Nghiên cứu so sánh chống tham nhũng ở Trung Quốc và Việt Nam

Luận văn đã làm rõ nội hàm khái niệm tham nhũng ở Trung Quốc và Việt Nam, từ đó làm cơ sở nhận diện rõ bản chất, căn nguyên cốt lõi dẫn đến tham nhũng, những hệ lụy và nguy cơ tác động ảnh hưởng đến đời sống kinh tế, chính trị xã hội. Luận văn cũng đã phân tích, so sánh và làm rõ mô hình, thực tiễn triển khai và kết quả công tác phòng chống tham nhũng của Trung Quốc sau Đại hội 18 ĐCS Trung Quốc và của Việt Nam kể từ Đại hội 11 đến nay. Luận văn cho rằng, những vấn đề lý luận và thực tiễn trong công tác phòng chống tham nhũng ở Trung Quốc với Việt Nam thời gian qua cho thấy có những điểm tương đồng và khác biệt giúp Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm. Cụ thể là: Đảng và Chính phủ hai nước đều thể hiện quyết tâm chống tham nhũng, đã triển khai quyết liệt nhiều chính sách, biện pháp chống tham nhũng. Cả hai nước bước đầu thu được kết quả nhất định. Tuy nhiên, cũng có một số điều khác biệt về thể chế, cơ chế, biện pháp trong công tác chống tham nhũng. Đặc biệt, ở Việt Nam, việc xử lý những người vi phạm tham nhũng luôn thể hiện tính nhân văn, mang tính chất răn đe, còn ở Trung Quốc, những cán bộ cấp cao vi phạm tham nhũng bị xử lý rất kiên quyết như: bị cắt chức, khai trừ khỏi Đảng và truy tố trước pháp luật. Luận văn cũng chỉ ra một số điểm bất cập, còn tồn tại hạn chế trong công tác phòng chống tham nhũng ở Trung Quốc và Việt Nam, từ đó giúp các cơ quan chức năng của Việt Nam tiếp tục nghiên cứu, lựa chọn, điều chỉnh phương pháp, cách thức triển khai phòng chống tham nhũng cho phù hợp trong tình hình mới.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-TRƯƠNG ĐỨC THỌ

NGHIÊN CỨU SO SÁNH CHỐNG THAM NHŨNG

Ở TRUNG QUỐC VÀ VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUAN HỆ QUỐC TẾ

Hà Nội - 2017

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-TRƯƠNG ĐỨC THỌ

NGHIÊN CỨU SO SÁNH CHỐNG THAM NHŨNG

Ở TRUNG QUỐC VÀ VIỆT NAM

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quan hệ quốc tế

Mã số: 60 31 02 06

Người hướng dẫn khoa học: Tiến sĩ Hoàng Thế Anh

Hà Nội - 2017LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của tôi; kết quả nghiêncứu luận văn là trung thực và chưa từng được công bố

Hà Nội, ngày 15 tháng 12 năm 2017

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Trương Đức Thọ

LỜI CẢM ƠN

Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy

cô, Ban giám hiệu và các cơ quan chức năng liên quan của Trường Đại học Khoahọc Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội

Tôi đặc biệt biết ơn tiến sĩ Hoàng Thế Anh, Phó Viện trưởng Viện Nghiêncứu Trung Quốc - Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, người đã hướng dẫntôi tận tình, xác đáng về khoa học và cổ vũ tôi mạnh mẽ về tinh thần làm việc trongsuốt quá trình nghiên cứu luận văn

Phó giáo sư, tiến sĩ Hoàng Khắc Nam, Trưởng khoa Quốc tế học - TrườngĐại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội cũng thườngxuyên cho tôi những chỉ dạy Những truyền đạt của thầy mãi là hành trang quý báucho tôi trong quá trình nghiên cứu các vấn đề quan hệ quốc tế, giúp tôi tiếp tục hoànthiện thế giới quan, phương pháp luận cũng như lý thuyết và phương pháp nghiêncứu quan hệ quốc tế

Trong quá trình hình thành ý tưởng và triển khai nghiên cứu, tôi cũng nhậnđược sự khích lệ, chỉ bảo, chia sẻ học thuật và kinh nghiệm của nhiều học giả Đặcbiệt là chuyên gia Trung Quốc Nguyễn Quang Vinh-nguyên Vụ trưởng Vụ ĐôngBắc Á, Ban Đối Ngoại Trung ương cùng nhiều người khác mà tôi không nêu đượchết tên ở đây Tôi xin tri ân sâu sắc những tình cảm và sự giúp đỡ quý giá này

Tác giả luận văn

Trương Đức Thọ

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tệ nạn tham nhũng hiện được coi là quốc nạn của nhiều quốc gia bởi nó cảntrở sự phát triển, gây mất ổn chính trị, băng hoại đạo đức xã hội Sau khi hoàn tấtcuộc chuyển giao lãnh đạo từ thế hệ lãnh đạo thứ 4 sang thế hệ lãnh đạo thứ 5 vàviệc ông Tập Cận Bình được bầu làm Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc tại Đại hội

18 ĐCS Trung Quốc tháng 11/2012, lịch sử chống tham nhũng của Trung Quốc đãbước sang trang mới “Thời đại Tập Cận Bình” đã mở ra với quyết tâm chống thamnhũng, làm trong sạch bộ máy chính quyền từ Trung ương đến địa phương, thời đạithực hiện “Giấc mộng Trung Hoa”, xây dựng một nền pháp trị nghiêm minh “quảntrị đất nước theo pháp luật” Ngay sau khi nhậm chức tại Đại hội 18 ĐCS TrungQuốc, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nêu bật quyết tâm chốngtham nhũng Thực tiễn trong những năm qua đã chứng minh sự quyết liệt làm trongsạch bộ máy lãnh đạo từ Trung ương đến địa phương của ĐCS Trung Quốc Cuộcchiến “Đả hổ, diệt ruồi, săn cáo” của Chủ tịch Tập Cận Bình đã góp phần giữ vững

ổn định tình hình chính trị nội bộ Trung Quốc, góp phần củng cố vai trò lãnh đạocủa ĐCS Trung Quốc trong tình hình mới, tránh sự suy thoái trong nội bộ, lấy lạiniềm tin của quần chúng nhân dân vào ĐCS Đồng thời, góp phần củng cố và nângcao vai trò lãnh đạo, củng cố quyền lực cho Chủ tịch Tập Cận Bình trong nhiệm kỳĐại hội 19 ĐCS Trung Quốc Cuộc chiến chống tham nhũng của Chủ tịch TrungQuốc Tận Cận Bình nhận được sự ủng hộ đồng tình của đông đảo quần chúng nhândân Tuy nhiên, cuộc chiến này cũng đã tạo ra sự mâu thuẫn đối kháng trong một bộphận quan tham bị ngã ngựa, tạo ra những đấu đá tranh giành quyền lực giữa cácphe phái trong nội bộ Trung Quốc, dẫn đến những nguy cơ bất ổn luôn hiện hữutrong lòng đất nước đông dân nhất thế giới Bên cạnh đó, một bộ phận quan chứcTrung Quốc hiện vẫn duy trì lối tư duy cổ hủ, bệnh quan liêu hành chính, nhũngnhiễu dẫn đến công tác chống tham nhũng cấp địa phương còn gặp nhiều khó khăn

và chưa được thực hiện triệt để, quyết liệt

Đại hội lần thứ 9 của ĐCS Việt Nam đã khẳng định “Tình trạng tham nhũng

và sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ

cán bộ, đảng viên đang cản trở việc thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách củaĐảng, gây bất bình và làm giảm lòng tin trong nhân dân” Tham nhũng, lãng phí,quan liêu ngoài những tổn thất và thiệt hại to lớn về kinh tế còn gây nên những thiệthại về chính trị, xã hội khôn lường Tệ hại hơn, các tệ nạn này đang làm tha hóa cán

bộ, đảng viên, nhất là những người có chức vụ, có quyền hạn; làm suy giảm lòng tincủa dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ, mối quan hệ gắn bó giữa Đảng và quầnchúng nhân dân; làm cho các chủ trương, chính sách bị sai lệch dẫn đến chệchhướng và là tiền đề của mọi sự mất ổn định xã hội; là điều kiện thuận lợi cho cácthế lực thù địch, gây mất ổn định chính trị, thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”,bạo loạn lật đổ Đại hội lần thứ 10 của ĐCS Việt Nam đã có chủ trương đẩy mạnhcuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, không có vùng cấm Sau Đạihội 12 của Đảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh “lò đã nóng, củi tươicho vào cũng cháy”, cho thấy cuộc chiến phòng chống tham nhũng của Việt Namcũng sẽ quyết liệt không kém Trung Quốc

Việt Nam và Trung Quốc là hai quốc gia có cùng thể chế chính trị, do ĐCSlãnh đạo, cùng phấn đấu mục tiêu lý tưởng xây dựng chủ nghĩa xã hội Việc phòng,chống tham nhũng luôn được Đảng và Nhà nước ta coi trọng, bước đầu đã gặt háiđược một số thành công và có nhiều chuyển biến tích cực Tuy nhiên, công tácphòng chống tham nhũng ở nước ta còn gặp phải rất nhiều khó khăn, vướng mắc,chưa đáp ứng hết những mong mỏi của người dân; đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt từTrung ương đến địa phương, các bộ ban ngành, sự đồng bộ về cơ chế chính sách,chế tài quản lý, giám sát, xử phạt nghiêm minh tội danh tham nhũng

Hiểu đúng bản chất và diễn biến tình hình chính trị nội bộ Trung Quốc, nhất

là việc nghiên cứu làm rõ bản chất và thực trạng chống tham nhũng của thế hệ lãnhđạo thứ 5 ĐCS Trung Quốc từ bối cảnh chính trị đến lý luận, thực tiễn các hoạtđộng chống tham nhũng ở Trung Quốc và so sánh với Việt Nam còn là vấn đề bỏngỏ ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Những điểm tương đồng của hai quốc gia láng giềng có cùng thể chế chínhtrị, những bài học kinh nghiệm trong công tác phòng chống tham nhũng của TrungQuốc chính là những vấn đề cần học tập, nghiên cứu và đúc rút; góp phần gợi mởkinh nghiệm phòng chống tham nhũng đối với Việt Nam

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Tại Trung Quốc đã có nhiều nghiên cứu về công tác chống tham nhũng củaChủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình Tuy nhiên, nghiên cứu so sánh chống thamnhũng ở Trung Quốc và Việt Nam thì chưa có công trình nghiên cứu nào Chủ đềchống tham nhũng tại Trung Quốc cũng giành được nhiều sự quan tâm của giớinghiên cứu Trung Quốc học tại nhiều nước trên thế giới Do phương pháp tiếp cận,góc độ nghiên cứu của luận văn là so sánh công tác chống tham nhũng ở TrungQuốc và Việt Nam, tác giả tập trung khái quát, đánh giá tình hình nghiên cứu thựctrạng phòng chống tham nhũng của Trung Quốc và Việt Nam, đi sâu phân tích vàchỉ ra chủ trương, đường lối, chính sách chống tham nhũng của Trung Quốc và ViệtNam Từ đó có những đánh giá so sánh, đưa ra những giải pháp và khuyến nghịtrong công tác phòng chống tham nhũng của Việt Nam

2.1 Nghiên cứu về chống tham nhũng ở Trung Quốc sau Đại hội 18 Đảng cộng sản Trung Quốc

Mức độ quan tâm nghiên cứu vấn đề chống tham nhũng của Trung Quốctrong nhiệm kỳ Đại hội 18 ĐCS Trung Quốc những năm qua tăng nhanh chóng Cóthể nói, thực trạng công tác chống tham nhũng có liên quan mật thiết tới đời sốngchính trị, kinh tế, xã hội của Trung Quốc; chống tham nhũng được coi là thamchiếu, là hàn thử biểu đánh giá chính xác vai trò vị trí lãnh đạo của ĐCS TrungQuốc, cũng như vị thế, uy tín cá nhân của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trongđiều hành đất nước Giới chuyên gia, học giả Trung Quốc tập trung nghiên cứu đánhgiá thực trạng chiến dịch chống tham nhũng tại Trung Quốc đã góp phần giúp Chínhphủ Trung Quốc nhìn nhận sự phản ứng, sức lan tỏa, đi sâu ngõ ngách quá trìnhđiều hành đất nước từ Trung ương đến địa phương, những bức xúc của người dânđối với tồn tại, yếu kém của chính quyền các cấp, giải quyết triệt để mâu thuẫn nộitại; đồng thời, chỉ ra những mặt còn tồn tại cần điều chỉnh và thích nghi trong quátrình chống tham nhũng tại Trung Quốc

Các tạp chí chuyên ngành thuộc cơ quan chuyên trách chống tham nhũng củaTrung Quốc thường xuyên đăng tải các báo cáo, tham luận, bài viết chuyên đề đểchỉ ra những kết quả công tác chống tham nhũng và những mặt còn hạn chế cần

khắc phục; do đó, các nội dung liên quan đến công tác chống tham nhũng của TrungQuốc rất phong phú đa dạng và được đề cập thường xuyên.

Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về công tác chống tham nhũng củaTrung Quốc sau Đại hội 18 ĐCS Trung Quốc, bước đầu xin liệt kê một số nghiêncứu như sau:

- Bài nghiên cứu “Ảnh hưởng của chu kỳ chính trị đối với chống tham nhũng

- dẫn chứng từ các án lệ tham nhũng của quan chức cấp vụ trở lên ở Trung Quốc từ năm 2003-2013” của Nhiếp Huy Hoa và Vương Mộng Kỳ đăng trên tạp chí So sánh

thể chế kinh tế xã hội số tháng 4/2014 Bài viết đã phân tích tham nhũng là trở ngạicủa quá trình phát triển kinh tế, chống tham nhũng là nhiệm vụ quan trọng củaChính phủ Trung Quốc Tuy nhiên, chống tham nhũng sẽ ảnh hưởng đến ổn địnhchính trị, do đó cần lựa chọn giữa chống tham nhũng hay ổn định chính trị

- Bài nghiên cứu “Nhận thức của người dân về chống tham nhũng” đăng

trên tạp chí Nghiên cứu chính trị học số tháng 01/2015 của Trung tâm Nghiên cứuquản lý và liêm chính - Đại học Trung Sơn Trung Quốc đã phân tích về mối quan hệtương quan giữa năng lực nhận biết thanh liêm của người dân và nỗ lực chống thamnhũng của Chính phủ Trung Quốc là không rõ ràng Theo nghiên cứu gần 70%người dân Trung Quốc đánh giá thấp sự thanh liêm của cơ quan chính quyền cấphuyện thị Theo đánh giá, sự hài lòng của người dân về nỗ lực chống tham nhũngcàng cao thì khả năng nhận thức về tính thanh liêm càng cao

- Bài nghiên cứu “Nghiên cứu thực tiễn khó khăn trong quá trình quản lý Tổ

giám sát kỷ luật cấp hương trấn của Trung Quốc” của Lưu Thơ Lâm và Lý Huy

đăng trên Tạp chí Bình luận hành chính công số tháng 3/2014 đã phân tích đánh giátầm quan trọng của Tổ giám sát kỷ luật trong cuộc chiến chống tham nhũng củaTrung Quốc Ngoài ra, Tổ này còn có vai trò then chốt trong diễn biến và sự pháttriển chính trị của Trung Quốc Theo điều tra nghiên cứu, Tổ giám sát kỷ luật cấp cơ

sở của Trung Quốc còn nhiều sơ hở trong quản lý giám sát các thành viên của đảng

ủy cấp xã phường, nguyên nhân do tính đa nhiệm vụ và cơ chế lãnh đạo song trùngcủa Tổ này

2.2 Nghiên cứu về chống tham nhũng ở Việt Nam sau Đại hội 11 Đảng cộng sản Việt Nam

“Lợi ích nhóm” và “Chủ nghĩa tư bản thân hữu - cảnh báo nguy cơ” của

TS Vũ Ngọc Hoàng1 đăng trên Tạp chí Cộng sản ngày 02/6/2015 là bài viết tâmhuyết, gây được sự chú ý, nhận giải A Giải Báo chí quốc gia năm 2016 Tác giả đãtrình bày các khái niệm “lợi ích chính đáng”, “lợi ích nhóm” và “nhóm lợi ích”; nêulên thực trạng, tác hại, chiều hướng diễn biến của “lợi ích nhóm” và “nhóm lợi ích”;

đề xuất một số giải pháp chống “lợi ích nhóm” và “nhóm lợi ích” ở Việt Nam Tác

giả đã dẫn ra: Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa 11 của ĐCS Việt Nam “Một

số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” đã xác định nhiệm vụ quan trọng

phải đấu tranh chống “lợi ích nhóm” Tác giả cho rằng: “Lợi ích nhóm” mâu thuẫnvới lợi ích chung của quốc gia, dân tộc; gây hại cho lợi ích chung, cho cộng đồng,làm suy yếu và gây tổn thất nghiêm trọng đối với lợi ích chung; “lợi ích nhóm” lànguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc hình thành các “nhóm lợi ích”; hiện nay, “lợi íchnhóm” và hoạt động của “nhóm lợi ích” ở nước ta đã và đang diễn ra ở hầu hết cáclĩnh vực quan trọng; tình hình xấu đã lan rộng, khá phổ biến và khá ngang nhiên,nghiêm trọng đến mức báo động; tình hình “lợi ích nhóm” đã khá nghiêm trọng,tương đối phổ biến, ở cấp nào cũng có, cấp cao hơn thì mức độ càng nặng hơn, ởlĩnh vực nào cũng có, kể cả ở những nơi mà xưa nay trong tiềm thức xã hội thườngcho rằng đó là nơi luôn trang nghiêm, trong sạch Đáng chú ý, tác giả khẳng định:

“lợi ích nhóm” cũng chính là một kiểu tham nhũng nghiêm trọng nhất, tham nhũng

có tổ chức.2 Trả lời phỏng vấn Báo Nhân dân, Vũ Ngọc Hoàng tiếp tục khẳng định:Nguy cơ “lợi ích nhóm” bao trùm lên mọi nguy cơ khác3; “Lợi ích nhóm” cũngchính là một kiểu tham nhũng nghiêm trọng nhất, tham nhũng có tổ chức, thamnhũng chính sách, tham nhũng quyền lực (ghế)

1 Vũ Ngọc Hoàng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương (2011-2016)

2 Vũ Ngọc Hoàng, Lợi ích nhóm” và “Chủ nghĩa tư bản thân hữu” - cảnh báo nguy cơ, Tạp chí Cộng sản,

02/6/2015, nghia-tu-ban-than-huu-canh.aspx

http://www.tapchicongsan.org.vn/Home/Nghiencuu-Traodoi/2015/33662/Loi-ich-nhom-va-Chu-3 Vũ Ngọc Hoàng, Nguy cơ “lợi ích nhóm” bao trùm lên mọi nguy cơ khác, Báo Nhân dân, 28/7/2016,

bao-trum-len-moi-nguy-co-khac.html

http://www.nhandan.com.vn/hangthang/item/30255702-nguy-co-%E2%80%9Cloi-ich-nhom%E2%80%9D-Vũ Ngọc Hoàng còn có nhiều bài viết, trả lời phỏng vấn báo chí liên quanvấn đề tham nhũng ở Việt Nam như:

- “Kinh tế tư nhân phát triển sẽ dẫn đến CNXH” (báo Thanh niên,

28/4/2016), trong đó tác giả cho rằng: Phải làm ăn thật nghiêm túc, chứ không phảichụp giật, mánh mung gian lận, đầu tư chất xám chứ không phải đầu tư “quan hệ”,không làm doanh nghiệp “sân sau” trong các “nhóm lợi ích”; Nhà nước, trước tiên

là đề ra và thực hiện một khung pháp lý tiến bộ, tạo môi trường thuận lợi cho doanhnghiệp và doanh nhân hoạt động, môi trường ấy phải lành mạnh, bình đẳng và minhbạch; không tham nhũng, hối lộ, không “lợi ích nhóm”; Cổ phần hóa theo đúngnghĩa chứ không phải biến doanh nghiệp Nhà nước thành doanh nghiệp tư nhân mộtcách gian lận theo kiểu “lợi ích nhóm”, gây thiệt hại cho Nhà nước, còn cán bộ thìgiàu lên bất chính; Các tổ chức hiệp hội, công luận và các luật sư cần quan tâm hỗtrợ khởi nghiệp cho những người trẻ về tinh thần, chia sẻ kinh nghiệm, kiến nghị cơchế, giúp đỡ điều kiện và bảo vệ các doanh nghiệp làm ăn chính đáng để họ không

bị chèn ép bởi các “nhóm lợi ích” hoặc cán bộ tiêu cực ở các cơ quan hành chính

Dư luận xã hội cần đấu tranh phê phán mạnh mẽ những tiêu cực trong bộ máy Nhànước gây khó khăn cho khởi nghiệp, cho doanh nghiệp cũng như cách làm ăn gianlận, chụp giật của các doanh nghiệp kém…4

Bài viết “Tham nhũng ở Việt Nam vừa tinh vi, vừa trắng trợn” của Lê Văn

Lân - Phó Chánh văn phòng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũngđược đăng trên trang thông tin điện tử của Văn phòng Ban Chỉ đạo Trung ương vềphòng chống tham nhũng tháng 9/2012 Bài viết đánh giá, ở Việt Nam cũng như cácnước khác, việc đánh giá chính xác về tình hình tham nhũng diễn ra trong thực tế làrất khó khăn, vì tham nhũng cũng giống như một tảng băng trên biển, chỉ có thểnhận biết được phần nổi qua những vụ việc đã được phát hiện, xử lý Thông qua kếtquả phát hiện, xử lý các vụ việc tham nhũng trong những năm qua và căn cứ việcđánh giá của các cơ quan chức năng, Đảng và Nhà nước đã khẳng định tình hìnhtham nhũng ở Việt Nam là nghiêm trọng.5

4 Vũ Ngọc Hoàng, Kinh tế tư nhân phát triển sẽ dẫn đến CNXH, báo Thanh niên, 28/4/2016,

https://thanhnien.vn/toi-viet/kinh-te-tu-nhan-phat-trien-se-dan-den-cnxh-696912.html

5 Bài này được báo điện tử VnExpress đăng lại ngày 11/9/2012 tại địa chỉ luat/tham-nhung-o-viet-nam-vua-tinh-vi-vua-trang-tron-2242604.html

https://vnexpress.net/tin-tuc/phap-Bài viết “Nhận diện tham nhũng ở Việt Nam hiện nay, nguyên nhân và giải

pháp phòng, chống” của GS TS Hoàng Chí Bảo - Chuyên gia cao cấp Hội đồng Lý

luận Trung ương được đăng trên trang thông tin điện tử Ban Nội chính Trung ươngngày 03/01/2014 Bài viết đánh giá, nhận diện tham nhũng ở Việt Nam có nhữngbiểu hiện phức tạp, đặc thù của nó là đa dạng, muôn vẻ sắc thái, loại hình, mức độ,cũng như hậu quả Mức độ tham nhũng nặng nề ở Việt Nam, tính nan giải, khó trịcủa nó được lý giải từ sự yếu kém của thể chế, tính nửa vời trong chỉ đạo thực hiện

và sự thoái hóa của không ít quan chức, công chức trong bộ máy Thậm chí thamnhũng có cả trong hoạt động tư pháp, trong điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án.Tình trạng pháp luật có, pháp chế cũng có nhưng pháp trị thì không hoặc yếu kém

và hình thức là một thực tế phổ biến hiện nay.6

Bài viết “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng, thực hành tiết kiệm,

chống tham ô, lãng phí, chống bệnh quan liêu trong điều kiện Đảng cầm quyền”

của PGS, TS Lê Văn Yên - Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia được đăng trên trang

thông tin điện tử Ban Nội chính Trung ương ngày 11/6/2012 Bài viết đánh giá,tham ô, lãng phí, quan liêu là những “căn bệnh” nguy hiểm, khá phổ biến trong cán

bộ, đảng viên, trong các tổ chức Đảng và Nhà nước Những “căn bệnh” này khôngchỉ làm xói mòn phẩm chất, đạo đức, lối sống và phong cách làm việc của cán bộ,đảng viên, mà còn là trở lực lớn đối với sự nghiệp xây dựng xã hội mới, là nguy cơlàm sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa trong điều kiện ĐCS cầm quyền.7

Còn nhiều công trình nghiên cứu ở các quốc gia, vùng lãnh thổ khác liênquan tới đề tài luận văn mà tác giả chưa thể hoặc không thể tiếp cận được Kháiquát lại, chưa có một công trình nào trong và ngoài nước nghiên cứu chuyên sâu về

nghiên cứu so sách chống tham nhũng ở Trung Quốc và Việt Nam Tuy vậy, các

6 Hoàng Chí Bảo, Nhận diện tham nhũng ở Việt Nam hiện nay, nguyên nhân và giải pháp phòng, chống,

Trang thông tin điện tử tổng hợp Ban Nội chính Trung ương, 03/01/2014, doi/201401/nhan-dien-tham-nhung-o-viet-nam-hien-nay-nguyen-nhan-va-giai-phap-phong-chong-293534/

http://noichinh.vn/nghien-cuu-trao-7 Lê Văn Yên, Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng, thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí,

chống bệnh quan liêu trong điều kiện Đảng cầm quyền, Trang thông tin điện tử tổng hợp Ban Nội chính

Trung ương, 11/6/2012, cach-mang-thuc-hanh-tiet-kiem-chong-tham-o-lang-phi-chong-benh-quan-lieu-trong-dieu-kien-dang-cam- quyen-291043/

http://noichinh.vn/nghien-cuu-trao-doi/201206/tu-tuong-ho-chi-minh-ve-dao-duc-nghiên cứu mà tác giả tiếp cận được là tài liệu tham khảo có giá trị ở nhiều mức độkhác nhau cho luận văn này.

