Thiết kế và sử dụng phiếu học tập trong dạy học phát triển chương trình nhà trường chủ đề hàm số và phương trình bậc hai đại số lớp 9

Luận văn được tình bày trong ba chương nhằm làm rõ ứng dụng của phiếu học tập trong dạy học phát triển chương trình nhà trường. Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài Chương 2: Thông qua cơ sở thực lý luận và thực tiễn, xây dựng một số biện pháp thiết kế và sử dụng phiếu học tập trong dạy học phát triển chương trình nhà trường chủ đề hàm số và phương trình bậc hai đại số lớp 9 như sau: Biện pháp 1: Thiết kế và sử dụng phiếu học tập hỗ trợ gợi ý vấn đề, phát hiện vấn đề, tiếp cận vấn đề và giải quyết vấn đề. Biện pháp 2: Thiết kế và sử dụng phiếu học tập hỗ trợ luyện tập, củng cố kiến thức – kĩ năng Biện pháp 3: Thiết kế và sử dụng phiếu học tập hỗ trợ kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh. Chương 3: Thực nghiệm sư phạm tại trường THCS Phan Đình Giót, Quận Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội Đề tài đã tiến hành thực nghiệm sư phạm có đối chứng tại 4 lớp 9 thuộc trường THCS Phan Đình Giót, Quận Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội. Kết quả kiểm tra cho thấy số học sinh đạt điểm khá giỏi của các lớp thực nghiệm cao hơn các lớp đối chứng. Ngược lại số học sinh đạt điểm trung bình và dưới trung bình của các lớp thực nghiệm thấp hơn các lớp đối chứng. Kết quả thực nghiệm sư phạm đã chứng tỏ tính khả thi, hiệu quả của biện pháp thiết kế và sử dụng phiếu học tập đã đề xuất ở chương 2; Giả thuyết khoa học trong luận văn là chấp nhận được.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN THỊ AN

THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG PHIẾU HỌC TẬP TRONG DẠY HỌC PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH NHÀ TRƯỜNG CHỦ ĐỀ HÀM SỐ

VÀ PHƯƠNG TRÌNH BẬC HAI ĐẠI SỐ LỚP 9

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM TOÁN

HÀ NỘI - 2019

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN THỊ AN

THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG PHIẾU HỌC TẬP TRONG DẠY HỌC PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH NHÀ TRƯỜNG CHỦ ĐỀ HÀM SỐ

VÀ PHƯƠNG TRÌNH BẬC HAI ĐẠI SỐ LỚP 9

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM TOÁN CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN

TOÁN

Mã số : 8.14.01.11

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Văn Thái Bình

HÀ NỘI - 2019

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Trường THCS Phan Đình Giót đã tạođiều kiện thuận lợi cho tôi được tiến hành điều tra, thực nghiệm để hoàn thànhbản luận văn.

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các nhà khoa học, bạn bè đồng nghiệp

và gia đình đã luôn giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập nghiêncứu và hoàn thành bản luận văn

Do thời gian nghiên cứu có hạn cũng như những hạn chế về trình độ kiếnthức và kinh nghiệm của bản thân, do vậy luận văn không tránh khỏi nhữngthiếu sót Rất mong được những ý kiến đóng góp quý báu của các chuyên gia,các nhà khoa học, các thầy, cô giáo và các bạn đồng nghiệp để bản luận vănđược hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 15 tháng 06 năm 2019

Tác giả luận văn

Trần Thị An

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Đánh giá mức độ cần thiết của việc sử dụng PHT 23

Bảng 1.2 Tỉ lệ sử dụng PHT trong dạy học của giáo viên 24

Bảng 1.3 Đánh giá về hình thức sử dụng PHT 24

Bảng 1.4 Tác dụng của việc sử dụng PHT trong dạy học 25

Bảng 1.5 Những khó khăn của việc thiết kế và sử dụng PHT 26

Bảng 2.1 Phân phối chương trình 37

Bảng 3.1 Các lớp thực nghiệm và đối chứng 73

Bảng 3.2 Kết quả trả lời câu hỏi 1 92

Bảng 3.3 Kết quả trả lời câu hỏi 2 93

Bảng 3.4 Kết quả trả lời câu hỏi 4 93

Bảng 3.5 Kết quả trả lời câu hỏi 5 94

Bảng 3.6 Kết quả trả lời câu hỏi 6 94

Bảng 3.7 Kết quả trả lời câu hỏi 7 95

Bảng 3.8 Kết quả bài kiểm tra lần 1 96

Bảng 3.9 Phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra lần 1 97

Bảng 3.10 Tổng hợp kết quả bài kiểm tra lần 1 98

Bảng 3.11 Kết quả bài kiểm tra lần 2 98

Bảng 3.12 Phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra lần 2 .99

Bảng 3.13 Tổng hợp kết quả bài kiểm tra lần 2 100

Bảng 3.14 Kết quả bài kiểm tra 45 phút 101

Bảng 3.15 Phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra 45 phút .101

Bảng 3.16 Tổng hợp kết quả bài kiểm tra 45 phút 102

Bảng 3.17 Tổng hợp các tham số đặc trưng của bài kiểm tra 103

DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ

Hình 2.1 Cổng GatewayArch tại St.Louis, Misouri, Hoa kỳ 65Biểu đồ 3.1 Phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra lần 1 97Biểu đồ 3.2 Kết quả học tập bài kiểm tra lần 1 98Biểu đồ 3.3 Phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra lần 2 100Biểu đồ 3.4 Kết quả học tập bài kiểm tra lần 2 100Biểu đồ 3.5 Phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra 45 phút 102Biểu đồ 3.6 Kết quả học tập bài kiểm tra 45 phút 103

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ii

DANH MỤC CÁC BẢNG iii

DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ iv

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 6

1.1 Tổng quan về phương tiện dạy học 6

1.1.1 Khái niệm phương tiện dạy học 6

1.1.2 Phân loại phương tiện dạy học 7

1.1.3 Tác dụng của phương tiện dạy học 10

1.1.4 Nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học 11

1.2 Tổng quan các vấn đề nghiên cứu về phiếu học tập (PHT) 12

1.2.1.Một số khái niệm liên quan đến phiếu học tập 12

1.2.2 Những công trình ở trong và ngoài nước về phiếu học tập 18

1.3 Thực trạng sử dụng phiếu học tập trong quá trình dạy học của giáo viên tại một số trường Trung học cơ sở 22

1.3.1 Mục đích, phương pháp và tổ chức điều tra 22

1.3.2 Các câu hỏi nghiên cứu thực tiễn 22

1.3.3 Đánh giá kết quả điều tra 23

1.4 Định hướng và quy trình thiết kế, sử dụng phiếu học tập ở trường Trung học cơ sở 28

1.4.1 Định hướng thiết kế phiếu học tập 28

1.4.2 Quy trình thiết kế phiếu học tập 28

1.4.3 Quy trình sử dụng phiếu học tập 29

Kết luận chương 1 29 CHƯƠNG 2 MỘT SỐ BIỆN PHÁP THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG PHIẾU HỌC TẬP TRONG DẠY HỌC PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH NHÀ

TRƯỜNG CHỦ ĐỀ HÀM SỐ VÀ PHƯƠNG TRÌNH BẬC HAI ĐẠI SỐ

LỚP 9 31

2.1 Tổng quan về phát triển chương trình nhà trường 31

2.1.1 Khái niệm 31

2.1.2 Cơ sở để phát triển chương trình nhà trường 35

2.1.3 Cấu trúc, quy trình phát triển chương trình nhà trường 35

2.2 Tổng quan chủ đề hàm số và phương trình bậc hai đại số lớp 9 36

2.2.1 Cấu trúc chủ đề hàm số và phương trình bậc hai đại số lớp 9 36

2.2.2 Phân phối chương trình chủ đề hàm số và phương trình bậc hai đại số lớp 9 36

2.3 Một số biện pháp thiết kế và sử dụng phiếu học tập trong dạy học phát triển chương trình nhà trường chủ đề hàm số và phương trình bậc hai đại số lớp 9 38

2.3.1 Thiết kế và sử dụng phiếu học tập hỗ trợ gợi vấn đề, phát hiện vấn đề, tiếp cận vấn đề và giải quyết vấn đề 38

2.3.2.Thiết kế và sử dụng phiếu học tập hỗ trợ luyện tập, củng cố kiến thức - kĩ năng 50

2.3.3 Thiết kế và sử dụng phiếu học tập hỗ trợ kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh 60

2.4 Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng phiếu học tập trong dạy học phát triển chương trình nhà trường 66

2.4.1 Đưa các ứng dụng của công nghệ thông tin trong thiết kế và trình chiếu phiếu học tập 66

