Báo cáo TTCĐ: KHẢO SÁT TÌNH TÌNH SỬ DỤNG MUỐI, RAU - CỦ - QUẢ VÀ TRÁI CÂY TRONG KHẨU PHẦN ĂN CỦA NGƯỜI DÂN TẠI XÃ ĐÔNG THÀNH, THỊ XÃ BÌNH MINH, TỈNH VĨNH LONG NĂM 2019

Chính vì vậy, chúng tôi đã thực hiện đềtài : “ Sự cần thiết phòng chống tăng huyết áp, đột quỵ và các bệnh mạch vành, vai trò của giảm muối và tăng cường ăn rau xanh trái cây trong khẩu

KHOA Y TẾ CÔNG CỘNG

- -”

THỰC HÀNH CỘNG ĐỒNG I - SINH VIÊN KHÓA 43

KHẢO SÁT TÌNH TÌNH SỬ DỤNG MUỐI, RAU - CỦ - QUẢ

VÀ TRÁI CÂY TRONG KHẨU PHẦN ĂN CỦA NGƯỜI DÂN TẠI XÃ ĐÔNG THÀNH, THỊ XÃ BÌNH MINH, TỈNH VĨNH

Qua thời gian thực tập cộng đồng (28/10/2019 - 2/11/2019) tại xã Đông Thành,

Tx Bình Minh, nhóm chúng em đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ từ quýThầy cô, bạn bè, cộng tác viên cùng người dân tại địa phương

Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, em xin gửi đến quý Thầy cô Khoa Y tế công cộng

- Trường Đại học Y dược Cần Thơ, đặc biệt là PGS.TS Phạm Thị Tâm đã dành hếttâm huyết của mình để truyền đạt kiến thức quý báu cho chúng em trong thời gianhọc tập tại trường; cũng như đã tạo mọi điều kiện cho chúng em hoàn thành tốt đợtthực tập này

Chúng em xin chân thành cảm ơn Ths.Bs Trần Nguyễn Du, ngưỡi đã tận tâmhướng dẫn chúng em từng buổi tập huấn trên lớp cũng như những buổi trao đổi, thảoluận những khó khăn, vướng mắc có thể xảy ra khi thực tập tại địa phương Nếukhông có những lời chỉ dạy của thầy thì bài báo cáo này khó có thể hoàn thành được.Một lần nữa xin gửi lời cảm ơn đến thầy!

Chúng em cũng không quên gửi lời cảm ơn đến cán bộ Trạm Y tế xã ĐôngThành, cùng cộng tác viên hướng dẫn và người dân tại Ấp Hóa Thành 1 đã tạo điềukiện để chúng em hoàn thành tốt đợt thực tập

Bài báo cáo được thực hiện trong khoảng thời gian chưa đầy 1 tuần và đây cũng

là lần đầu tiên chúng em được đi thực tế, tìm hiểu cuộc sống của người dân nên cònnhiều hạn chế và bỡ ngỡ Do vậy, không tránh khỏi những sai sót, chúng em rấtmong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu từ quý Thầy cô cũng như các bạn

để bài báo cáo được hoàn thiện hơn!

Một lần nữa, chúng em xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 4

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 6

1.1.Sơ lược về bệnh không lây nhiễm: 6

1.2 Vai trò của muối ăn, rau-củ-quả và trái cây trong phòng chống bệnh không lây 7

1.3 Các lời khuyên dinh dưỡng hợp lý cho người trưởng thành 8

1.4 Tình hình sử dụng muối, rau củ quả và trái cây: 10

1.5 Các nghiên cứu liên quan 11

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 13

2.1 Đối tượng nghiên cứu: 13

2.2 Phương pháp nghiên cứu: 13

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 15

3.1 Tình hình, đặc điểm của xã được khảo sát và đặc điểm đối tượng trả lời phỏng vấn 15

3.2 Tình hình sử dụng muối ăn của các đối tượng trả lời phỏng vấn 17

3.3 Tình hình kiến thức và quan niệm về việc sử dụng muối 25

3.4 Tình hình sử dụng rau, củ, quả của các đối tượng trả lời phỏng vấn 29

3.5 Tình hình sử dụng trái cây của các đối tượng trả lời phỏng vấn 31

CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN 33

4.1 Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu 33

4.2 Đặc điểm, tình hình sử dụng muối ăn của mẫu nghiên cứu 34

4.3 Đặc điểm, tình hình ăn rau, củ, quả và trái cây của mẫu nghiên cứu 35

KẾT LUẬN 37

KIẾN NGHỊ 38

TÀI LIỆU THAM KHẢO 39

PHỤ LỤC 41

ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong những năm gần đây, với sự phát triển liên tục của khoa học và kỹ thuậtcùng với việc mở cửa và hội nhập toàn cầu, đã giúp chất lượng đời sống của conngười được nâng cao Cùng với sự phát triển của xã hội là sự gia tăng đi kèm củacác bệnh liên quan đến sự thay đổi lối sống mà trong đó phải kể đến là tăng huyết