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu:

Làm rõ thực chất những nét tương đồng và khác biệt cuộc đấu tranh chốngtham nhũng ở Trung Quốc và Việt Nam

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

+ Làm rõ nội hàm khái niệm, đường lối, chủ trương, chính sách, thực tiễnchống tham nhũng ở Trung Quốc và Việt Nam

+ Tìm ra những điểm tương đồng, khác biệt về khái niệm, quan điểm, đườnglối, chủ trương, chính sách, thực tiễn chống tham nhũng ở Trung Quốc và Việt Nam

+ Đúc rút kinh nghiệm, gợi mở đối với Việt Nam trong việc phòng chốngtham nhũng

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu đối sánh cuộc đấu tranh chống thamnhũng ở hai nước Trung Quốc và Việt Nam

- Phạm vi nghiên cứu: Ở Trung Quốc Đại lục, từ sau Đại hội 18 ĐCS TrungQuốc năm 2012 đến năm 2017; ở Việt Nam từ Đại hội 11 ĐCS Việt Nam năm 2011đến năm 2017

6 Phương pháp nghiên cứu

Đặt trong bối cảnh cả Trung Quốc và Việt Nam chuyển từ kinh tế kế hoạchsang kinh tế thị trường, một đảng lãnh đạo, thể chế trong quản lý điều hành cơ cếchính sách chưa hoàn thiện, môi trường xã hội trong giai đoạn cải cách mở cửa dần

nảy sinh tình trạng tham nhũng Luận văn quán triệt quan điểm của Chủ nghĩa Mác

- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối, chính sách của ĐCS Việt Nam vềcông tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí; vận dụng lý luận về quan hệ quốc tế,nhất là chủ nghĩa hiện thực, để nhận diện các vấn đề đặt ra cần nghiên cứu Bêncạnh đó, luận văn cũng vận dụng các phương pháp nghiên cứu cơ bản của khoa học

xã hội, bao gồm phương pháp lịch sử, phương pháp logic, phương pháp hệ thống,phương pháp định tính và định lượng, phương pháp so sánh, phân tích tư liệu, phântích theo bốn cấp độ, phân tích lợi ích, phân tích chính sách

7 Đóng góp của đề tài

- Ý nghĩa khoa học của đề tài:

Nghiên cứu so sách công tác chống tham nhũng ở Trung Quốc và Việt Namgóp phần làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về thể chế, chính trị ở hai nước

xã hội chủ nghĩa Trong đó có quan điểm chính thống về chủ trương, đường lối,chính sách, thực tiễn chống tham nhũng ở hai nước Trung Quốc và Việt Nam, đồngthời so sánh hai mô hình chống tham nhũng, tìm ra những điểm tương đồng và khácbiệt Từ đó gợi mở đối với Việt Nam trong vấn đề chống tham nhũng

- Ý nghĩa thực tiễn của đề tài:

Trên cơ sở nghiên cứu so sánh, góp phần gợi mở kinh nghiệm trong thực tiễnchống tham nhũng ở hai nước, đồng thời đưa ra những kiến nghị với Đảng và Nhànước ta nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn chống tham nhũng ở Trung Quốc vàViệt Nam

Chương 2: Điểm tương đồng và khác biệt trong chống tham nhũng ở TrungQuốc và Việt Nam

Chương 3: Nhận xét đánh giá về hai mô hình chống tham nhũng ở TrungQuốc, Việt Nam và gợi mở

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CHỐNG THAM NHŨNG

Ở TRUNG QUỐC VÀ VIỆT NAM

1.1 Khái niệm tham nhũng, chống tham nhũng ở Trung Quốc, Việt Nam

1.1.1 Khái niệm của phương Tây

Roger Garrison - nhà kinh tế học Mỹ định nghĩa về tham nhũng: Thamnhũng là hành vi chỉ quan chức nhà nước vì sự mưu lợi cá nhân đã vi phạm quyđịnh chung

Giáo sư Susan Rose Ackerman/Đại học Yale/Mỹ cho rằng, tham nhũng làmột triệu chứng của vấn đề xuất hiện trong quản lý quốc gia Triệu chứng này biểuhiện của nguồn gốc cơ chế quan hệ quản lý giữa công dân và nhà nước

Thông qua phân tích và tổng kết các trường hợp tham nhũng các nước, cáchọc giả phương Tây đã tóm lược nguyên nhân và đối sách giải quyết vấn đề thamnhũng, trong đó bao gồm tham nhũng chế độ Trong cuốn “Cải cách kinh tế vàchống tham nhũng”, Daniel Kaufman nhấn mạnh: “nguyên nhân sản sinh thamnhũng chính là không tận dụng tốt những hiệu quả của cải cách chứ không phải cảicách thị trường, để hạn chế tham nhũng thì cần bắt đầu từ chế độ và thể chế”.Paddy.Emma đã viết trong bài “Biện pháp phòng ngừa tham nhũng”: nên hạn chếtham nhũng từ hai khía cạnh gián tiếp và trực tiếp Trong “Nhân tố thành công trongchiến lược chống tham nhũng” và “Đối mặt với tham nhũng: cấu thành hệ thốngliêm chính quốc gia” (Confronting Corruption: The Elements of a National IntegritySystem), Jeremy Pope đã chỉ ra để hạn chế tham nhũng cần kết hợp các yếu tốphòng ngừa, trừng phạt, chế độ và cộng chúng lại với nhau

1.1.2 Khái niệm của Trung Quốc

Tham nhũng ở Trung Quốc được gọi là “hủ bại” (腐腐) Chống hủ bại là mộtkhái niệm cơ bản của lý luận chống sự suy thoái, đề cao liêm chính Hiện nay tronggiới học thuật trong và ngoài Trung Quốc hiện vẫn chưa có một định nghĩa thốngnhất về khái niệm hủ bại Nội hàm của hủ bại mang ý nghĩa tương đối rộng Trướcđây, hủ bại là khái niệm dùng trong lương thực chỉ đồ vật bị mốc, bị lên men thốirữa Sau này được sử dụng nhiều và dần dần trở thành thuật ngữ chính trị, phê phán

hiện tượng bất lương trong xã hội (mua gian bán lận, trộm cướp, mại dâm), chỉngười có chức vụ quyền hạn, lợi dụng quyền lực công để hủ bại Hủ bại cũng làthuật ngữ dùng để phê phán sự thối nát của chủ nghĩa phong kiến và chế độ tư bảnchủ nghĩa (đề cao chủ nghĩa xã hội) Hiện các nhà nghiên cứu đương đại của TrungQuốc đã đưa ra khái niệm chung nhất về hủ bại đó là: Hủ bại là hành vi lợi dụngquyền lực công để mưu cầu lợi ích cá nhân, xâm phạm lợi ích công Hủ bại là hành

vi của người lợi dụng chức quyền Nhà nước mưu cầu tư lợi gây tổn hại nghiêmtrọng đến Nhà nước và lợi ích của nhân dân Có 04 yếu tố của hủ bại là chủ thể củahành vi, phương thức của hành vi, mục đích của hành vi và hậu quả của hành vi

Khái niệm về tham nhũng của Trung Quốc ngoài hành vi lợi dụng chứcquyền, chiếm đoạt tiền của Nhà nước, gây tổn thất về kinh tế cho doanh nghiệp vàcho đất nước Trung Quốc còn “đánh mạnh” vào các hiện tượng suy thoái về tưtưởng đạo đức, lối sống, sự sa hoa trụy lạc của một bộ phận quan chức Sự suy thoái

về lý tưởng cách mạng, có những diễn biến lệch lạc, có biểu hiện bè phái, suy thoái

về mục tiêu lý tưởng cách mạng xã hội chủ nghĩa, về ĐCS, có tư tưởng cấp tiếnchống lại vai trò lãnh đạo của ĐCS

1.1.3 Khái niệm của Việt Nam

Theo nghĩa rộng, tham nhũng được hiểu là hành vi của bất kỳ người nào cóchức vụ, quyền hạn hoặc được giao nhiệm vụ, quyền hạn và lợi dụng chức vụ,quyền hạn hoặc nhiệm vụ được giao để vụ lợi Tham nhũng là lợi dụng quyền hành

để nhũng nhiễu nhân dân lấy của Tài liệu hướng dẫn của Liên Hợp Quốc về cuộcđấu tranh quốc tế chống tham nhũng (năm 1969) định nghĩa tham nhũng trong mộtphạm vi hẹp, đó là sự lợi dụng quyền lực nhà nước để trục lợi riêng Theo nghĩahẹp và là khái niệm được pháp luật Việt Nam quy định tại Luật phòng, chống thamnhũng năm 2005, tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợidụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi Người có chức vụ, quyền hạn chỉ giới hạn ởnhững người làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc hệ thống chính trị;nói cách khác là ở các cơ quan, tổ chức, đơn vị có sử dụng ngân sách, vốn, tài sảncủa Nhà nước Việc giới hạn như vậy nhằm tập trung đấu tranh chống những hành

vi tham nhũng ở khu vực xảy ra phổ biến nhất, chống có trọng tâm, trọng điểm,

thích hợp với việc áp dụng các biện pháp phòng, chống tham nhũng như: kê khai tàisản, công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị, xử lý tráchnhiệm của người đứng đầu.8

Yếu tố quyền lực là dấu hiệu đặc trưng đầu tiên và cũng là đặc trưng cơ bảnnhất của hành vi tham nhũng Ở Việt Nam, quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân,nhân dân thực hiện quyền lực của mình thông qua hoạt động của bộ máy nhà nước

do nhân dân bầu ra một cách trực tiếp hoặc gián tiếp Tuy nhiên, một số người đãcoi đó như là quyền lực riêng của mình để thực hiện hành vi tham nhũng nhằm thulợi riêng Vì thế, hành vi tham nhũng luôn là hành vi của những người có quyền lực.Điều này, để phân biệt hành vi tham nhũng với các hành vi vi phạm pháp luật kháccũng là hành vi chiếm đoạt tài sản, tiền bạc nhưng không phải là hành vi thamnhũng vì được thực hiện bởi những người không có chức vụ, quyền hạn như hành vitrộm cắp, cướp giật, lừa đảo.9 Ở nước ta hiện nay, tham nhũng đang là một quốcnạn, được coi là một căn bệnh nguy hiểm, là mối đe doạ đối với toàn xã hội Thamnhũng làm suy kiệt nền kinh tế của đất nước, làm giảm lòng tin của nhân dân đốivới chế độ, là một thách thức to lớn đối với hệ thống pháp luật và việc thực thi phápluật ở nước ta Do vậy, phải đấu tranh để ngăn chặn loại tội phạm này Để công cuộcđấu tranh phòng, chống tham nhũng có hiệu quả cần xác định đúng các dấu hiệu đặctrưng của hành vi tham nhũng để có biện pháp phòng ngừa và định ra các chế tài xửphạt thích đáng Điều 1 Luật phòng, chống tham nhũng được Quốc hội khoá 11 kỳhọp thứ 8 thông qua xác định: “Tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyềnhạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó để vụ lợi” Các hành vi tham nhũng đượcqui định cụ thể trong Luật phòng, chống tham nhũng và cũng được qui định thànhcác tội phạm hình sự ở các điều 278, 279, 280, 281, 282, 283 và 284 của bộ Luậthình sự năm 1999

8 Viện Khoa học Thanh tra, Tài liệu bồi dưỡng về phòng, chống tham nhũng (Dùng cho giáo viên các trường

đại học, cao đẳng, trung cấp), NXB Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.5, xem tại

http://thanhtra.gov.vn/ct137/Lists/LTaiLieu/View_Detail.aspx?CatID=-1&ItemId=4&LVC=6&CapChaId=4&LVID=&CQID=

9 Võ Thị Thuý Hà, Các dấu hiệu của hành vi tham nhũng theo pháp luật Việt Nam, Nội san Trường Chính trị

Nghệ An, http://truongchinhtrina.gov.vn/ArticleDetail.aspx?_Article_ID=110

Luật phòng, chống tham nhũng năm 2005 của Việt Nam đã qui định các hành

vi sau là hành vi tham nhũng sau: (1) Tham ô tài sản; (2) Nhận hối lộ;(3) Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản; (4) Lợi dụng chức vụ, quyềnhạn trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi; (5) Lạm quyền trong khi thihành nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi; (6) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để gây ảnhhưởng với người khác để trục lợi; (7) Giả mạo trong công tác vì vụ lợi; (8) Đưa hối

lộ, môi giới hối lộ được thực hiện bởi người có chức vụ, quyền hạn để giải quyếtcông việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc địa phương để vụ lợi; (9) Lợi dụngchức vụ, quyền hạn sử dụng trái phép tài sản của nhà nước vì vụ lợi; (10) Nhũngnhiễu vì vụ lợi; (11) Không thực hiện nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi; (12) Lợi dụngchức vụ, quyền hạn để bao che cho người có hành vi vi phạm pháp luật vì vụ lợi;cản trở, can thiệp trái pháp luật vào việc kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy

tố, xét xử, thi hành án vì vụ lợi

Tựu chung, khái niệm tham nhũng là chỉ hành vi lợi dụng chức vụ và quyềnhạn của bản thân để chiếm đoạt tiền của Nhà nước, gây tổn thất về kinh tế chodoanh nghiệp và cho đất nước Quyền lực chính là gốc rễ của tham nhũng, theo đó,trọng tâm của việc phòng, chống tham nhũng đó chính là quản lý và sử dụng tốtquyền lực Có thể hiểu về cơ chế chống tham nhũng theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp.Theo nghĩa rộng, cơ chế chống tham nhũng là hành vi đạo đức và quy định phápluật, trình tự, quy tắc trong chống tham nhũng, đó là những yêu cầu về nguyên tắc

và hành vi mà mọi công dân cần phải tuân thủ chấp hành Nó bao gồm việc xâydựng một bộ máy nhà nước trong sạch và bộ luật, cơ chế liên quan đến việc đấutranh chống tham nhũng, các quy định về quy tắc và hành vi, không chỉ trong cán

bộ đảng viên, mà còn bao gồm cả công chức nhà nước và công dân Nghĩa hẹp của

cơ chế chống tham nhũng là chỉ quy tắc hành vi và quy phạm đạo đức của chúng ta

có phù hợp với việc kết hợp với hệ thống, cơ chế chống tham nhũng phản ánh một

bộ phận quan trọng trong hệ thống lãnh đạo của Nhà nước

1.2 Chủ trương, đường lối, chính sách, thực tiễn chống tham nhũng ở Trung Quốc và Việt Nam

1.2.1 Chủ trương, đường lối, chính sách, thực tiễn phòng chống tham nhũng ở Trung Quốc sau Đại hội 18 ĐCS Trung Quốc

Công tác chống tham nhũng của Trung Quốc đã được hình thành, phát triển

và triển khai từ các thế hệ lãnh đạo trước Tuy nhiên, chủ trương, chính sách chốngtham nhũng được triển khai đồng bộ, quyết liệt và thực sự hiệu quả từ sau Đại hội

