thời nâng cao ý thức, trách nhiệm của các bên, thực hiện cam kết theo hợp đồng mua bán nông sản Tránh hiện tượng tranh mua bán, phá vỡ hợp đồng đã

ký kết

UBND tỉnh Hưng Yên đã triển khai một số cơ chế chính sách hỗ trợ sự liên kết trong sản xuất nông nghiệp như: Miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuê mặt nước đối với các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế có dự án sản xuất nông nghiệp thuộc diện ưu đãi đầu tư Hỗ trợ tiền thuê đất, thuê mặt nước của các cá nhân, hộ gia đình và hình thức góp đất để liên kết sản xuất lớn Hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, phát triển thị trường và khoa học, công nghệ Hỗ trợ trồng trọt theo loại hình cánh đồng liên kết lớn Nhất là việc tiếp tục đẩy mạnh chuyển giao thiết bị khoa học kỹ thuật theo hướng VietGAP trong sản xuất nông nghiệp hàng hóa

1.2.2.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với thị trường rau an toàn ở

Đà Lạt

Nhờ những lợi thế về điều kiện tự nhiên (khí hậu, địa hình, thổ nhưỡng…), tỉnh Lâm Đồng đã đẩy mạnh phát triển ngành nông nghiệp theo hướng công nghệ cao Đến nay, Lâm Đồng đã thành công và dẫn đầu cả

Diện tích trồng rau các loại năm 2013 là 51.728ha, với tổng sản lượng đạt trên 1,6 triệu tấn; trong đó xuất khẩu trên 13.300 tấn

Rau Đà Lạt từng bước được sản xuất theo phương pháp RAT và thương hiệu “Rau Đà Lạt” đã được công nhận tiêu chuẩn GAP, thương hiệu đã được tiêu thụ khá mạnh tại một số địa phương [29]

Theo Ủy ban Nhân dân tỉnh Lâm Đồng, doanh thu bình quân trên đơn vị diện tích canh tác của tỉnh năm 2013 đạt 122,2 triệu đồng/ha, cao gấp 2,5 lần bình quân cả nước Hiện toàn tỉnh có 38.000 ha có doanh thu 100 - 250 triệu đồng/ ha/ năm, có 15.250 ha doanh thu từ 250 - 500 triệu đồng/ ha /năm, có trên 10.000 ha thu từ 500 triệu-1 tỷ đồng/ha/năm [29]

Đầu tư mạnh các nguồn lực

Trong tầm nhìn tương lai, Đà Lạt được xác định là vùng trọng điểm phát triển nông nghiệp sạch, công nghệ cao với hai nhóm sản phẩm chủ lực là rau

và hoa, với đẳng cấp phát triển cao tầm cỡ thế giới

Tỉnh Lâm Đồng đã có quy hoạch và đầu tư bài bản, có chiến lược phát triến sản xuất cũng như phát triển thương hiệu nông sản của tỉnh.Công tác dự báo về tình hình tiêu thụ nông sản ở tỉnh và thị trường trong nước khá tốt Đào tạo nguồn nhân lực cho nông nghiệp công nghệ cao; rà soát lại quy hoạch đất đai và quản lý một cách căn cơ đất nông nghiệp cho nông nghiệp công nghệ cao; quy hoạch cơ sở hạ tầng cho sản xuất, chế biến và thương mại Các cơ quan QLNN

và cá nhân, tổ chức sản xuất, kinh doanh RAT đã có sự đồng thuận trong việc ban hành các quy định và tổ chức đưa sản phẩm ra thị trường để thương hiệu rau

Đà Lạt được như hiện nay [29]

31

Ngành nông nghiệp công nghệ cao là hoạt động nông nghiệp ở trình độ khoa học công nghệ cao vì vậy đòi hỏi, yêu cầu các cơ sở sản xuất, kinh doanh hỗ trợ cho ngành cũng phải nâng cấp chất lượng và trình độ phục vụ lên tương ứng

Để ngành nông nghiệp công nghệ cao vươn xa và Đà Lạt trở thành

“trung tâm sản xuất rau - hoa đẳng cấp cao” Đà Lạt đã tăng cường kết nối, liên kết phát triển với các địa phương, nhất là trong việc đào tạo nguồn nhân lực, chuyển giao khoa học công nghệ và mở rộng thị trường tiêu thụ