áp, đột quỵ, và các bệnh mạch vành

Biến chứng tăng huyết áp, đột quỵ và bệnh mạch vành được biến đến như mộthậu quả vô cùng nặng nề, thậm chí có thể gây tử vong hoặc để lại các di chứng ảnhhưởng đến sức khỏe, sức lao động của người mắc Dinh dưỡng có vai trò rất quantrọng trong dự phòng tăng huyết áp, đột quỵ và bệnh mạch vành, đặc biệt là việcgiảm lượng muối và tăng cường ăn rau xanh, trái cây trong khẩu phần ăn hằng ngày

Nguyên nhân muối gây tăng huyết áp vì nó làm tăng tính thấm của màng tế bào đốivới natri, ion natri sẽ chuyển nhiều vào tế bào cơ trơn của thành mạch máu, gây tăngnước trong tế bào, tăng trương lực của thành mạch, gây co mạch, tăng sức cản ngoại

vi, dẫn đến tăng huyết áp Tăng huyết áp dẫn đến đột quỵ và bệnh mạch vành Muốiđược cho vào nhiều ở các thực phẩm tiện lợi, chế biến sẵn, phù hợp với cuộc sốngcủa đại bộ phận người dân Đó là nguyên nhân hàng đầu làm tỷ lệ người tăng huyết

áp trong cộng đồng dần trẻ hóa Bên cạnh việc giảm lượng muối tiêu thụ hằng ngày,việc ăn nhiều rau xanh và trái cây cũng góp phần đáng kể trong phòng ngừa cácbệnh lý tăng huyết áp, đột quỵ và bệnh mạch vành

Thực hiện chế độ ăn nhạt, tăng cường rau xanh trái cây trong khẩu phần ăn làbiện pháp phòng ngừa tăng huyết áp, đột quỵ và bệnh mạch vành hiệu quả Tuynhiên, với phong tục tập quán, khẩu vị người dân Việt Nam thích ăn mặn, việc thựchiện một chế độ ăn khoa học rất khó khăn Do đó Việt Nam nằm trong khu vực có tỷ

lệ người bệnh tăng huyết áp, đột quỵ và bệnh mạch vành cao

Theo Tổ Chức Y Tế (WHO) , bệnh tăng huyết áp có xu hướng giảm mạnh ở cácnước phát triển nhờ chế độ ăn uống và lối sống lành mạnh nhưng tăng cao ở cácnước chậm phát triển hơn Theo các nhà khoa học, bệnh huyết áp đặc biệt tăng mạnh

ở châu Phi, Nam Á, một phần do chế độ dinh dưỡng kém ở tuổi thơ ấu Bệnh tănghuyết áp là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh về tim mạch,dẫn tới đột quỵ và gây ra 7,5 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn thế giới

Tại châu Âu, nước Anh có tỷ lệ mắc tăng huyết áp thấp nhất trong năm 2015.Nếu tính trên toàn cầu, Hàn Quốc, Mỹ, Canada là những quốc gia có tỷ lệ mắc thấpnhất Nghiên cứu cũng cho thấy, hơn một nửa số người trưởng thành mắc tăng huyết

áp trong năm 2015 sống ở châu Á, trong đó có 226 triệu người ở Trung Quốc, 200triệu người ở Ấn Độ Tại Việt Nam, trình bày báo cáo “ Kết quả mới nhất điều tra

tăng huyết áp toàn quốc năm 2015 – 2016” {2}, Hội Tim mạch học Việt Nam chobiết, theo thống kê năm 2015 của Hội Tim mạch học Việt Nam trên 5.454 ngườitrưởng thành (≥ 25 tuổi) trong quần thể 44 triệu người tại 8 tỉnh thành trên toànquốc, kết quả cho thấy, có 52,8% người Việt có huyết áp bình thường (23,2 triệungười), có 47,3% người Việt Nam (20,8 triệu người) bị tăng huyết áp Đặc biệt,trong những người bị tăng huyết áp, có 39,1% (8,1 triệu người) không được pháthiện bị tăng huyết áp; có 7,2% (0,9 triệu người) bị tăng huyết áp không được điềutrị; có 69,0% (8,1% triệu người) bị tăng huyết áp chưa kiểm soát được

Theo các số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ tăng huyết áp đang ngày càng gia tăng

và trẻ hóa ở các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam Nhiều nghiên cứu chỉ

ra rằng thái độ thực hiện chế độ ăn uống góp phần rất lớn đến vấn đề gia tăng tỷ lệtăng huyết áp, đột quỵ và bệnh mạch vành Chính vì vậy, chúng tôi đã thực hiện đềtài :

“ Sự cần thiết phòng chống tăng huyết áp, đột quỵ và các bệnh mạch vành, vai trò của giảm muối và tăng cường ăn rau xanh trái cây trong khẩu phần ăn hằng ngày nhằm phòng chống tăng huyết áp, đột quỵ và bệnh mạch vành.” Với

mục tiêu :

“ Xác định thực trạng sử dụng muối, rau-củ-quả và trái cây trong khẩu phần ăn của người 18-69 tuổi tại xã Đông Thành, Tx Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long”.

