SKKN một số biện pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4

Đú là quỏ trỡnh tỏi tạo chuyển đổi nội dung ý nghĩa nghệ thuật của văn bản thành õm thanh, nhịp điệu, tốc độ, sự ngừng nghỉ và sắc thỏi thẩm mĩ, cảm xỳc thẩm mĩ và thỏi độ thẩm mĩ của ng

Mục lục

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN ĐỌC DIỄN CẢM

CHO HỌC SINH LỚP 4

Người thực hiện: Đỗ Minh Hương Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Đông Thọ SKKN môn: Tiếng Việt

THANH HOÁ NĂM: 2018

1 Phần mở đầu

2 Phần nội dung

2.1 Cơ sở lý luận của việc dạy học đọc ở Tiểu học 2 2.2 Thực trạng dạy học Tập đọc trong trường Tiểu học 3

3.3 Giáo viên nói, đọc chuẩn tiếng phổ thông, đọc diễn cảm đúng 5 3.4 Giáo viên thiết kế bài giảng có chất lượng và khoa học 5

3.10 Xây dựng mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh 11

3 Phần kết luận

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài:

Dạy học đọc có ý nghĩa to lớn ở Tiểu học Đọc trở thành một đòi hỏi cơ bản,

đầu tiờn đối với mỗi người đi học Trước hết trẻ phải học đọc, sau đú trẻ phải đọc để học Đọc giỳp trẻ chiếm lĩnh một ngụn ngữ để dựng trong giao tiếp và

học tập Nú là cụng cụ để học cỏc mụn khỏc Nú tạo ra hứng thỳ và động cơ học tập Tạo điều kiện để học sinh cú khả năng tự học và học tập cả đời Nú là khả năng khụng thể thiếu được của con người trong thời đại văn minh Ngày nay, xó hội ngày càng phỏt triển nhu cầu đũi hỏi về tri thức con người ngày càng cao, trong đú ngụn ngữ núi và viết là vụ cựng cần thiết Song mỗi thành cụng khụng phải tự nhiờn mà cú được mà phải trải qua một quỏ trỡnh nỗ lực học tập, rốn luyện và kiờn trỡ của cả người dạy và người học

Kĩ năng đọc diễn cảm được bắt đầu đề cập từ lớp 4 trong chương trỡnh phõn mụn Tập đọc của mụn Tiếng Việt Đọc diễn cảm cú thể diễn đạt cỏch hiểu của mỡnh qua giọng đọc Ở lớp 4 học sinh đó cú thể hiểu được nội dung của đoạn văn mỡnh đọc, hiểu được hàm ý trong cõu, giỏ trị nghệ thuật của văn bản văn học và cú sự liờn hệ thực tế đời sống Những kĩ năng này được rốn cho học sinh trong suốt những năm học phổ thụng Trong cuốn “ Phương phỏp dạy học Tiếng Việt ở tiểu học”, tỏc giả Lờ Phương Nga đó cho rằng: Đọc diễn cảm ở đõy được hiểu là đọc hay, là một yờu cầu đặt ra khi học những văn bản văn chương hoặc cỏc yếu tố của ngụn ngữ văn chương Đọc diễn cảm phản ỏnh cỏch hiểu bài văn, bài thơ và việc hiểu là cơ sở để đọc diễn cảm Vỡ vậy, đọc diễn cảm trước hết phải xỏc định được nội dung, nghĩa lớ của bài đọc, sắc thỏi tỡnh cảm, cảm xỳc, giọng điệu chung của bài G.P.Phia Xốp khẳng định rằng: Đọc diễn cảm là

một tỏc phẩm nghiờn cứu õm thanh và ngữ điệu của ngụn ngữ Trong cuốn

“Phương phỏp đọc diễn cảm”, tỏc giả Hà Nguyễn Kim Giang khẳng định: “ Đọc diễn cảm hoạt động đọc núi chung nờn nú cũng là hoạt động lao động sỏng tạo” Đọc diễn cảm là một quỏ trỡnh bao gồm quỏ trỡnh tiếp nhận văn bản viết và

quỏ trỡnh thụng bỏo, truyền đạt những văn bản viết thành văn bản đọc Đú là quỏ trỡnh tỏi tạo chuyển đổi nội dung ý nghĩa nghệ thuật của văn bản thành õm thanh, nhịp điệu, tốc độ, sự ngừng nghỉ và sắc thỏi thẩm mĩ, cảm xỳc thẩm mĩ và thỏi độ thẩm mĩ của người đọc… Đối với học sinh tiểu học, đọc diễn cảm cú một vai trũ và ý nghĩa rất lớn, bởi khi đọc diễn cảm học sinh khụng chỉ được nhận thức mà cũn cú sự rung động tỡnh cảm, nảy nở trong cỏc em những ước mơ khỏt vong, khơi dậy năng lực hành động, khơi dậy sức mạnh sỏng tạo cũng như được bồi dưỡng tõm hồn

