Thứ nhất, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh chưa thành môn học, chưa cótrong thời khóa biểu của các nhà trường, mới chỉ dừng lại ở việc lồng ghép, tíchhợp giáo dục kỹ năng sống vào các
Trang 12 Thực trạng về giáo dục Kỹ năng sống tại trường Tiểu học
Nga Điền I – Nga Sơn – Thanh Hóa.
6
3 Các giải pháp chỉ đạo các hoạt động giáo dục kỹ năng
sống trong trường Tiểu học Nga Điền I.
9
3.1 Tuyên truyền làm rõ hơn về vị trí, vai trò, tầm quan trọng
của GDKNS
9
3.2 Bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ, giáo viên 10
3.3.Tổ chức buổi sinh hoạt dưới cờ đầu tuần thành sân chơi bổ
ích
12
3.4.Tổ chức việc giáo dục kỹ năng sống thông qua các hoạt
động xã hội, đền ơn đáp nghĩa
13
3.5 Đổi mới hình thức, phương pháp giáo dục kỹ năng sống qua
các môn học và thăm quan, trải nghiệm
15
3.7 Tổ chức giáo dục sức khỏe, hướng dẫn học sinh vui chơi
đúng cách, phòng tránh tai nạn thương tích
18
3.8 Phối hợp với các lực lượng trong và ngoài nhà trường tham
gia giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học
19
Trang 2GD&TĐ Giáo dục và đào tạo
HĐGDNGLL Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
cả các bậc học, giáo dục kĩ năng sống đều cần phải được quan tâm giáo dục, đặcbiệt là đối với học sinh tiểu học Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ là giúp trẻ rèn
Trang 3luyện những hành vi có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng; giúp trẻ có khảnăng bảo vệ, phòng ngừa và giảm thiểu các hành vi có nguy cơ gây hại cho sứckhỏe, sự phát triển thể chất và tinh thần của trẻ Kĩ năng sống còn giúp trẻ ứng
xử kịp thời với các tình huống Nó giúp trẻ có cách thức tích cực để đối phó vớinhững thách thức trong cuộc sống
Xét từ góc độ xã hội, sự hình thành và phát triển kỹ năng sống đã trở thànhmột yêu cầu quan trọng trong nhân cách con người hiện đại Đặc biệt là đối vớicác công dân trẻ Việt Nam hiện nay, khi cuộc sống ngày càng có nhiều biểu hiệntiêu cực, lệch chuẩn trong một bộ phận hoc sinh, sinh viên như vấn đề nạn bạolực học đường, sự lạnh lùng vô cảm trước nỗi đau của người khác, sự ỷ lại, thiếuthích nghi, thiếu nghị lực sống, không biết quý trọng bản thân…
Nhận thức được tầm quan trọng của kỹ năng sống và giáo dục kỹ năng sốngcho thế hệ trẻ nhưng thực tiễn công tác triển khai giáo dục kỹ năng sống trongcác nhà trường vẫn gặp những trở ngại nhất định
Thứ nhất, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh chưa thành môn học, chưa cótrong thời khóa biểu của các nhà trường, mới chỉ dừng lại ở việc lồng ghép, tíchhợp giáo dục kỹ năng sống vào các môn học và hoạt động ngoài giờ lên lớp.Qua việc dự giờ và kiểm tra thực tế việc thực hiện nội dung giáo dục này tronghoạt động chuyên môn của trường thì trong thời gian qua tuy đã được giáo viênchú trọng trong việc soạn giảng và thể hiện khá tốt trong các tiết dạy trên lớp
Về cơ bản các tiết giảng có tích hợp nội dung giáo dục KNS được giáo viên thựchiện đạt các mục tiêu đề ra song vẫn còn một số thầy cô thực hiện theo kiểu đốiphó,còn lơ là xem nhẹ công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
Thứ hai, Hiện nay, phần lớn phụ huynh và xã hội vẫn chưa có sự thay đổicách nhìn vẫn có những suy nghĩ cố hữu: “ tập trung vào việc học là chính” nên
dù ở nông thôn hay thành thị các bậc phụ huynh vẫn hết mực ưu tiên cho lịchhọc văn hóa của con em mình, vô hình chung các em như những robot được lậptrình với những thời khóa biểu học chính khóa, học tăng buổi, học phụ đạo…Thứ ba, Việc tổ chức các hoạt động giáo dục NGLL chưa có chiều sâu đặcbiệt là việc lồng ghép giáo dục KNS thông qua hoạt động giáo dục NGLL chưađạt được hiệu quả mong muốn; kỹ năng thực hành của một số học sinh trong cáchoạt động thường ngày chưa tốt; một số giáo viên còn lơ là, xem nhẹ vai trò củanội dung giáo dục này dẫn đến chưa nhiệt tình, năng nổ trong việc phối hợp thựchiện; đặc biệt là các trường ở các vùng khó khăn như Nga Điền, thiếu thốn về cơ
sở vật chất, kinh phí hạn hẹp, Việc tổ chức các hoạt động cho học sinh thiếu sựsáng tạo, chưa có sự đồng thuận của cha mẹ học sinh Tuy nhiên, qua thực tế trảinghiệm cùng học sinh trong một số hoạt động do Đoàn thanh niên, Đội thiếuniên phát động, như hội diễn văn nghệ, TDTT, giao lưu vẽ tranh, thi báo tường,báo ảnh… Các giáo viên và ban giám hiệu nhà trường đều nhận thấy, ngoài việctham gia hoạt động học tập ở trường đa số học sinh đều có nhu cầu muốn đượcthể hiện, muốn khám phá năng lực bản thân và muốn phát triển những năng lực,
sở trường của mình về một số lĩnh vực nào đó nhưng do chưa có môi trườngthích hợp để thể hiện và phát huy khả năng của mình hoặc chưa có sân chơithường niên.[2]
Trang 4Để giúp giáo viên trường Tiểu học Nga Điền 1 – huyện Nga Sơn có nhậnthức và kiến thức đúng trong việc thực hiện hoạt động GDKNS qua trải nghiệmcho HS, từ đó nâng cao chất lượng GDKNS cho HS Tiểu học, giúp các em pháttriển toàn diện, hài hòa cả đức, trí, thể, mỹ, thực hiện tốt mục tiêu GD Tiểu học.