18 ĐCS Trung Quốc với vai trò của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập CậnBình Tiến hành nghiên cứu về quan điểm, tư tưởng, các bài huấn thị của Chủ tịchTập Cận Bình có thể chỉ ra rõ nét tư duy trị quốc mới của Chủ tịch Trung Quốc TậpCận Bình, trong đó có chủ trương chống tham nhũng của Trung Quốc đã và đangđược triển khai thực hiện quyết liệt Điểm nổi bật trong tư duy trị quốc của Chủ tịchTập Cận Bình là dẫn dắt nhân dân Trung Quốc thực hiện “Giấc mộng Trung Hoa” -

giấc mộng phục hưng vĩ đại dân tộc Trung Hoa, gồm: đất nước giàu mạnh, dân tộc

chấn hưng và nhân dân hạnh phúc Thực hiện “Giấc mộng Trung Hoa” phải kiên trì

con đường Trung Quốc, tức là con đường xã hội chủ nghĩa mang đặc sắc TrungQuốc Phải tiếp tục kiên định tự tin về con đường, tự tin về lý luận và tự tin về chế

độ (đã chọn), tiến cùng thời đại phát triển chủ nghĩa xã hội mang đặc sắc Trung

Quốc, không ngừng làm phong phú đặc sắc thực tiễn, đặc sắc lý luận, đặc sắc dân

tộc và đặc sắc thời đại của chủ nghĩa xã hội mang đặc sắc Trung Quốc 10

Cải cách mở cửa chỉ có điểm khởi đầu mà không có điểm kết thúc Tăngcường xây dựng “Trung Quốc pháp trị”, đưa ra phương châm “Lập pháp khoa học,chấp pháp nghiêm minh, tư pháp công chính” Lấy đây làm bước đi quan trọng thựchiện “Giấc mộng pháp trị” và “Giấc mộng Trung Hoa”, đề cao phương châm chiếnlược “Dựa pháp trị quốc” Cụ thể là: “Trị quốc theo hiến pháp” và “Trị quốc theopháp luật”, nhấn mạnh tới việc hình thành môi trường pháp trị để mọi người “khôngmuốn vi phạm pháp luật, không thể vi phạm pháp luật và không dám vi phạm phápluật” Nỗ lực để quần chúng nhân dân đều cảm thấy công bằng chính nghĩa trong

10 Tân Hoa Xã, Về “Trung Quốc mộng”, Tổng Bí thư Tập Cận Bình phác họa như sau (腐腐“腐腐腐”腐腐腐腐腐腐腐腐

腐腐腐腐腐), 29/11/2016, http://news.xinhuanet.com/politics/2016-11/29/c_1120016588.htm

từng sự kiện liên quan đến pháp luật Đây cũng chính là tư tưởng xuyên suốt củaChủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong việc đẩy mạnh chống tham nhũng ngaysau khi nhậm chức Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quân ủy TƯ Kiên trì thựchiện phương châm “Đảng phải quản lý Đảng, nghiêm trị Đảng” trở nên cấp báchhơn bao giờ hết Lý tưởng cách mạng của người đảng viên cộng sản là trên hết, kỉluật sắt là truyền thống của Đảng, quyết không cho phép xảy ra chuyện “trên cóquyết sách, dưới có đối sách” Cán bộ lãnh đạo các cấp phải lấy mình làm gương,gương mẫu đi đầu, thực hiện 8 quy định về cải tiến tác phong làm việc11, loại bỏ

“bốn tệ nạn” là: chủ nghĩa hình thức, chủ nghĩa quan liêu, chủ nghĩa hưởng lạc vàlối sống xa hoa mà quần chúng ghét cay ghét đắng, để dân chúng không ngừng nhìnthấy hiệu quả và những thay đổi thực tế.12

Đưa công tác chống tham nhũng và xây dựng sự thanh liêm vào chiều sâu.Trong các bài phát biểu của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, có rất nhiều bàinói tới vấn đề chống tham nhũng và xây dựng sự thanh liêm, chỉ rõ phải kiên trìnguyên tắc “Đả hổ diệt ruồi”, phải để quyền lực vận hành nơi ánh sáng, nhốt quyềnlực vào “lồng chế độ” Từng bước hình thành cơ chế trừng phạt để không dám thamnhũng, cơ chế phòng ngừa để không thể tham nhũng, cơ chế bảo đảm để không dễtham nhũng, bảo đảm cán bộ lãnh đạo làm tới chức vị cao nhưng không lạm quyền,giữ chức vụ cao nhưng không tư lợi Thực hiện “Giấc mộng Trung Hoa” tức là giấcmộng cường quốc, phải đồng thời thực hiện giấc mộng cường quân (xây dựng quânđội mạnh) Đột phá trong cải cách chỉnh đốn tác phong, cố gắng loại bỏ các thói hưtật xấu, phát huy các truyền thống tốt đẹp, đẩy mạnh sáng tạo đổi mới; coi việc xâydựng niềm tin lý tưởng, nguyên tắc tính Đảng, sức chiến đấu làm mục tiêu, củng cố

uy tín trong công tác chính trị, không ngừng nâng cao năng lực xây dựng đội ngũcán bộ chính trị và cơ quan chính trị

Đặc trưng cơ chế chống tham nhũng của Trung Quốc: Để xúc tiến xây

dựng cơ chế chống tham nhũng, cần phải nắm chắc đặc điểm và quy luật trong chế

11 Đài Phát thanh quốc tế Trung Quốc, Bộ Chính trị TƯ ĐCS Trung Quốc ban hành 8 quy định về cải tiến tác

phong làm việc, 05/12/2012, http://vietnamese.cri.cn/421/2012/12/05/1s180600.htm

12 Xem thêm: Đài Phát thanh quốc tế Trung Quốc, Trung Quốc triển khai công tác chống tham nhũng năm

2014, chuyên gia nói sẽ chú trọng hơn việc thực hiện, 16/01/2014,

http://vietnamese.cri.cn/481/2014/01/16/1s194610.htm

độ Vì vậy, đặc trưng của cơ chế chống tham nhũng gồm những điểm sau: (1) Tínhchính trị Cơ chế chống tham nhũng phải được duy trì trên lập trường, quan điểm vàphương pháp của ĐCS Trung Quốc, nhằm thể hiện được tôn chỉ, nguyên tắc và yêucầu của Đảng Thể hiện được quyết định chính trị rõ ràng trong quá trình xây dựng

cơ chế và đổi mới tổ chức chống tham nhũng, kiên quyết lấy việc bảo vệ lợi ích cănbản của quần chúng nhân dân lên hàng đầu, nhằm lấy đó làm điểm xuất phát cũngnhư đích đến căn bản trong quá trình thực hiện cơ chế chống tham nhũng (2) Tínhtrường kỳ Nhiệm vụ đấu tranh chống tham nhũng là một chiến lược trường kỳ.Việc xây dựng cơ chế nền tảng trong chống tham nhũng cũng căn bản lâu dài, phảinắm chắc “tám quy định” và phản đối “bốn nguy cơ” Quyết không giống như cáccuộc vận động chống tham nhũng trước đây, tạo nên một số hoạt động, xử lý đượcvài người thì coi như hoạt động kết thúc, sau này hiện tượng tham nhũng vẫn như

cũ (3) Tính căn bản Việc sửa đổi “Nguyên tắc hạn chế tham nhũng trong ĐCSTrung Quốc” và “Điều lệ xử lý kỷ luật của ĐCS Trung Quốc” (“Nguyên tắc”, “Điềulệ”) chính là diệt trừ mầm mống sản sinh ra tham nhũng, hạn chế quyền lực công,hạn chế những nguy cơ tham nhũng có thể sinh sôi và phát triển Xung quanh cáchạn chế và quy định vận hành quyền lực công, chính là thực hiện sự nghiêm khắccủa Đảng, lấy Đảng quản lý Đảng, mở rộng điều tra kỷ luật, làm rõ ranh giới phápluật (4) Tính ổn định Cơ chế chống tham nhũng chính là bảo vệ sự tôn nghiêm củaĐảng, kỷ luật nghiêm minh của Đảng; các chế định, ban hành, chấp hành, sửa đổi,loại bỏ đều là thể theo quyền hạn mà pháp luật quy định và được tiến hành thôngqua các trình tự do pháp luật quy định Không thể vì ý kiến, suy nghĩ chủ quan củamột cá nhân lãnh đạo nào có thể thay đổi được (5) Tính cưỡng chế Cơ chế chốngtham nhũng là sự cưỡng chế đối với các hoạt động tiêu cực và các hiện tượng thamnhũng, là sự ngăn chặn đối với các hành vi lạm dụng quyền lực và sử dụng quyềnlực cho mục đính cá nhân Một khi hình thành sẽ tạo nên tính khắc chế nhằm đưahành vi của con người phù hợp với quỹ đạo của kỷ luật Đảng, pháp luật Nhà nước

và yêu cầu về đạo đức xã hội Tất cả nhân viên Nhà nước, bao gồm cả cán bộ lãnhđạo đều tuân thủ không điều kiện, không có đặc quyền đối với cơ chế chống thamnhũng, không một ai có quyền hạn vượt qua cơ chế chống tham nhũng, những hành

vi vi phạm cơ chế đều bị trừng phạt nghiêm minh (6) Tính hoàn thiện Cơ chếchống tham nhũng không phải cứng nhắc không thay đổi, mà thay đổi dựa vào hoàncảnh, nhằm không ngừng hoàn thiện thích ứng với tình hình chính trị hiện tại.

Chức năng cơ bản của cơ chế chống tham nhũng Gồm 6 chức năng chủ

yếu: (1) Chức năng giáo dục chống tham nhũng Theo chế định của công tác chốngtham nhũng, cán bộ đảng viên cần phải tự nghiêm khắc với chính bản thân, phải là

“tấm gương” quy phạm về hành vi, nhằm tạo nên một nền tảng đạo đức trong sạch,liêm chính, để xây dựng một tư tưởng mạnh mẽ trong việc phòng và chống thamnhũng (2) Chức năng dẫn dắt một nền chính trị trong sạch Cơ chế chống thamnhũng dẫn dắt toàn thể công dân xã hội đi theo hướng trong sạch, có một tác dụngrất quan trọng đối với việc đưa xã hội hình thành văn hóa coi trọng, tôn sùng sựliêm chính Hiện nay, tình hình môi trường xã hội đang rất phức tạp, một số hành vi

vi phạm kỷ luật Đảng, vi phạm pháp luật đang ngày một đa dạng hóa, phức tạp hóa,trí tuệ hóa Vì vậy, cần phải có tiêu chuẩn giá trị để phân định rõ ràng một số hành

vi có thể làm, một số khác thì không, từ đó mới có thể dẫn dắt xã hội có những hành

vi hướng đến chuẩn mực của giá trị quan (3) Chức năng quy chế về quyền lựccông Cơ chế chống tham nhũng là “đê chắn lũ” trong phòng chống lạm dụng quyềnlực nhằm phục vụ cho mục đích cá nhân, đã phát huy được tác dụng rất quan trọngđối với quy tắc và hạn chế về sử dụng quyền lực công Hệ thống chống tham nhũngcung cấp 3 mô hình hành vi trong sử dụng quyền lực công: Một là, quy định vềhành vi “không thể” được quy phạm mang tính ngăn chặn Hai là, quy định về hành

vi “nhất định” nghĩa là mệnh lệnh quy phạm Ba là, chuẩn mực trong giao quyền vềquy định hành vi “có quyền để làm việc”, hoặc “có thể để làm việc” Thông qua 3

mô hình về hành vi để có thể dẫn dắt thông qua cơ chế và pháp luật cho phép thựchiện hành vi quyền lực công, đưa quyền lực vào đúng quỹ đạo, từ đó mới có thểkiểm soát việc sử dụng công quyền một cách hiệu quả (4) Chức năng sửa chữa đốivới hành vi tham nhũng Cơ chế chống tham nhũng là một “cỗ máy sửa chữa” đốivới hành vi tham nhũng Có thể thông qua cơ chế khoa học hợp lý để có tác dụngsửa chữa kịp thời đối với hành vi tham nhũng đang phát sinh hoặc đã phát sinh (5)Chức năng bù đắp đối với hậu quả của tham nhũng Có một số quy định rõ ràng vềbiện pháp và yêu cầu của cơ chế chống tham nhũng đối với việc điều tra hành vi

tham nhũng, việc này có tác dụng bù đắp những hậu quả xấu do hành vi tham nhũnggây ra Việc này phát huy rất tốt chức năng bù đắp hậu quả đối với hành vi thamnhũng như: tổng kết nguyên nhân gây án, tìm ra điểm thiếu sót trong cơ chế, xâydựng các vấn đề liên quan đến cơ chế, hình thành hiệu quả lâu dài cho cơ chế (6)Chức năng thưởng phạt đối với công tác chống tham nhũng Cơ chế chống thamnhũng chính là “gậy chỉ huy” cho hành vi của cán bộ đảng viên trong công tácchống tham nhũng theo pháp luật, phát huy chức năng quan trọng về khen thưởngđối với cán bộ đảng viên làm việc theo pháp luật liêm chính công minh Đối vớinhững đối tượng vi phạm kỷ luật, phải dựa vào hành vi vi phạm và quy định để đưa

ra hình thức kỷ luật Đảng phù hợp Kỷ luật Đảng có uy lực rất lớn, có chức năngthưởng phạt công minh đối với hành vi tham nhũng đã xảy ra Tương tự đối với việctuân thủ quy định về liêm chính, sẽ dựa vào cơ chế để trao tặng huân huy chương,trao tặng sự cổ vũ động viên, có tác dụng nâng cao ý chí

