SKKN một sô biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn toán ở các trường THCS huyện lang chánh, tỉnh thanh hóa theo định hướng phát triển năng lực học sinh

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓAPHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LANG CHÁNH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN LANG CHÁ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LANG CHÁNH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN LANG CHÁNH TỈNH THANH HÓA THEO ĐỊNH HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

Người thực hiện: Lê Văn Bình

MỤC LỤC

Trang

1 Mở đầu……… 1

1.1 Lý do chọn đề tài……….…1

1.2 Mục đích nghiên cứu……… 1

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu……… 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu……….2

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm………2

2.1 Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường trung học cơ sở theo định hướng phát triển năng lực học sinh 2

2.1.1 Những nghiên cứu về dạy học và dạy học phát triển năng lực 2

2.1.2 Những nghiên cứu về quản lý dạy học phát triển năng lực 2

2.1.3 Các khái niệm cơ bản của đề tài 2

2.1.4 Hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS theo định hướng phát triển năng lực người học 4

2.1.5 Quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS theo định hướng phát triển năng lực học sinh 5

2.1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS theo định hướng phát triển năng lực học sinh 8

2.2.Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn toán ở các trường trung học cơ sở huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa theo định hướng phát triển năng lực học sinh 9

2.2.1 Sơ lược về quá trình khảo sát thực trạng 9

2.2.2 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và giáo dục trung học cơ sở của huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa 11

2.2.3 Thực trạng dạy học môn Toán ở các trường trung học cơ sở huyện Lang Chánh 12

2.2.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THCS huyện Lang Chánh theo định hướng phát triển năng lực học sinh 12

2.2.5 Nguyên nhân của thực trạng 13

2.3.Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường trung học cơ sở huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa theo định hướng phát triển năng lực học sinh 14

2.3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 14

2.3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THCS huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa theo định hướng phát triển năng lực học sinh 14

2.3.3 Khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 22

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 25

2.4.1 Về công tác quản lý HĐDH môn Toán 25

2.4.2 Về hoạt động dạy học của giáo viên Toán 26

2.4.3 Về hoạt động học tập môn Toán của học sinh 26

3 Kết luận và kiến nghị 26

Danh mục sáng kiến kinh nghiệm đã được xếp giải 31

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Viết tắt Vi t ết đầy đủ đầy đủ đủy

CBQLCMHSCNTTCSVCGD&ĐTGVHĐDHHĐNDHSHTKT-XHNLHSPCGDPPCTPPDHQLGDQLDHSGKTCCNTBTBDHTHCSTHPTTTCMTV-TBUBNDXHH

Cán bộ quản lýCha mẹ học sinhCông nghệ thông tin

Cơ sở vật chấtGiáo dục và đào tạoGiáo viên

Hoạt động dạy họcHội đồng nhân dânHọc sinh

Hiệu trưởngKinh tế - Xã hộiNăng lực học sinhPhổ cập giáo dụcPhân phối chương trìnhPhương pháp dạy họcQuản lý giáo dụcQuản lý dạy họcSách giáo khoaTrung cấp chuyên nghiệpTrung bình

Thiết bị dạy họcTrung học cơ sởTrung học phổ thông

Tổ trưởng chuyên mônThư viện – Thiết bị

Ủy ban nhân dân

Xã hội hóa

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài

Môn Toán trong nhà trường THCS là công cụ để học tập những môn họckhác và vận dụng vào trong đời sống thực tế Cùng với tri thức, môn Toán ởtrường THCS còn cung cấp cho HS những kỹ năng toán học Ngoài ra, nó còngóp phần phát triển nhân cách, năng lực trí tuệ, rèn luyện những đức tính, phẩmchất của người lao động mới cho HS cấp THCS

Nâng cao chất lượng dạy và học THCS chính là góp phần nâng cao chấtlượng giáo dục nói chung Nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục đồng nghĩa vớiviệc nâng cao hiệu quả quản lý HĐDH Quản lý HĐDH có hiệu quả là tiền đề và

có vai trò quyết định mức độ hiệu quả HĐDH, đây là một công việc không dễ đốivới nhà quản lý và còn khó khăn hơn đối với việc quản lý HĐDH môn Toán theođịnh hướng phát triển năng lực cá nhân HS Do vậy, đổi mới và nâng cao chấtlượng quản lý giáo dục, nâng cao trình độ nghiệp vụ quản lý cũng như việc nhậnthức đúng về công tác quản lý HĐDH môn Toán của nhà quản lý sẽ góp phầnnâng cao chất lượng dạy học môn Toán cấp THCS

Trong những năm qua ngành giáo dục huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa

đã đạt được một số thành tựu nổi bật, duy trì tốt kết quả phổ cập giáo dục, chấtlượng giáo dục toàn diện từng bước được nâng lên Tuy nhiên vẫn còn những hạnchế tồn tại mang tính cấp bách, đó là chất lượng giáo dục toàn diện chưa vữngchắc, chất lượng các môn khoa học tự nhiên cấp THCS đạt thấp, nhất là mônToán Có nhiều nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trên, nhưng biện pháp quản

lý của Phòng GD-ĐT, của HT và TTCM đối với hoạt động dạy học môn Toán ởcác trường THCS có vai trò quan trọng quyết định

Vì vậy, vấn đề tìm biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy họcmôn Toán ở các trường THCS trên địa bàn huyện Lang Chánh theo định hướngphát triển năng lực HS là một đề tài cần được nghiên cứu nhiều hơn nữa đáp ứngyêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục hiện nay

Từ những lý do nêu trên, chúng tôi chọn đề tài: “Quản lý hoạt động dạy

học môn Toán ở các trường trung học cơ sở huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa theo định hướng phát triển năng lực học sinh” để nghiên cứu.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất một số biện pháp quản lýhoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS huyện Lang Chánh, tỉnh ThanhHóa theo định hướng phát triển năng lực học sinh, nhằm nâng cao chất lượng vàhiệu quả dạy học môn Toán ở các trường THCS huyện Lang Chánh, tỉnh ThanhHóa góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường THCS

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Biện pháp quản lý của Phòng GD&ĐT, của HT và TTCM đối với hoạt độngdạy học môn Toán ở các trường THCS huyện Lang Chánh, tinh Thanh Hóa theođịnh hướng phát triển năng lực học sinh Trong đó tập trung nghiên cứu biệnpháp quản lý của HT là chủ yếu Đề tài dự kiến các số liệu thống kê trong 3 năm

học gần đây là 2014-2015 đến 2016-2017.