2.4.2 Tận dụng các cơ sở vật chất có sẵn 66

2.4.3 Tăng cường tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh 67

2.4.4 Sử dụng phiếu học tập phù hợp với từng đối tượng học sinh 67

2.4.5 Gây hứng thú cho học sinh 68

2.4.6 Kết hợp với các phương pháp dạy học tích cực khác 69

Kết luận chương 2 71

CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 73

3.1 Mục đích, tổ chức và phương pháp thực nghiệm sư phạm 73

3.1.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm 73

3.1.2 Đối tượng thực nghiệm 73

3.1.3 Tổ chức và phương pháp thực nghiệm sư phạm 74

3.1.4 Nội dung thực nghiệm 75

3.2 Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm 91

3.2.1 Kết quả thu được từ việc lấy ý kiến của học sinh 91

3.2.2 Kết quả kiểm tra 96

Kết luận chương 3 105

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 106

1 Kết luận 106

2 Khuyến nghị 107

TÀI LIỆU THAM KHẢO 109 PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) là xu hướng và là nhu cầu tất yếuhiện nay, nhằm tạo ra những con người năng động, sáng tạo tiếp thu đượcnhững tri thức khoa học kỹ thuật hiện đại của nhân loại, biết tìm ra những giảipháp hợp lý cho những vấn đề trong cuộc sống của bản thân và xã hội

Ngày nay, với sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ làmcho các quốc gia trên thế giới có những biến đổi sâu sắc, nhanh chóng chuyểndịch từ nền kinh tế hậu công nghiệp sang nền kinh tế tri thức với xu thế toàncầu hóa Điều này đòi hỏi các quốc gia muốn tồn tại và phát triển thì phải cóchiến lược để đào tạo được nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầuphát triển của xã hội Do vậy, ngày nay các quốc gia trên thế giới đã và đangtích cực lựa chọn các giải pháp phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng caochất lượng giáo dục ở tất cả các cấp học, bậc học Một trong những giải phápphát triển giáo dục và đào tạo được các nước quan tâm nhiều nhất là phát triểnchương trình nhà trường theo hướng tiếp cận năng lực người học Đối vớiViệt Nam – một nước đang phát triển, việc phát triển giáo dục và đào tạo đápứng yêu cầu đổi mới và hội nhập quốc tế càng trở nên hết sức quan trọng Hộinghị Trung ương 8 khóa XI đã ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày04/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo với mục tiêutổng quát: “Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáodục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc

và nhu cầu học tập của nhân dân Giáo dục con người Việt Nam phát triểntoàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo mỗi cá nhân; yêugia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả”, “Xâydựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệm, dạy tốt, học tốt, quản lí tốt; có

cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lí, gắn với xây dựng xã hội học tập; bảođảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa,

xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vững địnhhướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc”[9].

Công cụ để thực hiện các đổi mới trên là các phương pháp dạy học tíchcực Dạy học tích cực có những đặc trưng thể hiện ở cách tổ chức các hoạtđộng học tập của học sinh mà nếu được sử dụng thường xuyên sẽ hình thànhđược cho học sinh những thói quen tư duy trước những vấn đề đặt ra, biết đề

ra được các giả thuyết, tìm phương hướng giải quyết và nảy sinh tư duy sángtạo Trong quá trình dạy học, việc sử dụng các phương tiện dạy học sẽ giảmnhẹ công việc của giáo viên, đồng thời giúp cho học sinh tiếp thu kiến thứcmột cách thuận lợi hơn Đặc biệt, với phương tiện nghe nhìn phát triển mạnhnhư hiện nay, nếu biết khai thác và sử dụng đúng lúc, đúng chỗ sẽ làm chogiờ học sinh động hơn, tạo được hứng thú cho người học Các phương tiệndạy học đóng một vai trò đặc biệt quan trọng, quyết định đến chất lượng củaviệc tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh trong quá trình dạy học Tuynhiên, trong thực tế dạy học hiện nay, việc sử dụng các phương tiện dạy họccòn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra [10]

Quá trình dạy học các tri thức thuộc một môn khoa học cụ thể được hiểu

là quá trình hoạt động của giáo viên và của học sinh trong sự tương tác thốngnhất biện chứng của ba thành phần trong hệ dạy học bao gồm: giáo viên, họcsinh và tư liệu hoạt động dạy học Hoạt động học của học sinh bao gồm cáchành động với tư liệu dạy học, sự trao đổi, tranh luận với nhau và sự trao đổivới giáo viên Thông qua các hoạt động của học sinh với tư liệu học tập và sựtrao đổi đó mà giáo viên thu được những thông tin liên hệ ngược cần thiết cho

sự định hướng của giáo viên đối với học sinh Hoạt động của giáo viên baogồm hành động với tư liệu dạy học và sự trao đổi, định hướng trực tiếp với họcsinh [19] Giáo viên là người tổ chức tư liệu hoạt động dạy học, cung cấp tưliệu nhằm tạo tình huống cho học sinh hoạt động Một trong những phươngtiện tỏ ra khá hiệu quả là Phiếu học tập (PHT) Song song với mục tiêu phát

triển chương trình giáo dục và phát triển chương trình nhà trường, dạy học lấyhọc sinh làm trung tâm, việc sử dụng Phiếu học tập trong quá trình truyền thụtri thức đã thay đổi tích cực các hoạt động của cả giáo viên và học sinh Thực tế

đã có không ít các thầy cô giáo đã từng sử dụng phiếu học tập trong quá trìnhdạy học Tuy nhiên, việc thiết kế và sử dụng về phiếu học tập theo từng chủ đềchưa có hệ thống đầy đủ Từ những lí do trên, đề tài nghiên cứu được lựa chọn

là “Thiết kế và sử dụng phiếu học tập trong dạy học phát triển chương trình nhà trường chủ đề hàm số và phương trình bậc hai đại số lớp 9”.

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất biện pháp thiết kế và sử dụng phiếu học tập như là một phươngtiện hỗ trợ đắc lực cho quá trình dạy học đại số 9 chủ đề hàm số và phươngtrình bậc hai ở trường Trung học cơ sở góp phần đổi mới phương pháp dạyhọc và nâng cao chất lượng dạy học môn Toán Trung học cơ sở,đáp ứng mụctiêu phát triển chương trình nhà trường

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu lí luận dạy học về việc sử dụng phương tiện dạy học nóichung, về phiếu học tập nói riêng trong dạy học môn Toán ở trường Trunghọc cơ sở

Nghiên cứu thực trạng việc sử dụng phiếu học tập trong dạy học chủ đềhàm số và phương trình bậc hai đại số lớp 9 ở một số trường trung học cơ sở,vận dụng linh hoạt phù hợp mục tiêu phát triển chương trình nhà trường

Đề xuất biện pháp thiết kế và sử dụng phiếu học tập trong dạy học đại

số 9 chủ đề hàm số và phương trình bậc hai ở trường Trung học cơ sở

Thực nghiệm sư phạm nhằm đánh giá tính khả thi, hiệu quả của quá trìnhdạy học với sự hỗ trợ của phiếu học tập

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là quá trình dạy học có sử dụng các loạiphiếu học tập, ý nghĩa, vai trò và những vấn đề về phiếu học tập môn đại số 9,

chủ đề hàm số và phương trình bậc hai ở trường Trung học cơ sở.

4.2 Khách thể nghiên cứu

Quá trình xây dựng phiếu học tập trong môn đại số 9 chủ đề hàm số vàphương trình bậc hai ở trường Trung học cơ sở

5 Các câu hỏi nghiên cứu

- Xây dựng phiếu học tập trong chương trình đại số 9 chủ đề hàm số vàphương trình bậc hai có ý nghĩa thế nào trong dạy học phát triển chương trìnhnhà trường?

- Làm thế nào để tổ chức dạy học môn đại số 9 chủ đề hàm số và phươngtrình bậc hai có sử dụng phiếu học tập để phát huy năng lực của học sinh?

6 Giả thuyết khoa học

Nếu thiết kế và vận dụng linh hoạt hệ thống phiếu học tập sẽ góp phầntích cực hóa hoạt động của học sinh và nâng cao chất lượng dạy học

7 Phạm vi nghiên cứu

Hệ thống các phiếu học tập môn đại số 9, chủ đề hàm số và phương trìnhbậc hai ở trường Trung học cơ sở Song song với yêu cầu phát triển chươngtrình nhà trường cũng như phát huy tối đa năng lực người học, việc bám sáttrình tự các bài học trong sách giáo khoa sẽ không thuận lợi trong việc kháiquát, tổng hợp kiến thức về từng mảng, từng chủ điểm nội dung hoặc từng thểloại Để khắc phục tình trạng đó, luận văn đi sâu nghiên cứu phiếu học tậptrong dạy học môn đại số lớp 9 chủ đề hàm số và phương trình bậc hai cấpTrung học cơ sở để có cơ sở so sánh và nhận xét

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài

- Sử dụng các phương pháp: hệ thống hóa, phân tích tổng hợp các thôngtin để phục vụ cho nhiệm vụ nghiên cứu lý luận

8.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Sử dụng các phương pháp: Quan sát, điều tra, phỏng vấn, phân tích, tổng

hợp số liệu, lấy ý kiến chuyên gia để phục vụ cho nhiệm vụ nghiên cứu thựctiễn.