Ngoài việc liên kết với các địa phương, Đà Lạt đã tăng cường liên kết, hợp tác với các trung tâm nghiên cứu trong và ngoài nước, các cơ quan đại diện, tổ chức xúc tiến đầu tư, thương mại nước ngoài, mở rộng phạm vi liên kết phát triển ra quy mô toàn cầu và khu vực

32

CHƯƠNG 2 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG RAU AN TOÀN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.1 Thực trạng chủ thể, đối tượng và mục tiêu quản lý nhà nước đối với thị trường rau an toàn trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

2.1.1 Chủ thể quản lý nhà nước đối với thị trường rau an toàn

Trong thời gian vừa qua, công tác tổ chức và quản lý của các cơ quan QLNN đã thực hiện bao gồm các hoạt động như: tuyên truyền giáo dục, phổ biến các văn bản và kiến thức về RAT; chính sách hỗ trợ về cơ sở hạ tầng nhằm tạo điều kiện cho các điểm bán RAT, siêu thị thực hiện tốt quy định liên quan tới RAT; tổ chức đào tạo nâng cao trình độ nguồn nhân lực của cả cơ quan QLNN và cá nhân, tổ chức trong việc thực hiện quy định về RAT

UBND Thành phố: Thành lập Ban chỉ đạo phát triển sản xuất và tiêu thụ RAT Thành phố do đồng chí Phó chủ tịch UBND Thành phố làm trưởng Ban, Giám đốc Sở NN&PTNT làm Phó Ban thường trực Thành viên Ban Chỉ đạo gồm lãnh đạo các sở: Kế hoạch Đầu tư, Tài chính, Công thương, Y tế, Tài nguyên và Môi trường, Khoa học và Công nghệ, Hội Nông dân Thành phố Nhiệm vụ Ban chỉ đạo: chỉ đạo, xây dựng kế hoạch cụ thể hàng năm thực hiện đề án; kiểm tra đôn đốc việc thực hiện đề án ở các quận huyện, cơ sở; sơ tổng kết việc thực hiện đề án; đề xuất điều chỉnh các mục tiêu, các nội dung

và cơ chế hỗ trợ đầu tư khi cần thiết trong quá trình thực hiện đề án

Sở NN&PTNT: Là cơ quan thường trực của Ban chỉ đạo với nhiệm vụ quản lý, chỉ đạo và kiểm tra giám sát sản xuất, sơ chế, chế biến và tiêu thụ RAT Phối hợp với các sở, ngành và UBND các quận, huyện, thành phố trực thuộc tham mưu cho Ban chỉ đạo xây dựng kế hoạch chi tiết để thực hiện đề

án hàng năm, báo cáo UBND Thành phố phê duyệt cho thực hiện Chủ trì thực hiện công tác quy hoạch vùng sản xuất RAT.Đề xuất chính sách khuyến khích sản xuất, sơ chế, chế biến, tiêu thụ RAT Xây dựng và chủ trì thực hiện

33

một số dự án đầu tư vùng sản xuất RAT trọng điểm theo hướng kỹ thuật cao

để làm điển hình cho các địa phương nhân rộng Xây dựng tiêu chí RAT của

Đà Nẵng; ban hành các quy trình sản xuất RAT

Sơ đồ 2.1 Mô hình tổ chức sản xuất và quản lý RAT

Nguồn: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đà Nẵng

Hiện nay, việc quản lý các điểm sản xuất và kinh doanh RAT còn gặp nhiều khó khăn Đó là việc quản lý việc đăng ký kinh doanh của các cửa hàng kinh doanh RAT Chi cục Bảo vệ thực vật Đà Nẵng đã cấp giấy phép cho

UBND Thành phố

Ban chỉ đạo chương trình RAT

Sở NN&PTNT

Đà Nẵng

UBND các quận, huyện

Các trường đại học, cơ

quan nghiên cứu

Các sở ban ngành: sở Công thương, Khoa học

- Công nghệ, Y tế,

UBND các xã, phường sản xuất RAT

Giám sát kiểm tra chất lượng sản phẩm

Vùng sản xuất tập

trung

Vùng sản xuất không tập trung

Sơ chế, bảo quản, chế biến

Hệ thống tiêu thụ