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu lý luận, nghiên cứu thực tiễn vàthống kê toán học

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường trung học cơ sở theo định hướng phát triển năng lực học sinh

2.1.1 Những nghiên cứu về dạy học và dạy học phát triển năng lực

Vấn đề dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học được quan tâm

và phát triển mạnh từ những năm giữa thế kỷ XX, theo đó có nhiều công trìnhnghiên cứu về năng lực nghề nghiệp và việc tổ chức hoạt động dạy học trong cácnhà trường ở thời kỳ này [9] [10] [11]

Nhiều công trình nghiên cứu của nhiều chuyên gia cũng đã đề cập đến việcdạy học môn Toán ở trường phổ thông sao cho có hiệu quả nhất Có thể kể đến

một số công trình có giá trị như: Phương pháp dạy học đại cương môn Toán của tác giả Nguyễn Bá Kim (2007); Vận dụng lý luận vào thực tiễn dạy học môn Toán ở trường Phổ thông của tác giả Bùi Văn Nghị (2009).

2.1.2 Những nghiên cứu về quản lý dạy học phát triển năng lực

Theo các nhà khoa học Liên Xô: Trong công tác quản lý nhà trường phổthông thì QLDH là nhiệm vụ trong tâm, quan trọng nhất Kết quả quản lý nhàtrường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý hoạt động dạyhọc của người HT Người HT ngoài việc quản lý nề nếp chuyên môn còn phảibiết xây dựng đội ngũ GV tâm huyết với nghề, có trình độ chuyên môn vữngvàng, năng động, sáng tạo, ngày càng hoàn thiện tay nghề sư phạm [22] Tác giảTrần Kiểm trong cuốn “Khoa học QLGD, một số vấn đề lý luận và thực tiễn”cũng đã đưa ra những nguyên tác cơ bản, cần thiết cho chủ thể quản lý vận dụngtrong quá trình quản lý nhà trường [10]

2.1.3 Các khái niệm cơ bản của đề tài

- Dạy học: là một quá trình tương tác, cộng tác phối hợp nhịp nhàng, ăn

khớp giữa thầy và trò, phát huy tối đa khả năng sáng tạo của HS giúp họ trưởngthành hơn trong hoạt động đó Chủ thể hoạt động dạy học là GV, chủ thể hoạtđộng học là HS Quá trình vận động tích cực, sáng tạo của chủ thể này làm cho

họ phát triển, hoàn thiện mình cả về thể chất lẫn năng lực

- Hoạt động dạy học: là hoạt động bao gồm hai hoạt động cơ bản là hoạt

động dạy của thầy và hoạt động học của học sinh - là hai quá trình song songcùng tồn tại, có quan hệ biện chứng với nhau Người học vừa là đối tượng củahoạt động dạy vừa là chủ thể của quá trình học Quá trình dạy học có hai chủ thể:

GV là chủ thể quá trình dạy; HS là chủ thể quá trình học Hai chủ thể hợp tác vớinhau tạo ra hiệu quả của quá trình dạy học

- Năng lực: Có nhiều tác giả định nghĩa khác nhau về năng lực Trong đề tài

này sử dụng khái niệm: Năng lực là thuộc tính cá nhân được hình thành, phát triểnnhờ tố chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con người huy động

tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềmtin, ý chí thực hiện thành công một loại hoạt động nhất định, đạt kết quả mongmuốn trong những điều kiện cụ thể [7]

- Năng lực toán học của học sinh trung học: Thu thập và xử lý thông tin

toán học: tính toán, giải toán; tư duy toán học; giao tiếp toán; sử dụng toán họcvào thực tiễn; sáng tạo toán học; tự học toán; sử dụng ngôn ngữ ký hiệu, hìnhthức, kỹ thuật và các phép toán

- Dạy học theo định hướng phát triển năng lực: Dạy học theo định hướng

phát triển năng lực người học có thể hiểu là một chiến lược giảng dạy, trong đóquá trình học tập dựa trên năng lực thực hiện, quá trình giảng dạy, hướng dẫnngười học đến chỗ làm chủ những kỹ năng cơ bản và những kỹ năng sống cầnthiết của cá nhân để hòa nhập tốt vào hoạt động lao động ngoài xã hội [12]

- Năng lực của giáo viên dạy môn Toán: Hiểu biết tốt về môn học, bao gồm

am hiểu chương trình môn Toán ở trường phổ thông, có thể giải các bài toán ởmức độ phổ thông; hiểu biết sâu sắc về đặc điểm và cấu trúc tâm lý riêng biệt của

HS khi học tập môn Toán; chẩn đoán, đo trình độ HS trong học tập môn Toán(nhằm nắm được mức độ hiểu biết toán học của HS tại thời điểm bắt đầu nộidung bài học và sự tiến bộ của HS sau khi học nội dung đó); thiết kế và tổ chứccác tình huống dạy học toán có hiệu quả cho sự phát triển của HS, trong đó baohàm dạy học phân hóa, thiết kế và sử dụng các tình huống toán học; xử lý và biếnđổi thông tin trong dạy học toán; giải thích tài liệu toán học và các vấn đề liênquan đến môn Toán ở trường phổ thông; hướng dẫn có hiệu quả giúp HS thiết lậpmối liên hệ giữa tri thức toán học và nội dung dạy học ở trong sách giáo khoa;nhận thấy được các mối liên hệ và khả năng sử dụng toán học trong các khoa học

và các lĩnh vực môn học khác; ứng dụng CNTT và truyền thông vào dạy họcToán; nghiên cứu khoa học giáo dục toán học; chuyển hóa sư phạm nhằm địnhhướng cách phát hiện và giải quyết vấn đề trong dạy học Toán

- Quản lý: Các nhà khoa học đưa ra nhiều quan niệm về khái niệm quản lý.