Dùng các phương pháp thống kê toán học để xử lý các số liệu, kết quảđiều tra và các kết quả thực nghiệm để rút ra những nhận xét và đánh giáxác thực

8.3 Phương pháp thực nghiệm

Soạn, giảng trực tiếp trên lớp bằng một số giáo án trong chương trình đại

số 9 chủ đề hàm số và phương trình bậc hai

9 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

9.1 Ý nghĩa lí luận của đề tài

- Bổ sung thêm phần cơ sở lý luận về lí luận dạy học, phương pháp dạyhọc và phương pháp dạy học môn Toán

- Làm rõ hơn thực trạng dạy học môn đại số 9 ở nhà trường Trung học

cơ sở chủ đề hàm số và phương trình bậc hai hiện nay

- Cung cấp một cách rõ ràng và hệ thống cơ sở lí luận những vấn đề cơbản về xây dựng hệ thống phiếu học tập trong dạy học đại số 9 chủ đề hàm số

và phương trình bậc hai Trung học cơ sở

9.2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Xây dựng và triển khai hiệu quả hệ thống phiếu học tập theo từng chủ đềtrong dạy học đại số 9 chủ đề hàm số và phương trình bậc hai có thể góp phầnnâng cao chất lượng dạy học Toán trong nhà trường phổ thông và có thể đượcứng dụng rộng rãi tại tất cả các trường Trung học cơ sở, đáp ứng được yêucầu đổi mới của việc dạy học Toán hiện nay

10 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn

Chương 2: Một số biện pháp thiết kế và sử dụng phiếu học tập trong dạy học phát triển chương trình nhà trường chủ đề hàm số và phương trình bậc haiđại số lớp 9

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Tổng quan về phương tiện dạy học

1.1.1 Khái niệm phương tiện dạy học

- Theo [24] “Phương tiện dạy học (PTDH) là toàn bộ sự vật, hiện tượngtrong thế giới, tham gia vào quá trình dạy học, đóng vai trò là công cụ hayđiều kiện để giáo viên và người học sử dụng làm khâu trung gian tác độngvào đối tượng dạy học Theo đó, chức năng PTDH là khơi dậy, dẫn chuyền vàlàm tăng sức mạnh tác động của giáo viên cũng như và người học đến đốitượng dạy học”

- Theo [25] lại định nghĩa về PTDH: “PTDH là một tập hợp các đốitượng vật chất được giáo viên và học sinh sử dụng với tư cách là nhữngphương tiện điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh Đối với học sinh

đó là nguồn tri thức phong phú, đa dạng, sinh động, là các phương tiện giúpcho các em lĩnh hội và rèn luyện kĩ năng, hình thành kỹ xảo”

- Theo [6, tr.278] đã đưa ra khái niệm PTDH: “PTDH là những đốitượng, đồ vật, vật chất tự nhiên hoặc nhân tạo, có chức năng tạo điều kiện, hỗtrợ, chuyển tải các hoạt động, quan hệ của giáo viên và người học, làm công

cụ phục vụ các nhiệm vụ giảng dạy và học tập, thể hiện một cách vật chấtnhững ảnh hưởng sư phạm của nội dung học vấn, của các hoạt động giáo dục

và hoạt động của người học, của các quan hệ sư phạm trên lớp theo những tưtưởng và cách thức nhất định, để những hoạt động này tác động đến ngườihọc và hoạt động của họ”

Từ những quan niệm, định nghĩa về PTDH của một số tác giả trên,PTDH có thể được xem là những vật thể có khả năng chứa đựng, chuyển tảinhững thông tin về nội dung dạy học hoặc về sự điều khiển quá trình dạy học

mà giáo viên sử dụng trong quá trình dạy học để nâng cao hiệu quả của quá

trình này, giúp học sinh lĩnh hội khái niệm, định luật, hình thành các kỹ năng,

kỹ xảo cần thiết trong quá trình học tập Phương tiện học tập tạo thuận lợi choviệc tiếp thu kiến thức của học sinh trong quá trình học và cũng giúp cho côngviệc của giáo viên được giảm tải trong quá trình dạy Chính nhờ những tínhnăng nổi trội những năng lực sáng tạo của giáo viên sẽ được phát huy trongcông tác giảng dạy, qua đó giúp cho hoạt động nhận thức của học sinh trở nênnhẹ nhàng và hấp dẫn hơn, tạo ra cho người học có sự hưng phấn và có những

ấn tượng tốt đẹp với khoa học Trong quá trình dạy học, nếu giáo viên sửdụng những phương tiện phù hợp thì bản thân giáo viên sẽ giúp học sinh pháthuy tính tích cực, sáng tạo và hoạt động độc lập để từ đó nâng cao hiệu quảtrong việc tiếp thu kiến thức và hình thành kỹ năng

Tuy nhiên việc sử phương tiện dạy học phải thật sự đúng lúc, đúng chỗ

và phù hợp với từng tình huống cụ thể thì mới có tác dụng tích cực đến hoạtđộng nhận thức của học sinh Nếu sử dụng phương tiện dạy học không đúngvới những yêu cầu sư phạm cụ thể thì không những không có tác dụng mà cókhi lại có tác dụng theo chiều hướng tiêu cực, làm cho học sinh hoang mang,tiếp thu kém hiệu quả Do vậy, giáo viên cần linh hoạt sử dụng các phươngtiện dạy học một cách hợp lý nhất dựa trên khả năng đáp ứng của trường mình

và các ưu khuyết điểm của từng phương tiện Để có hiệu quả cao khi sử dụngphương tiện trong dạy học thì người giáo viên phải thành thạo trong việc sửdụng phương tiện, biết phối kết hợp các phương tiện và biết tạo ra nhữngphương tiện mới

1.1.2 Phân loại phương tiện dạy học

Phương tiện dạy học thường được phân thành các loại sau:

* Sách giáo khoa và các tài liệu tham khảo

Đây là loại phương tiện dạy học chính, có từ lâu đời và có tầm quantrọng đặc biệt trong quá trình dạy và học của giáo viên và học sinh Loạiphương tiện dạy học này cũng rất phong phú, bao gồm các dạng sau đây

- Sách giáo khoa: Sách giáo khoa được xem như pháp lệnh chuẩn củamột Quốc gia về kiến thức, là tài liệu thống nhất, ổn định trong giảng dạy, họctập và là một kênh cung cấp thông tin có tính chuẩn mực cho mọi đánh giá vàthi cử trong các nhà trường Ngoài ra, sách giáo khoa còn được xem làphương tiện phục vụ giúp học tự học để nắm kiến thức ngoài thời gian lênlớp Sách giáo khoa là cơ sở, căn cứ để giáo viên bổ sung kiến thức cho ngườihọc khi muốn yêu cầu người học làm bài tập ở nhà.

- Sách bài tập: Là phương dạy học bổ trợ, được giáo viên sử dụng trongquá trình truyền thụ tri thức Trong quá trình dạy học, giáo viên thực hiện việchướng dẫn các bài tập mẫu cho học sinh và để học sinh làm các bài tập cùngdạng Việc sử dụng sách bài tập của học sinh phải đúng cách, dưới sự hướngdẫn của giáo viên, tránh tình trạng người học sử dụng sách bài tập để giảiquyết các yêu cầu của giáo viên một cách đối phó

- Sách tham khảo: Là loại phương tiện dạy học có tác dụng hỗ trợ đắclực cho giáo viên và học sinh trong quá trình dạy và quá trình học nhằm đàosâu, mở rộng kiến thức, rèn luyện kỹ năng cho học sinh Sách tham khảo còn

có tác dụng phát triển tính hứng thú học tập của học sinh, tích cực hóa hoạtđộng nhận thức, qua đó rèn luyện được thói quen, kỹ năng làm việc với sáchnhư là một nguồn kiến thức cho cuộc sống

- Các loại sách báo: Là những tài liệu có tác dụng làm phong phú thêmcho quá trình nhận thức của mỗi cá nhân nói riêng và cho sự phát triển của xãhội loài người nói chung

- Thư viện điện tử: Ngày nay thư viện điện tử là nguồn cung cấp thôngtin và tri thức khoa học của nhân loại một cách đầy đủ và được cập nhậtthường xuyên Thư viện điện tử đặc biệt đóng vai trò quan trọng ở bậc giáodục Đại học, bởi khả năng tự học và tự nghiên cứu khoa học độc lập củangười học đã đạt được ở một tầm cao

* Các đồ dùng dạy học

- Bảng viết: Đây là một phương tiện lâu đời, gần gũi và quan trọng nhấtđối với giáo viên, là cầu nối giao tiếp rất thuận tiện và linh hoạt giữa ngườidạy và người học Bảng đen với phấn trắng cũng là biểu tượng của nghề dạyhọc Bảng giúp cho giáo viên trình bày các vấn đề cần truyền đạt một cáchlinh hoạt Kỹ năng trình bày bảng là một trong những kỹ năng nghiệp vụ cơbản của giáo viên, thông qua cách trình bày bảng có thể đánh giá được trình