Đó cũng là lí do tôi chọn và nghiên cứu “Một số giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh”
2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về giáo dục KNS qua hoạt độngtrải nghiệm, đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục
kỹ năng sống, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục
3 Đối tượng nghiên cứu
Hoạt động giáo dục KNS cho học sinh ở trường tiểu học Nga Điền 1 – Nga Sơn
Chỉ đạo hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở trường tiểu học qua hoạt động trải nghiệm
4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết Nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, hệ
thống hoá các tài, các văn bản, chỉ thị, nghị quyết của Đảng và Nhà nước về vấn
đề QLGD, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi,
nhằm tìm hiểu thực trạng của việc tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp,tìm hiểu các kỹ năng sống cần thiết nhất cho học sinh tiểu học ở và thực trạngviệc giáo dục kỹ năng sống qua hoạt động trải nghiệm
- Phương pháp quan sát: Quan sát cách tổ chức hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp, công tác giáo dục KNS cho học sinh qua hoạt động trải nghiệm
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:Tìm hiểu kinh nghiệm của cán bộ
quản lý các trường bạn về việc quản lý và tổ chức cũng như sử dụng các biệnpháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống qua hoạt động trải nghiệm
5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm.
Năm học 2015 – 2016, tôi đã nghiên cứu và đưa vào vận dụng sáng kiến
kinh nghiệm “Một số giải pháp chỉ đạo giáo dục Kỹ năng sống cho HS trường
TH Nga Điền 1 - Nga Sơn” và đã được Hội đồng Khoa học Sở Giáo dục & Đào
tạo Thanh Hóa đánh giá xếp loại B
Sau 3 năm áp dụng SKKN vào thực tế, công tác rèn kỹ năng sống cho họcsinh tại trường Tiểu học Nga Điền 1 đã đem lại nhiều hiệu quả nhất định, trường
đã được công nhận trường đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1 vào năm 2017 Tuynhiên, bên cạnh những biểu hiện tốt của học sinh vẫn còn một số những biểuhiện chưa tốt của học sinh về kỹ năng sống như: kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng tựhọc ở nhà, kỹ năng đặt mục tiêu, kỹ năng lập kế hoạch Kỹ năng tư duy sángtạo…
Trước thực trạng của công tác giáo dục Kỹ năng sống cho HS trường THNga Điền 1 - Nga Sơn và yêu cầu giáo dục kỹ năng sống trong giai đoạn hiệnnay để hội nhập quốc tế Năm học 2015 – 2016 trong sáng kiến kinh nghiệm tôitập trung đưa ra các biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua các hoạt
Trang 5động xã hội, đền ơn đáp nghĩa, qua các buổi sinh hoạt tập thể đầu tuần, cuối
tuần… tôi nhận thấy: HĐTN là hoạt động giáo dục, trong đó, từng cá nhân học sinh được trực tiếp hoạt động thực tiễn trong môi trường nhà trường cũng như môi trường gia đình và xã hội dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, qua đó phát triển tình cảm, đạo đức, phẩm chất nhân cách, các năng lực thực tiễn…, từ đó tích lũy kinh nghiệm riêng cũng như phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình [1].