Nhiều cách diễn đạt khác nhau song có thể hiểu khái niệm quản lý như sau: Quản

lý là hệ thống tác động có chủ định, phù hợp quy luật khách quan của chủ thểquản lý đến đối tượng quản lý nhằm khai thác và tận dụng tốt nhất những tiềmnăng và cơ hội của đối tượng quản lý để đạt được mục tiêu quản lý trong một môitrường luôn biến động [24]

- Quán lý HĐDH theo định hướng phát triển năng lực người học: là một

quá trình nhà quản lý thực hiện các chức năng quản lý, tác động đến GV, HS vàcác lực lượng giáo dục khác để triển khai thực hiện HĐDH theo chương trìnhgiáo dục, sử dụng các PPDH theo quan điểm phát triển năng lực, chú ý tích cựchóa hoạt động trí tuệ của HS và rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với tìnhhuống của cuộc sống; thực hiện kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS chútrọng vào khả năng vận dụng sáng tạo tri thức trong những tình huống ứng dụngkhác nhau [12]

2.1.4 Hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS theo định hướng phát triển năng lực người học

2.1.4.1 Yêu cầu đối với giáo viên:

- Xác định mục tiêu, lựa chọn nội dung dạy học môn Toán: GV phải xác

định mục tiêu dạy học rõ ràng, cụ thể phản ánh các mức độ cần đạt về kiến thức,

kỹ năng, thái độ tương ứng với các mức năng lực cần hình thành ở HS Nội dungdạy học phải được lựa chọn phù hợp để HS phát triển các năng lực theo mục tiêu

đã xác định, bao gồm phát triển năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp,năng lực xã hội, năng lực cá thể gắn với thực tiễn Nội dung dạy học lồng ghépthành các chủ đề tích hợp, tạo ra tình huống có vấn đề để HS vận dụng kiến thứctổng hợp nhằm giải quyết tình huống đặt ra

- Phương pháp, hình thức tổ chức HDDH môn Toán: Khuyến khích HS tự

lực, phát huy khả năng tối đa làm việc cá nhân GV phát huy vai trò là ngườihướng dẫn, điều khiển quá trình học thông qua hệ thống các hoạt động từ đơngiản đến phức tạp, người học chính là chủ thể tự tìm ra tri thức Sử dụng cácPPDH và hình thức tổ chức dạy học hợp lý, hiệu quả, linh hoạt Chú trọng dạycho HS những phương pháp học để từ đó giúp các em có khả năng học tập suốtđời Cần rèn luyện cho HS các thao tác tư duy như phân tích, tổng hợp, đặc biệthóa, khái quát hóa, tương tự, quy lạ về quen để hình thành và phát triển nănglực sáng tạo cho HS khi học toán GV sử dụng hiệu quả các giờ thực hành mônToán để cho HS có những trải nghiệm thực tế Đẩy mạnh ứng dụng CNTT vàtruyền thông trong dạy học

- Kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Toán của HS: Bảo đảm trung thực,

khách quan; phối hợp sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình học tập với đánhgiá cuối kỳ, cuối năm học; đánh giá của GV với tự đánh giá; đánh giá lẫn nhaucủa HS; đánh giá của nhà trường với đánh giá của gia đình và xã hội Khuyếnkhích HS tìm tòi, khám phá, sáng tạo Tạo điều kiện thuận lợi cho học tập, chia

sẻ, trao đổi, tranh luận ; GV phải coi trọng đánh giá các năng lực của HS theomục tiêu dạy học, động viên sự cố gắng của HS Nâng cao yêu cầu vận dụng kiếnthức liên môn vào giải quyết các tình huống thực tiễn trong cuộc sống Khôngkiểm tra việc ghi nhớ máy móc mà chú trọng đến việc kiểm tra năng lực vậndụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề đặt ra; Khi chấm bài và kiểm tra phảinhận xét, động viên HS và định hướng cho HS cách sữa chữa những sai sót; GVxây dựng ma trận để, thiết kế đề kiểm tra theo ma trận, cân đối hợp lý giữa trắcnghiệm và tự luận trong mỗi đề kiểm tra; thiết kế nhiều mã đề có nội dung tươngđương để khắc phục tình trạng HS trao đổi hoặc quay cóp trong quá trình kiểmtra; Tăng cường dùng CNTT trong kiểm tra, đánh giá, kịp thời thu thập, xử lýthông tin, phân tích dữ liệu để việc kiểm tra đánh giá có hiệu quả

2.1.4.2 Yêu cầu đối với học sinh:

Phải tích cực suy nghĩ, chủ động tham gia các hoạt động học tập để tự khámphá và lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ năng, xây dựng thái độ và hành vi đúngđắn; Phải tích cực sử dụng thiết bị, đồ dùng học tập, thực hành thí nghiệm, thực

hành vận dụng kiến thức đã học để phân tích, đánh giá, giải quyết các tình huống

và các vấn đề đặt ra trong thực tiễn, xây dựng và thực hiện các kế hoạch học tậpphù hợp với khả năng và điều kiện thực tế; Phải mạnh dạn trình bày, bảo vệ ýkiến, quan điểm cá nhân, tích cực thảo luận, tranh luận, đặt câu hỏi cho bản thân,cho thầy cô, bạn bè; Phải biết tự đánh giá và đánh giá các ý kiến, quan điểm, cácsản phẩm hoạt động học tập của bản thân và bạn bè

2.1.5 Quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS theo định hướng phát triển năng lực học sinh

2.1.5.1 Vai trò của các chủ thể trong quản lý hoạt động dạy học môn Toán

ở trường THCS theo định hướng phát triển năng lực học sinh

- Phòng GD&ĐT có trách nhiệm tham mưu giúp UBND cấp huyện thực hiệnchức năng quản lý nhà nước về giáo dục trên địa bàn huyện: Giúp UBND cấp huyệnquản lý các cơ sở giáo dục trực thuộc, gồm: cơ sở giáo dục mầm non, trường tiểuhọc, trường trung học cơ sở, trường phổ thông có nhiều cấp học (trong đó không cócấp trung học phổ thông) và các cơ sở giáo dục khác (nếu có) thuộc thẩm quyềnquản lý của UBND cấp huyện; Hướng dẫn, tổ chức thực hiện công tác chuyên môn,nghiệp vụ [8]; Hướng dẫn, tổ chức thực hiện công tác chuyên môn, nghiệp vụ cáctrường THCS thông qua công tác quản lý HĐDH là cốt lõi