độ kỹ thuật và nghệ thuật dạy học của giáo viên

- Tranh ảnh, hình vẽ, sơ đồ: Việc sử dụng tranh ảnh trong dạy học được

sử dụng khá phổ biến trong việc giảng dạy ở mọi cấp học Đây là loại phươngtiện giúp cho giáo viên truyền đạt kiến thức một cách sinh động và trực quan,giảm thời gian và có hiệu quả cả với những đối tượng khó quan sát trực tiếp.Trong quá trình truyền thụ tri thức, người giáo viên là người chỉ dẫn và nêuvấn đề, sau đó người học có thể dùng tranh ảnh để tự học Căn cứ vào nộidung bài học cũng như dụng ý sư phạm, giáo viên sử dụng linh hoạt từng loạitranh ảnh hình vẽ sơ đồ, có thể treo khi giảng bài hoặc treo cố định ở một vịtrí thích hợp trong lớp học Để học sinh thực hành nhóm ngoài giờ lên lớphoặc tự học ở nhà thì giáo viên có thể sử dụng các bộ tranh học có chú thíchmột cách tỉ mỉ và có sự phối hợp với các phương tiện dạy học khác để tăngtính hiệu quả

- Mô hình: Trong một số trường hợp, khi dạy học mà các nội dungkhông thể dùng được vật thật hoặc vật thật rất khó quan sát thì giáo viên cóthể sử dụng mô hình Yêu cầu của mô hình là càng giống vật thật càng tốt vềcác đặc điểm của nó

- Mẫu vật: Đây là loại phương tiện có tính xác thực và nguyên bản đểhọc sinh có thể quan sát một cách chân thực nhất, từ đó hình thành nhận thứccho bản thân

* Các phương tiện kỹ thuật dạy học: Đây là các phương tiện hỗ trợ chogiáo viên trong việc truyền đạt kiến thức cho học sinh Đây thường là các

phương tiện hiện đại đòi hỏi giáo viên phải có kỹ năng sử dụng thuần thụctrong quá trình giảng dạy để tiết kiệm thời gian và tăng hiệu quả.

Một số phương tiện kỹ thuật dạy học thường được sử dụng: Máy vitính, máy chiếu (Overhead), máy ảnh, camera, máy ghi âm, tivi …

* Các thí nghiệm dạy học: Thường được sử dụng trong một số môn họcđặc thù như hóa học, vật lý…giúp cho học sinh dễ hiểu bài, nhớ bài lâu, có ấntượng và có hứng thú trong quá trình học

1.1.3 Tác dụng của phương tiện dạy học

Với sự phát triển của khoa học kĩ thuật cũng như yêu cầu thực tế về chấtlượng giáo dục, phương tiện dạy học đóng vai trò to lớn và là thành tố khôngthể thiếu trong quá trình truyền thụ cũng như lĩnh hội tri thức Phương tiệndạy học thực hiện chức năng trực quan hóa hoạt động nhận thức của học sinh,dùng làm vật thay thế cho các đối tượng và các quá trình của chúng trongthực hiện mà giáo viên và học sinh không thể trực tiếp tiếp cận được Phươngtiện dạy học có tác dụng giúp giáo viên biết cách tiến hành huy động được sựhoạt động của các giác quan của học sinh tham gia vào quá trình lĩnh hội trithức kỹ năng, kỹ xảo làm cho sự nhận thức của các em về hiện thực kháchquan được diễn ra một cách dễ dàng Các phương tiện dạy học không chỉ hỗtrợ tích cực vào việc thể hiện tính trực quan của nội dung dạy học của giáoviên mà còn giúp người học làm quen được với các yếu tố, các mối liên hệbên ngoài, bên trong của đối tượng nhận thức, giúp họ hiểu sâu sắc vấn đề cáclĩnh vực chuyên môn mà mình yêu thích

Theo [5] phương tiện dạy học có những tác dụng cụ thể sau:

- Nhờ phương tiện dạy học mà học sinh hiểu bài một cách nhanh chóng

và nhớ bài lâu hơn

- Nhờ phương tiện dạy học mà những cái trìu tượng được cụ thể hóa

và những cái phức tạp được đơn giản hóa nên quá trình nhận thức sẽ dễdàng hơn

- Sử dụng phương tiện dạy học sẽ giúp cho nội dung học tập được sinhđộng và học sinh sẽ hứng thú hơn trong học tập.

- Học sinh có thể quan sát trực tiếp các đối tượng một cách thuận lợinhờ vào việc sử dụng phương tiện dạy học, điều mà phương pháp truyềnthống không thực hiện được

- Phương tiện dạy học là công cụ để giáo viên giảm thiểu được nhiềuthời gian, từ đó góp phần nâng cao hiệu suất lao động Đồng thời phương tiệndạy học cũng sẽ giúp giáo viên có được một công cụ tiên tiến trong việc điềukhiển quá trình nhận thức của học sinh và đánh giá kết quả học tập

- Phát huy được tính tích cực chủ động, tự lực, sáng tạo, phát triển tưduy và khả năng suy luận của học sinh

- Hỗ trợ học sinh trong tự học

1.1.4 Nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học

Sử dụng đúng phương tiện dạy học sẽ có tác dụng làm tăng hiệu quảquá trình nhận thức của học sinh, tuy nhiên nếu sử dụng không hợp lý phươngtiện dạy học thì không những hiệu quả sư phạm không được tăng lên mà cònlàm cho học sinh khó hiểu, căng thẳng Do vậy, để nâng cao hiệu quả của việc

sử dụng phương tiện dạy học các nhà sư phạm đã nêu ra ba nguyên tắc là

“đúng lúc, đúng chỗ và đúng cường độ”

- Sử dụng phương tiện dạy học đúng lúc: Phương tiện dạy học phảiđược sử dụng vào lúc cần thiết, thời điểm mà học sinh mong muốn quan sátnhất và được gợi mở trong trạng thái tâm sinh lý thuận lợi nhất (thường là lúchọc sinh được giáo viên dẫn dắt, gợi mở, nêu vấn đề)

- Phương tiện dạy học cần phải được xuất hiện đúng lúc mà nội dung,phương pháp giảng dạy cần đến nó và cũng phải được cất giấu đúng lúc, đúngthời điểm Để sử dụng phương tiện có hiệu quả thì giáo viên phải biết sử dụngđúng thời điểm và phù hợp với hoàn cảnh sử dụng

- Linh hoạt trong việc sử dụng phương tiện vào theo trình tự bài giảng,

tránh việc trưng các phương tiện theo nghĩa “trưng bày lấy thành tích” Có kếhoạch về lịch trình sử dụng các loại phương tiện một cách hợp lý nhất để tănghiệu quả của phương tiện.

- Bố trí, sắp đặt hợp lí phương tiện dạy học trong không gian lớp học:Việc bố trí các phương tiện dạy học một cách hợp lý giúp học sinh có thểđồng thời sử dụng nhiều giác quan nhất để tiếp thu bài giảng một cách đồngđều ở mọi vị trí trong lớp

- Tìm vị trí để sắp đặt các phương tiện dạy học trên lớp sao cho toàn thểlớp có thể quan sát được một cách dễ dàng là rất quan trọng, đặc biệt là nhữnghọc sinh ngồi hai bên tường và cuối lớp Vị trí lắp đặt các phương tiện phảiđảm bảo các yêu cầu chung và riêng của từng phương tiện như các điều kiện

về ánh sáng, độ ẩm, thông gió và các yêu cầu kỹ thuật khác

- Ngoài ra, các phương tiện khi lắp đặt phải đảm bảo tuyệt đối an toàncho giáo viên và học sinh trong và ngoài giờ giảng, không ảnh hưởng đến việchọc tập của các lớp bên cạnh Khi cần sử dụng các phương tiện phải dễ lấy,không mất thời gian và dễ cất đi khi không còn sử dụng để không làm ảnhhưởng hay phân tán sự quan sát của học sinh

- Sử dụng phương tiện dạy học đúng cường độ: Tùy thuộc tính năng,tác dụng của mỗi loại phương tiện mà người giáo viên cân đối, có mức độ sửdụng tại lớp khác nhau Không nên quá lạm dụng việc sử dụng một loạiphương tiện, bởi điều đó gây nên sự nhàm chán, giảm hiệu quả trong quátrình truyền thụ và lĩnh hội tri thức

1.2 Tổng quan các vấn đề nghiên cứu về phiếu học tập (PHT)

1.2.1.Một số khái niệm liên quan đến phiếu học tập

1.2.1.1 Khái niệm phiếu học tập

Theo Từ điển Tiếng Việt, phiếu có 3 nghĩa:

- Một là: Tờ giấy rời có cỡ nhất định, ghi chép những nội dung nhất định nhằm phân loại, sắp xếp theo một hệ thống nào đó như: phiếu điều tra,

phiếu tra cứu

- Hai là: Tờ ghi nhận quyền lợi nào đó cho người sử dụng

- Ba là: Tờ giấy biểu thị ý kiến trong cuộc bầu cử hoặc biểu quyết

Từ ý nghĩa và tính năng của phiếu, có thể nhận thấy: PHT được hiểu là

tờ giấy rời cỡ nhỏ, ghi chép những nội dung kiến thức nhất định, phục vụ choviệc dạy và học mọi cấp học

Một định nghĩa khác về PHT: “PHT là những tờ giấy rời, in sẵn những công tác độc lập hay làm theo nhóm nhỏ, được phát cho học sinh để học sinh hoàn thành trong một thời gian nhất định Mỗi PHT có ghi rõ một vài nhiệm

vụ nhận thức nhằm hướng tới hình thành kiến thức, kĩ năng hay rèn luyện thao tác tư duy để giao cho học sinh” [34].