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1.1.Sơ lược về bệnh không lây nhiễm:

Bệnh không lây nhiễm là bệnh không lây truyền từ người này sang người kháchoặc từ động vật sang người Hầu hết bệnh không lây nhiễm là mạn tính, tiến triểnchậm và khó chữa khỏi Có nhiều loại bệnh không lây nhiễm khác nhau, tuy nhiênhiện nay nhiều chính sách của Liên Hợp Quốc (UN), WHO tập trung vào 4 nhómbệnh chính, gồm bệnh tim mạch (tăng huyết áp, đột quỵ, suy tim, bệnh mạchvành, ), đái tháo đường (chủ yếu là týp 2), ung thư và bệnh đường hô hấp mạn tính(bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen suyễn) do tỷ lệ mắc cao và là nguyên nhânchủ yếu gây tàn tật và tử vong ở người trưởng thành

Ở khu vực Đông Nam Á, tỉ lệ tử vong do bệnh không lây nhiễm chiểm tỉ lệ caonhất là bệnh tim mạch (43%), đái tháo đường (21%), hô hấp (18%), ung thư (15%)

và tâm thần (3%) theo số liệu năm 2010 {9} Theo WHO năm 2015, bệnh không lâynhiễm là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong tại Việt Nam, cứ 10 người chết có 7người chết do các bệnh không lây nhiễm{10}

Năm 2012: Việt Nam có 520.000

ca tử vong, trong đó tử vong do các

bệnh không lây nhiễm chiếm tới 73%

Trong khi tỉ lệ các bệnh truyền nhiễm

đang giảm thì các bệnh không lây

nhiễm ngày càng tăng

Các bệnh không lây nhiễm có

chung 4 yếu tố nguy cơ: thuốc lá, rượu bia, ít hoạt động thể lực và chế độ ăn khônghợp lí Việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ đóng vai trò chủ yếu trong giảm thiểu tỉ lệmắc bệnh không lây nhiễm Theo đánh giá từ Bộ Y tế, tại các nước phát triển, tỷ lệbệnh tim mạch, đột quỵ ngày càng giảm do họ đã kiểm soát tốt và phát hiện sớm.Tại Việt Nam, tỷ lệ người dân mắc 2 bệnh này đang có xu hướng gia tăng và trởthành nguyên nhân chính gây tử vong trong số các bệnh không lây nhiễm Ở cácnước đang phát triển nói chung và Việt Nam nói riêng, việc kiểm soát các yếu tố

Biểu đồ đồ 1.1 Tỉ lệ tử vong theo

nhóm nguyên nhân ở Việt Nam năm

2012

nguy cơ trên gặp rất nhiều khó khăn do hạn chế về mặt nhận thức cũng như thựchành

Trước thực trạng trên, WHO đã hợp tác với Bộ Y tế và các đơn vị liên quan xâydựng mô hình quản lí bệnh không lây nhiễm tại các trạm y tế xã Bước đầu mô hìnhnày được thí điểm ở 3 tỉnh, thành: Hà Nam, Quảng Nam và Cần Thơ Tại TP CầnThơ, trong năm 2017 mô hình quản lí bệnh không lây nhiễm sẽ được triển khai tại 2quận, huyện (Bình Thủy và Cờ Đỏ), tại mỗi quận, huyện sẽ chọn ra 2 xã, phường đểtriển khai mô hình Dự kiến đến năm 2018 sẽ có thêm 6 xã, phường trên địa bànthành phố sẽ được nhân rộng mô hình

1.2 Vai trò của muối ăn, rau-củ-quả và trái cây trong phòng chống bệnh không lây

Natri và clorua là các chất hóa học thông thường của muối ăn Natri là mộtcation chính trong dịch ngoại bào trong cơ thể, và là một chất dinh dưỡng thiết yếucần thiết để duy trì thể tích huyết tương, cân bằng axit – bazơ, dẫn truyền xung độngthần kinh và chức năng tế bào bình thường Hiện nay ở Việt Nam lượng natri ăn vàotrong chế độ ăn của người trưởng thành trung bình là 3,7g/ngày hay tương đươngvới lượng muối ăn vào là 9,4g/ngày, gần gấp đôi mức ăn vào khuyến cáo của Tổchức Y tế thế giới là 2g natri/ngày hay 5g muối/ngày {12} Vì thế khi ăn nhiềumuối làm tăng áp lực thẩm thấu trong máu, cơ thể sẽ phải cần thêm nước để duy trì

ổn định nồng độ dịch thể Đáp ứng với yêu cầu này, cảm giác khát nước sẽ xuất hiệnlàm cho người ăn mặn phải uống nhiều nước, điều này đồng nghĩa với việc tăngdung lượng máu và tăng áp lực lên thành mạch Hiện tượng này kéo dài sẽ làm tănghuyết áp Ăn mặn sẽ làm tăng cường độ làm việc của hệ thống tim mạch, thận và tiếtniệu nên sớm dẫn tới suy giảm chức năng hoạt động của các hệ cơ quan này như suytim, suy thận Do đó, cắt giảm lượng muối dư thừa làm giảm nguy cơ xuất hiệnnhóm bệnh về tim mạch đáng kể

Iot là nguyên tố vi lượng được trộn vào muối ăn vì nó rất cần thiết cho sự tổnghợp hormon giáp trạng (chất cần cho sự phát triển bình thường của cơ thể và đặcbiệt là não bộ) Do vậy, nên sử dụng muối iot thay vì muối tinh sẽ làm giảm nhómbệnh tâm thần và các nhóm bệnh không lây nhiễm khác

