SKKN một số giải pháp chỉ đạo hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở các trường tiêu học huyện quảng xương

Tiếp cận từ góc độ quản lý, tác giả nhận thấy hiện tại các cán bộ quản lýCBQL trường tiểu học TH mới dừng lại ở những chủ trương đường lối màthiếu đi giải pháp cụ thể tác động và tạo ra

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG XƯƠNG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở

TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN QUẢNG XƯƠNG, TỈNH THANH

2.2 Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới phương pháp

dạy học ở trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa 3

2.3 Các giải pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp

dạy học ở trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa 6

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài:

Chúng ta đang sống trong thế kỷ XXI đang chứng kiến những thay đổi vàphát triển đa dạng đa văn hoá, sự bùng nổ thông tin - kiến thức và công nghệcao , thế kỷ của trí tuệ sáng tạo Đất nước ta đang bước vào thời kỳ công nghiệphoá, hiện đại hoá với mục tiêu đến năm 2020 đưa Việt Nam từ một nước nôngnghiệp cơ bản trở thành một nước công nghiệp, hội nhập với cộng đồng quốc tế

Trong quá trình đổi mới giáo dục, đổi mới giáo dục Tiểu học (GDTH) có

ý nghĩa đặc biệt, trong đó cần chú trọng đầu tiên là đổi mới phương pháp dạyhọc (PPDH) theo định hướng “phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huytính tích cực, tự giác chủ động sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm củatừng lớp học, môn học, bồi dưỡng PPDH tự học, khả năng làm việc theo nhómrèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn tác động đến tình cảm, đemlại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” [Trích khoản 2, điều 28-Luật Giáodục 2005 ]

Trong những năm qua không ít những đề tài nghiên cứu đề cập đến đổimới PPDH Song trong thực tế, đổi mới PPDH chưa thực sự trở thành một chìakhóa, một công cụ để giúp các thầy cô giáo trong giảng dạy, việc giảng dạy ởcác trường tiểu học vẫn chưa được đổi mới một cách thực sự Có rất nhiềunguyên nhân làm hạn chế quá trình đổi mới PPDH song có lẽ không phải do độingũ giáo viên (GV) chưa nhận thức đúng về vấn đề này Tiếp cận với đội ngũgiáo viên, có thể thấy đa số họ đều tâm huyết, mong muốn đổi mới nhưng lạilúng túng không biết nên đổi mới cái gì, như thế nào và bắt đầu từ đâu? Và mộttrong những nguyên nhân là quản lý việc đổi mới PPDH chưa đáp ứng được yêucầu đổi mới chương trình giáo dục tiểu học hiện nay

Việc đổi mới PPDH ở huyện Quảng Xương đã có nhiều chuyển biến tíchcực, Phòng Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Quảng Xương đã tổ chức học tậpchuyên đề theo chương trình bồi dưỡng thường xuyên và đã quan tâm rõ rệt đếnviệc đổi mới PPDH Nhưng trong thực tế các nhà trường tiểu học việc quản lýđổi mới PPDH đang còn gặp nhiều khó khăn, bất cập chưa có những giải phápkhoa học để quản lý có hiệu quả

Tiếp cận từ góc độ quản lý, tác giả nhận thấy hiện tại các cán bộ quản lý(CBQL) trường tiểu học (TH) mới dừng lại ở những chủ trương đường lối màthiếu đi giải pháp cụ thể tác động và tạo ra sự liên kết giữa người dạy với ngườihọc, chưa tạo ra được động lực cho việc dạy học, chưa lựa chọn được những nộidung đổi mới thiết thực và có trọng tâm, chưa tổ chức quá trình đổi mới mộtcách khoa học và hữu hiệu Vì thế chưa đủ để tạo nên một bước chuyển biếnthực sự về đổi mới PPDH

Từ những lý do trên, tôi đã chọn nội dung sáng kiến kinh nghiệm “Một

số giải pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở trường tiểu họchuyện Quảng Xương tỉnh Thanh Hoá”

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất các giải pháp quản lýhoạt động đổi mới PPDH ở trường tiểu học huyện Quảng Xương, nhằm nângcao chất lượng dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình GDTH hiện nay

1.2.Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất các giải pháp quản lýhoạt động đổi mới PPDH ở trường tiểu học huyện Quảng Xương, nhằm nângcao chất lượng dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình GDTH hiệnnay

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Các giải pháp quản lý việc đổi mới PPDH ở các trường tiểu học huyệnQuảng Xương, tỉnh Thanh Hoá

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Để viết nên SKKN, tôi đã vận dụng các phương pháp sau:

- Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu;

- Phương pháp khái quát các nhận định độc lập;

- Phương pháp quan sát;

- Phương pháp điều tra;

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia;

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục

ra được ba góc kia thì không dạy nữa ” Vậy phương châm chính của dạy học là

“khải phát” (gợi mở)

Komenxky (1592 - 1670), nhà giáo dục học vĩ đại phương Tây, trong tácphẩm “Thiên đường của trái tim” Ông đã đưa ra một hệ thống những nguyên tắc

“vàng ngọc” Về PPDH và đổi mới PPDH ông đã chỉ rõ: “Người giáo viên phải

quan tâm tìm tòi tất cả mọi con đường dẫn đến việc mở mang trí tuệ và vận dụnghợp lý những con đường đó”

Vào đầu thế kỷ XX cùng với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạngkhoa học và công nghệ, đã có nhiều công trình nghiên cứu về đổi mới PPDH.Khoa học quản lí giáo dục ở Việt Nam được hình thành và phát triển trước hếtphải nói đến quan điểm giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh Về phương pháp

giáo dục, Người chỉ giáo: “cách học phải nhẹ nhàng; không gò ép học sinh vào

khuôn khổ người lớn, phải đặc biệt chú trọng đến sức khỏe của các cháu, chú trọng bồi dưỡng phương pháp tự phát huy nội lực, tư duy giải chứng Mác - Lênin, óc tư duy lý luận, tư duy kỹ thuật, tư duy kinh tế, óc phê phán và sáng tạo cho người học”.