Chính vì thế mà năm học 2018 – 2019 tôi mở rộng phạm vi nghiên cứu, đưathêm một số giải pháp trong đề tài đó là: Nâng cao nhận thức, bồi dưỡng nănglực cho đội ngũ cán bộ, giáo viên, tổ chức thăm quan, trải nghiệm thực tế… Saumột năm áp dụng, tôi đã thu được những kết quả nhất định Từ đó, tôi đã tiếp tục
đúc rút kinh nghiệm và tiếp tục nghiên cứu“Một số giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh”
II NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Giáo dục kỹ năng sống cho thanh thiếu niên là vấn đề được hầu hết cácquốc gia trên thế giới quan tâm, chú ý Ở Việt Nam, thời gian gần đây vấn đềgiáo dục KNS cho HS là vấn đề được Đảng, Nhà Nước rất quan tâm điều đó thểhiện ở Nghị quyết hội nghị BCH Trung ương Đảng lần thứ 2, lần thứ 5 khoáVIII, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng CSVN lần thứ IX, Nghị quyếtđại hội đại biểu Đảng toàn quốc các khóa X và XI; Chiến lược phát triển Giáodục giai đoạn 2011-2020 Nghị quyết số 05/2005/NQ – CP ra ngày 18/4/2005của Chính phủ, Luật giáo dục 2005, Luật Giáo dục sửa đổi 2009, Điều lệ trườngtiểu học do Bộ GD&ĐT ban hành năm 2011 đã chỉ ra: Ngành GD&ĐT phải tiếptục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, tăng cường giáo dục chính trị, tưtưởng, đạo đức, lối sống và kỹ năng sống cho học sinh, sinh viên
Sự quan tâm của Đảng, Nhà Nước và những áp lực của XH về tình trạng đixuống về mặt đạo đức của một bộ phận không nhỏ HS-SV, đòi hỏi ngànhGD&ĐT cần tăng cường việc giáo dục KNS cho HS Bộ GD&ĐT đã gửi cáccông văn hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học đối với giáo dục tiểu học Cáchướng dẫn đã nhấn mạnh: “Giáo dục đạo đức, kỹ năng sống cho học sinh thôngqua các môn học, hoạt động giáo dục và xây dựng quy tắc ứng xử văn hoá Nhàtrường chủ động phối hợp với gia đình và cộng đồng trong giáo dục đạo đức và
kỹ năng sống cho học sinh.”[3]
Có thể khẳng định: Kỹ năng sống là một bài học quan trọng, giúp các em họcsinh tự tin khi bước vào cuộc sống tương lai Dạy trẻ kĩ năng sống là điều rất cầnthiết đặc biệt đối với trẻ tiểu học, khi bắt đầu đi học cũng là lúc trẻ bắt đầu tiếpxúc với xã hội, rất cần hoàn thiện và phát triển các kĩ năng sống cho riêng mình.Chính những kĩ năng sống các em tiếp nhận được những năm đầu tiên đi học sẽtheo các em suốt cả cuộc sống sau này Nếu ngay từ tiểu học các em đã có đượcnhững kĩ năng tốt, cuộc sống sau này sẽ rộng mở với các em hơn Nếu ngược lạisau này các em sẽ rất khó khăn để sửa chữa những kĩ năng không tốt và gặpnhiều khó khăn trong cuộc sống Vì vậy việc dạy kỹ năng sống cho học sinhgiúp các em biết làm chủ bản thân, thích ứng và biết cách ứng phó trước những
Trang 6tình huống khó khăn trong cuộc sống hàng ngày; Rèn cách sống có trách nhiệmvới bản thân, gia đình, đảm bảo mục tiêu giáo dục KNS cho học sinh trong cộngđồng; Mở ra cơ hội, hướng suy nghĩ tích cực và tự tin, tự quyết định và lựa chọnnhững hành vi đúng đắn.
Việc giáo dục kỹ năng sống góp phần giải quyết tình trạng trẻ thụ động,không biết ứng phó trong những hoàn cảnh nguy cấp, không biết cách tự bảo vệbản thân trước nguy hiểm, thậm chí không biết cách tìm kiếm sự giúp đỡ Bêncạnh đó, các bài học về kỹ năng sống sẽ giúp trẻ hình thành những kĩ năng tâm
lý - xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng trong cuộc sống Đó lànhững kỹ năng chúng ta phải biết để có được sự điều chỉnh, ứng xử phù hợp vớinhững thay đổi diễn ra hằng ngày, hàng giờ Qua học tập và rèn luyện các kỹnăng sống các em sẽ cảm nhận, thấu hiểu và trân trọng những giá trị căn bản củacuộc sống
Ở lứa tuổi của Tiểu học, nếu chỉ dạy kỹ năng sống thông qua các mônhọc, qua lý thuyết suông thì chưa đủ Hãy gắn các em vào những hoạt động bổích, những việc làm phù hợp với những hình thức linh hoạt, sáng tạo để thu húttrẻ, đó sẽ là điều kiện là cơ hội tốt cho trẻ tự thể hiện bản thân, được trải nghiệmcuộc sống bằng những việc làm của mình[4]
2 Thực trạng về giáo dục Kỹ năng sống tại trường Tiểu học Nga Điền
I – Nga Sơn – Thanh Hóa.