Rau củ quả cung cấp lượng chất xơ hòa tan có thể giúp giảm cholesterol bằngcách giảm lượng mật bị tái hấp thu ở ruột Chất xơ cản trở việc hấp thu mật trongruột và mật được thải ra theo phân Vì vậy, cơ thể phải sử dụng nhiều cholesterol dự

trữ để tạo muối mật, làm giảm nguy cơ các bệnh tim mạch Bên cạnh đó, chất xơ

còn có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa và trị táo bón Chất xơ hút nước và trương lên khi ởtrong ruột, làm mềm phân và hỗ trợ tống khứ chất cặn bã ra khỏi cơ thể

Rau củ quả cung cấp rất nhiều chất dinh dưỡng khác hỗ trợ phòng chống bệnhkhông lây: Cà chua cung cấp vitamin C chống ung thư, đậu nành cung cấpmolebdenum, tryptopha, mangan, protein, omega-3 chất xơ, axít béo và kali có tác

dụng phòng chống ung thư, ngăn ngừa xơ vữa động mạch Rau muống: có thể thải

trừ cholesterol trong máu và chống tăng huyết áp Vì vậy, những người bị cao huyết

áp hoặc có nồng độ cholesterol trong máu cao nên ăn nhiều loại rau này Rau mầmchứa hàm lượng cao các loại vitamin, amino axit và chất xơ cần thiết cho cơ thể.Trong mầm cải củ, hàm lượng vitamin C cao gấp 29 lần trong sữa, vitamin A gấp 4lần và hàm lượng canxi gấp 10 lần trong khoai tây Ngoài ra, loại mầm này còn cónguồn cung cấp dồi dào cartotene, chlorophyll, đạm dễ tiêu Các nghiên cứu khoahọc còn cho thấy, rau mầm có chứa các chất chống oxy hóa giúp làm chậm quá trìnhlão hóa và ngăn ngừa các nguy cơ về ung thư

Trái cây rất tốt cho sức khỏe vì cung cấp hàm lượng vitamin lớn, đa dạng Ngoài

ra trái cây còn có nhiều chất khác làm tăng khả năng miễn dịch, đề kháng tốt với cácbệnh không lây nhiễm Dứa chứa rất nhiều bromelain – một loại enzym kháng viêm

có thể làm giảm nguy cơ đau tim và đột quỵ Xoài là loại trái cây nhiệt đới giàu dinhdưỡng với hàm lượng beta-caroten cao, từ đó cơ thể sẽ chuyển hóa thành vitamin Agiúp tăng cường hệ miễn dịch và cải thiện thị lực Một quả táo tuy chứa ít calo(khoảng 80 calo) song lại giàu quertecin – chất chống oxy hóa giúp phòng ngừa quátrình thoái hóa tế bào não dẫn đến bệnh Alzheimer Táo cũng có tác dụng điều hòahuyết áp, với chất xơ trong táo giúp hạ nồng độ cholesterol Chúng ta nên ăn cả quảbởi vỏ táo cũng chứa nhiều hợp chất tốt như flavonoid – giúp làm giảm nguy cơbệnh tim Việt quốc rất giàu chất chống oxy hóa, vitamin C giúp chống lại bệnh tật(đặc biệt là ung thư), anthocyanin bổ não và tăng cường trí lực Nghiên cứu cũngcho thấy những người ăn nhiều việt quất cũng ít khả năng bị thoái hóa điểm vàng(có tỉ lệ gây mù cao) so với những người khác {13}

1.3 Các lời khuyên dinh dưỡng hợp lý cho người trưởng thành

Chế độ ăn uống không hợp lý hiện nay bao gồm chế độ ăn nhiều năng lượng,nhiều chất béo, nhiều đường, nhiều muối, nhưng lại ít trái cây và ít rau Bởi vậy thực

hiện các chế độ “3 giảm”: giảm (Natri) muối, giảm đường tự do, giảm chất béo

(thực phẩm chứa chất béo có hại), và “1 tăng” tăng cường rau củ, trái cây giúp

phòng và chống các bệnh không lây nhiễm; cùng với đó là duy trì cân nặng hợp lý,lối sống năng động, lành mạnh như vận động thể lực thường xuyên, không hút thuốc

lá, hạn chế bia rượu (Ths.Bs Ngô Thị Hà Phương – Viện Dinh dưỡng Quốc gia)

{11}

Để thực hiện chế độ ăn uống lành mạnh, phòng chống bệnh không lây nhiễmtrước hết cần đảm bảo ăn đa dạng (mỗi ngày đảm bảo đủ 15 – 20 loại thực phẩm đểcung cấp 4 nhóm chất dinh dưỡng: nhóm chất đường bột, nhóm chất đạm, nhómchất béo, nhóm vitamin và muối khoáng), đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng, với tỷ lệcân đối các chất dinh dưỡng, đặc biệt là vitamin và chất khoáng, đảm bảo an toànthực phẩm.