Từ những điều trỡnh bày trờn ta cú thể khỏi quỏt lại về bản chất của đọc diễn cảm như sau như sau:

+ Đọc diễn cảm là lao động sỏng tạo

+ Là biểu diễn nghệ thuật đọc

+ Truyền đạt mọi cỏi hay cho người nghe

+ Phỏt huy màu sắc của tỏc phẩm

+ Đú là một phương phỏp sư phạm và là một khoa học

Trong quá trình dạy Tập đọc lớp 4, tôi nhận thấy chất lợng đọc diễn cảm của học sinh lớp 4 nói chung và của lớp tôi nói riêng chưa cao Xuất phỏt từ lớ do trờn vàbước đầu hỡnh thành Văn húa đọc, giỏo dục lũng ham đọc sỏch cho học

sinh của mỡnh, tụi đó chọn đề tài: “ Một số biện pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4”.

1.2 Mục đớch nghiờn cứu:

ở bậc tiểu học nói chung và lớp 4 nói riêng phân môn tập đọc có 2 yêu cầu chính là:

- Rèn kĩ năng tập đọc

- Giúp học sinh cảm thụ tốt văn bản

Học môn tập đọc, việc đọc và cảm thụ là hai khâu có quan hệ mật thiết với nhau, gắn bó hỗ trợ đắc lực cho nhau Cảm thụ tốt giúp cho việc đọc diễn cảm tốt Ngợc lại việc đọc diễn cảm tốt giúp cho việc cảm thụ văn bản thêm sâu sắc Thật vậy, học sinh có đọc thông thạo đợc và trên cơ sở đã hiểu nội dung câu thơ, câu văn, đoạn thơ, đoạn văn thì các em mới thể hiện đợc cảm xúc có nghĩa

là đã hiểu tờng tận về nội dung và nắm đợc ý nghĩa giáo dục của bài Điều đó khẳng định rằng trong tiết dạy tập đọc lớp 4, việc luyện rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh là rất cần thiết Trong giờ học, học sinh biết đọc diễn cảm thì tiết học sẽ đạt được hiệu quả cao và mới thể hiện đợc tầm quan trọng của phõn môn

1.3 Đối tượng nghiờn cứu:

- Học sinh lớp 4A1- Trường tiểu học Đụng Thọ.

- Cỏc biện phỏp giỳp học sinh đọc diễn cảm cỏc bài tập đọc lớp 4.

1.4 Phơng pháp nghiên cứu :

1 Phương phỏp quan sỏt

2 Phơng pháp khảo sỏt thực tiễn

3 Phơng pháp đối chứng

4 Phơng pháp thực nghiệm

5 Phương phỏp cụ thể

6 Phương phỏp phõn tớch

7 Phương phỏp thống kờ phõn loại

8 Phương phỏp tổng hợp

9 Phương phỏp hệ thống

2 Nội dung sỏng kiến kinh nghiệm:

2.1 Cơ sở lớ luận:

Phõn mụn Tập đọc cú lợi thế rất lớn trong việc gúp phần rốn luyện tư duy, tăng cường kiến thức về tự nhiờn, xó hội và con người, bồi dưỡng tư tưởng , tỡnh cảm, nhõn cỏch cho học sinh Thụng qua yờu cầu tỡm hiểu nội dung cỏc bài tập đọc, học sinh được rốn luyện cỏc thao tỏc tư duy phõn tớch, phỏn đoỏn, tổng hợp,

… Đặc biệt, qua tiếp xỳc với cỏc văn bản nghệ thuật,cỏc em dần dần hỡnh thành

tư duy trừu tượng – đú là điều mà cỏc mụn khoa học tự nhiờn khụng thực hiện được.Tỏc dụng bồi dưỡng tư tưởng , tỡnh cảm , nhõn cỏch của tập đọc cũng rất

rừ Giỏo dục thụng qua hỡnh tượng nghệ thuật là sự giỏo dục vụ cựng thấm thớa Những cõu chuyện, những bài thơ, những văn bản khoa học, lịch sử,… được giới thiệu trong phõn mụn Tập đọc cũng là những bài học sống động về tự nhiờn, xó hội và con ngời Thụng qua việc học tốt phõn mụn Tiếng Việt cỏc em

sẽ yờu thớch mụn tiếng Việt và thấy mụn học rất cần thiết, cỏc em sẽ học tốt với

sự yờu thớch thật sự của mỡnh Bởi vậy, giỳp học sinh học tốt phõn mụn Tiếng Việt là hết sức cần thiết đối với giỏo viờn ở bậc tiểu học