Qua việc nắm bắt tình hình thực tế tôi nhận thấy hầu hết giáo viên đã có ýthức trong việc giáo dục KNS cho các em thông qua các hoạt động các hoạt độngthực tế như trực nhật, quét lớp, lau bàn ghế …., tổ chức cho học sinh tham giacác hoạt động nhân đạo như ủng hộ người nghèo, ủng hộ bão lụt, giúp bạn gặphoàn cảnh khó khăn trong lớp bằng hình thức quyên góp, nuôi lợn nhựa …
Trong các giờ sinh hoạt dưới cờ đầu tuần các nội dung giáo dục kỹ năngsống cũng được lồng ghép triển khai Cụ thể như việc tuyên truyền giáo dục vềthực hiện an toàn giao thông, việc thực hiện bảo vệ môi trường của các lớp, việcvui chơi của các em trong tuần …
Các hoạt động ngoài giờ lên lớp do Đội thiếu niên tổ chức như : thi vẽtranh tuyên truyền về ma túy – HIV, bảo vệ môi trường, trò chơi dân gian …
Tuy nhiên qua thực tế nhiều hoạt động còn chưa có chiều sâu:
Ví dụ: Trong giáo dục an toàn giao thông: Giáo viên tổng phụ trách thựchiện trong giờ chào cờ đầu tuần của thì chủ yếu là dùng lời nói để vận động màchưa có những tiểu phẩm, chưa tổ chức được các cuộc thi, các tình huống thực tế
để giáo dục các em; Giáo viên chủ nhiệm sau khi dạy học sinh các tiết an toàngiao thông trên lớp chưa tổ chức thực hành được cho các em bằng các tình huống
cụ thể ngoài giờ lên lớp
Ví dụ: Trong giáo dục lao động cho học sinh của một số lớp: Đôi khi giáoviên suy nghĩ đây là những việc đơn giản em nào cũng biết làm rồi giao khoáncho các em thực hiện như việc lau bàn ghế, quét dọn lớp học, lau sàn lớp học
….mà không hướng dẫn các em cách làm sao cho đúng cách dẫn đến có trườnghợp các em lau cửa xong mà vẫn không sạch Thực tế không phải học sinh nào
Trang 7cũng biết làm những công việc này, thậm chí có em từ nhỏ đến khi học tiểu họccác em chưa bao giờ phải cầm tới cái chổi, chưa từng phải quét nhà.
Ví dụ: Việc hướng dẫn học sinh đi vệ sinh đúng cách: Hầu hết giáo viênchỉ thực hiện bằng lời nói mà rất ít giáo viên dẫn các em vào nhà vệ sinh đểhướng dẫn cụ thể các em thực hiện việc đi vệ sinh đúng cách
Nói tóm lại: Việc giáo dục giáo dục kỹ năng sống của giáo viên bên cạnhnhững ưu điểm cũng còn có những mặt hạn chế nhất định mà khâu yếu nhất củagiáo viên trong giáo dục kỹ năng sống đó là còn mang nặng tính lý thuyết, cụ thể
là giáo viên chưa trú trọng đến giáo dục hành vi thực tế ngoài cuộc sống cho các
em học sinh dẫn đến khả năng thực hành của các em trong một số trường hợpcòn hạn chế
Trong quá trình theo dõi thực tế sinh hoạt và việc tham gia các hoạt độngcủa các em học sinh tại trường thông qua quan sát thực tế thì về cơ bản các emhọc sinh đều ngoan ngoãn vâng lời thầy cô, cha mẹ, lắng nghe và tiếp thu khá tốtnhững nội dung tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện của giáo viên chủ nhiệm, tổngphụ trách Đội, nội qui, quy định của nhà trường
Các em tham gia khá nhiệt tình các hoạt động xã hội, từ thiện, văn hóa,văn nghệ …Đa số các em biết vui chơi đúng cách không để xảy ra tai nạn thươngtích
Mặc dù vậy trong thực tế một số em còn có những hạn chế nhất định trongviệc thực hiện các nội dung Cụ thể như hầu hết khi hỏi các em học sinh “ Đểgiữ gìn trường lớp sạch, đẹp em phải làm gì?” thì các em đều trả lời được làkhông được vứt rác bừa bãi, vẽ bậy lên tường … tuy nhiên thực tế các em biếtnhưng một số em vẫn không thực hành những nội dung các em đã trả lời
Ví dụ: Một số em ăn quà xong bỏ vỏ ni lông vào bồn hoa thay vì bỏ vàothùng rác, một số em còn vẽ bậy lên tường, ăn kẹo cao su nhả bã kẹo bừa bãi… .tương tự như vậy trong việc thực hiện Luật giao thông đường bộ, khi hỏi các em
là “ Em hãy cho biết đi bộ tham gia giao thông như thế nào là đúng?” , các em trảlời đúng hết và rất nhanh tuy nhiên khi ra các đường các em vẫn đi theo hàng hai,hàng ba, đùa nghịch trên đường…
Một số em đi vệ sinh bỏ giấy không đúng nơi quy định, không xả nước khi
đi vệ sinh xong …
Một số em còn mua những đồ chơi nguy hiểm để chơi mà các em khôngbiết được sự nguy hiểm khi chơi các trò chơi này ví dụ như súng bắn đạn cao su,kiếm, gươm… hoặc những loại có thể gây thương tích, mất an toàn khi chơi Một
số em còn mua các loại bánh kẹo màu mè, không có nhãn mác của Trung Quốchoặc của những cơ sở không đảm bảo chất lượng Các em chưa có khả năng nhậnbiết để bảo vệ sức khỏe bản thân
Đi sâu vào tìm hiểu việc giảng dạy và học tập bộ môn này thì cũng còn cóđiều bất cập như giáo viên chưa thực sự dành nhiều thời gian cho môn học này,việc giảng dạy còn nặng về lý thuyết, chưa dành nhiều thời gian thực hành,luyện tập cho học sinh v.v
Hình thức tổ chức câu lạc bộ rèn kỹ năng sống cũng được chú trọng, nhàtrường đã chú trọng nâng cao chất lượng câu lạc bộ, giúp học sinh tích cực tự
Trang 8giác tham gia các hoạt động có tác dụng tốt trong việc giáo dục kỹ năng sốngcho học sinh Song việc tổ chức câu lạc bộ rèn kỹ năng sống cần xây dựng nộidung chương trình cụ thể, giáo dục riêng về kỹ năng sống[6].