Theo [7]: “PHT là một PTDH hỗ trợ giáo viên trong quá trình truyền thụ tri thức, giúp người giáo viên đặt ra các yêu cầu mà học sinh cần thực hiện trên lớp hay ở nhà Về nội dung, PHT chứa đựng các bài tập, câu hỏi…

Về hình thức, PHT thường được in trên giấy, viết trên bảng phụ hoặc chiếu trên màn hình nhờ các phương tiện trình chiếu”.

Như vậy, PHT là một phương tiện dạy học được giáo viên chuẩn bị sẵnkhi soạn bài chuẩn bị cho tiết học PHT được thiết kế trên tờ giấy rời hoặctrên máy vi tính, trên đó ghi các câu hỏi, bài tập, nhiệm vụ học tập kèm theocác gợi ý, hướng dẫn của giáo viên, từ đó người học thực hiện, hoặc ghi cácthông tin cần thiết để lĩnh hội hoặc củng cố kiến thức PHT còn là kênh thôngtin giúp giáo viên có thể tổng hợp một cách nhanh chóng những ý kiến trả lờicủa học sinh

1.2.1.2 Vai trò phiếu học tập

- PHT giúp cho học sinh có thể hoạt động độc lập hoặc hoạt động nhómtrong quá trình nhận thức Thông qua PHT, người học có thể tự mình khámphá tri thức mới cũng như củng cố kiến thức đã học

- Các nội dung trong PHT chính là những thông tin cung cấp cho học

sinh một cách trực tiếp và sinh động để làm cơ sở cho hoạt động nhận thứccủa học sinh.

- PHT là công cụ giao tiếp giữa giáo viên và học sinh nhờ vào các câuhỏi, bài tập hay các yêu cầu hoạt động, những yêu cầu cần phải thực hiện vàcác gợi ý cách làm hay hướng dẫn

- PHT giúp người học chủ động trong các hoạt động tìm tòi, khám phá,qua đó rèn luyện và phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh

- PHT giúp người dạy vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tíchcực thay vì sử dụng phương pháp thuyết trình truyền thống, đồng thời ngườihọc được tham gia các hoạt động tích cực, chủ động chiếm lĩnh tri thức

- Trong quá trình sử dụng PHT, giáo viên có thể kiểm soát, đánh giáđược khả năng nhận thức cũng như thái độ trong học tập của học sinh, qua đógiúp người dạy điều chỉnh kịp thời cho phù hợp với đối tượng và tăng hiệuquả dạy học

1.2.1.3 Phân loại phiếu học tập

Theo [17,tr 74] PHT có một số cách phân loại sau

- Dựa vào mục đích dạy học, PHT có thể được phân ra thành 3 loại:

+ Loại 1: PHT dùng để hình thành kiến thức mới

Nội dung của phiếu loại 1 đề cập tới các vấn đề trọng tâm của bài học.Trong khi hình thành kiến thức mới, giáo viên cần cho học sinh rèn luyện cácthao tác trong từng hoạt động học tập Các PHT này được phát cho học sinhsau khi viết đề mục của bài lên bảng

+ Loại 2: PHT dùng để củng cố, hoàn thiện, hệ thống hóa kiến thức

Là những PHT với mục đích khắc sâu kiến thức trọng tâm của bài học,tăng cường khả năng vận dụng các kiến thức của học sinh Dạng PHT này cótác dụng rất tốt khi muốn giúp học sinh khái quát được bức tranh toàn diện vềkiến thức sau khi học xong một chương hay một học kỳ

+ Loại 3: PHT dùng để kiểm tra bài

- Dựa vào mục đích sử dụng và cách thức sử dụng

- Dựa vào nội dung:

+ Loại 1: Phiếu thông tin

Nội dung chính của PHT loại này bao gồm các thông tin bổ sung, mởrộng, minh họa cho các kiến thức cơ bản của bài

+ Loại 2: Phiếu bài tập

+ Loại 3: Phiếu yêu cầu

diễn ra theo quy trình sau:

- Bước 1: Giáo viên nêu nhiệm vụ, phát phiếu học tập cho học sinh Họcsinh có thể nhận được một phiếu cho một học sinh hay một phiếu cho một nhómhọc sinh tùy theo hình thức và nội dung cần truyền đạt và ý định của giáo viên

- Bước 2: Học sinh tiến hành hoàn thành các nội dung trong phiếu họctập, giáo viên quan sát và giám sát kết quả Giáo viên có thể hướng dẫn chohọc sinh một số nội dung chưa rõ hoặc gợi ý những nội dung khó

- Bước 3: Sau khi học sinh hoàn thành các nội dung của phiếu họctập, giáo viên sẽ chỉ định hoặc học sinh xung phong trình bày kết quả làmviệc của mình

- Bước 4: Giáo viên điều hành cả lớp thảo luận, bổ sung các nội dung

để hoàn thành phiếu học tập Qua quá trình trao đổi, thảo luận giáo viên cóthể đánh giá kết quả thực hiện phiếu học tập của các cá nhân hoặc nhóm

1.2.1.5 Cấu trúc, yêu cầu và chức năng của phiếu học tập

* Cấu trúc phiếu học tập: PHT là tài liệu hướng dẫn học sinh tiến hành

các hoạt động học tập Do vậy thành phần cấu tạo PHT phải có các phần sau

- Phần dẫn: Là các chỉ dẫn của giáo viên quy định kiểu hoạt động,nội dung hoạt động hay nguồn thông tin (giới thiệu về nhiệm vụ, mục tiêucần đạt)

- Phần hoạt động: Đây được xem như thành phần chính của mỗi PHT.Trong phần này, PHT chỉ ra những yêu cầu công việc, thao tác mà học sinhcần thực hiện, có thể là một hoặc nhiều hoạt động

- Phần quy định thời gian thực hiện: Tùy thuộc khối lượng công việccần hoàn thành được ghi trong PHT, giáo viên định ra khoảng thời gian nhấtđịnh Khoảng thời gian này cũng có thể căn cứ vào trình độ của người học,thời gian tiết học

Ví dụ về một phiếu học tập: Giáo viên yêu cầu học sinh (hoặc nhóm

học sinh) thực hiện PHT dưới đây trong thời gian 10 phút

PHIẾU HỌC TẬP

Họ tên: Lớp:

Phần dẫn: Hãy tóm tắt lại kiến thức ở bài Công thức nghiệm của phương

trình bậc hai (Toán 9 tập hai) và viết ra 5 bài tập có sử dụng kiến thức đãtrình bày để giải

Phần hoạt động: (HS ghi lại kết quả ở phần này)

- Phần đáp án: Giáo viên thường tách biệt phần này với các phần trên

để thuận tiện trong việc chỉnh sửa, bổ sung cho học sinh hay căn cứ đánh giámức độ lĩnh hội kiến thức cho học sinh

* Yêu cầu của PHT

- PHT phải được trình bày mạch lạc, ngắn gọn, rõ ràng với ngôn ngữ dễhiểu, bố cục chặt chẽ và các hoạt động, công việc cần hoàn thành một cáchphù hợp nhất

- Giáo viên thiết kế PHT sao cho dự kiến đa số học sinh có thể hoànthành được Muốn vậy thì PHT phải có khối lượng công việc phù hợp với khảnăng của học sinh và thời gian cho phép

- Phải có những khoảng trống thích hợp trong PHT ở phần hoạt động đểhọc sinh ghi chép kết quả thực hiện hoặc quá trình thực hiện của mình mộtcách vắn tắt theo yêu cầu của giáo viên Việc sắp xếp vị trí của các khoảngtrống cũng cần phải cân nhắc sao cho hợp lí và có dụng ý sư phạm định trước.Chẳng hạn, để học sinh phát hiện ra mối quan hệ giữa hai kết quả nào đấy thìnên sắp xếp để hai kết quả đó ở vị trí gần nhau để thuận lợi cho việc so sánh;việc bố trí các công thức sao cho các đường liên hệ ít bị chồng chéo, rắc rối…

* Chức năng của PHT

Trong quá trình dạy học, PHT đã phát huy tác dụng to lớn và mang đầy

ý nghĩa, có thể kể tới như:

- PHT được sử dụng với vai trò là một phương tiện tăng cường tính tíchcực, độc lập của học sinh trong quá trình học tập; khắc phục tình trạng họcsinh chỉ tiếp thu kiến thức một cách thụ động Thông qua PHT, mọi học sinhtrong lớp đều có thể tham gia vào quá trình xây dựng bài; học sinh có thể bộc

lộ ý kiến, quan niệm của mỗi cá nhân hoặc của một nhóm, trong quá trình tìmkiếm, kiến tạo tri thức

- Trước khi làm việc với nội dung mới của bài học, giáo viên cần tìmhiểu trình độ của học sinh, các quan điểm, nhận thức mà học sinh đã có vàPHT chính là công cụ hữu ích

- PHT có thể giúp tìm ra tri thức mới, kĩ năng mới dựa vào vai trò quinạp, làm cơ sở để suy luận, phân tích

- PHT là phương tiện giúp giáo viên nắm bắt được thông tin phản hồi

về tình hình học tập của mỗi học sinh hoặc mỗi nhóm học sinh để từ đó điềuchỉnh PPDH của mình.