2.2 Thực trạng dạy và học:

Trong những năm gần đõy, tôi đợc trực tiếp giảng dạy các em học sinh lớp

4, cũng nh quá trình quan sát, dự giờ việc dạy và học của thầy trò, của các đồng nghiệp trong thời gian trớc đây, tôi có những nhận xét sau:

Về người dạy:

Giáo viên luôn coi trọng và thực hiện việc dạy theo đúng quy trình của

phân môn tập đọc Luôn nghiên cứu tài liệu để thực hiện theo nguyên tắc dạy học mới Song ngời dạy còn cha chú trọng đến việc làm thế nào để các em học phân môn Tập đọc để hiểu, để nhớ nội dung văn bản qua đú rèn đọc diễn cảm cho học sinh để cỏc em học phõn mụn Tập đọc với niềm say mờ thực sự…

Về người học:

Đa số học sinh đọc thành tiếng các văn bản trong sách giáo khoa đúng song dấu chấm cũng ngừng nghỉ chưa hợp lớ, cũn tựy hứng, chưa đọc đỳng giọng cõu hỏi, cõu cảm Bên cạnh đó có rất nhiều em đọc cha rõ ràng, hiểu nội dung văn bản, đọc diễn cảm còn hạn chế…Các em đến với giờ tập đọc với tâm

trạng không thoải mái, trong suy nghĩ của các em là : phải học, nên rất nhanh

quên Các em cha thực sự yêu thích môn học cha yêu thích môn học thì các em không thể học tốt

Qua điều tra khảo sát chất lợng học sinh ngay từ đầu năm học tôi đều thấy

số lợng học sinh đã biết đọc diễn cảm bài văn, bài thơ rất ít Cụ thể điều tra chất lợng đọc của học sinh lớp 4A1 đầu năm học 2017 -2018 này, tôi có số liệu cụ thể

nh sau:

Tổng số

học sinh

Đọc nhỏ, ấp ỳng Đọc to, lưu loỏt Đọc diễn cảm

Số lượng Tỷ lệ Số lượng Tỷ lệ Số lượng Tỷ lệ

Trớc thực trạng đó, tôi đã suy nghĩ, phân tích và tự đặt ra cho mình câu hỏi: Cần phải làm gì? Làm nh thế nào, để khắc phục tình trạng đó và nâng cao chất lợng đọc cho học sinh? Qua quá trình tỡm tũi và nghiên cứu tôi đã tiến hành

sử dụng phối hợp nhiều phơng pháp nghiên cứu đó là: Phơng pháp điều tra,

ph-ơng pháp đối chứng và phph-ơng pháp tổng quát, phph-ơng pháp khảo sỏt thực tiễn,… Phơng pháp điều tra không chỉ dừng lại ở điều tra thực trạng mà phải điều tra từng giai đoạn trong suốt năm học Ở mỗi giai đoạn tôi đều lấy kết quả đã đạt

đ-ợc để đối chứng với kết quả giai đoạn trớc, với kết quả năm trớc và cuối cùng đi tổng hợp số liệu và rút ra bài học kinh nghiệm

Từ yêu cầu thực tiễn của việc dạy tập đọc nói chung và rèn luyện kỹ năng nói cho học sinh lớp 4, tôi đã tự đặt cho mình phải nhận thức đầy đủ tầm quan trọng, yêu cầu của bộ môn, đặc biệt về nội dung và phơng pháp rèn kĩ năng đọc diễn cảm để đáp ứng với yêu cầu đề ra

Trong giảng dạy phân môn Tập đọc, qua nhiều năm gần đây, tôi đã tích cực nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm giảng dạy, cách truyền thụ kiến thức, đặc biệt là việc rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh Muốn rèn cho học sinh

đọc diễn cảm tốt, trớc hết trong mọi giờ tập đọc giáo viên cần hớng dẫn học sinh cách phát âm chuẩn, đọc đúng đắn, có ý thức, trôi chảy, sau đó mới yêu cầu học sinh đọc diễn cảm Trong phơng pháp dạy học những yêu cầu đó gọi là chất lợng