Hiện nay, trên địa bàn Quảng Xương, phòng GD & ĐT Quảng Xương đã

và đang đầu tư nhiều công sức, phát huy sáng kiến trong việc quản lí về đổi mớiPPDH Tại các trường tiểu học, hiệu trưởng đã đề cao tầm quan trọng của việcđổi mới PPDH, song quyết tâm này chưa phải thật sự khả thi; bởi lẽ nhà trườngchưa có được hệ thống lý luận về đổi mới PPDH, việc đổi mới PPDH chỉ dừnglại ở các sáng kiến kinh nghiệm mà chưa biến thành hoạt động hằng ngày của

GV và HS

Do vậy, việc nghiên cứu những giải pháp quản lý cụ thể nhằm thực hiệnviệc đổi mới PPDH ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Quảng Xương làcần thiết, nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về PPDH đáp ứng yêu cầu trongđổi mới giáo dục hiện nay

2.2 Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa:

2.2.1 Nhận thức về đổi mới PPDH của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên các trường tiểu học:

Qua việc nghiên cứu thực tế, xử lý số liệu, nhìn nhận đánh giá một cáchkhách quan về hoạt động dạy học của một số GV và HS về công tác quản lý đổimới PPDH của hiệu trưởng các trường Chúng tôi đã phát 280 phiếu hỏi cho cácđối tượng là cán bộ quản lý, GV các trường tiểu học trong huyện, qua trao đổitrực tiếp và thu thập từ các phiếu điều tra thì đa số ý kiến cho rằng việc đổi mớiPPDH sẽ nâng cao chất lượng giáo dục Thế nhưng, trong thực tế khi thực hiệnmới thấy không dễ chút nào, có nhiều GV sử dụng chưa thành thạo các thiết bịdạy học, hạn chế về tin học, một số GV có tuổi nghề cao, kỹ năng dạy học đã trởthành thói quen ăn sâu vào tiềm thức nên họ ngại đầu tư soạn bài, ngại tìm tòi,tham khảo, xây dựng thử nghiệm PPDH đổi mới, sử dụng thiết bị dạy học chưa

có hiệu quả Mặt khác, việc đổi mới PPDH chưa được hiệu trưởng các nhàtrường quan tâm đúng mức, nhất là kỹ năng sư phạm, chưa được tiến hành mộtcách thường xuyên, chưa gắn vào công tác thi đua khen thưởng Dẫu nhiều đợtphát động phong trào đổi mới PPDH rầm rộ không chỉ nằm riêng trong các nămthay sách giáo khoa mà thường xuyên có trong kế hoạch đầu các năm học của

Bộ, Sở GD&ĐT, phòng GD&ĐT và của trường Nhưng có những vấn đề màchúng ta thấy thực tế diễn ra qua các lớp chuyên đề: Dự lớp bồi dưỡng xong aicũng thấy PPDH mới hay và hấp dẫn nhưng về trường triển khai chưa áp dụngđược Ngay cả đội ngũ GV giỏi được coi là xương sống, là nòng cốt cho việctriển khai các PPDH mới cũng chỉ dạy giỏi trong các giờ thao giảng, còn để ápdụng đại trà thì chưa thể được Khi được hỏi về nhận thức cá nhân xung quanh

về việc đổi mới PPDH, đội ngũ GV bao gồm cán bộ quản lý và GV đều rất nhiệttình và thẳng thắn bày tỏ quan điểm của mình thông qua phiếu tham khảo

Kết quả thăm dò đánh giá mức độ sự cần thiết về việc thực hiện đổi mớiPPDH hiện nay được thể hiện ở bảng (2-1) cho thấy: Nhận thức về mức độ cầnthiết: Cần 3 điểm, bình thường 2 điểm, không cần 1 điểm, 1 X 3

Bảng 2-1: Nhận thức của CBQL và GV về sự cần thiết đổi mớiPPDH

TT Đối tượng trả lời phiếu hỏi lượng Số

Cần thiết

Bình thường

Không cần

thức về sự vận hành của nền GD hiện đại, cũng có thể do chưa biết cách thứcđổi mới PPDH như thế nào nên còn bàn quan với sự đổi mới này.

Hiện nay trong đội ngũ GV là chỉ tập trung dạy tốt trong các giờ thaogiảng Đây là mặt hạn chế về mặt nhận thức của cán bộ giáo viên, vấn đề đặt ra

là hiệu trưởng các trường tiểu học huyện Quảng Xương phải tìm ra các giảipháp để nâng cao nhận thức cho GV về việc đổi mới PPDH

2.2.2 Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới PPDH ở trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa:

Để tìm hiểu thực trạng quản lý hoạt động đổi mới PPDH của hiệu trưởngcác trường tiểu học huyện Quảng Xương, tôi đã đi nghiên cứu thực tế ở cáctrường tiểu học huyện Quảng Xương, đã tiến hành điều tra và khảo sát thựctrạng qua các hoạt động sau :

1) Nghiên cứu các giải pháp quản lý của hiệu trưởng ở các trường tiểu họchuyện Quảng Xương