Giảm muối (giảm Natri):

Natri là thành phần chính của muối ăn (NaCl) Tăng tiêu thụ Natri có liên quantới tăng huyết áp, trong khi giảm tiêu thụ Natri làm giảm huyết áp ở người trưởngthành Khẩu phần Natri tăng cũng liên quan trực tiếp tới các bệnh tim mạch, nhất làđột quỵ và bệnh mạch vành tim

Nhu cầu khuyến nghị Natri được khuyến cáo đối với người trưởng thành: dưới 5

g muối/ngày tương đương 2000mg Natri

Giảm đường tự do

Lượng đường tự do bao gồm đường đơn và đôi bổ sung vào thực phẩm, đồuống hoặc tự nhiên trong mật ong, siro, ) chỉ nên chiếm không quá 10% và nêngiảm xuống dưới 5% năng lượng trong 1 ngày để có các lợi ích tăng thêm về sứckhỏe (theo WHO, 2015) tương đương với 25-50g đường/ngày đối với người trưởngthành

Trong chế độ ăn của người Việt Nam, lúa gạo là nguồn cung cấp năng lượngchủ yếu, vì vậy để giảm lượng đường tiêu thụ, ngoài giảm lượng đường tự do ta nêngiảm lượng đường trong bữa ăn hằng ngày Cách đơn giản nhất là sử dụng các loạingũ cốc nguyên hạt để giữ lại lượng vitamin nhóm B, chất xơ, chất khoáng vàprotein trong lớp cám nguyên hạt (gạo nâu, gạo lứt, bột mỳ, )

Giảm chất béo

Chế độ ăn hàng ngày nên có ít hơn 30% tổng năng lượng từ chất béo Chất béokhông bão hòa (có trong cá, bơ và các loại hạt, và trong dầu hướng dương, đậu nành,dầu ô liu) thích hợp hơn chất béo bão hòa (có trong thịt mỡ, bơ, cọ và dầu dừa, kem,phô mai, và mỡ lợn) và transfat - chất béo chuyển hóa được sản xuất công nghiệp.Với thực phẩm giàu chất béo cần: hạn chế mỡ động vật (lợn, bò), nên dùng cácloại dầu hạt (dầu vừng, dầu hạt cải, dầu đậu tương không nên dùng dầu dừa).Không ăn các thức ăn phủ tạng như: gan, bầu dục, óc, tim, lòng, tràng, tuỷ xươngđộng vật

Với thực phẩm có nhiều chất đạm nên ăn các loại thịt nạc (thịt lợn nạc, thịt gà

bỏ da, ); cá (nếu là cá béo phải bỏ da) Không ăn các loại thịt có nhiều mỡ: Cừu,vịt, ngan, ngỗng, xúc xích lợn, thịt hun khói, thận, phổi

Thay thế bơ, mỡ bằng các loại dầu giàu chất béo không bão hòa như dầu từ cácloại hạt đậu nành, dầu hạt cải, dầu mè, dầu hướng dương …Hạn chế tiêu thụ thựcphẩm nướng và chiên, và đồ ăn vặt (snacks) và thực phẩm đóng gói sẵn Tăng cường

ăn cá, đậu, vừng, lạc

Tăng cường ăn rau củ, trái cây

Ăn ít nhất 400g, hoặc 5 phần (5 đơn vị ăn) trái cây và rau củ mỗi ngày giúp

giảm nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm Một đơn vị ăn của các loại rau củ, trái

cây là 80g ở dạng tươi sống và không kể phần thải bỏ, sau khi được chế biến Tráicây và rau quả cung cấp lượng calo ít hơn, và là nguồn cung cấp vitamin và chấtkhoáng, cũng như các chất chống oxy hoá vì vậy có thể giúp kiểm soát cân nặng,thay thế thực phẩm có đậm độ năng lượng cao (giàu chất béo) giúp giảm nănglượng, giảm chất béo, giảm quá trình lão hoá

Người bị tăng huyết áp và cholesterol máu cao: nên ăn nhiều rau quả (khoảng

500g/ngày) để bổ sung nhiều kali, góp phần làm hạ huyết áp Mặt khác người bịtăng huyết áp thường hay kèm theo bệnh tăng cholesterol máu, việc ăn nhiều rau quả

sẽ giúp cho thải cholesterol trong lòng ruột ra ngoài, góp phần làm hạ cholesterolmáu

Chế độ ăn uống lành mạnh trong suốt cuộc đời giúp ngăn ngừa tình trạng dinhdưỡng không tốt dưới mọi hình thức cũng như ngăn ngừa một loạt các bệnh khônglây nhiễm Tuy nhiên, việc tăng sản xuất thực phẩm chế biến sẵn, quá trình đô thịhóa nhanh chóng và thay đổi lối sống đã dẫn đến sự thay đổi trong chế độ ăn Vìvậy, hãy duy trì chế độ ăn lành mạnh để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình

1.4 Tình hình sử dụng muối, rau củ quả và trái cây:

Theo TS Trương Đình Bắc, Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, điềutra năm 2015 cho thấy mức tiêu thụ muối trung bình của người Việt Nam là 9.4g,gần gấp đôi mức khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới là <5g/ngày, nam giới là10,5g/ngày cao đáng kể hơn nữ giới là 8,3g/ngày Hơn 90% người Việt Nam sửdụng quá lượng muối đươc khuyến cáo Đáng chú ý, hầu hết người Việt Nam ănnhiều muối nhưng chỉ có 16% số người được điều tra nhận thấy, bản thân có ănmặn Trong khi 89,2% người nấu ăn luôn cho muối, mắm, gia vị mặn khác vào thựcphẩm khi chế biến, nấu ăn; 19,5% thường xuyên ăn thức ăn chế biến sẵn có nhiềumuối…