đọc đợc thể hiện đồng thời và chi phối lẫn nhau Tính đúng đắn sẽ nâng cao tốc

độ đọc và cho phép đọc có ý thức hơn Nếu không hiểu cái đang đọc thì không thể đọc lu loát và diễn cảm đợc

Đọc diễn cảm thể hiện ở kĩ năng dùng ngữ điệu, biết nghỉ hơi ở dấu chấm, ngắt hơi ở dấu phẩy, hoặc chỗ cần tách ý, biết đọc liền các tiếng trong từ ghép, từ láy hoặc cụm từ cố định Ngoài ra cần biết đọc đúng giọng câu kể, câu hỏi biết phân biệt giọng ngời dẫn chuyện với từng tuyến nhân vật có tính cách khác nhau

Đọc diễn cảm là biểu hiện cao của đọc có ý thức và chỉ thực hiện đựơc trên cơ sở

đọc đúng và đọc nhanh Do vậy dù đọc ở mức độ nào cũng phải yêu cầu phát âm

đúng song cũng không nên qua nhấn mạnh ở các phụ âm: tr - ch; r - gi; n -l; s -x

làm giọng đọc mất tự nhiên

Để đạt đợc những yêu cầu trên tôi đã tiến hành các biện pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh nh sau:

3 Cỏc giải phỏp tổ chức thực hiện:

3.1 Phõn loại học sinh:

Đõy là việc làm cần thiết vỡ thế sau khi nhận lớp, tôi đã ổn định chung tổ chức lớp Qua tìm hiểu điều tra để nắm chắc đối tợng học sinh và lựa chọn, đặc biệt là về kĩ năng đọc đồng thời kết hợp với việc khảo sỏt chất lượng đọc đầu năm tụi phân loại học sinh theo ba đối tợng như sau:

Đối tợng 1: Học sinh biết đọc diễn cảm.

Đối tợng 2: Học sinh mới chỉ biết đọc to, rõ, lu loát.

Đối tợng 3: Học sinh đọc nhỏ, lý nhí, ấp úng, ngọng.

Căn cứ vào việc phõn loại này và đặc điểm tớnh cỏch của cỏc em, tụi đó lựa chọn và sắp xếp chỗ ngồi phự hợp cho học sinh của mỡnh: những em đọc nhỏ, ấp ỳng, ngồi cạnh những bạn đọc lưu loỏt, rừ ràng, đọc tốt,… để cựng

nhau thực hiện theo tinh thần“ Đụi bạn cựng tiến”, giỳp đỡ nhau cựng tiến bộ Việc thực hiện biện phỏp này được tụi theo dừi thường xuyờn trong từng

tiết học, trong từng hoạt động của cỏc em, để xem sự sắp xếp này đó phự hợp hay chưa? Qua đú, tụi sẽ cú những điều chỉnh kịp thời nhằm thỳc đẩy sự tiến bộ cho học sinh

3.2 Sự chuẩn bị của học sinh:

Hiểu đặc điểm tõm lớ rất nhanh nhớ và cũng chúng quờn của học sinh tiểu học nờn việc củng cố kiến thức cũ và chuẩn bị bài học mới là vụ cựng quan trọng Do đú, sau mỗi tiết học, tụi luụn dặn chung cỏc em về trao đổi lại bài học hụm nay của mỡnh cho gia đỡnh nghe Đồng thời chuẩn bị bài mới bằng cỏch: Nhắc học sinh đọc bài cho người thõn nghe và chuẩn bị trớc phần câu hỏi, tìm hiểu nội dung bài trong sách giáo khoa,… Bờn cạnh đú, tụi cũng nhắc nhở riờng

và cú những yêu cầu phù hợp với từng đối tợng học sinh Chẳng hạn đối với những học sinh đọc nhỏ, lớ nhớ, ấp ỳng, ngọng,… tụi sẽ yờu cầu cỏc em đọc về đọc trước bài nhiều lần, cố gắng đọc to và rừ ràng, phỏt õm riờng cỏc õm, vần đọc dễ sai Tụi cũng trao đổi trực tiếp với phụ huynh để phụ huynh biết và hỗ trợ con hoàn thành sự chuẩn bị này

Bờn cạnh sự chuẩn bị trực tiếp dành cho bài học thỡ tụi cũn hướng dẫn cỏc

em tỡm hiểu về tỏc giả và tỏc phẩm, cỏc tài liệu cú liờn quan đến bài học dưới sự giỳp đỡ của bố mẹ