Để có những nhận xét đánh giá tương đối chính xác về thực trạng vấn đề,tôi đã tiến hành khảo sát giáo viên và học sinh tại trường Tiểu học Nga Điền Ithông qua một số phiếu hỏi( Nội dung phiếu hỏi ở phần phụ lục) Kết quả khảosát như sau:
Đánh giá về các biểu hiện kỹ năng sống của học sinh Tiểu học đầu năm học
2018 – 2019.
Các KNS của học sinh
Tổng số HS Được khảo sát
Mức độ nhận thức
Số học sinh chưa
có nhận thức
Số học sinh còn mơ hồ
Số học sinh có nền tảng để phát triển kỹ năng sống
Kỹ năng thể hiện sự tự tin 311 120 38,6 129 41,5 62 19,9
Kỹ năng tư duy sáng tạo 311 155 49,5 121 38,9 35 11,6Nguyên nhân là do việc xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống củaCBQL cũng như giáo viên chưa thật sát sao, chi tiết; các nội dung, hình thức,phương pháp giáo dục kỹ năng sống chưa thật sáng tạo, chưa thu hút được sựquan tâm của học sinh; việc phối kết hợp với các tổ chức, đoàn thể ngoài nhàtrường còn chưa phát huy được hết tiềm năng, việc kiểm tra, đánh giá, khenthưởng, kỷ luật còn cả nể, chưa kịp thời v.v
Một nguyên nhân nữa đó là cuộc sống của người dân được nâng cao, kinh
tế gia đình phát triển nên các em được chiều chuộng hơn, dễ dẫn tới ỷ lại vàocha mẹ Việc chăm chút con cái của cha mẹ khiến một số em quá thụ động, ích
kỷ, lười lao động, kỹ năng tự phục vụ bản thân còn hạn chế Một số khác lại quábận rộn làm ăn buôn bán, bỏ mặc con cái, buông lỏng việc quản lý, giáo dục các
em để các em quá tự do phát triển, khi được tiếp xúc với cuộc sống năng độngsong có khi xô bồ mà chính các em chưa đủ khả năng sàng lọc cái được, cái mất,các em dễ a dua và mắc phải sai lầm Cũng có gia đình còn coi nhẹ chuyện họchành, rèn luyện đạo đức hoặc không quan tâm riêng đến con cái v.v Sự thái quáhay thờ ơ của gia đình, nề nếp của gia đình cũng ảnh hưởng rất nhiều đến tâm
lý, đạo đức, kỹ năng sống của các em
Với thực tiễn như trên, là người cán bộ quản lí nhà trường, tôi đã có nhiềutrăn trở, suy nghĩ tìm các biện pháp khắc phục bằng cách nỗ lực tôi đã tiến hành
nghiên cứu tài liệu, và đã đưa ra “Một số giải pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh”
Trang 93 Các giải pháp chỉ đạo các hoạt động giáo dục kỹ năng sống trong trường Tiểu học Nga Điền I.
3.1 Tuyên truyền làm rõ hơn về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng sống trong giai đoạn hiện nay cho các lực lượng giáo dục trong
và ngoài nhà trường.