2) Dự giờ của một số GV các trường tiểu học thực hiện dạy theo PPDHđổi mới

3) Tham gia phỏng vấn trực tiếp, tọa đàm với một số hiệu trưởng trườngtiểu học

4) Sử dụng phiếu hỏi điều tra với 3 đối tượng: Cán bộ quản lý các trườngtiểu học, chuyên viên phòng GD-ĐT Quảng Xương, GV các trường tiểu học, HScác trường tiểu học trên đại bàn huyện Quảng Xương

5) Nghe báo cáo thực trạng dạy học và quản lý việc đổi mới PPDH củahiệu trưởng ở một số trường tiểu học qua cuộc hội thảo do phòng GD & ĐTQuảng Xương tổ chức

Trên cơ sở nghiên cứu thực tế cùng với sự phân tích và xử lý số liệu đãthu thập được, tác giả nhận thấy thực trạng về quản lý việc đổi mới PPDH củahiệu trưởng các trường tiểu học huyện Quảng Xương được thể hiện ở các nộidung sau:

* Thực trạng quản lý để nâng cao nhận thức của giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học

Trong việc thực hiện đổi mới PPDH thì vai trò của GV là rất quan trọng.Bởi vì khó mà chỉ đạo đổi mới PPDH đạt kết quả cao khi GV không muốn đổimới PPDH

Hầu hết các trường tiểu học đều tổ chức sinh hoạt dưới hình thức phổ biến hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học và đổi mới PPDH là một nhiệm vụ được nhắc tới mang tính lý thuyết Hiệu trưởng các trường chưa trao đổi thống nhất về nhận thức chương trình hành động, chưa tác động đủ mạnh để tạo ra tâmthế và nhận thức đồng bộ của mọi GV về việc đổi mới PPGD

2.2.3 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động đổi mới PPDH ở trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa:

Trên cơ sở phân tích thực trạng đổi mới PPDH ở các trường tiểu họchuyện Quảng Xương, khảo sát các số liệu thực tế, đối chiếu với cơ sở lý luận vàthực tiễn cho phép tác giả rút ra một số nhận xét sau:

- Ưu điểm

Đối với cán bộ quản lý, hầu hết hiệu trưởng các trường đều có nhận thứcđúng đắn và tính cấp thiết về việc đổi mới PPDH Họ đã chỉ đạo hoạt động đổimới PPDH ở trường mình quản lý, thể hiện ở các buổi sinh hoạt chuyên môn,giờ thao giảng, dự giờ, rút kinh nghiệm rèn luyện các kỹ năng dạy học theohướng đổi mới PPDH cho GV Nó khẳng định về mặt nhận thức đã có thuận lợi

và chuyển biến tích cực trong đội ngũ cán bộ GV

Nội dung sinh hoạt về chuyên môn ngày càng được nhận thức về tầmquan trọng và ngày càng được đổi mới về nội dung thông qua các hoạt động.Nhờ vậy, việc đổi mới PPDH bước đầu đã có những định hình nhất định và tíchcực

- Hạn chế:

Công tác quản lý hoạt động đổi mới PPDH còn nhiều bất cập và khôngđồng bộ Tính kế hoạch trong chỉ đạo còn hạn chế nên khả năng duy trì hoạtđộng đổi mới PPDH chưa thường xuyên, chưa liên tục

Một số hiệu trưởng khi chỉ đạo hoạt động đổi mới PPDH chưa chú ý trongkhi chỉ đạo những khâu then chốt mang tính quyết định như :

+ Chỉ đạo thiết kế giáo án, chỉ đạo hoạt động dạy học trên lớp

+ Tổ chức, chỉ đạo dự giờ, rút kinh nghiệm và đánh giá theo một tiêu chíchung đã đặt ra

+ Việc kiểm tra đánh giá GV trong việc đổi mới PPDH còn chưa toàndiện, thiếu chính xác, thiếu tính khách quan

Vì vậy, quản lý việc đổi mới PPDH ở các trường tiểu học là rất quan trọng

và những thực trạng nêu trên cũng chính là điểm xuất phát để tìm ra những giảipháp phù hợp với đặc điểm và điều kiện của nhà trường để việc quản lý đổi mớiPPDH ở các trường tiểu học huyện Quảng Xương có hiệu quả cao, đáp ứng đổimới PPDH trong quá trình thực hiện đổi mới chương trình giáo dục phổ thônghiện nay

2.3 Các giải pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa:

Từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trong hoạt động quản lý của hiệutrưởng các trường tiểu học huyện quảng Xương, dựa trên các nguyên tắc trongviệc đề xuất các giải pháp đã nêu trên, tác giả đưa ra hệ thống các giải pháp quản

lý chủ yếu của hiệu trưởng các trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh thanhHóa như sau:

2.3.1 Nâng cao nhận thức về sự cần thiết phải quản lý hoạt động đổi mới PPDH ở trường tiểu học Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa:

- Sử dụng mục tiêu giáo dục để nâng cao nhận thức, tăng cường tạo độnglực cho đội ngũ GV về việc thực hiện việc đổi mới PPDH.