3.3 Giỏo viờn núi, đọc chuẩn tiếng phổ thụng, đọc diễn cảm đỳng:

Ai đó từng thấy học sinh tiểu học chơi trũ chơi “ cụ giỏo ” để dạy cỏc bạn, cỏc em học bài thỡ sẽ nhận ra rằng học sinh tiểu học cú tài “ bắt chước ” rất giỏi

Tài bắt chước này được thể hiện rất rõ ràng trong mỗi giờ Tập đọc Các em sẽ bắt chước giáo viên đọc theo được đúng ngữ điệu, thể hiện được đúng sắc thái tình cảm của văn bản,… Giọng đọc hấp dẫn của cô chính là một thứ phương tiện trực quan có hiệu quả nhất giúp trò đọc tốt hơn.Vì vậy, muốn học sinh đọc đúng, đọc hay, đọc diễn cảm thì trước hết bản thân giáo viên phải nói đúng, đọc đúng tiếng phổ thông và đọc diễn cảm được theo đúng yêu cầu của các văn bản Giáo viên đọc mẫu tốt sẽ thôi thúc, đánh thức cảm xúc của các em dành cho văn bản

đó

Do đó, việc đọc mẫu đòi hỏi giáo viên phải đọc đúng, rõ ràng, ngữ điệu đọc phù hợp Đó là việc thể hiện giọng đọc, ngắt giọng biểu cảm, thể hiện tốc

độ, cường độ, cao độ để biểu đạt đúng ý nghĩa và tình cảm mà tác giả đã gửi gắm trong bài đọc, đồng thời thể hiện sự thông hiểu, cảm thụ của người đọc đối

với tác phẩm Giáo viên đọc mẫu nhằm minh hoạ, gợi ý hoặc “tạo tình huống”

cho học sinh nhận xét, giải thích, tự tìm ra cách đọc Chẳng hạn: Học sinh nghe

và phát hiện cách đọc của cô; ngừng nghỉ, ngắt nhịp ở chỗ nào, nhấn giọng hay cao giọng, kéo dài giọng ở từ ngữ nào? Bởi vậy, bản thân tôi luôn luôn phải rèn luyện về giọng nói, giọng đọc và rèn kĩ năng đọc, năng lực cảm thụ văn học cho mình

Song mỗi cá nhân học sinh sẽ có cảm thụ riêng, từ đó có cách đọc diễn cảm bộc lộ sự sáng tạo của mình Chính vì thế, tôi không gò ép học sinh phải đọc trong một khuôn mẫu nhất định mà sẽ định hướng nhằm khai thác giọng đọc của

học sinh để các em đọc theo cách “cảm” riêng của mình.

3.4 Giáo viên thiết kế bài giảng có chất lượng và khoa học:

Đây là việc quan trọng góp phần lớn trong thành công của bài dạy Nên khi

thiết kế bài, tôi luôn nghiên cứu kĩ nội dung và hình thức văn bản Xác định đúng những từ “khóa ”, lựa chọn những câu hỏi mở, câu hỏi gợi ý, những hình ảnh phù hợp, có chất lương và khoa học để đưa vào bài dạy của mình một cách hiệu quả nhất

Bên cạnh đó, tôi luôn tự đặt ra các câu hỏi: Học sinh của mình hay mắc lỗi

ở âm nào? Vần nào? Câu văn nào khiến học sinh có thể ngắt hơi sai? Bản thân tôi còn phải nghĩ tới những tình huống có thể xảy ra trong bài dạy cũng và cách giải quyết như thế nào? Chính những việc làm nhỏ này đã giúp tôi rất nhiều trong quá trình luyện đọc diễn cảm cho học sinh

3.5 Thực hiện việc dạy học:

- Duy trì và thực hiện linh hoạt việc dạy và học theo đúng quy trình của phân môn Tập đọc, cũng như thực hiện các hình thức tổ chức trong mỗi hoạt động học tập

- Thực hiện đúng nguyên tắc dạy học mới: Giống như nguyên tắc tập luyện

của một đội bóng, trong đó thầy là huấn luyện viên- đóng vai trò tổ chức cho học sinh thực hiện các nhiệm vụ trong SGK để tự chiếm lĩnh kiến thức và phát triển kĩ năng thực hành Còn học sinh, phải tự mình thực hiện đầy đủ các bài luyện tập để có kĩ năng cần thiết của một cầu thủ