Tổ chức hội thảo, chuyên đề, các lớp tập huấn nhằm trang bị kiến thức vềcông tác giáo dục kỹ năng sống qua HĐTN cho cán bộ quản lý, cho giáo viênchủ nhiệm và các giáo viên bộ môn Tổ chức cho cán bộ giáo viên nghe nóichuyện, tìm hiểu về tầm quan trọng, sự cần thiết của công tác giáo dục kỹ năngsống Mời chuyên gia đến trường bồi dưỡng cho lực lượng giáo dục về kỹ năng,phương pháp, kinh nghiệm thực hiện công tác giáo dục kỹ năng sống cho họcsinh tiểu học Thành phần khách mời của các buổi hội thảo và các khóa tập huấnnên có đại diện lãnh đạo các cấp, đại diện các lực lượng xã hội, đại diện cha mẹhọc sinh Tạo điều kiện cho 100% các lực lượng giáo dục được tập huấn về côngtác này
Triển khai đầy đủ các văn bản chỉ đạo về giáo dục kỹ năng sống của ngànhtới đội ngũ giáo viên, học sinh nhà trường và các lực lượng giáo dục
Tuyên truyền, vận động cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh thông qua cáccuộc vận động và các phong trào thi đua “Dạy tốt - Học tốt”, “Dân chủ - Kỷcương - Tình thương - Trách nhiệm”, “Nhà trường văn hóa - nhà giáo mẫu mực
- học sinh thanh lịch”, “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương sáng về đạo đức, tựhọc và sáng tạo”, “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” của Bộtrưởng Bộ giáo dục và đào tạo Vận động các đồng chí là cán bộ quản lý, giáoviên, học sinh, cha mẹ học sinh, các cấp lãnh đạo, các tổ chức đoàn thể nghiêmtúc, tích cực thực hiện Tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề, các buổi trao đổikinh nghiệm trong việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”.Phát động các cuộc thi đua nhân các ngày lễ lớn trong năm Tổ chức cáchoạt động bổ ích vào các dịp như (Rằm trung thu, Kỷ niệm ngày thành lập Đội,
Kỷ niệm ngày 20/11, ngày 22/12 ) chu đáo, trang trọng và ấn tượng để nhenlên trong các em những tình cảm gắn bó, yêu thương với trường, với lớp, với giađình, thầy cô và bạn bè
Tổ chức cho các thầy cô, học sinh và đại diện các tổ chức đoàn thể đi thamquan, giao lưu, học tập những tập thể, cá nhân điển hình trong công tác giáo dục
kỹ năng sống qua HĐTN ở các trường bạn trong và ngoài huyện
Tăng cường các biện pháp kích thích, động viên về tinh thần để các lựclượng tích cực tìm hiểu và có những hoạt động nhằm giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh Tổ chức các hội nghị tuyên dương, khen thưởng những gia đình vănhóa tiêu biểu
Tham mưu, phối hợp với Hội phụ nữ, Hội khuyến học của xã, của Huyện tổchức các buổi tọa đàm, trao đổi, hướng dẫn cách nuôi dạy con cái trong gia đình,hoặc cách giải quyết những tình huống khó xử xảy ra giữa người lớn và trẻ em;triển khai sâu, rộng, thực chất phong trào xây dựng “Gia đình văn hóa”
Thông qua các cuộc họp cha mẹ học sinh hoặc những lần gặp gỡ giữa nhàtrường và gia đình, ngoài việc thông báo tình hình học tập, ý thức kỷ luật của
Trang 10học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý nhà trường cần nhắc nhở gia đình vềnhững đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh, tránh những hiện tượng người lớnluôn yêu cầu con em mình cư xử như những người trưởng thành (đây là điềukhó có thể thực hiện vì các em cần được sống đúng là các em về hiện tượngnuông chiều con quá mức khiến trẻ sinh ra tính lười biếng, ích kỷ, ỉ lại, thói vôtình và nhẫn tâm, tính bạc nhược, yếu đuối, thiếu ý chí và nghị lực v.v hay cáchiện tượng cư xử với trẻ em quá hà khắc, nghiệt ngã, áp đặt, không công bằngdẫn trẻ hình thành tính bất cần, lì lợm hoặc thui chột sự năng động, sáng tạo củatrẻ v.v.
Xây dựng môi trường học tập tốt ở trường và cộng đồng nhằm tạo một khốiđoàn kết, nhất trí cao trong việc giáo dục học sinh
Giới thiệu những trang Web hay, có nội dung liên quan đến việc giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh đến các lực lượng tham gia giáo dục, trang bị tài liệu,tạp chí, sách báo phục vụ công tác giáo dục kỹ năng sống v.v
Hội thảo về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh 3.2 Bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ, giáo viên kiến thức và kỹ năng tích hợp việc GDKNS vào các môn học và qua các HĐTN.
Tổ chức tập huấn cho đội ngũ CBGV: Trước đây, khi tổ chức các hoạt độngngoài giờ lên lớp, đa số giáo viên làm thay học sinh ở hầu hết các khâu: lựa chọnnội dung, xây dựng kế hoạch, chuẩn bị Học sinh chỉ tham gia thực hiện với số
ít học sinh trong lớp Với yêu cầu tất cả học sinh đều được tham gia đầy dủ cácbước khi tổ chức HĐTN là nhiệm vụ mới mẻ, khó khăn nên giáo viên còn rấtlúng túng trong khâu xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện Do vậy tổ chức tậphuấn để mỗi giáo viên nắm chắc mục đích, ý nghĩa, yêu cầu và các hình thức tổchức hoạt động trải nghiệm là rất cần thiết Bên cạnh đó mỗi nhà trường cần có
kế hoạch chỉ đạo điểm sau đó nhân rộng ra toàn trường
Trang 11Đội ngũ giáo viên, cộng tác viên có tính chất quyết định đến chất lượng dạyhọc trong nhà trường nói chung, chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho học sinhnói riêng Đội ngũ này là chỗ dựa tin cậy của các bậc cha mẹ học sinh trong giáodục con em họ nên người Họ chính là lực lượng tích cực, điển hình trong vai trò
tư vấn, nêu gương, giúp đỡ cha mẹ học sinh trong việc giáo dục học sinh Vìvậy, người cán bộ quản lý cần hết sức quan tâm phát triển đội ngũ giáo viên,cộng tác viên có phẩm chất đạo đức trong sáng, có trình độ chuyên môn nghiệp
vụ vững vàng, có năng lực giáo dục kỹ năng sống cho học sinh và đặc biệt cólòng yêu nghề mến trẻ, tâm huyết với sự nghiệp trồng người[4]
Học sinh tự tin, tích cực trong giờ học.