- Nhờ PHT mà giáo viên giúp học sinh mở rộng, củng cố, hệ thống hóahay đào sâu kiến thức một cách hữu ích

- PHT là phương tiện để giáo viên dạy học phân hóa

- Có thể phối hợp PHT với các PTDH phù hợp khác

1.2.2 Những công trình ở trong và ngoài nước về phiếu học tập

Việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) ở nước ta đãđược triển khai từ lâu Đội ngũ giáo viên ngày nay đã luôn có ý thức học tậpnâng cao trình độ về mọi mặt và sự đầu tư cơ sở vật chất của toàn xã hội đốivới ngành giáo dục, việc đổi mới PTDH ngày càng được nâng cao Hiện nay,một bộ phận giáo viên đã tự giác tìm tòi, học hỏi về chuyên môn nghiệp vụ và

cố gắng đổi mới phương pháp góp phần nâng cao chất lượng giờ học, chấtlượng học sinh Đổi mới PPDH đã phát huy được tính tích cực, chủ động củahọc sinh trong nhà trường.Tuy nhiên, trước nhu cầu phát triển, nâng cao chấtlượng giáo dục và đào tạo hiện nay thì việc đổi mới PPDH vẫn còn nhiều tồntại và bất cập Đã có nhiều công trình nghiên cứu về việc đổi mới PPDH đểgiải quyết tình trạng này và đã được vận dụng trong các nhà trường phổthông Các nghiên cứu đều đi theo hướng tăng cường vai trò chủ động, tíchcực của học sinh bằng cách sử dụng các phương tiện dạy học, trong đó cóviệc thiết kế và sử dụng PHT như là một nội dung cần thiết

1.2.2.1 Ở Việt Nam

Các nhà nghiên cứu giáo dục trong nước cũng đã dành mối quan tâmlớn đến PHT Trong công trình nghiên cứu của mình, Nguyễn Bá Kim đã xemPHT được sử dụng như là một phương tiện dạy học trong quá trình dạy họcmôn Toán [20]; Đặng Thành Hưng đã thiết kế và sử dụng PHT trong dạy họchợp tác [15]

Việc nghiên cứu và sử dụng PHT trong giảng dạy được triển khai ở tất

cả các cấp học Đã có một số tác giả sử dụng PHT trong việc đề xuất các biệnpháp sư phạm trong dạy học môn toán ở các luận án tiến sĩ đã được bảo vệ.

Nguyễn Hữu Hậu (2012) đề xuất các PHT để học sinh củng cố tínhchất đồ thị hàm số lôgarit và các PHT hỗ trợ học sinh phát hiện định lí về dấutam thức bậc hai [11, tr.156-158];

Tác giả Nguyễn Văn Thái Bình đã thiết kế và sử dụng phiếu học tậptrong dạy học môn Toán ở trường Trung học phổ thông [23]; Bùi Thị HạnhLâm (2009) sử dụng PHT để học sinh tự đánh giá kết quả học tập môn Toán ởtrường THPT [22, tr.72]

Việc sử dụng hiệu quả PHT trong giảng dạy bậc Trung học cơ sở đượccác nhà Giáo dục học quan tâm sâu sắc Tác giả Phí Thị Thùy Vân (2014) đềxuất các PHT để gợi hứng thú, gợi động cơ học tập cho học sinh từ nhữnghình ảnh trực quan và các PHT nhằm hỗ trợ học sinh củng cố, vận dụng, pháttriển khái niệm hoặc trải nghiệm cắt ghép hình trong dạy học toán Trung học

cơ sở (THCS) [37, tr.112 - 119]; Võ Thành Phước (2008) đề xuất các PHT để

HS tiếp cận khái niệm trong dạy học Toán 6 [27, tr.89]; Outhay Bannavong(2013) đề xuất các PHT để học sinh THCS ở nước Cộng hòa dân chủ nhândân Lào thực hành các hoạt động học tập [39, tr.72]

Có thể nhận thấy PHT là một trong những phương tiện dạy học hữuích, được nghiên cứu và áp dụng trong giảng dạy ngay từ bậc tiểu học Trongluận án Tiến sĩ năm 2001, Vũ Thị Thái (2001) đề xuất các PHT dùng cho họcsinh lớp 3 nhận dạng, tô màu [29, tr.51]; Nguyễn Thị Kim Thoa (2007) đềxuất các PHT để học sinh Tiểu học thực hành nhận biết các hình [30, tr.100];Phan Thị Tú (2013) đề xuất các PHT để HS lớp 3, 4, 5 tiểu học tiếp cận kháiniệm “lớn hơn, nhỏ hơn” [32, tr.124-126]; Lê Nga Sơn (2002) đề xuất cácPHT củng cố kĩ năng, giải quyết vấn đề [28, tr.81]; Nguyễn Mạnh Tuấn(2013) đề xuất các PHT để trẻ mẫu giáo nhận biết các hình phẳng [31, tr.101]

Bên cạnh đó, PHT cũng đã được các nhà giáo dục học nghiên cứu và

triển khai giảng dạy ở một số môn học khác, có thể kể tới như:

- Tác giả Đậu Thị Hòa (2007) đã đưa ra hình thức sử dụng PHT trongdạy học môn Địa lí lớp 10 [16, tr 30-32]

- Tác giả Nguyễn Thị Dung (1994) trong môn Văn học đã đề xuất cácmẫu giáo án có sử dụng PHT trong dạy học văn nghị luận Việt Nam trung đại

ở THPT [8]

- Tác giả Lê Thị An (2012) đã đề xuất PHT như là công cụ để giáo viên

tổ chức hoạt động khai thác và lĩnh hội kiến thức theo định hướng trước củagiáo viên [1]

Như vậy có thể thấy được PHT đã nhận được sự quan tâm từ cácchuyên gia, các nhà nghiên cứu cho tới đông đảo nhiều giáo viên là nhữngngười trực tiếp giảng dạy, ở tất cả các môn học cũng như ở tất cả các bậc học.Điểm chung nhất nổi bật ở đây là các tác giả đều xem PHT như là mộtphương tiện dạy học có thể khai thác góp phần nâng cao hiệu quả dạy học.Chính vì vậy việc nghiên cứu những vấn đề mang tính lí luận như PHT là gì?PHT có vai trò gì trong quá trình dạy học môn Toán? Cấu trúc, hình thức vàyêu cầu của PHT như thế nào? Chức năng của PHT, các loại PHT? cách thứcthiết kế và sử dụng PHT trong quá trình dạy học nội dung cụ thể môn Toán…

là một nhu cầu thực tiễn cần được làm sáng tỏ

1.2.2.2 Trên thế giới

Các nhà nghiên cứu Giáo dục trên thế giới đã quan tâm và đặt nền móng

từ rất sớm cho những nghiên cứu sử dụng PHT trong dạy học, được áp dụng ởtất cả các lớp học, bậc học PHT có thể giảm thiểu sự phụ thuộc của học sinhvào giáo viên và tăng nhu cầu thông tin của học sinh

White (2001) đã sử dụng các PHT trong các đợt tập huấn giáo viên ở Úc:Các giáo viên tham gia sẽ có cơ hội để làm việc với một tập hợp các PHTthích hợp để sử dụng trong lớp học [44, tr.428-436]

Các PHT được thiết kế để hỗ trợ học sinh trong việc phân tích các tình

hình hiện tại, xác định một dự kiến trong tương lai và sau tạo ra một kế hoạchhành động được Medwetz và cộng sự (1999) đề xuất trong nghiên cứu của

Những lợi ích tích cực này có được là do sự tương tác của học sinh vớinội dung và với nhau được tăng lên Để việc học theo nhóm hợp tác đạt đượcnhững kết quả tích cực đó, nó phải được thiết lập qua việc thực hiện các nộiquy và quy tắc thích hợp Giáo viên có thể sử dụng phiếu ghi chép quá trìnhhọc tập của học sinh dành cho giáo viên nhằm phân hóa học sinh để lập kếhoạch học tập cho mỗi học sinh, yêu cầu học sinh mô tả việc học của mỗi cánhân (dựa trên PHT) ở mỗi buổi học, ghi lại các ví dụ về việc học sinh đãnhận được sự giúp đỡ từ các thành viên trong nhóm như thế nào và có thểgiúp đỡ nhau tốt hơn như thế nào Trước khi bắt đầu học, học sinh đọc chocác thành viên trong nhóm những ghi chép của mình về buổi làm việc trước Kết quả chủ yếu khi nghiên cứu những tài liệu trên là hầu hết nhữngPHT đã được thiết kế cụ thể Về cách thức thiết kế các PHT chúng tôi cũngchưa thấy tài liệu nào bàn đến, chỉ có một số tài liệu quan tâm đến khái niệm

tác để kiểm tra, đánh giá nhận thức của học sinh hoặc tìm ra một số kết quảnào đó theo mong đợi của những người tạo ra PHT.