Theo báo cáo tình hình dinh dưỡng Việt Nam năm 2009-2010, độ phủ muối iode

và chế phẩm muối iode toàn quốc là 69,5% Điều tra bướu cổ trẻ em năm 2013-2014cho thấy tỉ lệ trẻ em mắc bướu cổ toàn quốc là 9,8% Điều này chứng tỏ tình trạngthiếu Iode đã quay trở lại Như vậy, người Việt Nam sử dụng muối rất nhiều trong

nấu ăn nhưng lại ít dùng muối Iode, điều này có thể bắt nguồn từ sự khác biệt về vịgiác giữa muối tinh và muối Iode.

Khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) mỗi người trưởng thành cần ăn ítnhất 5 suất rau, trái cây khoảng (400gram) hằng ngày Theo một nghiên cứu củaTrường đại học Johns Hopkins, chỉ có 11% số người trưởng thành tại Mỹ ăn đủlượng trái cây và rau quả theo khuyến nghị của USDA (3 khẩu phần rau và 2 khẩuphần trái cây một ngày) Trong khi đó theo công bố năm 2018, đến nay có hơn mộtnửa số dân số trưởng thành nước ta (57,2%) ăn thiếu rau, trái cây so với khuyến cáocủa Tổ chức Y tế thế giới Trong đó nam lại càng lười ăn rau xanh hơn nữ giới, với61,3% nam giới và 51,4% nữ giới chưa ăn đủ lượng rau xanh so với khuyến cáo.PGS.TS Lê Bạch Mai cho rằng người Việt vẫn còn lười ăn rau xanh, dù nguồn cungcấp rau xanh không thiếu Ngoài việc ăn rau xanh mới chỉ đạt một nửa so vớikhuyến cáo của WHO, một nghiên cứu của Viện Dinh dưỡng quốc gia năm 2017 đãchỉ ra người Việt, đặc biệt là các bạn trẻ ăn rất ít rau: họ chỉ ăn khoảng 170 -200gr/ngày - bằng 1/2 mức khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Chính vìvậy, người dân nên ý thức hơn trong chế độ ăn hàng ngày, bao gồm bổ sung đủlượng rau hàng ngày để tận dụng nguồn chất xơ quý báu

1.5 Các nghiên cứu liên quan

NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH SỬ DỤNG MUỐI IODE VÀ KIẾN THỨC THÁI

ĐỘ THỰC HÀNH CỦA NGƯỜI DÂN TẠI PHƯỜNG ĐÔNG BÌNH THỊ XÃ

BÌNH MINH TỈNH VĨNH LONG tác giả Phạm Thị Nhi {5}.

NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH TĂNG HUYẾT ÁP KIẾN THỨC VÀ MỘT SỐYẾU TỐ LIÊN QUAN TĂNG HUYẾT ÁP Ở NGƯỜI TỪ 40 TUỔI TRỞ LÊN TẠI

XÃ NHƠN NGHĨA HUYÊN PHONG ĐIỀN THÀNH PHỐ CẦN THƠ 2016 tác giả

Trần Võ Huỳnh Nghĩa Nhân {6}.

NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH TĂNG HUYẾT ÁP, THỪA CÂN BÉO PHÌ VÀMỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở NGƯỜI 40 ĐẾN 69 TUỔI TẠI XÃ NHƠN

NGHĨA HUYÊN PHONG ĐIỀN THÀNH PHỐ CẦN THƠ 2017 tác giả Lê Thanh Thảo Trang {3}.

NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ ẢNH HƯỞNG TỚI BỆNH KHÔNGLÂY NHIỄM Ở THỊ XÃ CHÍ LINH, HẢI DƯƠNG VÀ HUYỆN QUỐC OAI,

THÀNH PHỐ HÀ NỘI NĂM 2017 do trường đại học Y tế công cộng triển khai

thực hiện trên 27000 dân ở 2 địa bàn trên {7}

ĐIỀU TRA, NGHIÊN CỨU MỘT SỐ THỰC VẬT VIỆT NAM CÓ TÁCDỤNG HỖ TRỢ ĐIỀU HÒA LƯỢNG ĐƯỜNG TRONG MÁU ĐỂ ỨNG DỤNG

CHO BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TYPE 2 của tác giả Hà Thị Bích Ngọc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên {1}.