- Vận dụng một số kĩ thuật dạy học tích cực: Một trong những vấn đề căn bản

mà nền giáo dục hiện đang lo lắng và giải quyết là việc phát huy tính tích cực

trong hoạt động nhận thức của học sinh trong quỏ trỡnh dạy học Do đú, việc sử dụng kĩ thuật dạy học tớch cực là cần thiết trong phõn mụn Tập đọc Tụi luụn lựa chọn để vận dụng một số kĩ thuật phự hợp và hiệu quả nhất với bài dạy của mỡnh

- Quan tõm đến mọi đối tượng học sinh: Cần quan tõm đến mọi đối tượng học sinh ( hoàn thành tốt, hoàn thành, chưa hoàn thành ) trong mỗi giờ học, cuối buổi học Cú như vậy cỏc em mới thấy mỡnh là người cần thiết, luụn được quan tõm và được làm việc trong tập thể

- Chỳ trọng rốn luyện phẩm chất đạo đức và giỏo dục kĩ năng sống cho học

sinh trong mỗi giờ học, trong từng hoạt động của cỏc em

3.6 Luyện đọc:

Để thực hiện tốt phần luyện đọc, trớc khi dạy bài đọc tôi cần tìm hiểu kĩ bài

dạy xem bài Tập đọc đó là văn bản nghệ thuật hay văn bản phi nghệ thuật

Sau đú, tôi yêu cầu một học sinh đọc thật tốt một đoạn nhằm “ thăm dò” khả

năng thể hiện sự cảm nhận nội dung của mỡnh

Qua giọng đọc của học sinh, tôi dẫn dắt , gợi ý để các em sẽ thảo luận tìm cách đọc đúng, đọc hay văn bản, phát huy u điểm, khắc phục những hạn chế và

tự tìm ra cách đọc hợp lí

VD: Đoạn văn vừa rồi bạn đọc với giọng vui hay buồn? Để nêu bật đặc điểm

của nhân vật, bạn đã chú ý nhấn giọng ở những từ ngữ nào? Lời nói của nhân vật cần đọc với thái độ ra sao?

Tựy vào cỏch “cảm” bài của cỏc em trong từng tiết dạy cụ thể: Cú những

văn bản tụi đó tiến hành đọc mẫu Tôi nhận thấy, giờ nào đọc mẫu tốt thì giờ học

đó thành công Khi đọc mẫu, tôi thấy sự xúc động thực sự trong mắt các em (trong những văn bản nghệ thuật)

3.6.1 Đối với văn bản nghệ thuật:

Tôi hớng dẫn học sinh đọc diễn cảm thông qua dẫn dắt, gợi mở giúp các em

điệu bộ, nột mặt,… để truyền đạt những ý nghĩ, tư tưởng, tỡnh cảm của tỏc giả gửi gắm trong văn bản

* Hớng dẫn học sinh phát âm rõ ràng, ngắt, nghỉ hơi, nhấn giọng, đọc

đúng tốc độ.

Ví dụ: Trong bài Tre Việt Nam Đoạn 4:

Năm qua đi, / tháng qua đi / Tre già măng mọc / có gì lạ đâu //

Mai sau, /

Mai sau, /

Mai sau, /

Đất xanh tre / mãi xanh màu / tre xanh.

Ví dụ: Bài Trăng ơi…! từ đâu đến?

Trăng ơi // từ đâu đến?//

Hay / từ cánh rừng xa /

Trăng hồng / nh quả chín /

Lửng lơ / lên trớc nhà //

Học sinh bớc đầu biết làm chủ giọng đọc, nhấn giọng những từ gợi tả, gợi cảm, từ “ khóa “ làm nổi bật ý chính trong câu

- Tổ chức luyện đọc phân vai hoặc đối với học sinh yếu có thể đọc một câu, hoặc đoạn mà em thích Học sinh khác nhận xét cách đọc, có thể đọc lại theo ý mình , gọi đọc tiếp để buộc học sinh phải theo dõi bài bạn đọc

Ví dụ: Bài Ngời ăn xin :

Toàn bài đọc với giọng cảm thông đối với ngời ăn xin già nghèo khổ, tội nghiệp:

Đôi mắt ông lão đỏ đọc / và giàn giụa nớc mắt // Đôi môi / tái nhợt, áo quần / tả tơi / thảm hại //.Chao ôi !// Cảnh nghèo đói / đã gặm nát / con ngời

đau khổ kia / thành xấu xí biết nhờng nào!//

Giọng của cậu bé xúc động và bối rối: Ông / đừng giận cháu, cháu không

có gì để cho ông cả//

Sau khi đọc, tôi nhận thấy sự xúc động, niềm thơng cảm ông lão ăn xin già nua tội nghiệp hiện lên trong mắt các em

*Hướng dẫn học sinh biết thể hiện ngữ điệu , sự thay đổi tốc độ, cao độ, cờng độ, trờng độ phù hợp với từng loại câu kể, câu hỏi, cảm cảm, câu khiến.