Cơ chế chống tham nhũng của Trung Quốc: Xây dựng cơ chế giáo dục

chống tham nhũng, xây dựng cơ chế giám sát trong công tác chống tham nhũng, xâydựng cơ chế chấn chỉnh có hiệu quả lâu dài trong chống tham nhũng, xây dựng cơchế xử phạt trong công tác chống tham nhũng Theo đó, cần xây dựng cơ chế kiệntoàn về công tác điều tra, phát hiện, làm rõ và kịp thời các bản án chống tham

nhũng Cần mở rộng đường dây trình báo các vụ án vi phạm pháp luật, cần phải sử

dụng tốt trang mạng đường dây nóng của Chính phủ Trung Quốc như trang mạng

“12388.cn” Tăng cường và cải tiến chất lượng tiếp xúc với nhân dân, hoàn thiện cơchế mạng lưới báo cáo giám sát kỷ luật thống nhất giữa Trung ương, tỉnh thành,huyện thị Kiện toàn các ưu thế và tác dụng trong công tác phát hiện đầu mối củacác bản án, chú trọng phát hiện các manh mối mới trong điều tra và xử lý các tổhợp, án chồng án Kiện toàn cơ chế phản ứng nhanh đối với các vụ án lớn Điều tracác manh mối, bằng chứng, thành lập cơ chế điều tra nhanh, quản lý quyết sáchnhanh, nhanh chóng tìm và thu thập có hiệu quả các bằng chứng phục vụ cho việcthi hành án về tham nhũng Kiện toàn cơ chế tích cực, trách nhiệm trong việc kiểmtra và xử lý án Xây dựng một bộ cơ chế tích cực, trách nhiệm trong làm án, nhằmtăng cường động lực nội tại trong việc xử phạt tiêu cực

Xây dựng một cơ chế chuyên về điều tra, phân tích và xử lý trên các lĩnh vực

dễ nảy sinh hiện tượng tiêu cực Cần phải thành lập một cơ chế xử phạt và cơ chếquản lý nghiêm khắc đối với vấn đề tiêu cực Tìm kiếm những vấn đề và những hạnchế còn tồn tại trong cơ chế, tiến hành nghiên cứu và xây dựng các lĩnh vực trọngđiểm đối với các lĩnh vực dễ xảy ra tham nhũng, tiến hành phân tích mang tính xâydựng đối với việc quy hoạch cơ chế Xây dựng một cơ chế kiện toàn về xử lý các ánkiện một cách an toàn, văn minh Kiên trì tuân thủ pháp luật, bình đẳng, thực hiệntheo luật pháp trong suốt quá trình điều tra và xử lý các vụ án Nâng cao chất lượngđiều tra và xử lý án tham nhũng Nghiêm túc trong quá trình tìm chứng cứ, kiên trì

sự minh bạch, rõ ràng với các bằng chứng và sự thật; nghiêm túc quản lý và xử phạtnghiêm khắc các vi phạm, kiên trì với các thủ tục điều tra và xử lý theo pháp luật.Cần tuân thủ đúng yêu cầu trình tự điều tra, đảm bảo đúng tình tiết vụ án trong toàn

bộ công tác điều tra và xử lý án, mỗi một trình tự đều dựa theo kỷ luật Đảng vàpháp luật Nhà nước Đảm bảo sử dụng pháp luật, pháp quy và trình tự một cách

“hợp pháp” Trước mắt, phải dựa theo pháp luật để tiến hành đóng băng tài sản,nghiêm khắc dựa theo trình tự xét xử trong quá trình điều tra tài sản ngân hàng vàtài sản cá nhân có liên quan, nghiêm túc trong quá trình phỏng vấn, sử dụng cácđiều kiện và hạn chế trong thời gian cho phép Nắm rõ các ranh giới của chính sách,kết hợp xử lý và các đối đãi khác nhau Đối với công tác điều tra các vấn đề nghiêmtrọng, nghiêm khắc truy cứu trách nhiệm theo đúng pháp luật Cần kiên trì xử lýtham nhũng, đảm bảo về quyền lợi của các bên, kiên trì công tác xử lý văn minh, kỷluật; kiên trì bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người bị điều tra Dựa vào nhu cầu thực

tế, tiến hành giáo dục về pháp luật, pháp quy đối với người thi hành án một cách kịpthời, để người thi hành án làm việc theo pháp luật, giảm thiểu tính tùy ý và tính kỷluật Hoàn thiện quy trình xử lý, tăng nhanh thời gian xử lý các vụ án Sửa đổi vàhoàn thiện các quy tắc mang tính trình tự trong công tác xử lý án Từng bước thànhlập cơ chế truy cứu và bồi thường các vụ án sai, tiến đến hoàn thiện công tác xử lýmột cách có trách nhiệm

Tăng cường sự hợp tác và điều chỉnh đối với Đảng về công tác xây dựng cơchế chống tham nhũng Ủy ban Thanh tra Kỷ luật Trung ương Trung Quốc tiến hành

phân tích quản lý thực tiễn đối với tổ chức Đảng, thống nhất quốc gia Tổ chức cótrách nhiệm đối với việc thực hiện nhiệm vụ đôn đốc và giám sát, xúc tiến hệ thốnglãnh đạo kép trong việc kiểm tra giám sát kỷ luật Đảng, kiên quyết tiến hành xâydựng một cơ chế chống tham nhũng hiệu quả Lấy dân làm gốc là một nguyên tắccăn bản trong công tác xây dựng cơ chế chống tham nhũng, vì vậy để có thể đạtđược thành quả trong công tác xây dựng cơ chế chống tham nhũng, công tác cơ bảnnhất chính là có thể bảo vệ một cách hiệu quả lợi ích căn bản của quần chúng nhândân Cơ chế chống tham nhũng vẫn nên thể hiện ở nhu cầu tôn trọng tính cá nhân vànăng lực độc lập hợp pháp của con người Tóm lại, bảo vệ lợi ích và quyền lợi củanhân dân, loại bỏ tiêu cực là một điểm rất quan trọng trong quá trình xây dựng cơchế chống tham nhũng.

Xây dựng một cơ chế giáo dục kiện toàn mang tính phổ biến hóa đối với cán

bộ lãnh đạo Tăng cường sự giáo dục của Đảng, đem giáo dục chống tham nhũngvào quá trình công tác và học tập thường ngày, mời những cán bộ ưu tú của Đảng

để truyền đạt kinh nghiệm và ra ngoài học tập thực tiễn Xây dựng cơ quan “tuyêntruyền” kiện toàn về chống tham nhũng, hình thành cơ chế giáo dục mang tính quản

lý phối hợp Hình thành cơ chế thống nhất về lãnh đạo từ Trung ương đến địaphương, các cơ quan liên quan có sự phối hợp mật thiết với nhau, sử dụng đa dạngcác hình thức để đại đa số cán bộ và quần chúng tham gia vào giáo dục chống thamnhũng Đưa công tác giáo dục chống tham nhũng cho cán bộ đảng viên vào kếhoạch học tập, từng bước hình thành sự phối hợp trong công tác giáo dục chốngtham nhũng

Năm 2014, Tiểu ban chống tham nhũng TƯ Trung Quốc đã thành lập Phòngtruy tìm kẻ chạy trốn và truy tìm tang vật ở nước ngoài, thành lập cơ chế điều tiếtcông tác truy tìm kẻ chạy trốn và truy tìm tang vật ở nước ngoài Trung Quốc cũng

đã tiến hành xây dựng cơ chế hợp tác chấp pháp chống tham nhũng với các nướcnhư: Mỹ, Canada, Australia… Đã triển khai mạng lưới hợp tác chấp pháp chốngtham nhũng, tăng cường xử lý các vụ án đặc biệt.13 Cải cách cơ chế kiểm tra, kỷ

13 Đài Phát thanh quốc tế Trung Quốc, Trung Quốc đan "lưới trời toàn cầu" chống tham nhũng, 11/12/2014,

http://vietnamese.cri.cn/481/2014/12/11/1s205848.htm

luật, đã đi sâu cải cách chế độ kiểm tra, kỷ luật như thành lập Cơ quan giám sátkiểm tra kỷ luật tại các cơ quan, bộ ngành; trách nhiệm kiểm tra giám sát, tăngcường hơn nữa năng lực chấp hành kỷ luật, thúc đẩy cụ thể hóa, trình tự hóa, quychế hóa “thể chế lãnh đạo song trùng” trong công tác giám sát kỷ luật và đã triểnkhai thí điểm tại 5 tỉnh và 03 bộ Trong nhiệm kỳ Đại hội 18 ĐCS Trung Quốc, các

cơ quan chức năng chống tham nhũng đã kiểm tra giám sát thường xuyên đối với 31tỉnh thành, các bộ ban ngành, đơn vị trực thuộc và các địa phương trên cả nước vớitần suất thường xuyên, liên tục Đã quyết tâm và kiên trì trừng trị tham nhũng vớithái độ không khoan nhượng, không có vùng cấm Để tránh việc quy chụp đối vớicán bộ bị giám sát kiểm tra kỷ luật, đã cử cán bộ đi điều tra triệt để tình hình tại nơi

ở (cả ngoài nước) của vợ chồng, con cái những cán bộ bị giám sát kiểm tra kỷ luật

Hoạt động kiểm tra, giám sát kỷ luật sẽ theo hướng “Đi sâu cải cách cơ chếkiểm tra kỷ luật của Đảng, thực hiện công tác theo nhiệm kỳ, kiên trì cải cách hànhchính, bảo đảm đến năm 2017 cơ bản hoàn thành các nhiệm vụ xây dựng cải cách

và xây dựng chế độ” Công tác chống tham nhũng được ĐCS và Chính phủ TrungQuốc quyết tâm làm triệt để với tư duy “thông qua trị phần ngọn để giải quyết tậngốc” Một mặt, Trung Quốc sẽ tiếp tục duy trì tình trạng chống tham nhũng ở cường

độ cao, mặt khác đi sâu thúc đẩy cải cách thể chế kiểm tra kỷ luật, hoàn thiện việcxây dựng cơ chế chống tham nhũng Ngay sau khi Chu Vĩnh Khang bị công bố điềutra vào tháng 7/2014, tại Trung Quốc đã xuất hiện nhiều luồng thông tin khác nhaunhư: “Bàn luận về điểm trọng yếu của chống tham nhũng”, “Bàn luận về điểm congtrong chống tham nhũng”, “Bàn luận về chống tham nhũng ảnh hưởng đến kinhtế”…, tuy nhiên công tác chống tham nhũng không hề bị buông lỏng

Hạn chế về cơ chế chính sách: Một số phân đoạn quan trọng trong công tác

giáo dục chống tham nhũng vẫn còn tồn tại thiếu sót Trong thực tế, quá trình tiếnhành một số phân đoạn quan trọng vẫn không theo kịp tình hình hoặc khác với tìnhhình thực tế Vì vậy, cần phải cấp thiết đưa ra nội dung, hình thức và phương phápquy phạm trong giáo dục chống tham nhũng cho cán bộ lãnh đạo, một mạng lướituyên truyền về cơ chế giáo dục chống tham nhũng cũng cần phải nhanh chóngđược xây dựng Một số cơ chế giáo dục chống tham nhũng đang thiếu tính thực tế,

tính năng động, tính hiệu quả Đa số cán bộ đảng viên vẫn xem cơ chế giáo dụcchống tham nhũng thông qua một số văn bản báo cáo, ghi chú Công tác chốngtham nhũng vẫn chỉ dừng lại ở hình thức, còn để tiến hành trên thực tiễn vẫn chưađến nơi, đến chốn Còn thiếu sót mang tính đặc sắc của thời đại, bộ phận lãnh đạothì sợ mất lòng cấp trên và sợ trách nhiệm, nên sử dụng phương pháp né tránh tráchnhiệm Tính hiệu quả lâu dài của cơ chế giáo dục chống tham nhũng không cao.Công tác xây dựng cơ chế giáo dục vẫn chỉ được xem là nhiệm vụ phụ, chỉ có một

số yêu cầu và chấp hành cụ thể, gây thiếu sót tính năng động và tính thực dụng Một

số quy định của cơ chế tiến hành kiểm tra qua loa, đặc biệt có một số Đảng ủy, cơquan Chính phủ thực hiện không nghiêm túc, công tác giáo dục chống tham nhũngkhông thực hiện đúng theo quy trình

Thực trạng chống tham nhũng của Trung Quốc trong nhiệm kỳ Đại hội

18 ĐCS Trung Quốc:

Theo bản “thành tích” chống tham nhũng của Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật TƯĐCS Trung Quốc đưa ra trong nhiệm kỳ Đại hội 18 ĐCS Trung Quốc, trong gần 5năm chống tham nhũng, đã có 1,34 triệu quan chức Trung Quốc tham nhũng bịtrừng phạt; đến tháng 8/2017 tại Trung Quốc đã có 155.00 đảng bộ cấp địa phươngthành lập cơ quan giám sát tham nhũng nội bộ Số cán bộ lãnh đạo TƯ bị Ủy banKiểm tra Kỷ luật TƯ điều tra tham nhũng đã lên tới gần 140 người, trong đó sự

“ngã ngựa” của những “con hổ lớn” như: Chu Vĩnh Khang, Bạc Hy Lai, Quánh BáHùng, Tôn Chính Tài, Lệnh Kế Hoạch, Từ Tài Hậu, Tô Vinh… bị bắt và xét xử Cácnhân vật bị bắt ngay trước thềm Đại hội 19 ĐCS Trung Quốc là Phòng Phong Huy-Tham mưu trưởng Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc và Trương Dương-Chủnhiệm Bộ công tác chính trị Quân ủy Ban Thường vụ Bộ Chính trị và Bộ Chính trịTrung Quốc đã tổ chức 23 hội nghị nghiên cứu và thẩm định báo cáo thanh tra,kiểm tra Các Tổ tuần thị TƯ đã họp 115 hội nghị chuyên đề về công tác thanh tra,tiến hành 12 đợt thanh tra 277 tổ chức đảng, tái thanh tra 16 tỉnh thành; đột kíchthanh tra 4 đơn vị TƯ; lần đầu tiên thực hiện “thanh tra phủ kín” trong một nhiệm

kỳ Có hơn 60% số vụ án tham nhũng do Ủy ban Kiểm tra kỷ luật TƯ khóa 18 xử lýphát hiện qua các cuộc tuần thị, thiết lập hồ sơ điều tra xử lý 1.225 cán bộ cấp sở,

cục và 8.684 cán bộ cấp huyện, phòng Đến tháng 8/2017, đã phát hiện xử lý 1,843triệu vụ vi phạm của TƯ, xử lý 2,502 triệu đảng viên, kỷ luật 1,361 triệu đảng viênvới các mức sai phạm khác nhau.

Ngày 19/10/2017, Đại hội 19 của Đảng Cộng sản Trung Quốc tổ chức buổihọp báo đầu tiên tại Trung tâm Báo chí, giới thiệu về công tác xây dựng Đảng vàquản lý Đảng nghiêm minh toàn diện Phát biểu tại buổi họp báo, Phó Bí thư Ủyban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương, Bộ trưởng Bộ Giám sát, Cục trưởng Cục Phòngchống tham nhũng Nhà nước Trung Quốc Dương Hiểu Độ cho biết, sau Đại hội 19,Trung Quốc sẽ duy trì thế “cao áp” trong chống tham nhũng, hoàn thiện hệ thốngchế độ, xây dựng hàng rào chống tham nhũng vững chắc, khiến các cán bộ từ bịđộng không dám tham nhũng, không cách nào để tham nhũng, đi lên tự giác khôngmuốn tham nhũng, giành thắng lợi áp đảo trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng

Trong báo cáo chính trị của Đại hội 19 ĐCS Trung Quốc đã đề cập đến việcxây dựng Đảng và quản lý Đảng nghiêm minh với cường độ chưa từng có Theo đó,báo cáo đã 13 lần đề cập đến việc xây dựng Đảng, 7 lần xuất hiện cụm từ quản lýĐảng nghiêm minh toàn diện Đồng thời, báo cáo cũng nhấn mạnh mục tiêu mới

“giành thắng lợi áp đảo trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng” Sau Đại hội 19,trọng điểm tấn công quan chức cấp cao tham nhũng của Ủy ban Kiểm tra Kỷ luậtTrung ương vẫn là những cán độ lãnh đạo đang giữ cương vị quan trọng, tiếp tụcđiều tra, giám sát không ngừng nghỉ, coi trọng manh mối vấn đề tham nhũng đượcphản ánh từ quần chúng nhân dân Bên cạnh đó, tiếp tục coi trọng công tác tăngcường quản lý giám sát cán bộ có biểu hiện hủ bại chính trị và tham nhũng kinh tế.Các cán bộ lãnh đạo tham nhũng phương hại tới lợi ích của quần chúng nhân dân,

đe dọa nghiêm trọng tới nền tảng cầm quyền của Đảng đều phải thanh trừng

Từ Đại hội 18 đến nay, từ thế cao áp “đả hổ, diệt ruồi”, Trung Quốc đã tậptrung sửa đổi và ban hành hơn 90 quy định trong Đảng, quyết tâm quản lý Đảng củaĐCS Trung Quốc rất rõ ràng; trong đó, biện pháp quản lý về xây dựng cơ chế đượcchú trọng hơn Điều thu hút sự quan tâm của dư luận là, Báo cáo chính trị trung tâmcủa Đại hội 19 đã đề xuất nhiều biện pháp mới hơn, trên cơ sở kết quả chống thamnhũng đạt được trong 5 năm qua, bao gồm: thành lập chế độ tuần thị và thanh tra tại

Đảng ủy cấp thành phố và huyện ở cơ sở, thúc đẩy lập pháp quốc gia về chống thamnhũng, sâu sắc cải cách thể chế thanh tra

Trung Quốc sẽ thúc đẩy cải cách thể chế, xây dựng Luật Thanh tra Nhà nướcnhằm kết hợp hữu cơ giám sát trong nội bộ Đảng và giám sát Nhà nước, nâng caohiệu quả giám sát Điều lệ Đảng sửa đổi đã tăng thêm nội dung về trách nhiệmchính trị quản lý Đảng trong nhiều chương như “Chế độ tổ chức Đảng”; thắt chặt

“giỏ chế độ”, tăng cường giám sát trong nội bộ Đảng Thời gian tới, Trung Quốc sẽkhông ngừng hoàn thiện hệ thống chế độ, cung cấp sự bảo đảm về chế độ, góp phầngiành thắng lợi áp đảo trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng

Những thành tích chống tham nhũng của Trung Quốc được dư luận trong vàngoài Trung Quốc đánh giá cao Tuy nhiên, cùng với cường độ chống tham nhũngkhông ngừng đi vào chiều sâu, một số vấn đề sâu xa cũng dần dần bộc lộ, trở lựcđến từ các mặt cũng dần hiển hiện Trong khi tổng kết thành tích, làm thế nào đểphán đoán một cách khách quan tình hình chống tham nhũng hiện nay, cuộc chiến

“đả hổ, diệt ruồi, săn cáo” cần tiếp tục như thế nào, tiến triển “trị cả gốc lẫn ngọn”hiện nay ra sao, nhất là sau Đại hội 19 ĐCS Trung Quốc là vấn đề lớn đang đượcchính giới và giới học giả Trung Quốc rất quan tâm Cuộc chiến chống tham nhũngtrong cho thấy rõ thái độ của Ban lãnh đạo cấp cao Trung Quốc (kể từ Hội nghị toànthể lần thứ 4 Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật TƯ ĐCS Trung Quốc khoá 18) Có thể nhậnthấy, tư duy và điểm nhấn của cuộc chiến chống tham nhũng của Trung Quốc đãphát hiện các bè phái trong lĩnh vực chính trị, mối nguy hại tiềm tàng của nhữngvấn đề này đối với đảng cầm quyền là rất lớn, đây sẽ là điểm nhấn tập trung trongcuộc chiến chống tham nhũng của Trung Quốc trong những năm tiếp theo Quátrình “đả hổ” cần phải đẩy nhanh cải cách thể chế kiểm tra kỷ luật, giải quyết nhữngkhiếm khuyết của thể chế, cơ chế trong thời gian ngắn, góp phần chữa tận gốc trongchống tham nhũng.14

14 Đài Phát thanh quốc tế Trung Quốc, Đại hội 19 của Đảng Cộng sản Trung Quốc tổ chức cuộc họp báo đầu

tiên—người phụ trách Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương nhấn mạnh tăng cường xây dựng chế độ khiến cán bộ không muốn tham nhũng, 20/10/2017, http://vietnamese.cri.cn/481/2017/10/20/1s238386.htm

Giải pháp chống tham nhũng của Trung Quốc:

Cuộc chiến chống tham nhũng được tiến hành ngày càng mở rộng về quy mô

và mức độ với các khẩu hiệu “đả hổ, diệt ruồi, săn cáo” Khi được bầu làm Tổng Bíthư ĐCS Trung Quốc (tháng 10/2012) và Chủ tịch nước TQ (tháng 03/2013), ôngTập Cận Bình được đánh giá là phương án để dung hòa lợi ích giữa các phe pháitrong nội bộ ĐCS Trung Quốc, nên được cả hai cựu lãnh đạo là ông Giang TrạchDân và ông Hồ Cẩm Đào ủng hộ Tuy nhiên, cuộc chiến chống tham nhũng đượcông Tập Cận Bình đẩy mạnh và được coi là công cụ đắc lực giúp ông Tập Cận Bìnhcủng cố quyền lực trong nội bộ với phương châm và tư tưởng chỉ đạo là không cóvùng cấm đối với tham nhũng, “hổ dù to đến mấy cũng bị bắt”, “ruồi phạm tội nhỏđến đâu cũng bị điều tra”, “cáo cho dù trốn xa đến đâu cũng bị bắt” Cùng với việcông Tập Cận Bình đẩy mạnh củng cố quyền lực, cuộc đấu tranh quyền lực trong nội

bộ của Trung Quốc cũng được đẩy lên một tầm mức mới Hệ quả là chống thamnhũng trở thành vấn đề thường trực với mức độ nghiêm khắc không loại trừ ai, kể

cả Ủy viên Bộ Chính trị ĐCS Trung Quốc, thậm chí là Ủy viên Thường vụ BộChính trị ĐCS Trung Quốc (Chu Vĩnh Khang) Cuộc chiến chống tham nhũng đánhthẳng vào nội bộ ĐCS Trung Quốc với thái độ quyết liệt, mở rộng ra nhiều lĩnh vực(dầu khí, khai khoáng, điện lực, tài chính ngân hàng, giao thông vận tải, quânđội…) và nhiều địa phương, bộ ban ngành

Thanh kiểm tra các cơ quan, đơn vị là một trong những biện pháp hiệu quảtrong cuộc chiến chống tham nhũng tại Trung Quốc Theo thống kê, từ tháng05/2013-05/2016, trong vòng 3 năm, Trung Quốc đã thực hiện 10 đợt thanh kiểm trađối với 213 đơn vị tại 31 tỉnh thành Phạm vi thanh kiểm tra không ngừng được mởrộng, các vấn đề phát hiện cán bộ vi phạm ngày càng nhiều, hoạt động thanh kiểmtra được thực hiện theo hướng thường xuyên hóa và quy phạm hóa, có trọng điểm

và có chiều sâu Đáng chú ý ngày 22/06/2016, trong danh sách các cơ quan, đơn vị

bị thanh tra trong đợt thanh tra lần thứ 10 được công bố, có nhiều cơ quan, đơn vịđược đánh giá là chịu ảnh hưởng của “phái Giang Trạch Dân”

Bên cạnh đó, Chủ tịch Tập Cận Bình cũng đẩy mạnh củng cố quyền lực cánhân đối với quân đội, từng bước xóa bỏ ảnh hưởng của “phái Giang Trạch Dân”

Trên chính trường Trung Quốc, nếu không nắm được quân đội sẽ không có quyềnlực chính trị thực sự Vì vậy, từ sau Đại hội 18, ông Tập Cận Bình đã nhanh chóngtriển khai các biện pháp nhằm giành quyền kiểm soát tuyệt đối trong quân độiTrung Quốc, vốn chịu ảnh hưởng sâu sắc của cựu Tổng Bí thư Giang Trạch Dân;nhất là các nhân vật Từ Tài Hậu, Quách Bá Hùng Trong đó, đáng chú ý nhất làviệc tập trung chống tham nhũng và cải cách quân đội Tính từ đầu tháng 03-06/2016, trong chiến dịch chống tham nhũng trong quân đội, Trung Quốc đã bắt giữ

44 sỹ quan cao cấp Các vụ bắt giữ, điều tra các nhân vật quan chức trong quân độinhư Thiếu tướng Liêu Tích Tuấn-nguyên Phó Tư lệnh Quân khu tỉnh Quý Châu (emtrai Thượng tướng Liêu Tích Long-nguyên Chủ nhiệm Tổng bộ Hậu cần), Chu TânKiến-Thư ký của nguyên Chủ nhiệm Tổng bộ Trang bị quân đội Trung Quốc Lý KếNại (đều liên quan đến phe cánh của ông Giang Trạch Dân trong quân đội TrungQuốc) Rõ ràng chiến dịch chống tham nhũng và cải cách quân đội đã và đang đượcông Tập Cận Bình ưu tiên triển khai mạnh mẽ, nhằm loại dần ảnh hưởng của ôngGiang Trạch Dân và phe cánh trong quân đội Trung Quốc Để chuẩn bị nhân sựQuân ủy TƯ Trung Quốc trong nhiệm kỳ Đại hội 19, Chủ tịch Trung Quốc Tập CậnBình đã thay đổi hầu hết nhân sự trong Quân ủy TƯ nhiệm kỳ Đại hội 18 Việc “cảitổ” Quân ủy Trung ương phản ánh sự thay đổi trong tư duy lãnh đạo và điều hànhđất nước của ông Tập Cận Bình trong tình hình mới Quán triệt triệt để nguyên tắcChủ tịch Quân ủy Trung ương phụ trách, thiết lập quyền lực tuyệt đối, thống soái tốicao các lực lượng vũ trang Xác định quân đội là lực lượng quan trọng, phải tuyệtđối trung thành để bảo vệ chế độ, do đó phải nhanh chóng đưa các “tay chân thântín” nắm giữ các vị trí trọng yếu trong quân đội TQ trước Đại hội 19 Một mặt nhằmkiện toàn Quân ủy Trung ương trung thành tuyệt đối, tin cậy, hiệu quả; đảm bảo sựthống nhất cao độ, phục tùng tuyệt đối ông Tập Cận Bình trong quá trình lãnh đạođiều hành đất nước và quân đội trong nhiệm kỳ Đại hội 19, hướng tới mục tiêu giữvững vai trò lãnh đạo của ông Tập Cận Bình cho nhiệm kỳ tiếp theo Đồng thời,thanh trừng triệt để tàn dư các nhân vật có liên quan đến Quách Bá Hùng và Từ TàiHậu, Giang Trạch Dân tác động ảnh hưởng xấu và làm suy giảm sức chiến đấu củaquân đội TQ trong thời gian tới Tiếp tục tiến hành hạ bệ và điều tra tham nhũng các

nhân vật cấp cao trong quân đội Trung Quốc như: Thượng tướng Phòng PhongHuy/Tổng Tham mưu trưởng, Ngô Thắng Lợi/Tư lệnh Hải quân (8/2017), Thượngtướng Vương Kiến Bình/Phó Tổng tham mưu trưởng (8/2016), Liêu Tích Long/Chủnhiệm Tổng cục chính trị.