Cần làm cho GV và mọi thành viên trong nhà trường hiểu đầy đủ rằng,đổi mới nội dung chương trình giáo dục phổ thông gắn liền với đổi mới PPDH

và đây cũng là một nội dung cơ bản của đổi mới GDTH trong giai đoạn hiệnnay Chính vì vậy, người hiệu trưởng phải làm thế nào để các mục tiêu giáo dục,

mà cụ thể hơn các mục tiêu đổi mới PPDH trở thành những giá trị mà người GVhướng tới

Muốn vậy, người hiệu trưởng phải tìm kiếm những hình thức sinh động,hấp dẫn để làm cho người GV quán triệt các mục tiêu đổi mới PPDH, chẳng hạnnhư hội thảo, tổ chức nghiên cứu khoa học với những đề tài PPDH theo từngmôn học, tổ chức thao giảng, tổ chức trao đổi kinh nghiệm với trường bạn, phốihợp với công đoàn nhà trường tổ chức các hội thi ứng xử tình huống sư phạm

- Đề cao tinh thần trách nhiệm của người GV đối với việc đổi mới PPDH.Tinh thần trách nhiệm cũng là một động lực làm việc Sau khi làm chomục tiêu đổi mới PPDH trở thành một công việc đầy hứng thú, hấp dẫn GV thì

ta hãy động viên tinh thần trách nhiệm của mỗi GV trước các HS, trước xã hội

để họ bắt tay vào việc đổi mới PPDH Một người thầy giáo luôn ý thức về tráchnhiệm của mình thì không tiết dạy học nào là không đổi mới phương pháp

Tạo sự tiến bộ ở mỗi GV trong việc đổi mới PPDH Trước hết là làm chomỗi GV tìm thấy lợi ích riêng và lợi ích chung trong việc thực hiện đổi mới Nếungười GV thấy rằng khi thực hiện đổi mới PPDH thì chuyên môn của chínhmình được nâng cao hơn, kỹ năng sư phạm của mình trở nên vững vàng hơn thì

họ tích cực hơn Nói chung, ai cũng muốn bản thân mình ngày càng tiến bộ, giỏigiang hơn, họ muốn mình ngày càng tiến bộ hơn ngay trong chính công việcmình đang làm

Vì vậy, để tạo ra một phong trào thi đua sôi nổi đổi mới PPDH thì ngườihiệu trưởng có thể giao nhiệm vụ cho một số GV làm thí điểm trước, rồi sau đólàm rộng dần ra

- Làm cho việc đổi mới PPDH trở nên hấp dẫn hơn, nhẹ nhàng hơn

Có thể lâu nay chúng ta đã mắc sai lầm là làm cho người GV cảm thấyviệc đổi mới PPDH là một “áp lực”, là một việc từ trên dội xuống, do đó họ “dịứng” với công việc này Bây giờ chúng ta cần phải làm thay đổi cái cảm nhận đóbằng cách cho người GV thấy việc đổi mới PPDH là một công việc đầy hứngthú, đầy sáng tạo, đầy thử thách

Muốn vậy, ta nên tìm cách tạo ra bầu không khí thi đua sáng tạo trong quátrình thực hiện đổi mới PPDH Ta nên dựa vào những GV say mê khoa học, nhất

là lực lượng GV trẻ vì tuổi trẻ luôn thích cái mới (do trong đầu óc họ chưa cócác “lối mòn”), ham thích sáng tạo, luôn mong muốn chiến thắng các cách thức

có nhiều hoài bão…rồi khuyến khích họ tìm tòi, sáng tạo trong PPDH để họ làmthử

Khi các GV cảm thấy hứng thú đổi mới PPDH thì tức là ta đã tăng cườngđộng lực làm việc ở họ

2.3.2 Kế hoạch hóa hoạt động đổi mới PPDH ở trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa:

Hiệu trưởng giao cho tổ trưởng hướng dẫn và giúp cho GV xây dựng kếhoạch cá nhân Nội dung kế hoạch cá nhân phải đảm bảo tính khoa học, thiếtthực và khả thi Cần chú trọng tới việc xác định các yêu cầu đạt được trong từngchương, từng loại bài, từng môn học phải đề ra những giải pháp đổi mới PPDH

Để đưa hoạt động tổ chuyên môn vào nề nếp, nâng cao năng lực hoạtđộng của tổ chuyên môn, hiệu trưởng yêu cầu các tổ chuyên môn thực hiệnnhiệm vụ:

- Xây dựng kế hoạch chung của tổ về hoạt động đổi mới PPDH

- Tổ chức các tổ chuyên môn thực hiện kế hoạch

- Hiệu trưởng chỉ đạo các tổ chuyên môn thực hiện đổi mới PPDH

- Hiệu trưởng kiểm tra, đánh giá hoạt động đổi mới PPDH của tổ CM

Kế hoạch có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với tổ chuyên môn giúp chomọi thành viên của tổ định hướng được nội dung chương trình dạy học cho cảnăm học Việc lập kế hoạch nhằm giúp cho tổ chuyên môn tránh được sự tuỳtiện trong việc thực hiên quy chế sinh hoạt chuyên môn, trong việc chỉ đạo nộidung chương trình, dự kiến được khả năng thực hiện chương trình Kế hoạchgiúp hiệu trưởng kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ tổ chuyên môn Tổ chuyênmôn là nơi triển khai mọi chủ trương về đổi mới PPDH của nhà trường

Việc lập kế hoạch của tổ phải dựa trên kế hoạch chung của nhà trường,khi xây dựng kế hoạch phải phải phân tích đặc điểm tình hình nhà trường, nhữngthuận lợi và khó khăn ảnh hưởng đến hoạt động của tổ chuyên môn về việc đổimới PPDH

Hiệu trưởng yêu cầu phó hiệu trưởng và các tổ trưởng chuyên môn phảixây dựng kế hoạch, các chỉ tiêu và giải pháp cụ thể Trên cơ sở đó tổ cần hướngcho GV xây dựng kế hoạch cá nhân phù hợp với kế hoạch của tổ bộ môn và đặcthù của môn học về đổi mới PPDH Định lượng thời gian và dự trù kinh phí thựchiện, phân công trách nhiệm cho từng thành viên trong tổ thực hiện