Ví dụ: Bài : Ga - vrốt ngoài chiến lũy.

Khi đọc đoạn miêu tả chi tiết thể hiện lũng dũng cảm của Ga - vrốt , giáo viên lu ý học sinh sự thay đổi giọng đọc nh sau :

“- Cậu làm trò gì đấy ? Cuốc - phây - rắc hỏi ( Câu hỏi thể hiện sự ngạc

nhiên )

- Em nhặt cho đầy giỏ đây !( Câu cảm thể hiện sự bình tĩnh )

- Cậu không thấy đạn réo à ?( Câu hỏi nh nhắc nhở Ga- vrốt không đợc

liều mình)

- Ga - vrốt trả lời :

- Có chứ nó rơi nh ma ấy Nhng làm sao nào ?( Khi đọc lên giọng ở câu hỏi thể hiện sự hồn nhiên )

Cuốc - phây - rắc thột lên :

- Vào ngay ! (Câu khiến thể hiện sự đề nghị , mệnh lệnh kèm sự lo lắng )

- Tí ti thôi ! Ga - vrốt nói ( thể hiện sự tinh nghịch )

Trong đoạn đọc diễn cảm tôi cũng lu ý học sinh Đối với bài văn xuôi ngoài việc đọc tốt các câu chúng ta còn phải biết ngắt hơi ở chỗ không có dấu câu nhng chỗ đó là chỗ tách ý

* Tôi hớng dẫn học sinh đọc phân biệt lời kể của tác giả với lời nhân vật Đọc phân biệt lời của các nhân vật sao cho phù hợp với đặc điểm lứa tuổi

và tính cách của từng nhân vật ( ngời già , trẻ em , ngời tốt , ngời xấu )

Ví dụ : Bài : Khuất phục tên cớp biển

Trong bài đọc có 2 nhân vật chính:

-Bác sĩ Ly - một ngời nhân hậu , điềm đạm nhng nghiêm nghị , cơng quyết -Tên cớp biển - chúa tàu hung hãn, dữ tợn

Trớc khi học sinh đọc diễn cảm, tôi yêu cầu các em cần tìm hiểu bài thật

kĩ Khi đó HS đọc lời nhân vật sẽ phân biệt đợc giọng đọc dựa vào tính cách nhân vật ( ngời tốt , ngời xấu )

Trong bài cùng là câu hỏi nhng trong đoạn đối thoại sau, tính cách của hai nhân vật thể hiện khác nhau hoàn toàn

Chúa tàu trừng mắt nhìn Bác sĩ , quát :

- Có câm mồm không ? ( đọc giọng thể hiện sự hung hãn của tên cớp khi

đập tay xuống bàn quát Bác sĩ Ly)

Bác sĩ điềm tĩnh hỏi :

- Anh bảo tôi phải không ?( giọng tự tin , điềm tĩnh nhng hết sức nghiêm

nghị )

- Nếu anh không cất dao, tôi quyết làm cho anh bị treo cổ trong phiên tòa

sắp tới.( giọng đọc bình tĩnh, cơng quyết bảo vệ lẽ phải )

* Ngoài ra tôi giúp học sinh thể hiện ngữ điệu phù hợp tình huống miêu tả hay thái độ cảm xúc của tác giả ( vui, buồn, nghiêm trang, giận dữ )

Ví dụ: Bài Tập đọc : Con sẻ

Khi đọc đoạn cuối miêu tả tình cảm của tác giả đối với con chim sẻ bé nhỏ:

“ Vâng, lòng tôi đầy thán phục, xin bạn đừng cời Tôi kính cẩn nghiêng mình trớc con chim sẻ bé bỏng dũng cảm kia, trớc tình yêu của nó.