Chú trọng xây dựng hoàn thiện đội ngũ thầy cô giáo trong nhà trường Họ
là đội ngũ tiên quyết đến chất lượng dạy học trong đó có công tác giáo dục kỹnăng sống cho học sinh Họ là đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp, có nhiều điềukiện để tiếp xúc với học sinh, giáo dục rèn luyện cho các em thông qua việc dạyhọc các môn học, nội dung sinh hoạt lớp, tổ chức các hoạt động giáo dục ngoàigiờ lên lớp Cùng với giáo viên chủ nhiệm là lực lượng giáo viên dạy mônchuyên biệt, giáo viên tổng phụ trách… họ trực tiếp thực hiện công tác giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh, rèn luyện cho các em những kỹ năng cần thiết như
kỹ năng giao tiếp, ứng xử trong các mối quan hệ, kỹ năng tự nhận thức, để hiểubiết bản thân, tự bảo vệ mình và hòa nhập cộng đồng
Tăng cường tổ chức các chuyên đề giảng dạy lồng ghép giáo dục kỹ năngsống trong các môn học để giáo viên được giảng tập, dự giờ dưới sự chỉ đạo củachuyên gia phụ trách chuyên môn cấp Sở, Phòng GD&ĐT v.v
Phát động phong trào tích cực thực hiện đổi mới nội dung, phương phápdạy học, lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tính tích cực tự giác học tập, sángtạo của học sinh, tạo cho các em có nhiều cơ hội thể hiện mình, được rèn luyện
kỹ
Trang 12Dạy học lấy học sinh làm trung tâm 3.3.Tổ chức buổi sinh hoạt dưới cờ đầu tuần thành sân chơi bổ ích.
Trước đây giờ chào cờ chủ yếu do tổng phụ trách Đội và Ban giám hiệunhà trường triển khai thực hiện thầy nói, trò nghe Thực tế mang lại hiệu quảkhông cao, học sinh không hứng thú với giờ sinh hoạt đầu tuần Các em ngồidưới sân nói chuyện hoặc làm việc riêng nhiều
Để khắc phục hạn chế này thì nhà trường xen kẽ việc triển khai của thầy
cô bằng hình thức tuyên truyền miệng kết hợp với những hình thức sinh độnghơn
Ví dụ: Để tuyên truyền về luật giao thông, phòng chống tai nạn, chốngbạo lực trong nhà trường, phòng chống đuối nước… thì bên cạnh việc thầytuyên truyền nhắc nhở thì nhà trường tổ chức cho các em theo dõi các tiểu phẩm
từ khoảng 5 – 10 phút ( Tiểu phẩm do tổng phụ trách Đội kết hợp với giáo viênchủ nhiệm, những giáo viên có năng khiếu dàn dựng diễn viên là các em họcsinh, đôi khi có cả thầy cô cùng tham gia)
Sau khi kết thúc tiểu phẩm thì gọi các em đứng lên trả lời các câu hỏi,chia sẻ những suy nghĩ của mình với hành động của các nhân vật trong tiểuphẩm, các em tự phân tích hành vi đúng, sai
Để thu hút các em thì nhà trường chuẩn bị những phần quà nhỏ ( bánh,kẹo, đồ dùng học tập …) để làm phần thưởng cho các câu trả lời
Ví dụ: Để tổ chức giáo dục lòng yêu nước, biết ơn những người có côngvới cách mạng, các anh hùng liệt sĩ kết hợp với việc tuyên truyền, triển khaibằng lời nói của thầy cô nhà trường tổ chức “ Tìm hiểu lịch sử Đoàn, Đội” vớihình thức thi hái hoa dân chủ dười cờ; tổ chức hoạt cảnh dưới cờ; tổ chức kểchuyện các tấm gương anh hùng liệt sĩ dưới cờ
Ở nội dung này để thực hiện được nhà trường giao sự chủ động, sáng tạocho tổng phụ trách Đội, Tổng phụ trách Đội trực tiếp phối hợp với giáo viên chủnhiệm tổ chức thực hiện căn cứ theo chủ đề, chủ điểm hoạt động hàng tháng,
Trang 13tuần của Đội để có nội dung tổ chức thực hiện phù hợp Đồng thời hiệu trưởngcũng quán triệt trong hội đồng sư phạm, yêu cầu tất cả giáo viên và các bộ phậnliên quan phối hợp thực hiện theo kế hoạch của Đội
Trong sinh hoạt đầu tuần nhà trường tập trung chỉ đạo Tổng phụ trách Độiphải kết hợp với công tác tuyên dương khen thưởng Sinh hoạt chào cờ đầu đầutuần có thể nói là nơi lý tưởng để giáo dục học sinh: trước tất cả con mắt củathầy cô, bạn bè, thật hãnh diện nếu được động viên, khen thưởng … vì vậy nhàtrường chỉ đạo Tổng phụ trách Đội chú ý đặc biệt tới nội dung này Tuyêndương khen thưởng những cá nhân, tập thể thực hiện tốt dưới cờ có thể là đượcnêu tên, được tặng một tràng vỗ tay, một phần thưởng nhỏ như cây bút, quyểnvở….cho các em thực hiện tốt đó là một niềm hành diện cho học sinh