Việc xây dựng kế hoạch của tổ chuyên môn để quản lý đổi mới PPDHsau khi đã điều chỉnh, sửa đổi bổ sung cho phù hợp với tình hình thực tế của đơn

vị yêu cầu mọi thành viên trong tổ phải thực hiện nghiêm túc Để kế hoạch của

tổ được khả thi, hiệu trưởng cần tạo điều kiện thuận lợi về những chủ trương đổimới PPDH, về cơ sở vật chất, tài liệu tham khảo, sách giáo khoa, thiết bị dạyhọc, kinh phí để hoạt động đổi mới đạt hiệu quả cao nhất

Tiếp đó là xây dựng chương trình kế hoạch hành động của các tổ chuyênmôn

Dựa vào việc xây dựng chương trình kế hoạch hành động ban chỉ đạo phảixây dựng quy trình chỉ đạo đổi mới PPDH theo từng bước

2.3.3 Tổ chức, chỉ đạo hoạt động đổi mới PPDH ở trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa:

Hiệu trưởng sắp xếp tổ chuyên môn cho phù hợp với đặc điểm nhà trườngtrong việc thực hiện đổi mới PPDH, tổ trưởng chuyên môn phải thực sự là con

chim đầu đàn trong hoạt động chuyên môn, có năng lực quản lý, nhiệt tình trongcông tác Trước hết, hiệu trưởng phải thông qua tổ trưởng chuyên môn thốngnhất phương án phân công chuyên môn của tổ và giao quyền cho tổ trưởng trongviệc quản lý phân công chuyên môn Việc phân công đúng, hợp lý sẽ thúc đẩycác thành viên trong tổ chức tích cực hoạt động và phong trào đổi mới PPDH cónền tảng và sẽ được phát triển tạo thành phong trào sâu rộng.

Hiệu trưởng chỉ đạo các tổ chuyên môn thực hiện đổi mới PPDH Việcchỉ đạo đổi mới PPDH là một vấn đề khó khăn phức tạp nhất, là vấn đề cốt lõitrong quá trình dạy học, là đòn bẩy để nâng cao chất lượng dạy học Vì vậy, việcchỉ đạo thực hiện kế hoạch đổi mới PPDH ở các trường tiểu học hiện nay cầnđược thực hiện một cách hệ thống, vừa mang tính khoa học, vừa có ý nghĩa thựctiễn Quy trình đó có thể chia thành các bước cơ bản sau:

Bước 1: Bước chuẩn bị:

- Nghiên cứu và phân tích thực trạng đội ngũ GV và đặc điểm đối tượng

HS có quan hệ mật thiết với việc đổi mới cách dạy, cách học;

- Đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị, xây dựng môi trường dạy học phục vụcho đổi mới PPDH;

- Tác động nhận thức tạo dựng tâm thế, loại bỏ các chướng ngại về tâm lýgây trở ngại cho việc đổi mới PPDH;

- Thành lập ban chỉ đạo đổi mới PPDH;

- Xây dựng chương trình, kế hoạch hoạt động;

- Tổ chức các cuộc hội thảo, trao đổi thống nhất về nhận thức và chươngtrình hành động

Bước 2: Chỉ đạo điểm:

Đây là bước đột phá rất quan trọng, mở đầu cho việc thực thi tiến trình chỉđạo đổi mới phương pháp, trong bước này cần thực hiện những công việc cụ thểsau đây:

- Định hướng thống nhất:

Thiết kế một bài dạy theo tinh thần đổi mới:

+ Xác định mục tiêu bài học đối với từng bài, từng tiết Trong đó phảithực hiện thống nhất được cả 3 yếu tố: Kiến thức, kỹ năng, thái độ Phản ánh rõ

sự thống nhất biện chứng giữa hoạt động của thầy và hoạt động của trò theotừng đơn vị kiến thức và nội dung cụ thể của từng bài học Thể hiện rõ PPDHdạy của thầy và PPDH học của trò trong hoạt động đó Phản ánh mối thông tinliên hệ hai chiều trong suốt quá trình dạy học

+ Bản thiết kế bài học phải phản ánh rõ các phương tiện cần thiết sử dụngcho từng nội dung bài học đó

+ Tiến trình thực hiện logíc của bài học

+ Kết quả chung cần đạt tới của bài học

+ Hướng dẫn HS tiếp tục hoàn thiện tri thức kỹ năng trong thời gian tựhọc ngoài giờ lên lớp và chuẩn bị tâm thế cho bài học mới

- Xác định chuẩn và thang đánh giá của bài học:

+ Chuẩn đánh giá: Dựa trên cơ sở chuẩn đánh giá chung đã được quy địnhkhi xác định chuẩn đánh giá về một bài học theo tinh thần đổi mới PPDH cầnlưu ý nhiều hơn đối với PPDH dạy của thầy và PPDH học của trò nhằm hướngtới và phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của HS Đặc biệt quan tâm đếnnhững PPDH rèn luyện kỹ năng và cách ứng xử, rèn luyện PPDH tự học cho

HS, khuyến khích việc sử dụng các phương tiện kỹ thuật, công nghệ nhằm gópphần nâng cao hiệu quả của hoạt động dạy học

+ Thang đánh giá: việc đánh giá các tiết dạy chủ yếu là để rút kinhnghiệm nêu lên những mặt thành công và mặt hạn chế để rút ra những bài học

bổ ích chuẩn bị cho việc nhân đại trà được tốt hơn, điều này sẽ khuyến khíchđộng viên được GV hăng hái tích cực tham gia vào việc đổi mới PPDH