HS đọc đoạn với giọng vui, nhấn giọng một số từ ngữ gạch chân thể hiện

sự trân trọng, kính phục của tác giả đối với tình yêu của sẻ mẹ đối với sẻ con

Tuy nhiên học sinh đọc diễn cảm nh thế nào còn phụ thuộc vào sự cảm nhận riêng của từng em Tôi không áp đặt cho các em một cách đọc theo khuôn mẫu Như nhà văn A P Tsekhop đó từng núi: “ Một cõu thơ, cõu văn dự giữ nguyờn số cõu chữ, dấu chấm cõu cũng cú năm bảy cỏch đọc" Nờn tụi tụn trọng vệc đọc tớch cực và sỏng tạo của học sinh

3.6.2 Đối với loại hỡnh văn bản phi nghệ thuật:

Giáo viên hớng dẫn HS xác định đợc ngữ điệu đọc sao cho phù hợp với mục đích thông báo, làm rõ những thông tin cơ bản, giúp ngời nghe tiếp nhận

đ-ợc những vấn đề quan trọng hay nổi bật trong văn bản Điều này giúp cho HS khắc phục đợc những cách đọc thiên về hình thức hoặc diễn cảm tùy tiện

Ví dụ : Bài tập đọc : Vẽ về cuộc sống an toàn

Học sinh biết đọc đúng bản tin (thông báo tin vui ) đọc rõ ràng, rành mạch , vui tốc độ khá nhanh, lu ý ngắt nghỉ hơi đúng sau các dấu câu, nghỉ hơi tự nhiên, tách các cụm từ trong những câu khá dài

- UNICEF Việt Nam và báo Thiếu niên Tiền phong / vừa tổng kết cuộc thi vẽ tranh của thiếu nhi với chủ đề / Em muốn sống an toàn.

Khi học sinh luyện đọc giáo viên phải tạo đợc trong lớp một không khí thoải mái để học sinh dễ trực cảm với bài văn, có tâm trạng chờ đợi và chú ý nghe giáo viên đọc và cũng từ đó các em có thể học tập và bắt chớc cô giáo

Trong khi rèn đọc cho học sinh tôi thờng xuyên chú ý đến: Những học sinh rụt rè nhút nhát, tôi thờng xuyên khuyến khích không gắt gỏng để các em luống cuống; Đối với học sinh nghịch ngợm phân tán t tởng, không chú ý đến tiết học, tôi thờng để ý thỉnh thoảng chỉ định các em đọc tiếp; Đối với học sinh

đọc yếu, ngoài việc hớng dẫn đọc dứt khoát từng từ, cụm từ, với câu dài cho học sinh ngắt hơi đúng chủ đề ra yêu cầu rèn đọc ở nhà, kiểm tra lại những yêu cầu

đã đề ra đối với học sinh, việc này phải đợc tiến hành thờng xuyên không đợc ngắt quãng

Ngoài cách ngắt, nghỉ ra, tôi không áp đặt các em phải đọc nh thế nào? Mà chỉ định hớng để các em thể hiện giọng của nhõn vật

Ví dụ: Trong bài Gà Trống và Cáo

Học sinh đọc giọng của Cáo và Gà Trống theo cách cảm, cách "nhập thân"

của mình: Nhân vật Cáo đọc với giọng dụ dỗ tinh ranh và xảo quyệt; nhân vật

Gà thông minh hiểu đợc mục đích của Cáo nên đọc với giọng tự tin, mỉa mai âm

mu của Cáo.

- Cần sử dụng linh hoạt cỏc hỡnh thức luyện đọc.

+ Tổ chức luyện đọc phân vai (nhiều học sinh hợp tỏc đọc theo lời nhõn vật mỡnh đúng vai) hoặc đối với học sinh yếu có thể đọc một câu, hoặc đoạn mà em thích Học sinh khác nhận xét cách đọc, có thể đọc lại theo ý mình, gọi đọc tiếp

để buộc học sinh phải theo dõi bài bạn đọc

+ Đọc cỏ nhõn (đọc riờng lẻ hoặc nối tiếp từng đoạn, đọc trước lớp hoặc đọc theo cặp, theo nhúm)

3.7 Tổ chức cỏc trũ chơi học tập:

Để xõy dựng khụng khớ hào hứng, say mờ học tập và kớch thớch hứng thỳ luyện đọc của học sinh và thể hiện đợc cái tôi của mình, tụi đó tổ chức cỏc trũ chơi học tập trong giờ Tập đọc

Thụng qua cỏc trũ chơi kớch thớch hứng thỳ đọc; rốn tư duy linh hoạt; luyện tỏc phong nhanh nhẹn, thỏo vỏt, tự tin; giỏo dục tư tưởng, tỡnh cảm tốt đẹp.Các