- HT có nhiệm vụ và quyền hạn như sau: Xây dựng, tổ chức bộ máy nhàtrường; Thực hiện các quyết nghị của Hội đồng trường; Xây dựng quy hoạchphát triển nhà trường; xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch nhiệm vụ nămhọc; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước Hội đồng trường và các cấp cóthẩm quyền; Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấntrong nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó; đề xuất các thành viên của Hộiđồng trường trình cấp có thẩm quyền quyết định; Quản lý giáo viên, nhân viên;quản lý chuyên môn; phân công công tác, kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên,nhân viên; thực hiện công tác khen thưởng, kỉ luật đối với giáo viên, nhân viên;thực hiện việc tuyển dụng giáo viên, nhân viên; ký hợp đồng lao động; tiếp nhận,điều động giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhà nước; Quản lý học sinh vàcác hoạt động của học sinh do nhà trường tổ chức; xét duyệt kết quả đánh giá,xếp loại học sinh, ký xác nhận học bạ, ký xác nhận hoàn thành chương trình tiểuhọc cho học sinh tiểu học (nếu có) của trường phổ thông có nhiều cấp học vàquyết định khen thưởng, kỷ luật học sinh; Quản lý tài chính, tài sản của nhàtrường; Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhânviên, học sinh; tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhàtrường; thực hiện công tác xã hội hoá giáo dục của nhà trường; Chỉ đạo thực hiệncác phong trào thi đua, các cuộc vận động của ngành; thực hiện công khai đối vớinhà trường; Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ

và hưởng các chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật [3]

- TTCM có nhiệm vụ xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung của

tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạchdạy học, phân phối chương trình và các hoạt động giáo dục khác của nhà trường;

Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loại cácthành viên của tổ theo quy định của Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học vàcác quy định khác hiện hành; Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần và có thểhọp đột xuất theo yêu cầu công việc hay khi Hiệu trưởng yêu cầu [3].

2.1.5.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS theo định hướng phát triển năng lực học sinh

a) Quản lý hoạt động dạy của giáo viên môn Toán

- Phân công giáo viên giảng dạy các lớp: Trình tự phân công: HT phổ biến

những yêu cầu nhiệm vụ và các vấn đề liên quan đến nhiệm vụ được phân công

sử dụng giáo viên môn Toán  nêu nguyên tắc phân công  để GV đưa ranguyện vọng riêng  tổ chuyên môn thảo luận dự kiến phương án phân công 

HT và Phó HT phụ trách chuyên môn xem xét quyết định phân công GV trên cơ

sở đề xuất của tổ chuyên môn Dựa trên năng lực chuyên môn của GV, đặc điểmcác lớp mà CBQL phân công GV dạy hợp lý nhằm phát huy hết năng lực củangười dạy và người học

- Xây dựng thời khóa biểu và chỉ đạo việc lập kế hoạch dạy học của giáo viên:

Trên cơ sở kế hoạch hoạt động của nhà trường do HT xây dựng, TTCM lập

kế hoạch công tác từng tháng, từng học kì, cả năm học; đồng thời xác địnhphương hướng, nhiệm vụ, mục tiêu, chỉ tiêu phấn đấu trình HT phê duyệt Từ kếhoạch của tổ chuyên môn, TTCM hướng dẫn GV lập kế hoạch dạy học và duyệt

kế hoạch này của mỗi GV Kế hoạch dạy học của GV gồm: Kế hoạch dạy họcchính khóa; kế hoạch dạy thêm; kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi; kế hoạch dạyđội tuyển học sinh giỏi; kế hoạch phụ đạo học sinh yếu kém môn Toán Kế hoạchdạy học chính khóa được GV căn cứ vào phân phối chương trình dạy học mônToán được phân công giảng dạy để xây dựng kế hoạch dạy học cả năm và hàngtuần Từ đó GV viết bản thiết kế giờ dạy cho từng bài cụ thể Kế hoạch dạy học

cả năm của GV do TTCM duyệt và là căn cứ pháp lý để TTCM và HT quản lýhoạt động sư phạm của GV trong năm học

- Quản lý dạy học trên lớp của giáo viên:

+ Xây dựng và ban hành quy định nề nếp ra vào lớp

+ Lãnh đạo kiểm tra việc thực hiện nề nếp ra vào lớp của GV và HS

+ Thông qua tổ chuyên môn hướng dẫn GV tổ chức các hình thức dạy học

đa dạng, phù hợp với từng nội dung bài học, môn học, với từng khối lớp

+ Chỉ đạo GV tích cực đổi mới PPDH phát huy được tính tích cực, tự giác,chủ động của người học, hình thành và phát triển năng lực tự học; trên cơ sở đótrau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của tư duy

+ Tổ chức dự giờ và phân tích giờ dạy của GV theo hướng nghiên cứu bàihọc, trên cơ sở đó đề ra những quyết định quản lý hợp lý nhằm thúc đẩy mọi hoạtđộng của nhà trường

- Quản lý giáo viên đánh giá kết quả học tập của học sinh:

+ Phòng GD&ĐT triển khai hướng dẫn, chỉ đạo, kiểm tra các trường THCSthực hiện nghiêm túc việc đánh giá xếp loại kết quả học tập của HS theo thông tư58/2011/TT-BGDĐT ngày 12/12/2011 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT và địnhhướng đổi mới kiểm tra đánh giá của Bộ, Sở GD&ĐT.

+ HT phổ biến, quán triệt đến mọi GV các văn bản của Bộ, Sở, PhòngGD&ĐT về việc hướng dẫn chỉ đạo kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HStrung học học theo định hướng đổi mới (như Thông tư 58/2011/TT-BGDĐTngày 12/12/2011 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ); giao cho TTCM chỉ đạo, giámsát việc GV xây dựng đề kiểm tra, đánh giá HS thông qua các bài kiểm tra định

kỳ, học kỳ, năm học; qua các đợt khảo sát chất lượng; qua các kỳ thi HS giỏi ;

Sử dụng kết quả đánh giá HS của GV để chỉ đạo điều chỉnh việc dạy và việc học

- Quản lý việc xây dựng hồ sơ chuyên môn của giáo viên:

+ Phòng GD&ĐT triển khai hướng dẫn, chỉ đạo, kiểm tra các trường THCSthực hiện nghiêm túc quy định hồ sơ, sổ sách về hoạt động giáo dục đối với nhàtrường, tổ chuyên môn và GV theo quy định của Điều lệ trường trung học cơ sở,trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành kèmtheo Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3 /2011 của Bộ trưởng Bộ Giáodục và Đào tạo

+ HT phổ biến, quán triệt đến mọi GV thực hiện nghiêm quy định về hồ sơchuyên môn của tổ chuyên môn và GV; tổ chức thực hiện nghiêm quy định về hồ

sơ, sổ sách của nhà trường HT phân cấp cho TTCM thực hiện các nội dung quản

lý hồ sơ chuyên môn của GV

- Quản lý hoạt động tự học, bồi dưỡng nâng cao năng lực của GV toán:

Căn cứ vào kết quả đánh giá GV theo chuẩn nghề nghiệp hàng năm, HT xácđịnh nhu cầu bồi dưỡng GV và chỉ đạo việc xây dựng kế hoạch bồi dưỡngthường xuyên của GV, trong đó chú trọng việc bồi dưỡng đổi mới PPDH theođịnh hướng phát triển NLHS Để quản lý tốt hoạt động này, các cấp QLGD cần:+ Phòng GD&ĐT tổ chức các lớp tập huấn bồi dưỡng, huấn luyện giúp GVnắm vững các PPDH tích cực, hiểu bản chất của đổi mới PPDH là sự cải tiếncách dạy, cách học, bổ sung, phối hợp linh hoạt các PPDH nhằm kích thích hoạtđộng học, khơi dậy khả năng tư duy sáng tạo, tích cực chủ động trong quá trìnhnhận thức của HS; Tổ chức các hội thi GV dạy giỏi, thi dạy học theo chủ đề tíchhợp, thi viết sáng kiến kinh nghiệm, thi làm và sử dụng đồ dùng dạy học, thi ứngdụng CNTT trong dạy học trong GV và HS nhằm tạo môi trường thu hút sựhứng thú của GV và HS trong dạy học; Chỉ đạo các trường THCS triển khai ứngdụng sáng kiến và kết quả nghiên cứu khoa học vào dạy học, phổ biến, nhân rộngcác sáng kiến và kết quả nghiên cứu khoa học có chất lượng tốt, khắc phục hiệntượng sao chép để đối phó, gắn kết quả nghiên cứu khoa học và triển khai ápdụng sáng kiến của GV với việc đánh giá giáo viên theo quy định

+ HT chỉ đạo GV tích cực học hỏi, đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy học,tạo điều kiện để HS được học tập thông qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo;khuyến khích GV nghiên cứu các đề tài khoa học sư phạm ứng dụng nhằm tìm ra

các biện pháp giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình dạy học.

b) Quản lý hoạt động học tập môn Toán của học sinh:

- Quản lý hoạt động học tập trên lớp của học sinh: Thông qua tổ chức xâydựng và thực hiện nội quy học tập của HS

- Quản lý hoạt động học tập ngoài giờ lên lớp và học tập ở nhà của HS:+ Phòng GD&ĐT triển khai hướng dẫn, chỉ đạo, kiểm tra các trườngTHCS thực hiện nghiêm túc tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theohướng dẫn của Bộ, Sở GD&ĐT phù hợp với tình hình của địa phương

+ HT xây dựng kế hoạch hoạt động và tổ chức, chỉ đạo, điều hành thực hiện

kế hoạch, có sự phối hợp với gia đình HS

+ TTCM triển khai kế hoạch giáo dục ngoài giờ lên lớp tới các GV trong tổ

và tùy tình hình, khả năng HS có sự điều chỉnh hợp lý, khuyến khích, phát huytối vai trò chủ thể của HS và tập thể HS trong hoạt động học tập ngoài giờ lênlớp

+ GV chủ nhiệm là người trực tiếp phối hợp với cha mẹ HS để đảm bảo các

em có đủ thời gian học tập trong ngày

2.1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS theo định hướng phát triển năng lực học sinh

2.1.6.1 Chương trình, sách giáo khoa môn Toán

HT cần chỉ đạo GV xây dựng chương trình dạy học nói chung và dạy họcmôn Toán nói riêng trên cơ sở hướng dẫn của Bộ GD&ĐT phù hợp với thực tế

và năng lực của GV, HS nhà trường

2.1.6.2 Về đội ngũ giáo viên

Trong giai đoạn hiện nay, bên cạnh những kỹ năng cơ bản, truyền thống như

kỹ năng tìm hiểu chương trình, SGK; kỹ năng trình bày bảng; kỹ năng giải bàitập toán học, GV Toán còn cần những kỹ năng mới, đó là: Kỹ năng ứng dụngCNTT và truyền thông trong dạy học; kỹ năng hợp tác trong dạy học; kỹ nănglập kế hoạch và tổ chức các diễn đàn toán học (hoặc tổ chức các hoạt động trảinghiệm, sáng tạo thông qua môn Toán); kỹ năng thiết kế và dạy học trực tuyến

2.1.6.3 Về cán bộ quản lý

CBQL giáo dục giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, quản lý, điều hànhcác hoạt động giáo dục CBQL giáo dục phải không ngừng học tập, rèn luyện,nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý và tráchnhiệm cá nhân [18]

2.1.5.4 Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học

Dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực cần có sự hỗ trợ rấtnhiều về CSVC và TBDH tương ứng như: phòng học, phòng học bộ môn đảmbảo ánh sáng và thiết bị thực hành, bàn ghế đầy đủ đúng quy cách, thư viện đầy

đủ sách và tài liệu, máy tính kết nối mạng internet, máy chiếu đa năng, sân tập

để GV và HS có thể thực hiện HĐDH dạy học phát triển năng lực một cách hiệuquả nhất

2.1.6.5 Chất lượng tuyển sinh và đặc điểm học sinh THCS

Đối với huyện Lang Chánh, gần 90% HS vào học THCS là con em đồngbào các dân tộc thiểu số, điều kiện kinh tế và sự quan tâm đến giáo dục còn nhiềuhạn chế HS còn hạn chế về năng lực tư duy đối với môn Toán và kỹ năng ứngxử.

HS lứa tuổi THCS có đặc điểm tâm, sinh lý rất riêng, các em đã phát triểnhơn so với lứa tuổi HS tiểu học nhưng chưa hoàn thiện về sinh lý và tâm lý Do

sự biến đổi về mặt giải phẩu sinh lý mà ở lứa tuổi này cơ thể phát triển mạnh mẽnhưng không đồng đều, hay mệt mỏi khi làm việc, dễ xúc động, dễ bực tức và cónhững phản ứng gay gắt, mạnh mẽ hoặc thờ ơ, lơ đểnh, cá biệt có một số em cónhững hành vi xấu không đúng bản chất của các em Động cơ học tập của họcsinh THCS rất phong phú đa dạng, nhưng chưa bền vững, nhiều khi còn thể hiện

sự mâu thuẩn của nó Thái độ đối với học tập của các em cũng rất khác nhau

2.1.6.6 Môi trường gia đình – nhà trường – xã hội

Việc phối hợp giữa ba môi trường giáo dục: Gia đình-Nhà trường- Xã hội

để giáo dục HS, các điều kiện về kinh tế, văn hoá, xã hội địa phương có ảnhhưởng trực tiếp đến chất lượng dạy và học của nhà trường