Tăng cường kiểm soát hệ thống truyền thông, giúp ông Tập Cận Bình chủđộng nắm được sự định hướng dư luận, nhằm củng cố quyền lực trong quá trìnhlãnh đạo điều hành đất nước Trước khi diễn ra kỳ họp Lưỡng Hội (tháng 03/2016),ông Tập Cận Bình đã đi thị sát các cơ quan truyền thông lớn của Trung Quốc như:Tân Hoa xã, Nhân dân Nhật báo, Đài truyền hình TƯ Trung Quốc Chuyến thị sátdiễn ra sau hàng loạt những sai sót nội dung tin bài về ông Tập Cận Bình Trongchuyến thị sát, ông Tập Cận Bình đã yêu cầu các cơ quan báo chí tuyên truyền củaTrung Quốc phải tuyệt đối trung thành với ĐCS Trung Quốc khi nhấn mạnh: côngtác thông tin dư luận cần phải kiên trì nguyên tắc tính Đảng, cơ bản nhất là thựchiện Đảng lãnh đạo công tác định hướng dư luận Báo chí truyền thông do ĐCSTrung Quốc và Chính phủ Trung Quốc chỉ đạo và là mặt trận tuyên truyền của Đảng

và Chính phủ, nên phải “mang họ Đảng”; các mặt, các khâu của công tác tin tứcphải kiên trì định hướng dư luận đúng đắn Tiếp đó, Ủy ban Kiểm tra kỷ luật Trungương ĐCS Trung Quốc quyết định tiến hành thanh tra Ủy ban Tuyên truyền Trungương trong đợt thanh tra đầu tiên của năm 2016 Hàng loạt các động thái trên chothấy, ông Tập Cận Bình đã và đang tăng cường kiểm soát chặt chẽ các hoạt độngbáo chí tuyên truyền, vốn do Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị ĐCS Trung Quốc, Bíthư Ban Bí thư Lưu Vân Sơn phụ trách Mục đích chủ yếu của ông Tập Cận Bìnhtrong việc kiểm soát truyền thông nhằm chủ động nắm và định hướng thông tin dưluận, tránh những diễn biến phức tạp, dư luận trái chiều trong nội bộ, qua đó gópphần củng cố quyền lực cá nhân Như vậy, nội bộ ĐCS Trung Quốc đang diễn racuộc đấu tranh không chỉ trong quân đội, trong các cơ quan trọng yếu, mà ngay cảtrong lĩnh vực truyền thông cũng diễn ra rất phức tạp

Ông Tập Cận Bình sẽ tiếp tục thúc đẩy chiến dịch chống tham nhũng và cảicách quân đội nhằm phục vụ toan tính chính trị của cá nhân Trước khi diễn ra Đạihội 19 của ĐCS Trung Quốc, tình hình chính trị nội bộ Trung Quốc có những diễn

biến phức tạp, căng thẳng bởi sự tranh giành, đấu đá quyền lực giữa các phe cánh.Tuy nhiên, với thành công của Đại hội 19, ông Tập Cận Bình đã thực sự củng cốđược ảnh hưởng tuyệt đối trên chính trường Trung Quốc và chiến dịch chống thamnhũng sẽ tiếp tục được duy trì, nhằm phục vụ cho các toan tính chiến lược của ôngTập Cận Bình trong nhiệm kỳ Đại hội 19 và các năm tiếp theo Ưu tiên hàng đầucủa ông Tập Cận Bình trong nhiệm kỳ Đại hội 19 là “loại bỏ” hoàn toàn ảnh hưởngcủa các đối thủ và phe phái đối lập trong ĐCS Trung Quốc, nhất là “phe GiangTrạch Dân” Từ đó dần đưa chính trị Trung Quốc theo hướng tập quyền, nhằm tạoảnh hưởng cá nhân lớn nhất trên chính trường, có sức ảnh hưởng lâu dài trong đờisống chính trị Trung Quốc Sau Đại hội 19, toàn Trung Quốc đẩy mạnh việc quántriệt, học tập nghiêm túc và thực hiện thắng lợi “tư tưởng Tập Cận Bình” đượcchính thức đưa vào Điều lệ ĐCS Trung Quốc tại Đại hội 19, tạo sự lan tỏa sâu rộngtrong toàn xã hội Trung Quốc Bên cạnh đó, vai trò của Ủy ban Kiểm tra kỷ luậtTrung ương sẽ là công cụ đắc lực trợ giúp ông Tập Cận Bình thâu tóm và tiếp tụccủng cố quyền lực tuyệt đối Cùng với cuộc chiến chống tham nhũng được duy trì,cải cách quân đội Trung Quốc sẽ tiếp tục được tiến hành dựa trên cơ sở sự chỉ đạođịnh hướng thống nhất của Quân ủy Trung ương Trung Quốc đứng đầu là ông Tập

Cận Bình Ông Tập Cận Bình sẽ tiếp tục nắm sâu về quân đội Trung Quốc, qua đó

sẽ tạo nền tảng vững chắc để tiếp tục củng cố quyền lực toàn diện của mình đối vớichính trường, có điều kiện để thực hiện những toan tính chính trị trong thời gian tới

1.2.2 Chủ trương, đường lối, chính sách, thực tiễn phòng chống tham nhũng ở Việt Nam sau Đại hội 11 ĐCS Việt Nam

Từ trước đến nay, Đảng ta đã ban hành rất nhiều chỉ thị, nghị quyết vềphòng, chống tham nhũng Nghị quyết số 14/NQ/TƯ ngày 15/5/1996 về quan điểmchỉ đạo và một số giải pháp để đấu tranh chống tham nhũng của Bộ Chính trị khóaVII đã chỉ rõ: Đấu tranh chống tham nhũng là một bộ phận cấu thành quan trọngtrong toàn bộ sự nghiệp đấu tranh cách mạng của Đảng và nhân dân ta hiện nay Nógóp phần nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, tăng cường hiệu quả quản lý nhànước, xây dựng Đảng và kiện toàn bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh, thựchiện quyền dân chủ của nhân dân… Đấu tranh chống tham nhũng phải gắn liền và

phục vụ cho đổi mới kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định chính trị, tăng cường đạiđoàn kết toàn dân Nhằm thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựngchủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Chống tham nhũng

là cuộc đấu tranh hết sức phức tạp, đòi hỏi có sự lãnh đạo toàn diện và tuyệt đối củaĐảng Đấu tranh chống tham nhũng phải gắn chặt với đổi mới kinh tế - xã hội, nângcao đời sống của nhân dân, giữ vững ổn định chính trị, tăng cường đại đoàn kết toàndân Đấu tranh chống tham nhũng phải gắn liền và phục vụ cho đổi mới hệ thốngchính trị, xây dựng Đảng, kiện toàn và tăng cường đoàn kết nội bộ Chống thamnhũng phải gắn liền với chống quan liêu, lãng phí Đấu tranh chống tham nhũngphải kết hợp giữa xây, phòng và chống Vừa tích cực phòng ngừa, vừa xử lý nghiêmmọi hành vi tham nhũng; đẩy mạnh phòng và chống tham nhũng một cách chủđộng, huy động và phối hợp chặt chẽ mọi lực lượng đấu tranh chống tham nhũng,thực hiện chống tham nhũng ở mọi cấp, mọi ngành Đấu tranh chống tham nhũng lànhiệm vụ lâu dài, phải tiến hành kiên quyết, kiên trì và thận trọng, không nóng vội,không chủ quan Phải có kế hoạch cụ thể, có bước đi vững chắc, sử dụng nhiều biệnpháp, trong đó lấy giáo dục làm cơ sở, lấy pháp chế làm đảm bảo

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 10 của Đảng đã đề ra nhiều chủ trương,giải pháp nhằm đẩy mạnh cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, trong đó xácđịnh: “Đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí là một nhiệm vụ trọng tâm củacông tác xây dựng Đảng, nhiệm vụ trực tiếp, thường xuyên của cả hệ thống chính trị

và toàn xã hội” Đại hội yêu cầu: “Thành lập các Ban chỉ đạo phòng, chống thamnhũng Trung ương và địa phương đủ mạnh, có thực quyền, hoạt động có hiệu quả”.Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 10, Hội nghị lần thứ ba BanChấp hành Trung ương Đảng khóa 10 đã ra Nghị quyết về tăng cường sự lãnh đạocủa Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí Đây là Nghị quyếtđầu tiên của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đề cập một cách toàn diện, tập trung

về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí Nghị quyết Trung ương 3 khóa 10

đã đưa ra những nhận định, đánh giá về công tác phòng, chống tham nhũng, lãngphí; chỉ ra những nguyên nhân chủ yếu của những thiếu sót, khuyết điểm trongphòng, chống tham nhũng, lãng phí Đồng thời, đề ra những mục tiêu, quan điểm

chỉ đạo công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí Mục tiêu của công tác phòng,chống tham nhũng, lãng phí được nêu trong Nghị quyết Trung ương 3 khóa 10là: “Ngăn chặn, từng bước đẩy lùi tham nhũng, lãng phí; tạo bước chuyển biến rõrệt để giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội; củng cố lòng tin củanhân dân; xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh; đội ngũ cán bộ, côngchức kỷ cương, liêm chính”.

Để đạt được mục tiêu nêu trên, Nghị quyết đã đề ra 10 chủ trương, giải phápnhư sau: Một là, tăng cường tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức và ý thứctrách nhiệm của đảng viên, cán bộ, công chức và nhân dân về công tác phòng,chống tham nhũng Đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, phải nêu gương về đạo đức,lối sống và kiên quyết chống tham nhũng Tăng cường tuyên truyền, phổ biến quanđiểm, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước về phòng, chốngtham nhũng, lãng phí Đưa nội dung phòng, chống tham nhũng vào chương trìnhgiáo dục Mở chuyên mục tuyên truyền, giáo dục về vấn đề này trên các báo, đài.Bảo vệ, biểu dương, khen thưởng tập thể, cá nhân có thành tích đấu tranh chốngtham nhũng

Hai là, nâng cao tính tiên phong, gương mẫu của tổ chức đảng và đảng viên,tăng cường vai trò của chi bộ đảng trong quản lý, giáo dục đảng viên Chi bộ đảngphải nắm chắc việc thực hiện nhiệm vụ và quan hệ xã hội của đảng viên trong chi

bộ, giáo dục, nhắc nhở và kịp thời kiểm tra, xử lý những trường hợp có dấu hiệu viphạm, không được dung túng, bao che tham nhũng Nâng cao tính chiến đấu, thựchiện dân chủ, công khai trong tự phê bình và phê bình theo phương châm "trêntrước, dưới sau, trong trước, ngoài sau" Trong sinh hoạt đảng và nhận xét, đánh giáđảng viên hàng năm phải có nội dung về phòng, chống tham nhũng Hàng năm, cán

bộ chủ chốt cấp xã phải trực tiếp tự phê bình và phê bình tại hội nghị đại diện nhândân do Mặt trận Tổ quốc tổ chức Xây dựng và thực hiện cơ chế chất vấn trong sinhhoạt đảng

Ba là, tiếp tục hoàn thiện công tác cán bộ phục vụ công tác phòng,chống tham nhũng Sửa đổi, bổ sung các quy định về công tác cán bộ, bảo đảmcông khai, dân chủ; chấn chỉnh công tác thi tuyển, tiếp nhận cán bộ, công chức

Thực hiện nghiêm túc việc chuyển đổi vị trí công tác trong hệ thống chính trị vàviệc xử lý trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, đơn vị để xảy ra tham nhũng Xâydựng lộ trình cải cách tiền lương trong những năm tới theo hướng tăng thu nhập caohơn cho cán bộ, công chức Bảo đảm minh bạch tài sản, thu nhập của đảng viên, cán

bộ, công chức; đảng viên là cán bộ, công chức thuộc diện kê khai tài sản phải công

bố bản kê khai trong chi bộ, là cấp ủy viên thì còn phải công khai trong cấp ủy Xâydựng và thực hiện quy tắc ứng xử nhằm bảo đảm sự liêm chính của đảng viên, cán

bộ, công chức Rà soát, sửa đổi và bổ sung Quy định những điều đảng viên khôngđược làm; công bố công khai để nhân dân giám sát