- Thông qua ngữ cảnh, hoạt động, kết luận… PHT đóng vai trò giảiquyết một vấn đề đặt ra từ thực tiễn

Trong khuôn khổ luận văn, chúng tôi sẽ quan tâm nghiên cứu nhiềuhơn đến biện pháp thiết kế và sử dụng PHT trong dạy học phát triển chươngtrình nhà trường, chủ đề hàm số và phương trình bậc hai đại số lớp 9

1.3 Thực trạng sử dụng phiếu học tập trong quá trình dạy học của giáo viên tại một số trường Trung học cơ sở

1.3.1 Mục đích, phương pháp và tổ chức điều tra

- Mục đích điều tra: Nhằm tìm hiểu thực trạng sử dụng PHT trong quátrình dạy học đại số lớp 9 chủ đề hàm số và phương trình bậc hai ở trườngTHCS, những khó khăn trong việc thiết kế và sử dụng PHT để từ đó có cơ sởthực tiễn để đề xuất biện pháp thiết kế và sử dụng PHT trong dạy học gópphần nâng cao hiệu quả dạy học môn toán

- Phương pháp điều tra: Các phiếu câu hỏi được thiết kế và sử dụng đểgửi xin ý kiến của các giáo viên (phụ lục 1) trong khoảng thời gian từ tháng10/2018 đến tháng 03/2019

- Địa điểm điều tra: Điều tra 32 giáo viên tại 2 trường THCS trên địa bànquận Thanh Xuân, Hà Nội (bao gồm các trường THCS Phan Đình Giót,THCS Nguyễn Trãi)

1.3.2 Các câu hỏi nghiên cứu thực tiễn

Một số nội dung cần tìm hiểu trong phiếu điều tra:

- Các giáo viên có sử dụng PHT không, tần suất sử dụng PHT như thế nào?

- Giáo viên thường sử dụng PHT trong các tình huống nào nhiều nhất:kiểm tra bài cũ, gợi ý tìm tòi, phát hiện vấn đề, giải quyết vấn đề, luyện tập,củng cố kiến thức

- Quan điểm của giáo viên về tình huống sử dụng PHT đạt kết quả tốt

nhất trong các tình huống kể trên.

Song song với quá trình điều tra, chúng tôi tiến hành phỏng vấn và xin ýkiến của các giáo viên về những nội dung:

- Quan điểm của cá nhân về PHT, chức năng của PHT

- Ý nghĩa và vai trò của PHT trong quá trình dạy học đại số lớp 9 chủ đềhàm số và phương trình bậc hai

- Các vấn đề về hình thức cũng như cấu trúc của PHT

- Quy trình thiết kế và cách sử dụng PHT trong dạy học đại số 9 chủ đềhàm số và phương trình bậc hai

- Những thuận lợi và khó khăn khi thiết kế và sử dụng PHT trong dạyhọc đại số 9 chủ đề hàm số và phương trình bậc hai

1.3.3 Đánh giá kết quả điều tra

Từ kết quả điều tra, chúng tôi tiến hành tổng hợp, phân tích và rút rađược những kết luận sau đây:

- Câu hỏi 1 Theo ý kiến của mình, thầy/cô đánh giá thế nào về mức độcần thiết của việc sử dụng PHT trong dạy học đại số 9 chủ đề hàm số vàphương trình bậc hai?

Bảng 1.1 Đánh giá mức độ cần thiết của việc sử dụng phiếu học tập

Nhận xét: Đa số giáo viên đều cho rằng sử dụng PHT trong dạy học đại

số 9 chủ đề hàm số và phương trình bậc hai là cần thiết và rất cần thiết, chỉ có15,62% cho rằng không cần thiết Đây là điều kiện thuận lợi cho việc phổbiến việc sử dụng PHT cũng như đầu tư thời gian của giáo viên trong việcthiết kế PHT khi chuẩn bị bài

- Câu hỏi 2 Mức độ sử dụng PHT của thầy/cô trong dạy học đại số 9 chủ

Nhận xét: Kết quả thăm dò cho thấy, mặc dù nhận thức được vai trò

quan trọng của PHT trong dạy học đại số 9 chủ đề hàm số và phương trìnhbậc hai nhưng việc sử dụng loại phương tiện này vẫn còn rất khiêm tốn Sốlượng giáo viên sử dụng thường xuyên chỉ chiếm một lượng nhỏ (15,62%).Phần lớn giáo viên chỉ thỉnh thoảng sử dụng (53,13%), một số không nhỏ giáoviên không sử dụng PHT (12,50%) Điều này cho thấy hiện nay còn khá nhiềugiáo viên tiếp cận với loại phương tiện này

- Câu hỏi 3 Xin thầy/cô cho biết ý kiến của mình về các hình thức sửdụng PHT?

Bảng 1.3 Đánh giá về hình thức sử dụng phiếu học tập

STT Hình thức sử dụng PHT Tỷ lệ (%)

2 Khi ôn tập, củng cố kiến thức 37,50

Nhận xét: Căn cứ vào bảng số liệu trên ta có thể thấy, giáo viên sử dụng

PHT nhiều nhất trong các tiết ôn tập, củng cố kiến thức (37,50%) hay khi dạy

các bài luyện tập (43,75%) Các hình thức khác giáo viên ít sử dụng PHT.

- Câu 4 Theo ý kiến của thầy/cô, việc sử dụng PHT khi dạy học đại số 9chủ đề hàm số và phương trình bậc hai có tác dụng gì?

Bảng 1.4 Tác dụng của việc sử dụng phiếu học tập trong dạy học

2 Tăng cường tính tích cực chủ động của học sinh 71,88

4 Khối lượng kiến thức được truyền tải nhiều hơn 65,63

5 Tăng cường khả năng tự học của học sinh 40,63

6 Đánh giá được mức độ hiểu bài của học sinh 37,50

Nhận xét: Qua kết quả từ bảng 1.4 ta thấy có tới 75% giáo viên cho rằng

sử dụng PHT có thể tiết kiệm được thời gian trên lớp, 65,63% giáo viên nhậnthấy có thể truyền tải được nhiều kiến thức hơn với thời gian ngắn của mộttiết dạy

Sử dụng PHT có tác dụng tốt với khả năng tự học của học sinh, tăngcường tính tích cực chủ động của học sinh (chiếm 71,88%) Đặc biệt đa sốgiáo viên cho rằng, sử dụng PHT làm tăng tính hiệu quả của việc thảo luậnnhóm (chiếm 84,38%)

- Câu hỏi 5 Thầy/cô cho biết những khó khăn khi thiết kế và sử dụngPHT trong dạy học đại số 9 chủ đề hàm số và phương trình bậc hai?

Bảng 1.5 Những khó khăn của việc thiết kế và sử dụng phiếu học tập

2 Chưa có kinh nghiệm thiết kế và sử dụng PHT 28,13

6 Khó kết hợp PHT trong giờ học với các hoạt động khác 43,75

Nhận xét: Đa phần giáo viên cho rằng khó khăn lớn nhất khi sử dụng

PHT là tốn kém thời gian và kinh phí để thiết kế và sử dụng (chiếm 56,25%).Điều này có thể xuất phát từ đời sống của giáo viên còn khó khăn, giáo viêncòn phải kiêm nhiệm nhiều công việc nên thời gian để chuẩn bị bài còn ít.Vẫn còn một số giáo viên chưa hiểu rõ về PHT (chiếm 18,75%) hoặcchưa có nhiều kinh nghiệm trong thiết kế và sử dụng PHT (chiếm 28,13%).Điều này sẽ có ảnh hưởng không nhỏ đến việc lựa chọn và sử dụng PHT vàotrong quá trình dạy học một cách hợp lý, hiệu quả nhất Có 37,5% giáo viêncho rằng trình độ học sinh không đồng đều cũng là một yếu tố cản trở đếnviệc giáo viên sử dụng PHT trong dạy học

Thông qua việc phỏng vấn giáo viên, chúng tôi thu được một số kết quảchính sau đây:

Đa phần giáo viên sử dụng phương pháp thuyết trình trong quá trình dạyhọc đại số 9 (chiếm 26/32 giáo viên), còn lại 6/32 giáo viên thỉnh thoảng có sửdụng PHT Việc không sử dụng PHT, các giáo viên đều cho rằng việc chuẩn bịPHT khó khăn, tốn thời gian, tốn kém về kinh phí Thường giáo viên chỉ sử dụngPHT khi có đồng nghiệp, cấp trên tới dự hoặc là các giờ thao giảng

Qua kết quả điều tra và phỏng vấn giáo viên về sử dụng PHT trong dạyhọc đại số 9 ở một số trường THCS chúng tôi rút ra được những vấn đề sau:

- Đa số giáo viên chưa có thói quen sử dụng PHT trong dạy học đại

số 9, trong khi họ vẫn quen với việc sử dụng phương pháp thuyết trình,trình bày bảng.