2.2.Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn toán ở các trường trung học cơ sở huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa theo định hướng phát triển năng lực học sinh

2.2.1 Sơ lược về quá trình khảo sát thực trạng

a) Mục đích khảo sát:

Thu thập số liệu, phân tích và đánh giá được thực trạng quản lý HĐDH mônToán theo định hướng phát triển NLHS ở các trường THCS huyện Lang Chánh,tỉnh Thanh Hóa Cung cấp các minh chứng cần thiết làm cơ sở cho việc đề xuấtcác biện pháp quản lý HĐDH môn Toán ở các trường THCS huyện Lang Chánhnhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Toán theo định hướng phát triển NLHS,đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

b) Đối tượng khảo sát:

Tác giả đã khảo sát ý kiến của Lãnh đạo, chuyên viên Phòng GD&ĐT,CBQL, tổ trưởng, tổ phó chuyên môn, GV Toán và HS của 12 trường THCStrong huyện Lang Chánh bằng phiếu hỏi Cụ thể như sau:

- Lãnh đạo Phòng GD&ĐT: 02 người

- Chuyên viên Phòng GD&ĐT: 04 người

- CBQL (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng): 25 người

- Tổ trưởng, tổ phó chuyên môn: 24 người

- GV dạy môn Toán: 31 người

- Học sinh : 36 người

c) Nội dung khảo sát:

Đối với Lãnh đạo, chuyên viên Phòng GD&ĐT, CBQL và GV: Khảo sátthực trạng nhận thức về mục đích, tầm quan trọng của HĐDH theo định hướngphát triển năng lực người học; thực trạng HĐDH môn Toán, thực trạng quản lýHĐDH môn Toán; đề xuất về đổi mới quản lý HĐDH môn Toán

Đối với HS: Khảo sát thực trạng hoạt động học tập môn Toán của HS; Ýkiến đề xuất về đổi mới quản lý học tập để nâng cao chất lượng học tập mônToán của HS ở các trường THCS huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa.

d) Ph ương pháp khảo sát ng pháp kh o sát ảo sát

Để khảo sát, tác giả xây dựng 03 phiếu khảo sát như sau:

- Phiếu khảo sát dành cho CBQL (mẫu 01-phụ lục 1) gồm 11 câu hỏi, trong

Ngoài ra, tác giả còn sử dụng các phương pháp khảo sát sau:

- Nghiên cứu hồ sơ chuyên môn: Kế hoạch năm học, kế hoạch tổ chức hoạt

động dạy học của HT, kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn, báo cáo công tác dạyhọc hàng năm, báo cáo tổng kết năm học, biên bản sinh hoạt tổ, sổ kế hoạchgiảng dạy của GV, sổ dự giờ của GV, giáo án của GV, bài thu hoạch, bài kiểmtra của HS để đánh giá thực trạng công tác hoạt động dạy học của các nhà trường

- Quan sát thực tế: Tác giả tham dự buổi họp triển khai nhiệm vụ chuyên

môn của HT, dự sinh hoạt, tổ nhóm chuyên môn, dự giờ GV dạy gắn với sử dụngphương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực, dạy học tích hợp, dạy học chuyên đề,quan sát các buổi hoạt động tập thể, hoạt động ngoại khóa của HS, dự buổi họpphụ huynh HS một số trường THCS để nắm bắt về hiệu quả công tác quản lýHĐDH của các nhà trường

- Phương pháp phỏng vấn: Trao đổi trực tiếp với Lãnh đạo, chuyên viên

Phòng GD&ĐT, CBQL, GV, phụ huynh, HS các trường THCS để tìm hiểu thêm,làm rõ một số khía cạnh về thực trạng quản lý HĐDH

e) Cách xử lý kết quả

Sau khi thu phiếu thăm dò, tác giả đã dùng phương pháp thống kê toán học

để xử lý kết quả Các phiếu thu về được phân loại phiếu điền đủ thông tin, phiếukhông đủ thông tin; các câu hỏi theo thang đo 5 mức, quy ra điểm số để đánh giámức độ thực hiện bằng điểm số trung bình: Tốt (thường xuyên) tương đương với

4 điểm, khá (khá thường xuyên) 3 điểm, trung bình (thỉnh thoảng) 2 điểm và yếu(hiếm khi) 1 điểm, chưa thực hiện là 0 điểm Kết quả được tổng hợp theo điểmtrung bình Loại tốt: từ 3,2 đến 4; loại khá từ 2,4 đến dưới 3,2; loại trung bình từ1,6 đến dưới 2,4; loại yếu từ 0,8 đến dưới 1,6, rất yếu dưới 0,8 Các câu hỏi mở

tổng hợp theo nhóm ý kiến để đưa ra nhận định chung Tình hình tham gia khảosát được tổng hợp trong bảng 2.1 (phụ lục 5).

2.2.2 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và giáo dục trung học cơ sở của huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa

2.2.2.1 Đặc điểm tự nhiên, dân cư, kinh tế - xã hội

Lang Chánh là một huyện miền núi cao nằm ở phía Tây của tỉnh ThanhHóa, cách trung tâm Thành phố Thanh Hóa 101 km Phía Bắc giáp huyện BáThước; Phía Nam giáp huyện Thường Xuân; Phía đông giáp huyện Ngọc Lặc;Phía Tây giáp huyện Quan Sơn và huyện Sầm Tớ - nước Cộng hòa Dân chủNhân dân Lào trên tuyến biên giới dài 7km Huyện có 11 đơn vị hành chính gồm

10 xã và 01 thị trấn, trong đó có 10 xã thuộc chương trình 30a của Chính phủ, 08

xã thuộc diện đầu tư của Chương trình 135 Toàn huyện có 99 làng, bản, khuphố, tổng dân số toàn huyện 49.675 người, có 3 dân tộc chủ yếu sinh sống, gồmdân tộc Thái 54,3%, dân tộc Mường 35%, dân tộc Kinh 10% và một số ít dân tộckhác chiếm 0,2% Dân cư phân bố không đồng đều giữa các vùng, các xã trên địabàn huyện Địa hình tự nhiên bị chia cắt bởi nhiều sông suối, giao thông đi lạikhó khăn, xã xa nhất cách trung tâm huyện gần 60 km, có khu lẻ cách trung tâm

xã từ 15-20 km Do đó ảnh hưởng lớn đến việc phát triển kinh tế - văn hóa - xãhội nói chung và công tác GD&ĐT nói riêng