THỰC TRẠNG YẾU TỐ NGUY CƠ HÀNH VI CỦA CÁC BỆNH KHÔNGLÂY NHIỄM TRONG NHÓM NAM GIỚI 25-64 TUỔI TẠI QUẬN LONG BIÊN,

THÀNH PHỐ HÀ NỘI, NĂM 2015 tác giả: Nguyễn Hằng Nguyệt Vân, Trần Thị Đức Hạnh, Lê Thị Kim Ánh, Lê Bích Ngọc đăng trên diễn đàn khoa học của Hội y

học dự phòng Việt Nam {4}

NGHIÊN CỨU YẾU TỐ NGUY CƠ BỆNH KHÔNG LÂY NHIỄM TẠI CẦN

THƠ, 2009-2010 tác giả: Trần Quốc Bảo, Phan Trọng Lân, Trương Đình Bắc, Nguyễn Văn Bình, Trương Lê Vân Ngọc, Leigh Blizzard đăng trên diễn đàn khoa

học của Hội y học dự phòng Việt Nam {8}

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu:

2.1.1 Đối tượng

Đối tượng nghiên cứu có độ tuổi từ 18-69 tuổi hay năm sinh trong khoảng từnăm 1950 đến 2001 bao gồm 100 đối tượng sống tại xã Đông Thành - thị xã BìnhMinh - tỉnh Vĩnh Long

2.1.2 Tiêu chí loại trừ

- Những đối tượng từ chối tham gia phỏng vấn

- Những đối tượng không có khả năng giao tiếp

2.1.3 Thời gian nghiên cứu

Ngày 29/10/2019

2.2 Phương pháp nghiên cứu:

2.2.1 Nội dung nghiên cứu

- Thông tin đối tượng: họ và tên, tuổi, giới tính, tôn giáo, trình độ học vấn, côngviệc hiện tại

- Kiến thức và quan niệm về sử dụng muối của đối tượng được phỏng vấn

- Tần suất ăn rau, củ, quả; trái cây trong một tuần

- Tổng lượng rau, củ, quả ăn; trái cây trong một ngày

2.2.2 Phương pháp và công cụ thu thập dữ liệu

Thu thập thông tin bằng phiếu điều tra với sự hỗ trợ của cộng tác viên địaphương

Công cụ thu thập dữ liệu: Bộ câu hỏi được thiết kế sẳn (18 câu hỏi)

Trong quá trình điều tra: Trọng lượng muối, rau- củ- quả được đo bằng phươngpháp ước lượng bàn tay, ước lượng bằng các dụng cụ nấu ăn

2.2.3 Cỡ mẫu và cách chọn mẫu

- Cỡ mẫu: nghiên cứu được tiến hành trên 100 hộ dân sinh sống tại xã ĐôngThành - thị xã Bình Minh - tỉnh Vĩnh Long

- Cách chọn mẫu: chọn ngẫu nhiên từng hộ gia đình đang sinh sống tại xã ĐôngThành - thị xã Bình Minh - tỉnh Vĩnh Long.

2.2.4 Các biến số nghiên cứu

+ Số ngày ăn rau, củ, quả trong tuần

+ Trọng lượng rau, củ, quả ăn trong ngày

+ Số ngày ăn trái cây trong tuần

+ Trọng lương trái cây ăn trong ngày

+ Nếu p > 0.05: chấp nhận giả thuyết H0

+ Nếu p < 0.05: chấp nhận giả thuyết H1

Chỉ số trên OR là tỉ số chênh của hai xác suất

+ Nếu OR > 1: yếu tố nguy cơ+ Nếu OR = 1: không liên quan

+ Nếu OR < 1: yếu tố bảo vệ

- Nhận xét về kết quả thu được, sau đó bàn luận và so sánh với các nghiên cứukhác

- Nêu kết luận và kiến nghị

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3.1 Tình hình, đặc điểm của xã được khảo sát và đặc điểm đối tượng trả lời phỏng vấn

Theo số liệu của UBND xã Đông Thành,

Tx Bình Minh thì tính đến ngày 1/4/2019,

diện tích của xã là 16,3 km2, dân số là 10.429

người, mật độ dân số đạt khoảng 640 người/

km2 Tỉ lệ trẻ dưới 5 tuổi và phụ nữ đang mang

thai lần lượt là 7,1% và 0,4% Đa số người dân

tại địa phương thuộc dân tộc Kinh là chủ yếu

và nghề nghiệp chính của các đối tượng là làm

ruộng

Qua khảo sát 100 đối tượng trên địa bàn

ấp Hóa Thành 1, xã Đông Thành, thu được

kết quả như sau:

Bảng 3.1 Đặc điểm nhóm tuổi của đối tượng trả lời phỏng vấn.

65

NamNữ

Biểu đồ 3.1 Đặc điểm giới tính của đối tượng trả lời phỏng vấn.

Các đối tượng trả lời phỏng vấn là nữ giới chiếm tỉ lệ 65% nhiều hơn các đốitượng là nam giới chiếm tỉ lệ 35%

Bảng 3.2 Đặc điểm dân tộc của đối tượng trả lời phỏng vấn.

Trong các đối tượng trả lời phỏng vấn, các đối tượng thuộc dân tộc Kinh chiếm tỉ

lệ cao nhất là 70%, thuộc dân tộc Hoa chiếm tỉ lệ thấp nhất là 1%

Bảng 3.3 Đặc điểm tôn giáo của đối tượng trả lời phỏng vấn.

Trên địa bàn nghiên cứu, các đối tượng trả lời phỏng vấn theo đạo Phật chiếm đa

số với tỉ lệ 55%, theo đạo khác (đạo Cao Đài) chiếm tỉ lệ thấp nhất là 1%

Bảng 3.4 Đặc điểm trình độ học vấn của đối tượng trả lời phỏng vấn.