- Giáo viên chưa có kinh nghiệm trong thiết kế các PHT trong quá trìnhdạy học như các quan điểm cơ bản về thiết kế PHT, chức năng và tác dụngcủa PHT, khi nào thì sử dụng PHT có hiệu quả Điều này là cần thiết và quantrọng đối với giáo viên trong dạy học đại số 9, chẳng hạn như khi nào thì sửdụng PHT? Ưu nhược điểm của việc sử dụng PHT trong từng tình huống?Cần phải làm gì để phát huy tác dụng và hạn chế được các nhược điểm khi sửdụng PHT?

- Khi sử dụng PHT trong quá trình dạy học, giáo viên gặp không ít khókhăn về mặt thời gian, chẳng hạn như: Tốn khá nhiều thời gian và công sứckhi thiết kế PHT, thời gian sử dụng PHT trên lớp Điều này ảnh hưởng khôngnhỏ đến kế hoạch dạy học của một tiết học cũng như kế hoạch dạy học chung.Như vậy, qua việc tổng hợp số liệu từ phiếu điều tra và tham khảo ý kiếncủa các giáo viên chúng tôi nhận thấy việc thiết kế và sử dụng PHT trong dạyhọc đại số 9 chủ đề hàm số và phương trình bậc hai là rất cần thiết và hữu ích

Hệ thống PHT là tư liệu chuyên môn giúp giáo viên có thể sử dụng để pháttriển năng lực sáng tạo cho học sinh, từ đó góp phần nâng cao kết quả và chấtlượng học tập đại số 9 Tuy nhiên, việc thiết kế và sử dụng PHT trong dạy họcđại số 9 chủ đề hàm số và phương trình bậc hai hiện nay chưa được quan tâmđúng mực Giáo viên đã thiết kế và sử dụng PHT để hướng dẫn học sinh họctập, nhưng mục đích và hình thức sử dụng chưa phong phú, chưa thực sự pháthuy được tính tích cực của học sinh Đó cũng là một trong những nguyênnhân dẫn đến học sinh chưa thực sự hứng thú với công cụ hỗ trợ này dẫn đếnhiệu quả dạy học chưa cao

Từ những tìm hiểu, đánh giá trên đây về nguyên nhân và thực trạng sửdụng PHT trong dạy học đại số 9 chúng tôi thấy rằng cần phải nghiên cứu về

việc thiết kế và sử dụng PHT để cung cấp cho giáo viên dạy THCS về lý luận

và thực tiễn trong việc đổi mới phương pháp giáo dục phổ thông cơ sở theohướng tích cực thông qua việc dạy học có sử dụng PHT

1.4 Định hướng và quy trình thiết kế, sử dụng phiếu học tập ở trường Trung học cơ sở

1.4.1 Định hướng thiết kế phiếu học tập

Từ những cơ sở lý luận đã được trình bày trên đây về PHT, đặc biệt lànhững vấn đề cơ bản như ý nghĩa, tác dụng của PHT, cấu tạo, yêu cầu củaPHT, việc định hướng thiết kế và sử dụng PHT được xác định như sau:

+ PHT phải có nội dung phù hợp với mục tiêu của bài học cần giảng, sátvới trình độ của học sinh, không quá khó hoặc quá dễ dẫn đến hiệu quả kémtrong học tập

+ PHT phải phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất hiện có, phù hợp vớithời gian cho phép để đa số học sinh có thể hoàn thành được PHT

+ PHT phải chuyển tải được nội dung của toàn bài hoặc một phần củabài học tùy theo mục đích của giáo viên

+ Các nội dung được thể hiện trong PHT phải rõ ràng, chính xác, dễ hiểu.+ Khi đánh giá kết quả của học sinh qua PHT, giáo viên cần kèm theonhững nhận xét, góp ý xác đáng và chủ yếu mang tính động viên, khuyếnkhích tinh thần, thái độ học tập của người học

1.4.2 Quy trình thiết kế phiếu học tập

Trình tự các thao tác để tạo ra PHT thường tuân thủ theo các bước sau:

- Bước 1: Xác định trường hợp cụ thể của việc sử dụng phiếu học tậptrong bài dạy học, xác định mục tiêu, nắm vững nội dung bài học

- Bước 2: Từ thực tế bài học và dụng ý sư phạm, giáo viên tìm ra nhữngthời điểm, nội dung cần hỗ trợ hoạt động học tập của HS, bố trí hợp lí về thờigian dành cho những hoạt động và sử dụng PHT hỗ trợ cho HS;

- Bước 3: Nội dung của phiếu học tập được xác định dựa vào một số cơ

sở sau: mục tiêu của bài học, phân bố thời gian, kiến thức cơ bản, môi trườnglớp học, phương pháp và PTDH Thông qua đó giáo viên tư duy về cách trìnhbày nội dung của phiếu học tập và hình thức thể hiện trong phiếu học tập

- Bước 4: Viết phiếu học tập, ghi ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu, chính xáccác thông tin, yêu cầu trên phiếu học Nội dung và hình thức của PHT phảiđảm bảo tính khoa học, thẩm mĩ

- Bước 5: Nghiêm túc nghiên cứu việc dự kiến sử dụng PHT trong toàn

bộ quá trình dạy học của bài học ở trên lớp

1.4.3 Quy trình sử dụng phiếu học tập

Quy trình sử dụng phiếu học tập thường được diễn ra theo các bước sau

- Bước 1: Trước tiên giáo viên quán triệt nhiệm vụ học tập, phát phiếuhọc tập cho học sinh Tùy theo hình thức tổ chức hoạt động của giáo viên màhọc sinh có thể nhận mỗi em một phiếu học tập để hoạt động cá nhân hoặcmỗi nhóm một phiếu để hoạt động nhóm

- Bước 2: Giáo viên xác định yêu cầu, nội dung, các hoạt động học sinhcần thực hiện trên PHT

- Bước 3: Giám sát, hướng dẫn và hỗ trợ học sinh thực hiện PHT khicần thiết

- Bước 4: Tổ chức nghiệm thu PHT

Kết luận chương 1

Trong chương 1, chúng tôi đã đưa ra khái niệm về PHT, vai trò củaPHT trong dạy học nói chung và dạy học môn đại số 9 nói riêng Đây là mộtphương tiện dạy học rất có hiệu quả, hỗ trợ tích cực cho giáo viên và họcsinh trong việc đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường tính tích cực chủđộng trong học tập của học sinh

Trong dạy học đại số 9 chủ đề hàm số và phương trình bậc hai, PHT đãđược giáo viên sử dụng nhưng với tỷ lệ còn thấp và tập trung chủ yếu vào

phần luyện tập và củng cố bài Một số vấn đề mang tính lý luận như vai tròcủa PHT trong dạy đại số 9 chủ đề hàm số và phương trình bậc hai? Cấutrúc, hình thức và yêu cầu của PHT như thế nào? Phương thức thiết kế và sửdụng PHT trong dạy học đại số 9 ra sao, đặc biệt chủ đề hàm số và phươngtrình bậc hai thì chưa có công trình nào nhắc đến.

Chúng tôi đã khái quát các vấn đề về PHT như khái niệm PHT, các yêucầu và hình thức của PHT, tác dụng, ý nghĩa của PHT trong dạy học môn đại

số 9 chủ đề hàm số và phương trình bậc hai ở trường THCS

Qua điều tra, khảo sát 32 giáo viên tại 3 trường THCS trên địa bànQuận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội cho thấy hầu hết giáo viên đều nhậnthấy tầm quan trọng, tác dụng của PHT và đã có sử dụng PHT trong dạy họcđại số 9 về chủ đề hàm số và phương trình bậc hai trong phần luyện tập vàcủng cố bài Hầu hết giáo viên cho rằng PHT có tác dụng phát triển tư duysáng tạo cho học sinh trong các tiết học đại số 9 Tuy nhiên, có rất ít giáoviên sử dụng PHT trong việc gợi mở vấn đề, gợi ý tìm tòi và dẫn dắt học sinhgiải quyết vấn đề

Dựa vào các cơ sở lý luận và thực tiễn trên đây, chúng tôi đã đi sâu vàonghiên cứu việc thiết kế và sử dụng PHT trong dạy đại số 9 chủ đề hàm số vàphương trình bậc hai Đồng thời đưa ra một số biện pháp nhằm nâng caohiệu quả sử dụng PHT trong quá trình dạy đại số 9 chủ đề hàm số và phươngtrình bậc hai sẽ được trình bày ở chương 2