Tổng diện tích tự nhiên của huyện 58.657,78 ha, chiếm 9% diện tích toàn tỉnh,trong đó đất canh tác là 1.198 ha, còn lại là đất rừng và thổ cư Sản xuất chủ yếu lànông - lâm nghiệp Thu nhập bình quân đầu người 23,1 triệu đồng/người/năm Số

hộ nghèo và hộ cận nghèo tính đến 31/12/2017 là 5971 hộ, tỷ lệ 52,31%, trong đó tỷ

lệ hộ nghèo là 31,9%, tuy tỷ lệ hộ nghèo có giảm nhưng còn chậm, so với tỷ lệchung của tỉnh thì vần còn cao

Trong những năm qua kinh tế lâm nghiệp được khôi phục và phát triển, từngbước hình thành các trang trại đồi rừng và vườn rừng Công tác trồng rừng tậptrung, chăm sóc rừng trồng, rừng khoanh nuôi, rừng tái sinh và rừng đầu nguồnđạt kết quả, góp phần vào tăng trưởng kinh tế của huyện, cải thiện môi trườngsinh thái, hạn chế chống xói mòn, rửa trôi đất, tạo cảnh quan thiên nhiên pháttriển bền vững

Nghị quyết đại hội Đảng bộ lần thứ XXII (nhiệm kỳ 2015-2020) của huyệnđặt ra chỉ tiêu phấn đấu giảm tỷ lệ đói nghèo bình quân hằng năm là 5,5%, đếnnăm 2020 xuống 10% Các hộ đói nghèo hầu hết vẫn tập trung ở các xã vùng sâu,vùng cao, sự phân hóa giàu nghèo đang có xu hướng tăng lên giữa các tầng lớpdân cư và các vùng trong huyện Trước thực trạng đó các cấp ủy, chính quyền từhuyện đến xã đang tích cực chỉ đạo bằng nhiều biện pháp trên cơ sở phát huy nộilực và tranh thủ sự giúp đỡ của Nhà nước nhằm đạt mục tiêu đề ra đến năm 2020

2.2.2.2 Tình hình giáo dục THCS huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa

Mạng lưới trường lớp của giáo dục THCS huyện Lang Chánh được quyhoạch, sắp xếp hợp lý, quy mô ổn định đảm bảo yêu cầu dạy và học Mỗi xã đều

có 01 trường THCS (trong đó có 01 xã có 01 trường bán trú), toàn huyện có 01

trường phổ thông dân tộc nội trú nuôi dạy con em các dân tộc trong huyện theochính sách của Đảng và Nhà nước (xem bảng 2.2 và 2.3 phụ lục 5)

Những năm gần đây, giáo dục THCS huyện Lang Chánh đã đạt được một sốkết quả khá Huy động HS ra lớp và duy trì sĩ số HS được quan tâm, số HS huyđộng ra lớp đầu cấp hàng năm đạt 99,0%; Duy trì tốt kết quả phổ cập giáo dục,chất lượng giáo dục toàn diện từng bước được nâng lên Đội ngũ GV phần lớnđược đào tạo, bồi dưỡng cơ bản đạt chuẩn và trên chuẩn Tỷ lệ HS đậu tốt nghiệpTHCS bình quân hàng năm đạt trên 98% CSVC, TBDH từng bước được tăngcường, đến nay 100% đơn vị trường học được kết nối internet, có 5/12 trường đạtchuẩn Quốc gia chiếm tỷ lệ 41,7% (xem bảng 2.2, 2.3, 2.4a, 2.4b, 2.4c và bảng2.5 phụ lục 5)

Tuy nhiên CSVC và TBDH còn chưa đáp ứng đầy đủ so với yêu cầu thực tế,

số phòng học mới chỉ đáp ứng được giờ học chính khóa, chưa đủ các phòng chứcnăng, phòng bộ môn và phòng học để bồi dưỡng HS giỏi, phụ đạo HS yếu kém,phòng sinh hoạt tổ chuyên môn Còn 7/12 trường chưa có phòng chức năng,phòng bộ môn; chất lượng giáo dục toàn diện chưa vững chắc, chất lượng cácmôn khoa học tự nhiên đạt thấp, trong đó môn Toán chiếm tỷ lệ đáng kể

2.2.3 Thực trạng dạy học môn Toán ở các trường THCS huyện Lang Chánh

2.2.3.1 Thực trạng hoạt động dạy học môn Toán của giáo viên

Để tìm hiểu thực trạng dạy học môn Toán ở các trường THCS huyện LangChánh, tác giả đã khảo sát kiến của tổ trưởng, tổ phó chuyên môn và GV Toáncủa 12 trường THCS huyện Lang Chánh

Kết quả:Hoạt động giảng dạy môn Toán của GV chưa tốt, sử dụng TBDHchưa hiệu quả, chậm đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức, kỹ thuật dạy họctheo hướng phát triển NLHS (xem bảng 2.6 và bảng 2.7 phụ lục 5)

2.2.3.2 Thực trạng hoạt động học tập môn Toán của học sinh

Để tìm hiểu thực trạng hoạt động học tập môn Toán của HS ở các trườngTHCS huyện Lang Chánh, tác giả đã hỏi ý kiến của tổ trưởng, tổ phó chuyênmôn, GV Toán và HS của 12 trường THCS huyện Lang Chánh

Kết quả:Hoạt động học tập môn Toán của HS chưa chủ động, tự giác họcbài ở nhà và học trên lớp; phương pháp học tập bộ môn chưa tốt; năng lực tư duycủa HS còn nhiều hạn chế, đa số HS gặp khó khăn trong việc hệ thống hóa kiếnthức, tóm tắt kiến thức trước và sau bài học môn Toán; năng lực tổ chức tự học,

tự nghiên cứu và học tập theo nhóm còn nhiều hạn chế, kỹ năng làm việc nhómchưa cao; chưa có hứng thú khi học môn Toán; đa số HS gặp khó khăn khi vậndụng kiến thức toán vào các môn khoa học thực nghiệm (xem bảng 2.8 phụ lục5)

2.2.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THCS huyện Lang Chánh theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Để tìm hiểu thực trạng quản lý HĐDH môn Toán ở các trường THCS huyệnLang Chánh theo định hướng phát triển năng lực học sinh, tác giả đã hỏi ý kiến

của Lãnh đạo, chuyên viên Phòng GD&ĐT; CBQL, tổ trưởng, tổ phó chuyênmôn và GV Toán của 12 trường THCS huyện Lang Chánh Kết quả như sau:

- Quản lý HĐDH môn Toán hiệu quả chưa cao: phân công GV dạy mônToán còn nhiều bất cập; còn GV lập kế hoạch dạy học chậm, chất lượng kế hoạchchưa cao, giảng dạy chưa đúng kế hoạch đã lập; HT chưa quán triệt sâu sắc đầy

đủ đến GV yêu cầu dạy học theo định hướng phát triển NLHS; Tổ chức rút kinhnghiệm giờ dạy chưa nghiêm túc; HT chưa thường xuyên chỉ đạo, kiểm tra GVthực hiện quy định về điểm số, việc chấm trả bài cho HS; chưa xây dựng ngânhàng đề thi môn Toán theo hướng tiếp cận NLHS, số lượng đề thi môn Toánchưa phong phú; Chưa làm tốt việc phân tích và sử dụng kết quả đánh giá HS vàođiều chỉnh việc dạy của GV; HT chưa tạo điều kiện tốt nhất cho GV và HS khaithác, sử dụng CSVC, TBDH vào HĐDH; Tài liệu tham khảo, TBDH hư hỏng,xuống cấp và thiếu; Việc mua sắm bổ sung CSVC, TBDH hàng năm chưa đápứng yêu cầu; chưa làm tốt việc kiểm tra đánh giá việc sử dụng, bảo quản CSVC,TBDH của GV và HS; sự phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường đểquản lý học tập của HS chưa hiệu quả; chưa quan tâm xây dựng tập thể HS tựquản trong học tập và rèn luyện; tổ chức chức kiểm tra, giám sát việc thực hiện

nề nếp của HS chưa thường xuyên (xem các bảng 2.9, 2.10, 2.11, 2.12, 2.13, 2.16phụ lục 5)

- Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn chưa tốt: HT chưa thường xuyên chỉđạo tổ chuyên môn triển khai sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bàihọc; chưa thường xuyên kiểm tra hồ sơ, nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn; chưalàm tốt việc tổ chức hội thảo trong tổ chuyên; chưa phát huy vai trò của tổchuyên môn trong bồi dưỡng năng lực dạy học cho GV (xem các bảng 2.14, 2.15phụ lục 5)

2.2.5 Nguyên nhân của thực trạng

2.2.5.1 Nguyên nhân khách quan:

- Điều kiện kinh tế của huyện còn khó khăn nên đầu tư cho giáo dục chưađáp ứng yêu cầu Nguồn tài chính chi cho hoạt động sự nghiệp, để tạo ra hiệu quảtrong quản lý chuyên môn rất thấp (khoảng 5% quỹ lương của đơn vị) CSVCphục vụ cho thí nghiệm thực hành môn Toán nghèo nàn, vẫn còn nhiều trườngkhông có phòng học bộ môn, thiết bị chung với phòng kho vẫn còn phổ biến

- Sự phối hợp, quan tâm giáo dục của Ban đại diện CMHS ở nhiều các xã rấthạn chế, nhiều bậc CMHS không đủ điều kiện để chăm lo việc học của con

2.2.5.2 Nguyên nhân chủ quan:

- Một bộ phận CBQL làm việc thiếu năng động, sáng tạo, thiếu chủ độngtrong quản lí HĐDH môn Toán

- Vẫn còn một bộ phận GV chậm đổi mới, làm việc thiếu tinh thần tráchnhiệm, thiếu gương mẫu trong công tác giáo dục

- Nhiều HS chưa xác định cho mình tinh thần thái độ học tập đúng đắn, cònlười học, thiếu trung thực trong kiểm tra, thi cử,

- Việc tổ chức khai thác sử dụng TBDH chưa đạt hiệu quả cao, tình trạng

lãng phí về thời gian, về tài chính vẫn xảy ra ở các trường học Nội lực của nhàtrường chưa được chú trọng để phát huy tối đa.

2.3.Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường trung học cơ sở huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa theo định hướng phát triển năng lực học sinh

2.3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp

- Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu giáo dục trung học cơ sở

Nguyên tắc này yêu cầu các biện pháp quản lý HĐDH được đề xuất phải thểhiện việc đổi mới quản lý HĐDH hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng dạyhọc môn Toán theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCShuyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa

- Nguyên tắc đảm bảo kế thừa và phát triển

Các biện pháp quản lý HĐDH theo định hướng phát triển NLHS ở cáctrường THCS huyện Lang Chánh phải phù hợp với chủ trương, chính sách củaĐảng và Nhà nước về đổi mới giáo dục; tuân thủ các quy định của ngành trongquá trình quản lý; Phải có tính kế thừa và phát triển từ các biện pháp quản lýHĐDH môn Toán ở các trường THCS huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa hiệnnay phù hợp thực tiễn địa phương

- Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ và hệ thống

Mỗi biện pháp quản lý HĐDH môn Toán được coi là một thành tố của hệthống biện pháp quản lý HĐDH, phải thể hiện cách tác động đến các đối tượngquản lý (CBQL, GV, HS, các lực lượng giáo dục, điều kiện CSVC dạy và học ).Các biện pháp quản lý đưa ra có mối quan hệ hữu cơ với nhau và với các biệnpháp đang triển khai tạo sự đồng bộ, nhất quán, không phủ định nhau, gia tănghiệu lực, hiệu quả quản lý, nhằm tạo ra những thay đổi tích cực trong HĐDHmônToán theo định hướng phát triển năng lực, góp phần thiết thực nâng cao chấtlượng dạy học môn Toán nói riêng, chất lượng dạy học ở các trường THCShuyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa nói chung

2.3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THCS huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa theo định hướng phát triển năng lực học sinh

2.3.2.1 Bồi dưỡng năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho CBQL; kỹ năng dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực HS cho giáo viên

a)Mục tiêu của biện pháp

- Bồi dưỡng đội ngũ CBQL có năng lực quản lý cao, có trình độ chuyênmôn vững vàng, có tâm huyết với công việc Có khả năng xác định, cụ thể hóamục tiêu, nhiệm vụ và các biện pháp nhằm đổi mới HĐDH mang lại hiệu quảcao Nhận thức một cách đầy đủ, sâu sắc về vai trò, vị trí, tầm quan trọng củaquản lý HĐDH theo định hướng phát triển NLHS trong công cuộc đổi mới giáodục hiện nay Từ đó người CBQL thực hiện tốt vai trò quản lý HĐDH trong nhàtrường, làm tốt vai trò định hướng cho các HĐDH của GV theo định hướng pháttriển NLHS