+ Qui trình tiến hành đánh giá: Dựa cơ sở trên ban chỉ đạo xây dựng quitrình tiến hành đánh giá về các tiết dạy thí điểm cho tất cả các môn học theo mộtyêu cầu thống nhất

- Chọn đối tượng làm thực nghiệm:

+ Chọn môn học và các bài học làm thí điểm, chọn lựa ở tất cả các mônhọc có trong chương trình dạy học ở trường tiểu học nhưng để thực hiện thíđiểm có hiệu quả và trước hết có thể chọn các môn có nhiều ưu thế hơn trongviệc sử dụng các PPDH và các phương tiện dạy học phục vụ cho việc đổi mớiPPDH

+ Chọn GV làm thực nghiệm, có thể chọn cảc 3 loại GV giỏi, GV khá,

GV trung bình để làm thực nghiệm làm cho việc nhân đại trà được thuận lợihơn Nhưng trong một số giờ thí điểm bước đầu để dạy có tính chất làm mẫu thìnên chọn những GV dạy giỏi, nhiệt tình hăng hái và thích sáng tạo thì việc dạythí điểm sẽ đem lại hiệu quả cao hơn

+ Chọn lớp dạy thí điểm ở đây cũng nên chọn những lớp có nhận thức tốt,

có nhiều em HS giỏi để việc dạy thí điểm được thuận lợi Nhưng cũng có thểdạy một số lớp trình độ nhận thức của HS các lớp đại trà, có thể dạy ở những lớp

HS có trình độ nhận thức yếu để làm phép đối chứng Trên cơ sở đó có thể rút rađược những bài học về đổi mới PPDH phù hợp với mọi đối tượng

- Tổ chức dạy thí điểm

Tuỳ theo điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của từng trường việc tổ chức dạythí điểm cũng có thể thực hiện ngay trong phạm vi rộng trên tất cả các môn họcvới một số bài nhất định, tuy nhiên việc tổ chức dạy thí điểm cũng phải tách ralàm 2 công đoạn:

+ Thí điểm trong phạm vi hẹp

+ Thí điểm theo diện rộng

- Dự giờ kiểm tra đánh gíá, xác định kết quả dạy thí điểm:

Sau khi dự giờ xong cá nhân có nhiệm vụ đánh giá rút kinh nghiệm vềviệc đổi mới PPDH Dạy và Học của thầy và trò qua các giờ dạy thí điểm đểchuẩn bị triển khai đại trà

Bước 3: Chỉ đạo đại trà:

Bước này cũng có những nội dung công việc gần giống như bước chỉ đạolàm thí điểm nhưng nó cần triển khai mở rộng trong phạm vi toàn trường vì thếcần lưu ý thêm những công việc sau đây:

- Phát huy nội lực, gây khí thế thi đua sôi nổi, hào hứng trong từng tổchuyên môn và HS: chuẩn bị tâm thế cho hoạt động đổi mới PPDH

- Tổ chức dạy học theo tinh thần đổi mới ở tất cả môn học, trong tất cả

GV, tuỳ theo khả năng và điều kiện của tùng đối tượng, không nhất thiết yêu cầutất cả GV phải dạy tất cả các bài có trong chương trình dạy học Đối với GV giỏi

có thể huy động họ tham gia dạy nhiều bài hơn, những đối tượng GV dạy trungbình và yếu có thể dạy ít hơn Từ đó mở rộng dần từ năm nay đến năm khác chophù hợp với khả năng của họ

- Theo dõi quan sát thu thập và xử lý thông tin đa chiều thông qua việcsoạn bài giáo án, việc dự giờ thăm lớp cũng như sinh hoạt tổ chuyên môn ở tất

cả các tổ để thấy được chiều hướng phát triển của hoạt động đổi mới PPDH vàđánh giá được kết quả từng bước sự phát triển của hoạt động dạy học theo tinhthần đổi mới

- Kiểm tra đánh giá theo từng công đoạn ví dụ: Giữa năm học và cuối học

kỳ I và cả năm học… Dựa trên cơ sở đó động viên khuyến khích những mặt tíchcực có hiệu quả điều chỉnh những sai lệch thúc đẩy hoạt động hướng đích nhằmthực hiện mục đích yêu cầu của hoạt động dạy học theo tinh thần đổi mới

Bước 4: Tổng kết, đánh giá:

- Tổng kết: Trong phần này cần nêu rõ những thành công và cả những mặtcòn hạn chế của nó để rút ra được những bài học thực sự bổ ích cho thời giantới Đánh giá mức độ kết quả thực hiện một cách khách quan chính xác để có cơ

sở tiếp tục phát triển ở những mức độ cao hơn và loại bỏ những thiếu sót sai lệch

để không mắc phải lần nữa

- Khen thưởng: Việc khen thưởng một mặt dựa vào chuẩn đã được xácđịnh Đối với những tổ chuyên môn có thành tích cao, nhưng đồng thời độngviên khuyến khích cả những yếu tố tích cực dù là nhỏ nhất đối với những tổchuyên môn còn có những GV không đạt kết quả cao nhưng vẫn có nhiều cốgắng vươn lên Mặt khác, cũng phải nhắc nhở phê bình thậm chí cũng có nhữnghình thức kỷ luật những tổ chuyên môn vẫn còn có GV bộc lộ nhiều yếu tố tiêucực gây khó khăn cản trở hoạt động dạy học theo tinh thần đổi mới Cần khuyếnkhích cả mặt vật chất lẫn tinh thần để kích thích động viên khuyến khích mọingười hăng hái tham gia vào việc đổi mới PPDH

- Tổ chức viết sáng kiến kinh nghiệm: Cần lưu ý viết cả sáng kinh nghiệmtrên lĩnh vực quản lý của người cán bộ lãnh đạo cũng như những sáng kiến củathầy và trò nảy sinh trong quá trình hoạt đổi mới PPDH