Tóm lại: Sinh hoạt dười cờ là một hình thức mang lại hiệu quả giáo dụccao nếu Tổng phụ trách đội nếu biết khai thác hết thế mạnh của hình thức này.Phải làm cho các em háo hức, chờ đợi buổi sinh hoạt dưới cờ Muốn vậy phảibiến buổi sinh hoạt dưới cờ thành sân chơi cho các em Để thực hiện được điềunày ngoài sự sáng tạo, chủ động của Tổng phụ trách đội thì phải cần có sự phốihợp chặt chẽ, nhiệt tình của giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, vì thế nhàtrường phải thường xuyên quan tâm, chỉ đạo, tạo mọi điều kiện thì tổng phụtrách đội mới có thể thực hiện tốt nội dung này[5]
3.4.Tổ chức việc giáo dục kỹ năng sống thông qua các hoạt động xã hội, đền ơn đáp nghĩa.
Truyền thống “ Uống nước nhớ nguồn” , “ Lá lành đùm lá rách” … Lànhững truyền thống tốt đẹp của dân tộc Thực hiện tốt hoạt động này góp phầngiáo dục truyền thống cách mạng, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, trách nhiệmcủa các em trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đồng thời hình thànhnhân cách cho các em Trong nhiều năm học qua, tôi đã tổ chức thường
tốt Ngoài ra, khi có những thông tin cần sự giúp đỡ của cộng đồng,chúng tôi luôn tổ chức những buôi ngoại khóa để tuyên truyền, vận độngcác em tham gia Bởi theo chúng tôi suy nghĩ, cái lớn nhất trong việc vậnđộng này không phải là được thật nhiều tiền để giúp đỡ các em nhỏ, cụ già
có hoàn cảnh khó khăn mà là giáo dục cái tình người ở trong mỗi các em Bên cạnh đó, khi đã vận động được một khoản kinh phí để giúp đỡ các địachỉ đang cần sự sẻ chia của cộng đồng, chúng tôi luôn cho các em cùngtham gia Qua những việc làm thực tế, được tận mắt chứng kiến sự kémmay mắn của các em nhỏ, các bạn cùng trang lứa với mình thì các em mớicảm nhận hết được niềm hạnh phúc mà mình đang có khi được sống trongtình yêu thương của ba mẹ, gia đình Có như vậy các em sẽ yêu hơn cha
mẹ, người thân và hình thành trong các em trách nhiệm đối với mọi người.Đây cũng là một kĩ năng cần thiết phải rèn cho các em
Trang 14Trao quà tết cho học sinh nghèo
Vào những ngày kỷ niệm như thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam22/12, để nhớ ơn công lao của các anh hùng liệt sĩ, những thế hệ cha anh đitrước, tôi giao nhiệm vụ cho tổng phụ trách đội tuyên truyền ý nghĩa các ngàynày dưới cờ, giáo viên chủ nhiệm tuyên truyền trong sinh tiết sinh hoạt ngoàigiờ lên lớp … Sau khi tuyên truyền thì trường tổ chức cho một số lớp tới thămgia đình thương binh liệt sĩ trong xã, dâng hương viếng tượng đài liệt sĩ… Quacách tổ chức này thì đã phối hợp giữa giáo dục qua tuyên truyền với việc các em
có hành động thực tế để thể hiện lòng biết ơn của mình với các thế hệ cha anh đitrước
Chăm sóc tượng đài liệt sĩ
Tóm lại: Để tổ chức tốt hoạt động GDKNS qua các hoạt động xã hội,đền ơn đáp nghĩa cho học sinh thì phải phối hợp chặt chẽ giữa công tác tuyêntruyền vận động kết hợp với hành động thực tế Trong đó tổng phụ trách độiphải đặc biệt chú ý đến cách thức thực hiện sao cho đạt hiệu quả cao
3.5 Đổi mới hình thức, phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tích hợp qua các môn học và thăm quan, trải nghiệm.
HĐTN có nội dung rất đa dạng và mang tính tổng hợp kiến thức, kĩ năngcủa nhiều môn học, nhiều lĩnh vực học tập và giáo dục Vì thế, khi dạy học trênlớp, giáo viên cần tổ chức bằng nhiều hình thức, phương pháp dạy học khác