Trình độ học vấn Tần số Tỉ lệ phần trăm

Bảng 3.4 Đặc điểm trình độ học vấn của đối tượng trả lời phỏng vấn.

ần)

Thỉn

h tho

ảng (1-4 l

ần/tu

ần)

Hiếm

khi (< 1 l

Biểu đồ 3.2 Tần suất chấm hoặc thêm muối vào đồ ăn

trong một tuần của các đối tượng trả lời phỏng vấn

Trong các đối tượng trả lời phỏng vấn, tỉ lệ người chấm hoặc thêm muối vào đồ

ăn thường xuyên (≥ 5 lần/tuần) chiếm tỉ lệ cao nhất là 68%, trong khi đó, tỉ lệ người

không bao giờ chấm hoặc thêm muối vào đồ ăn thấp nhất chiếm tỉ lệ 4,5%

Bảng 3.5 Tương quan giữa trình độ học vấn và tần suất chấm hoặc

thêm muối vào đồ ăn của các đối tượng trả lời phỏng vấn

Trình độ học vấn

Tần suất chấm hoặc thêm muối vào đồ ăn

≥ 5 lần/tuần < 5 lần/tuầnKhông đi học, dưới tiểu học 36

Bảng 3.6 Tương quan giữa nghề nghiệp và tần suất chấm hoặc thêm

muối vào đồ ăn của các đối tượng trả lời phỏng vấn

Nghề nghiệp

Tần suất chấm hoặc thêm muối vào đồ ăn

Bảng 3.7 Đặc điểm mức độ sử dụng các loại mắm từ cá của các đối

tượng trả lời phỏng vấn

Cácđối

tượng trả lời phỏng vấn hiếm khi hoặc không bao giờ sử dụng các loại mắm từ cáchiếm đa số với tổng cộng 79%

Bảng 3.8 Đặc điểm mức độ sử dụng mắm tôm, mắm ruốc, mắm tép của

các đối tượng trả lời phỏng vấn

Cácđối

tượng trả lời phỏng vấn hiếm khi hoặc không bao giờ sử dụng các loại mắm tôm,mắm ruốc, mắm tép chiếm đa số với tổng cộng 82%

Bảng 3.9 Đặc điểm mức độ sử dụng mắm chưng thịt của các đối tượng

tượng trả lời phỏng vấn hiếm khi hoặc không bao giờ dùng dưa mắm, dưa muối chiếm

đa số với tỉ lệ 73%

Bảng 3.12 Đặc điểm mức độ sử dụng cá muối, thịt muối của các đối

tượng trả lời phỏng vấn

Cácđối

tượng trả lời phỏng vấn sử dụng cá muối, thịt muối ít nhất 1 lần/tháng chiếm đa số với

tỉ lệ 77% Tỉ lệ đối tượng thường xuyên sử dụng cá muối, thịt muối cao hơn nhiều sovới đối tượng thường xuyên sử dụng các loại mắm

Bảng 3.13 Đặc điểm mức độ sử dụng cà pháo muối của các đối tượng

Trong số các đối tượng trả lời phỏng vấn, các đối tượng không bao giờ sử dụng trứngvịt muối chiếm tỉ lệ cao nhất là 78%.

Bảng 3.15 Đặc điểm mức độ sử dụng thịt hộp, thịt/cá chà bông, xúc xích

của các đối tượng trả lời phỏng vấn

Trong số các đối tượng trả lời phỏng vấn, các đối tượng không bao giờ sử dụng thịthộp, thịt/cá chà bông, xúc xích chiếm tỉ lệ cao nhất là 72%

4th Qtr

Biểu đồ 3.3 Đặc điểm về sự hiểu biết lượng muối tiêu thụ

trong ngày của các đối tượng trả lời phỏng vấn

Các đối tượng trả lời phỏng vấn cho rằng lượng muối nên tiêu thụ trong ngàydưới 6 gram muối/người/ngày chiếm đa số với tỉ lệ 61%

Biểu đồ 3.4 Đặc điểm về mức độ ăn mặn

tự đánh giá của các đối tượng trả lời phỏng vấn

Các đối tượng trả lời phỏng vấn tự đánh giá bản thân ăn ít muối (dưới 6 grammuối/người/ngày) chiếm tỉ lệ cao nhất là 65%

Bảng 3.16 Tương quan giữa quan điểm lượng muối nên tiêu thụ trong ngày

với mức độ ăn mặn tự đánh giá của đối tượng trả lời phỏng vấn

Quan điểm lượng

muối nên tiêu thụ

< 6 g muối/người/ngày

có quan điểm lượng muối nên tiêu thụ trong ngày khác nhau có ý nghĩa thống kê (χ2 =50,978; p < 0,001)

Bảng 3.17 Tỉ lệ đối tượng ăn nhiều muối (> 6 gram muối/người/ngày)

theo nghề nghiệp

3.3 Tình hình kiến thức và quan niệm về việc sử dụng muối

Bảng 3.19 Quan điểm của đối tượng về ý kiến “Ăn nhiều muối gây hại

cho sức khỏe con người”.