Điều quan trọng sau khi đã thực hiện xong một quy trình chỉ đạo đổi mớiPPDH người cán bộ quản lý cần phải rút ra bài học tổng hợp nhiều mặt để từ đóchuẩn bị các điều kiện cho việc xây dựng một quy trình chỉ đạo đổi mới về hoạtđộng dạy học của năm tiếp theo đạt đạt hiệu quả cao hơn

Có thể tiếp cận quản lý hoạt động dạy học nói chung, đổi mới PPDH nóiriêng theo chức năng và chu trình quản lý kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tratheo lý luận quản lý Tuy nhiên, cách tiếp cận theo quy trình 4 bước trên vừachứa đựng dấu hiệu của chu trình quản lý vừa phản ánh những kinh nghiệm thựctiễn sinh động và có hiệu quả trong thực tế QLGD nói chung, chỉ đạo hoạt dạyhọc theo tinh thần đổi mới nói riêng ở trường tiểu học trong điều kiện hiện nay

2.3.4 Thường xuyên kiểm tra, đánh giá hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa:

Hiệu trưởng phải thay đổi cách kiểm tra, đánh giá giờ dạy của GV, đổimới cách kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS cho phù hợp với đổi mớiPPDH Trước hết là đổi mới việc xây dựng chuẩn đánh giá giờ dạy cho từngmôn học Vấn đề này không đơn giản, bởi vì trong việc đổi mới PPDH khôngphải bao giờ cũng được sự đồng thuận của GV, nhất là GV ngại khó, ít đầu tưthời gian cho việc soạn giáo án Cho nên, việc xây dựng chuẩn đánh giá tiết dạycần phải tổ chức hội thảo, học tập, thảo luận Trên cơ sở chung qua các ý kiếnđóng góp, hiệu trưởng nhà trường tổng hợp các ý kiến đóng góp, xây dựng thànhchuẩn chung của đơn vị Đặc biệt là khâu soạn thảo và ban hành

- Đổi mới đánh giá giờ dạy:

Việc đánh giá chính xác, khách quan những công việc đã đạt được vàchưa được và tìm đúng nguyên nhân của chúng sẽ góp phần không nhỏ cho việcchỉ đạo tiếp theo Dựa vào các chuẩn đánh giá với những yêu cầu cụ thể để đánhgiá chính xác khách quan giờ lên lớp của GV Kết hợp sự đánh giá định tính vớiđịnh lượng, sau khi dự gìờ người đánh giá trước hết phải dựa vào sự quan sáttrên lớp và kết hợp với việc xem xét giáo án, phỏng vấn GV, HS Trên cơ sở kếtquả được đánh giá, hiệu trưởng nêu lên kết luận: Những thành tích và hạn chế,nguyên nhân của những hạn chế.Tuy nhiên, để công tác dự giờ theo hướng đổimới cần tăng cường việc dự giờ đột xuất, cần xác định nội dung, PPDH và saumỗi đợt dự giờ cần rút kinh nghiệm và so sánh kết quả

- Đổi mới việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS:

Trong dạy học theo hướng đổi mới PPDH, phát huy tính chủ động tíchcực học tập của HS, GV cần hướng dẫn HS phát triển kỹ năng tự đánh giá để tựđiều chỉnh cách học Trong kiểm tra hằng ngày có thể thực hiện hình thức cho

HS tham gia tự đánh giá bài của mình và bạn đánh giá bài của mình Song, việcnhận xét và cho ý kiến của GV sau khi kiểm tra là rất quan trọng và cần thiết,đây có thể là những dòng vắn tắt nhưng phải thể hiện tư tưởng trong việc khen,trách phạt, góp phần thay đổi nhận thức học tập của HS Đối với kiểm tra học kỳphải rọc phách và phân công GV coi, chấm khách quan, công bằng để đánh giáđúng chất lượng

2.3.5 Đảm bảo các điều kiện quản lý hiệu quả hoạt động đổi mới PPDH ở trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa:

* Nâng cao trình độ, năng lực, phẩm chất của hiệu trưởng:

Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm trước Đảng và Nhà nước về chấtlượng và hiệu quả mọi hoạt động của mình Sự đổi mới PPDH có thành hiện

thực hay không, đầu tiên phụ thuộc vào nhận thức, trình độ tổ chức và năng lựctriển khai trong thực tiễn của hiệu trưởng.

Hiệu trưởng phải là người am hiểu sâu sắc về đổi mới PPDH ít nhất tronglĩnh vực chuyên môn của mình, để có thể làm mẫu, hướng dẫn người dưới quyềnthực hiện

Hiệu trưởng phải là người có trình độ tổ chức và năng lực triển khai ứngdụng những vấn đề lí luận dạy học mới vào thực tiễn trường mình, biết tổ chứchọc tập và tổng kết kinh nghiệm để nhân ra diện rộng

Ngoài ra, uy tín của hiệu trưởng trong tập thể sư phạm có tác dụng nhưchất xúc tác thúc đẩy sự phát triển của nhà trường

* Nâng cao trình độ, năng lực, phẩm chất của giáo viên:

Trình độ, năng lực chuyên môn, kĩ năng sư phạm, phẩm chất của người

GV có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy và học Có thể trình bày một cáchkhái quát về năng lực sư phạm cơ bản của GV như sau:

- Năng lực chẩn đoán nhu cầu và đặc điểm đối tượng dạy học, giáo dục;

- Năng lực thiết kế kế hoạch dạy học, giáo dục;

- Năng lực tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục;