Bốn là, bảo đảm công khai, minh bạch trong hoạt động của các cơ quan, tổchức, đơn vị Thực hiện nghiêm các quy định về công khai, minh bạch; bổ sung quyđịnh bảo đảm minh bạch quá trình ra quyết định, bao gồm cả chính sách, văn bảnquy phạm pháp luật và quyết định giải quyết một vụ việc cụ thể của cơ quan nhànước các cấp Xem xét, sửa đổi các danh mục bí mật nhà nước nhằm mở rộng côngkhai Hoàn thiện, công khai hóa và thực hiện đúng các chế độ, định mức, tiêu chuẩn

sử dụng lao động, ngân sách và tài sản công Nghiên cứu ban hành Luật bảo đảmquyền được thông tin của công dân

Năm là, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về quản lý kinh tế-xã hội.Thực hiện nghiêm các quy định về quản lý và sử dụng đất đai, công sở Chấn chỉnh,bảo đảm công khai, minh bạch trong quy hoạch và quản lý, sử dụng đất đai, công

sở Hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật, tài chính về đất đai, đăng ký bất độngsản Chấn chỉnh công tác quản lý đầu tư xây dựng cơ bản và hoạt động mua sắmcông Công khai, minh bạch trong quyết định, chủ trương đầu tư Công khai, minhbạch hoạt động mua sắm công, kể cả việc công khai hóa các khoản hoa hồng từ muasắm Thực hiện thí điểm mô hình mua sắm công tập trung Chấn chỉnh công tác thu,chi ngân sách Xây dựng và hoàn thiện hệ thống các định mức, tiêu chuẩn, chế độchi tiêu ngân sách, trang bị tài sản, phương tiện đi lại, thiết bị làm việc Tăng cườngquản lý vốn, tài sản nhà nước và nhân sự tại doanh nghiệp có vốn nhà nước

Sáu là, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm toán,điều tra, truy tố, xét xử hành vi tham nhũng Tập trung kiểm tra, thanh tra, kiểm

toán một số lĩnh vực trọng điểm như: đầu tư xây dựng cơ bản, quản lý đất đai,thu, chi ngân sách, quản lý tài sản công và hệ thống ngân hàng thương mại Nghiêncứu tổ chức các cơ quan phòng, chống tham nhũng theo hướng bảo đảm sự độc lậpcần thiết với các cơ quan quản lý nhà nước theo cấp lãnh thổ và sự chỉ đạo tậptrung, thống nhất của Trung ương Tăng cường cán bộ cho các cơ quan thanh tra,kiểm toán, điều tra, kiểm sát, tòa án và kiểm tra của Đảng, đồng thời kiểm soát hoạtđộng của các cơ quan này Người có hành vi tham nhũng phải bị xử lý kiên quyết,kịp thời, nghiêm minh về trách nhiệm chính trị, hành chính hoặc hình sự, bất kểngười đó là ai và ở cương vị nào Chú trọng thu hồi tài sản tham nhũng, áp dụngchính sách khoan hồng đối với những người phạm tội nhưng có thái độ thành khẩn,

đã bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả kinh tế, hợp tác tốt với cơ quanchức năng Trừng trị nghiêm khắc những đối tượng tham nhũng có tổ chức, gây hậuquả đặc biệt nghiêm trọng

Bảy là, thực hiện tốt công tác truyền thông về phòng, chống tham nhũng Đềcao vai trò, trách nhiệm của báo chí trong phòng, chống tham nhũng; khen thưởng,động viên những người làm báo tích cực, dũng cảm đấu tranh chống tham nhũng;

xử lý nghiêm việc đưa tin sai sự thật, vu cáo, bịa đặt gây hậu quả xấu Ban Chỉ đạoTrung ương về phòng, chống tham nhũng và các cơ quan chức năng phải chủ độngcung cấp cho công chúng những thông tin có liên quan đến tham nhũng

Tám là, xây dựng, kiện toàn các cơ quan, đơn vị chuyên trách về phòng,chống tham nhũng được thành lập theo Luật phòng, chống tham nhũng Chín là,tăng cường giám sát của nhân dân và cơ quan dân cử Hàng năm, Quốc hội và Hộiđồng nhân dân các cấp nghe báo cáo và thảo luận, chất vấn về công tác phòng,chống tham nhũng, lãng phí Tăng cường công tác giám sát của Mặt trận Tổ quốc vàcác tổ chức quần chúng Thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở gắn với công tácphòng, chống tham nhũng, lãng phí, nâng cao hiệu quả của thanh tra nhân dân.Mười là, tăng cường hợp tác quốc tế về phòng, chống tham nhũng Chủ động thamgia các chương trình, sáng kiến, diễn đàn quốc tế về phòng, chống tham nhũng phùhợp với điều kiện Việt Nam Thực hiện các cam kết quốc tế về phòng, chống tham

nhũng, chú trọng tới các cam kết về xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minhbạch.15

Cụ thể hoá Nghị quyết của Đảng, Chiến lược quốc gia về phòng, chống thamnhũng đến năm 2020 đã đề ra quan điểm về phòng, chống tham nhũng như sau:Phòng, chống tham nhũng là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạocủa Đảng, phát huy sức mạnh tổng hợp của các ngành, các cấp, nhấn mạnh tráchnhiệm người đứng đầu các cơ quan, tổ chức, đơn vị, đề cao vai trò của xã hội, các tổchức, đoàn thể và quần chúng nhân dân Phòng, chống tham nhũng là nhiệm vụquan trọng, vừa cấp bách vừa lâu dài, xuyên suốt quá trình phát triển kinh tế - xã hội

và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ mới Sử dụngtổng thể các giải pháp phòng, chống tham nhũng; vừa tích cực, chủ động trongphòng ngừa, vừa kiên quyết trong phát hiện, xử lý với những bước đi vững chắc, cótrọng tâm, trọng điểm, trong đó phòng ngừa là cơ bản, lâu dài; gắn phòng, chốngtham nhũng với thực hành tiết kiệm, chống quan liêu, lãng phí Xây dựng lực lượngchuyên trách đủ mạnh, có phẩm chất chính trị, bản lĩnh, đạo đức nghề nghiệp làmnòng cốt trong công tác phòng ngừa, phát hiện, xử lý tham nhũng theo hướngchuyên môn hóa với các phương tiện, công cụ, kỹ năng phù hợp, bảo đảm vừachuyên sâu, vừa bao quát các lĩnh vực, các mặt của đời sống kinh tế - xã hội Đặtquá trình phòng, chống tham nhũng trong điều kiện hội nhập, chủ động hợp tác hiệuquả với các quốc gia, các tổ chức quốc tế; chú trọng tổng kết thực tiễn và tiếp thu cóchọn lọc kinh nghiệm của nước ngoài trong công tác phòng, chống tham nhũng

Chiến lược phòng, chống tham nhũng đến năm 2020 cũng xác định mục tiêuchung và năm nhóm mục tiêu cụ thể: Ngăn chặn, từng bước đẩy lùi tham nhũng,loại bỏ dần các cơ hội, điều kiện phát sinh tham nhũng, góp phần xây dựng bộ máynhà nước trong sạch, vững mạnh, hoạt động hiệu quả; đội ngũ cán bộ, công chứcliêm chính; lành mạnh hóa các quan hệ xã hội thông qua việc thực hiện đồng bộ cácgiải pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý tham nhũng; củng cố lòng tin của nhândân và cộng đồng quốc tế, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển Ngăn chặn, làm triệt

15 Nghị quyết Trung ương 3 (Khóa X) của Đảng về " Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác

phòng, chống tham nhũng, chống lãng phí", Trang thông tin điện tử Ban Nội chính Tỉnh ủy Lạng Sơn,

19/09/2011, http://www.langson.gov.vn/pctn/node/5665

tiêu các điều kiện và cơ hội phát sinh tham nhũng trong việc hoạch định chính sách,xây dựng và thực hiện pháp luật, nhất là trong quá trình ban hành và tổ chức thihành các văn bản áp dụng pháp luật Tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực thiquyền lực nhà nước, ngăn ngừa việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để vụ lợi trên cơ

sở xây dựng nền công vụ hiệu quả, minh bạch, phục vụ nhân dân và xã hội, với độingũ cán bộ, công chức trung trực, công tâm, liêm khiết, tận tụy, chuyên nghiệp vàđược trả lương hợp lý; các chuẩn mực đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp đượccủng cố và phát triển Hoàn thiện thể chế, tạo lập môi trường kinh doanh cạnh tranhbình đẳng, công bằng, minh bạch nhằm thu hút đầu tư trong nước và nước ngoài,góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật củadoanh nghiệp; từng bước xóa bỏ tệ hối lộ trong quan hệ giữa doanh nghiệp với cơquan nhà nước và trong giao dịch thương mại

Nâng cao tính trách nhiệm, tính chuyên nghiệp, sức chiến đấu và hiệu quảhoạt động của các cơ quan bảo vệ pháp luật, các cơ quan, đơn vị chuyên tráchchống tham nhũng được nâng cao, giữ vai trò nòng cốt trong phát hiện và xử lýtham nhũng Chính sách xử lý đối với tham nhũng, đặc biệt là chính sách hình sự,chính sách tố tụng hình sự tiếp tục được hoàn thiện; hệ thống đo lường, giám sáttham nhũng được thiết lập Nâng cao nhận thức, vai trò của xã hội về tham nhũng,

về chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong phòng, chốngtham nhũng; thúc đẩy sự tham gia chủ động của các tổ chức, đoàn thể xã hội, cácphương tiện truyền thông và mọi công dân trong nỗ lực phòng, chống tham nhũng;xây dựng văn hóa và tạo ra thói quen phòng, chống tham nhũng trong đời sống củacán bộ, công chức và trong các tầng lớp nhân dân16

Biện pháp chống tham nhũng: Đảng ta xác định tham nhũng đang là căn

bệnh “trầm kha” của xã hội, nó tác động và làm suy thoái đạo đức lối sống ở một bộphận không nhỏ cán bộ, đảng viên Do đó, Đảng đã thành lập nhiều cơ quan chuyêntrách chống tham nhũng như: Ban Chỉ đạo Trung ương 6 về xây dựng và chỉnh đốnĐảng (Hội nghị Trung ương 6 lần 2 khóa 8) Thường xuyên cụ thể hóa nghị quyết

16 Thanh tra Chính phủ, Quan điểm của Đảng và Nhà nước về phòng, chống tham nhũng, Chuyên trang giáo

dục đào tạo phòng chống tham nhũng, http://thanhtra.gov.vn/ct137/Lists/LTaiLieu/View_Detail.aspx? CatID=-1&ItemId=42&

về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng,lãng phí (Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng hóa 10 đã ban hànhNghị quyết số 04-NQ/TƯ, ngày 21-8-2006) Đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

XI của Đảng đã yêu cầu phải: “Thực hiện kiên trì, kiên quyết, có hiệu quả cuộc đấutranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí là nhiệm vụ rất quan trọng, vừa cấp báchvừa lâu dài của công tác xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước

Từng bước hoàn thiện thể chế, luật pháp, nâng cao phẩm chất đạo đức củađội ngũ công chức; công khai minh bạch tài sản của cán bộ, công chức Tăng cườngcông tác giám sát, thực hiện dân chủ, tạo cơ chế để nhân dân giám sát các công việc

có liên quan đến ngân sách tài sản của Nhà nước Nâng cao hiệu lực, hiệu quả củacác cơ quan chức năng, khuyến khích phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi thamnhũng, lãng phí Cải cách cơ bản chế độ tiền lương của cán bộ công chức, viênchức Tại Hội nghị TƯ 4 khóa 11, Đảng đã tiến hành đợt sinh hoạt kiểm điểm sâurộng tới toàn thể cán bộ đảng viên về “tự diễn biến, tự chuyển hóa”, nhằm ngănchặn 27 biểu hiện suy thoái về đạo đức lối sống, trong đó đặc biệt nhấn mạnh đếnphòng, chống tham ô tham nhũng lãng phí, lợi dụng chức vụ quyền hạn để trục lợi

Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân và các cơ quanthông tin đại chúng trong việc phát hiện, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãngphí” Các tổ chức đảng phải tăng cường công tác kiểm tra giám sát cán bộ đảngviên Tổ chức đảng và đảng viên chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng Các cấp ủyđảng lãnh đạo công tác kiểm tra, giám sát và tổ chức thực hiện nhiệm vụ kiểm tra,giám sát các tổ chức đảng và đảng viên chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều lệĐảng, nghị quyết, chỉ thị của Đảng Kịp thời đánh giá đúng ưu điểm của tổ chứcđảng và đảng viên để phát huy, phát hiện, làm rõ thiếu sót, khuyết điểm để uốn nắn.Khắc phục và xử lý nghiêm minh khi có vi phạm, góp phần xây dựng Đảng trongsạch, vững mạnh; phục vụ việc tổng kết thực tiễn, nhân rộng những nhân tố mới, bổsung, hoàn thiện và phát triển đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, phápluật của Nhà nước Chống tư tưởng bảo thủ, trì trệ, cục bộ, bản vị, chống quan liêu,tham nhũng, tiêu cực Công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng phải kết hợp