- Năng lực giám sát, đánh giá kết quả hoạt động dạy học, giáo dục;

- Năng lực giải quyết những vấn đề nảy sinh trong dạy học, giáo dục.Đây là năm loại năng lực cơ bản của người giáo viên, nhưng cần nhấnmạnh rằng: năng lực chuẩn bị giáo án, lên lớp, giảng bài, tổ chức hoạt động trênlớp và kiểm tra đánh giá là những năng lực quan trọng nhất

* Nâng cao phẩm chất và năng lực của học sinh:

Phẩm chất và năng lực của HS có ảnh hưởng quan trọng đến việc quản lýPPDH Nếu HS chăm, ngoan, có động cơ và ý chí học tập tốt, lại thông minh,sắc sảo và được lựa chọn cẩn thẩn về trình độ học vấn như các trường chuyênlớp chọn thì cách tổ chức, quản lý PPDH của hiệu trưởng phải khác hẳn cáctrường bình thường

* Có chính sách, chủ trương về đổi mới PPDH và quản lý hoạt động đổi

mới một cách đúng đắn và hợp lý:

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc đã định hướng cho việc đổi mớiPPDH; các văn bản, chỉ thị của ngành Giáo dục và Đào tạo đã được các cấpquản lý cụ thể hóa và hướng dẫn thực hiện Đó là môi trường pháp lý thuận choviệc đổi mới ở các trường phổ thông hiện nay

* Nâng cao cơ sở vật chất, điều kiện dạy học của nhà trường:

Đổi mới PPDH gắn liền với những yêu cầu về TBDH, về thư viện, về cácphương tiện kỹ thuật hiện đại, về cơ sở vật chất nói chung, nhằm tạo điều kiệnthuận tiện cho việc hoạt động độc lập hoặc theo nhóm của HS Vì vậy, hiệutrưởng cần có kế hoạch xây dựng cơ sở vật chất - thiết bị dạy học, có giải pháphuy động lực lượng hỗ trợ kinh phí để trang bị đồng bộ, từng bước chuẩn hóa,hiện đại hóa hệ thống cơ sở vật chất - thiết bị dạy học theo hướng đổi mớiPPDH

* Cần có sự phối hợp, quan tâm của gia đình, cộng đồng xã hội:

Học sinh không thể có PPDH học tập tốt nếu gia đình không tạo điềukiện, không khuyến khích, giúp đỡ HS trong học tập Truyền thống văn hóa, môitrường đạo đức chung của mỗi gia đình, mỗi dòng họ, mỗi cộng đồng gần gũivới học sinh, có thể trở thành tác nhân thúc đẩy hoặc kìm hãm động cơ, thái độ,PPDH học tập của học sinh Vì vậy, tăng cường vai trò của gia đình, của cộngđồng xã hội trong việc tạo điều kiện, hướng dẫn HS tự học là vô cùng cần thiết

Trong quá trình quản lý PPDH thì các yếu tố chủ quan được xem là nộilực, còn các yếu tố khách quan được xem là ngoại lực Theo quy luật của sự pháttriển, thì ngoại lực dù có quan trọng đến đâu cũng chỉ là nhân tố hỗ trợ, thúc đẩy,tạo điều kiện, nội lực mới là nhân tố quyết định sự phát triển bản thân sự vật.Điều đó giải thích tại sao một số em xuất thân từ những gia đình nghèo khó,trình độ học vấn của bố mẹ không cao, nhưng lại có những năng lực nổi trội Có

lẽ những em này chịu những tác động nào đấy của xã hội làm trỗi dậy nhữngnăng lực nội sinh trong em Nhìn chung, sự phát triển của con người sẽ đạt đượctrình độ cao nhất khi nội lực và ngoại lực cộng hưởng được với nhau

* Khảo sát sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất

Những giải pháp nêu trên được đề xuất dựa trên cơ sở lý luận và phân tíchthực tiễn công tác quản lý đổi mới PPDH của hiệu trưởng các trường tiểu họchuyện Quảng Xương Để kiểm tra mức độ cần thiết và tính khả thi của các giảipháp trên chúng tôi lấy phiếu trưng cầu ý kiến của 80 người (cán bộ quản lý cáctrường, tổ trưởng chuyên môn, trưởng các tổ chức đoàn thể của 37 trường Tiểuhọc huyện Quảng Xương) về 7 nhóm giải pháp quản lý việc đổi mới PPDH củahiệu trưởng các trường Tiểu học huyện Quảng Xương Kết quả đánh giá của cácđối tượng về mức độ cần thíết và tính khả thi được thể hiện ở bảng (2.2)

Mức độ: Rất cần thiết (3 điểm), cần thiết (2 điểm), không cần (1 điểm)

Bảng 2.2 Đánh giá về mức độ cần thiết các giải pháp quản lý hoạt dộng đổi mới PPDH của hiệu trưởng trường Tiểu học huyện Quảng Xương

Tính cần thiết

Điểm TB

Xếp thứ bậc

Rất Cần thiết

Cần thiết

Khôn

g cần thiét

1 Nâng cao nhận thức của GV vềsự cần thiết phải đổi mới PPDH 80 61 19 0 2,76 32

Bồi dưỡng nâng cao năng lực

của đội ngũ giáo viên về đổi mới

phương pháp dạy học

3 Tăng cường quản lý tổ chuyên

môn thực hiện đổi mới PPDH 80 62 18 0 2,77 2

4

Chỉ đạo việc phối hợp giữa GV

chủ nhiệm với GV bộ môn, giáo

viên tổng phụ trách Đội và ban

đại diện cha mẹ HS để QL hoạt

động học của HS